GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Gods hoogtijden (8) – Loofhutten

16-04-2026 - Geplaatst door Andre Piet
Capelle a/d IJssel

De zevende hoogtij die in Leviticus 23 wordt beschreven is die van het Loofhuttenfeest, of Soekkot. Zoals de hoogtijden vóór de zevende maand verbonden zijn met de oogst van gerst en tarwe, zo is dit feest gekoppeld aan de druiven- en olijvenoogst. Het ziet niet alleen terug op de bevrijding uit Egypte, maar wijst ook profetisch vooruit naar de voltooiing van Gods handelen met Israël. Ook de volkerenwereld zal daarin delen.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie vormt het slot van de serie over de hoogtijden van JAHWEH en behandelt het Loofhuttenfeest (Sukkot) vanuit Leviticus 23:33-44. Als zevende jaarlijkse hoogtijd in de zevende maand staat dit feest symbool voor de profetische volheid en de rust van het zevende millennium. De inzameling van de volledige oogst — de dorsvloer en de perskuip — wordt uitgelegd als een type van de voleinding van de aeon, voorafgaand aan de grote wereldsabbat. De toevoeging van de achtste dag markeert een nieuw begin en wijst vooruit naar de nieuwe schepping. Centraal staat de gedachte dat God Zijn eigen Woord bewijst door deze nauwkeurig vastgelegde tijdstippen, die uiteindelijk uitmonden in wereldwijde vreugde en rechtsherstel.

“God bepaalt Zijn hoogtijden met precisie vooraf. Dat is wat Moadiem ook zijn: Hij zegt van tevoren dat er op die specifieke dag iets gaat gebeuren. Dan zul je ook weten dat Ik het ben die dit gesproken heeft.”

Introductie: Terugblik op de Moedim en de Kalender ↑ hoofdstukken

Opnieuw over Gods hoogtijden, oftewel de afgesproken tijden van JAHWEH. Want dat is eigenlijk wat de hoogtijden zijn: de tijdstippen die Hij vooraf heeft bepaald. De Moadim, zoals dat in het Hebreeuws heet en zoals dat in Leviticus 23 ook genoemd wordt. Vanavond hebben we dus nummer acht in de serie. Eigenlijk nummer zeven als het gaat om de jaarlijkse hoogtijden. Dat heeft ermee te maken dat Leviticus 23 begint met de sabbat, namelijk als wekelijkse hoogtijd. Dat hebben we de eerste avond in deze serie besproken, dat was in september. Vervolgens zijn we de jaarlijkse hoogtijden langsgegaan. Ook zeven stuks, beginnend in de eerste maand. Ik bedoel nu niet van dit seizoen, maar in de eerste maand van het Hebreeuwse jaar. Want God heeft toen gezegd: voortaan is dit de eerste maand, de maand Aviv of Nisan, de lentemaand.

De veertiende van die maand zou het Pascha zijn. Dat was de tweede bespreking, dat moet in oktober geweest zijn. De 14e Aviv valt samen met de dag dat de Heer Jezus Christus als een waar Pascha is gekruisigd en geslacht. Vervolgens, de dag daarop, lag Hij in het graf op het feest van de Ongezuurde broden. Dat was de hoogtijd die duurt van 15 tot en met 21 Aviv. Let eventjes op deze data, 15 tot 21, want die komen we straks ook weer tegen. Meestal worden het feest van Pesach en Mazzot in één adem genoemd, maar in Leviticus 23 worden ze apart besproken en beschreven.

Dan de derde hoogtijd in de eerste maand, die heeft geen vaste datum maar een vaste weekdag: daags na de sabbat. Dat is de dag van de Eerstelingschoof. We zullen vanavond ook nog wel zien dat eigenlijk al de hoogtijden in die verschillende maanden gegroepeerd zijn rondom de oogsten. Het is dus heel landbouwkundig en dat is niet voor niks; ook dat heeft trouwens een profetische strekking. Dat zijn dus de drie hoogtijden in die eerste maand. Voor het gemak hebben we vanaf het begin al vastgesteld en iedere keer herhaald dat de structuur heel eenvoudig is. Die hoogtijden in de eerste maand hebben alles te maken met de gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden bij de eerste komst van Christus.

Vervolgens krijg je in de derde maand ook nog een hoogtijd. Dat is het Wekenfeest, ook wel bekend als het Pinksterfeest. Dat is vijftig dagen gerekend na de dag van de Eerstelingschoof. Daarvoor is geen vaste datum gegeven, maar er moest geteld worden, waardoor het per definitie op een dag na de sabbat valt. Daarna hebben we in de zevende maand ook weer drie hoogtijden. Waar de hoogtijden in de eerste maand spreken van de eerste komst van Christus, houden de hoogtijden in de zevende maand verband met de dingen die nog gaan komen. Daarmee is typologisch en qua structuur meteen al aan te geven dat het feest in de derde maand, dat Wekenfeest, iets te maken moet hebben met dat wat God doet tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Als je die structuur eenmaal verstaat en ziet, dan kan het je niet meer ontgaan.

In de zevende maand krijgen we op de eerste dag de dag van het Bazuingeschal, ter herinnering. Dan vervolgens, tien dagen later op 10 Tishri, is het Jom Kipoer. Ik denk dat die dag vooral bekend is geworden onder de Hebreeuwse naam vanwege de Jom Kipoer-oorlog in 1973; sindsdien is die benaming internationaal bekend. Jom Kipoer valt op de tiende Tishri. Dat betekent dat we nu aan de laatste hoogtijd toegekomen zijn en dat is Loofhutten, of Sukkot op zijn Hebreeuws gezegd.

Dat feest wordt gevierd, zoals we straks zullen zien, van de 15e tot en met de 21e Tishri. Ik zei al even dat we die data zouden onthouden. Qua datum valt dat dus synchroon met de hoogtijd van de Ongezuurde broden, die ook duurde van de 15e tot en met de 21e. Zeven dagen dus. Dit is de hoogtijd, of het feest, zo u wilt. Want Loofhutten is echt een feest, anders dan Jom Kipoer, dat geen feest wordt genoemd maar wel een hoogtijd was. Loofhutten is het feest waar we ons vanavond mee gaan bezighouden. We hebben eigenlijk het hele seizoen één Bijbelhoofdstuk besproken, in totaal 44 verzen. Nu gaan we naar het laatste deel: vers 33 tot 44.

Leviticus 23: de Vijftiende Dag en de Volheid van Zeven ↑ hoofdstukken

Laten we gewoon beginnen bij het begin. Dat vangt aan met woorden die we herkennen omdat we die iedere keer zo tegenkomen: "En JAHWEH sprak tot Mozes: Spreek tot de zonen van Israël." Als ik het cursiveer, dan weet u inmiddels wellicht dat ik wat afwijk van de NBG-vertaling en dat het wat letterlijker is weergegeven. Dit is typisch zo’n openingszin die weer een hele nieuwe instructie van Godswege markeert. We zagen het in vers 23, dat ook zo begint in verband met de dag van het bazuingeschal, in vers 26 in verband met Jom Kipoer en nu dus in verband met het Loofhuttenfeest. JAHWEH spreekt middels Mozes, die op zijn beurt vervolgens de zonen van Israël zou aanspreken.

Dan volgt eerst eigenlijk een heel kalendermatige aanwijzing wanneer en wat precies er zou moeten gebeuren: "Op de vijftiende van deze zevende maand begint het Loofhuttenfeest voor JAHWEH, zeven dagen lang." De vijftiende dag loopt, als je een Hebreeuwse maand beziet, synchroon met de maancyclus, dus van nieuwe maan tot nieuwe maan. De eerste van de maand is altijd nieuwe maan. Dat betekent dat je halverwege, op de vijftiende, per definitie volle maan hebt. En net zoals het feest van de Ongezuurde Broden op de vijftiende aanving, zo vangt ook dit feest op de vijftiende aan. Dat is dus, net als met Pesach, bij volle maan. Het behoeft geen betoog dat dit ook iets te maken moet hebben met volheid. Dat is wat het is.

Eigenlijk komen we daar bij alle aanwijzingen die je hier vindt telkens weer op uit. Daar stuiten we telkens weer op. Op de vijftiende dag van deze zevende maand... Nu is zeven het getal; daar hoef je geen Bijbelkenner voor te zijn, dat weet iedereen. Zeven is het getal van de volheid, toch? De aardigheid is dat dit in het Hebreeuws ook doorklinkt in de afgeleide woorden die verband houden met het getal zeven. Shewa is het Hebreeuwse woord; het lijkt zelfs nog op ons woord 'zeven'. Maar shewa heeft ook te maken, als het bijvoorbeeld als werkwoord gebruikt wordt, met verzadigen. Als je vol bent, zo wordt het ook heel dikwijls weergegeven, zodat zeven het getal van volheid is.

Daarvan vinden we natuurlijk ook in de schepping vele parallellen: de zeven dagen van de week, de zeven kleuren van de regenboog — ja, dat zijn er echt zeven, ondanks andersluidende beweringen — maar ook de zeven tonen. Daar moet ik uitkijken, want daar ben ik niet zo goed in, want na de zeven krijg je weer de achtste en dat is dan het octaaf. In ieder geval domineert het getal zeven ook in de schepping; in allerlei structuren komt dat weer terug.

Vandaar ook de zevende maand. Ik zei al: je hebt aan de ene kant de hoogtijden in de eerste maand, wat verband houdt met de eerste komst van Christus, inmiddels in het verleden. De hoogtijden in de zevende maand houden verband met de voltooiing, wanneer het werk van de Messias tot volheid komt. In ieder geval in verband met deze wereld, met deze aarde en in verband met Israël. Het heeft ook alles te maken met het zevende millennium; daar kom ik later denk ik nog even op terug. Op de vijftiende dag van deze zevende maand begint het Loofhuttenfeest voor, jawel, weer zeven dagen lang. Je struikelt iedere keer over dat getal zeven.

De Betekenis van Sukkot: Tijdelijke Hutten en Jakob ↑ hoofdstukken

Maar even over het Loofhuttenfeest: Chaq ha-Soekot. 'Chaq' is het Hebreeuwse woord voor feest en 'ha-Soekot' betekent eigenlijk 'de hutten'. In feite zijn het niet eens zozeer loofhutten; in dit specifieke geval waren het hutten die van loof gemaakt werden, van takken, zoals straks ook zal blijken. Maar in het algemeen betekent Sukkot simpelweg een hut; het is een beschutte plaats of een tijdelijke verblijfplaats. Als je het helemaal strikt neemt, zou je dat woordje 'loof' dus eigenlijk tussen vierkante haakjes moeten zetten. In dit geval klopt het wel, maar het is in het algemeen het Feest van de Hutten.

Dit is de tweede keer dat dit woord in de Hebreeuwse Bijbel voorkomt, hier in Leviticus 23. De eerste keer dat het woord wordt genoemd – en daar is het onvertaald gelaten – is in Genesis 33. Dat is in de geschiedenis van Jakob, wanneer hij net is gearriveerd in het land nadat hij twintig jaar bij zijn oom Laban heeft verbleven. We moeten hier onze profetische en typologische oren spitsen. Je krijgt hier de gedachte van Jakob die in het buitenland verblijft, dus niet in het beloofde land. Na twintig jaren – en ik heb de neiging om dan direct te denken aan twintig eeuwen – keert hij na allerlei verwikkelingen toch weer terug in het land.

Inmiddels is zijn naam veranderd in Israël. Jakob werd Israël bij Pniël, waar hij het aangezicht van God ziet en waar het gevecht plaatsvindt waarbij hij geslagen wordt. Jakob werd Israël bij de beek de Jabbok. Dat is heel apart en illustratief, want bij de Jabbok vindt er een omkering plaats. In die naam 'Jabbok' vindt een omkering van de letters van 'Jakob' plaats. Daar krijgt hij van Godswege de naam Israël. Jakob staat vooral voor de man die zijn eigen boontjes wilde doppen en het allemaal zelf moest doen, maar daar ontvangt hij de naam van Godswege: Israël.

Dan komt hij dus aan in het land. Er staat dat Jakob opbrak naar Sukkot. Ik denk eerlijk gezegd dat die naam hier nu al genoemd wordt omdat het de naam is die de plaats bij deze gelegenheid kreeg. In die zin zou je het een anachronisme kunnen noemen; toen hij erheen trok, heette het waarschijnlijk nog geen Sukkot, maar voortaan zou het die naam dragen. Er staat: 'Hij bouwde zich daar een huis en voor zijn kudde maakte hij hutten. Daarom noemde hij die plaats Sukkot.' Hier vinden we dus exact dezelfde naam als in Leviticus 23. Het wordt hier vertaald met 'hutten', en dat is ook wat het expliciet betekent. Voor zichzelf bouwde hij een huis, maar voor zijn kudde maakte hij hutten – een afgeschermde plaats, een afdak of iets dergelijks. Het gaat om het idee van een tijdelijke verblijfplaats tegenover iets wat veel blijvender is.

Ik wijs hier niet alleen op omdat de naam hier al voorkomt, maar ook omdat dit typologisch weer helemaal aansluit. Nadat Jakob na twintig jaren vanuit de diaspora in het beloofde land arriveert, komt de naam Sukkot naar voren. Dat onderstreept heel sterk de betekenis van dit hele feest, dat alles te maken heeft met het zevende millennium en de vervulling van al Gods wegen met Israël. Daarom noemde hij die plaats Sukkot.

We slaan weer even terug naar Leviticus 23. Op de vijftiende dag van deze maand begint het Loofhuttenfeest voor JAHWEH, zeven dagen lang. Opnieuw die volheid, in dit geval van 15 Tishri tot en met 21 Tishri. Vers 35 zegt: 'Op de eerste dag, oftewel op de vijftiende, zal er een heilige samenkomst zijn; generlei dienstwerk zult gij verrichten.' Het zal een heilige samenkomst zijn, wat wil zeggen dat het niet zomaar een algemene bijeenkomst is, maar een bijeenkomst die aan God gewijd is. Dat is wat 'heilig' betekent: apart gezet, in dit geval apart gezet voor God.

God roept hier iets samen. Het is kenmerkend voor alle hoogtijden die we tot dusver hebben besproken dat er van Godswege apart gezette samenkomsten worden gehouden. Er vindt een ontmoeting plaats die God afspreekt. Ik zei al dat 'Mo'adiem' of hoogtijden alles te maken hebben met afspraken. Wanneer maak je een afspraak? Wanneer je elkaar wilt treffen en ontmoeten. Telkens wanneer het volk samengeroepen wordt, is het hoogste doel een ontmoeting met God zelf. Karakteristiek daarbij is dat er geen dienstwerk verricht mag worden; de gewone arbeid wordt gestaakt. Daarin klinkt door wat we vanavond telkens weer zullen zien: God is degene die de dingen regelt, bepaalt en doet. Op het moment dat Hij spreekt, hoort een mens te zwijgen en te luisteren, maar vooral ook zijn arbeid te staken. Dat is het hele idee van de sabbat, maar eigenlijk van al die hoogtijden.

Het Vuuroffer: Zeventig Stieren voor de Volkerenwereld ↑ hoofdstukken

Zeven dagen zult gij een vuuroffer brengen. Jazeker, zeven dagen lang. En daar is iets heel aparts over te melden, maar dan moet je eventjes buiten Leviticus 23 treden. Ook in andere passages wordt dit feest, deze hoogtijd, genoemd. Leviticus 23 is wel het hoofdstuk bij uitstek waar de dingen systematisch worden neergezet, maar ook in Deuteronomium wordt het vermeld en vooral ook in Numeri 29. Dat is een hele uitgebreide passage.

Ik weet nog wel van vroeger, als mijn vader bij ons thuis was en er altijd een flink Bijbelgedeelte bij de maaltijden werd gelezen. De hele Bijbel ging dan door, maar als je in een passage als Numeri 29 kwam, dan had je de neiging – en soms deed mijn vader dat ook, al was hij daar niet zo heel scheutig mee – om te zeggen: "Nou ja, enzovoort," en dan sloeg hij een heel hoofdstuk over. Het is namelijk niet zo aangenaam om naar zo’n opsomming te luisteren. En dan blijkt ook maar weer dat er heel veel passages in de Bijbel zijn, ook gewoon hele Bijbelboeken, die heel geschikt zijn om te lezen en voor te lezen, maar er zijn ook passages die eigenlijk niet geschikt zijn om zomaar te lezen. Er staat nergens in de Bijbel: "Lees de Schriften," maar wel: "Onderzoek de Schriften." Dat is wat er in Johannes 5 staat.

Natuurlijk weet ik wel dat als je iets wilt onderzoeken, je het ook wel eerst moet lezen om te weten waar het over gaat. Dat is trouwens ook het nut van die gewoonte om de Bijbel gewoon te lezen. Ik weet uit ervaring hoe saai dat soms kan zijn, zeker als je daar net een warme maaltijd op hebt en je een beetje slaperig bent. Als je dan nog zo’n heel zwaar gedeelte te horen krijgt, ben je er totaal niet bij met je gedachten. En toch heeft het nut, want je maakt je het spraakgebruik en de hele trant van spreken eigen. Je wordt vertrouwd met de klanken en sowieso met de geschiedenissen, de structuur en bepaalde verhalen.

Om meteen weer terug te koppelen naar Numeri 29: dat is zo’n gedeelte dat uiterst saai is om te lezen. Maar er worden uitgebreide instructies gegeven over de offers die gebracht zouden worden. In dit gedeelte dat ik hier nu aanhaal, vers 12 tot 34, gaat het over de offers die bij die gelegenheid gebracht zouden worden. En vooral de intieme offers, namelijk de stieren. Wat je dan vindt, is dat gedurende de zeven dagen van het feest in totaal zeventig stieren – varren worden dat genoemd – als brandoffer werden gebracht. Dat gebeurde op een hele eigenaardige manier, namelijk in een aflopende reeks. Op de eerste dag werden er dertien stieren geslacht en geofferd, op de tweede dag twaalf, op de derde dag elf, enzovoort. Dan krijg je dus de reeks: 13 plus 12 plus 11 plus 10 plus 9 plus 8 plus 7. In de tekst wordt het totaalgetal niet genoemd, er wordt geen optelsom gemaakt, maar die kunnen wij wel maken. En dat betekent dus dat er met het Loofhuttenfeest zeventig stieren werden geslacht.

Alleen al dat getal verwijst naar een volheid op een hoger niveau. Niet alleen een zeven, maar zeventig: zeven maal tien. Zeventig is het getal van de volkeren. Ik heb een heleboel dia’s voor vanavond en ik had één dia al van tevoren gereserveerd om te tonen, maar nu ik spreek realiseer ik me dat ik vergeten ben hem in de presentatie te verwerken. Maar ik kan het zo ook wel noemen en als ik thuis ben, ga ik dat nog eventjes goedmaken.

In Zacharia 14 wordt hierover gesproken. Dat is het hoofdstuk waar je leest dat het Joodse volk zal vluchten naar de woestijn en dat de Heer Zijn voeten zal zetten op de Olijfberg. Dan lees je dat Hij Koning zal worden over heel de aarde en dat dan de instructie ook gegeven wordt aan de volkerenwereld om het Loofhuttenfeest te vieren. Je leest dat van de andere hoogtijden niet, maar in verband met de volkerenwereld lees je dat men zou optrekken naar Jeruzalem. Dan ga je dus in het millennium, het zevende millennium, de grote wereldsabbat krijgen. Dan zal daar de instructie zijn dat de volkeren op pelgrimsreis gaan naar Jeruzalem. Je leest trouwens ook dat volkeren die daarin onwillig zijn, dat ook gaan ondervinden. Over een ijzeren roede gesproken: daar vindt een streng regime plaats, hoe geweldig die tijd ook zal zijn. De volkeren zijn dan werkelijk onderworpen aan Israël en aan Jeruzalem.

Waarom zeg ik dit? Omdat zeventig in de Bijbel het getal is van de volkeren. Dat bewijst bij uitstek Genesis 10, want daar lees je over de zonen van Noach en hun zonen. Daar wordt een hele tabel gegeven met zeventig namen: zeventig stamvaders die de volkerenwereld heeft. Daarmee is zeventig hét getal. Zoals twaalf het getal is van Israël, zo is zeventig het getal van de volkerenwereld.

Terwijl ik dit zeg, kan ik nog een aardig voorbeeld geven dat heel illustratief is. Als Israël uit Egypte is gevlucht en net de eerste pleisterplaats bereikt, arriveren ze in Elim. Daar wordt iets heel korts over die plaats gezegd in het laatste vers van Exodus 15: daar waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Waarom is het interessant dat er zeventig palmbomen stonden? In dit gezelschap hoef ik dat toch niet meer aan te tonen of te verduidelijken. Het gaat er natuurlijk over dat die zeventig palmbomen gegroepeerd zijn rondom de twaalf waterbronnen. Die zeventig palmbomen kunnen daar überhaupt slechts groeien omdat het een oase was. En waarom? Omdat er twaalf waterbronnen waren. God geeft via Israël – de twaalf – Zijn woord, het levende woord, het levende water, en daardoor kan de volkerenwereld groeien en bloeien en ook een daadwerkelijke oase zijn. In feite is Israël ook het voedingskanaal voor de volkerenwereld. Je leest trouwens ook dat Israël woont op de 'navel der aarde', zo staat het ergens in Ezechiël. De navel is ook weer de plaats waar de voeding gereguleerd wordt, of in ieder geval de verbinding plaatsvindt waardoor het kind voeding ontvangt.

Om een lang verhaal kort te maken: zeventig is het getal van de volkeren. En dat is dus ook weer wat dat Loofhuttenfeest karakteriseert; het getal zeventig komt steeds naar voren. Zeven dagen zult gij een vuuroffer brengen. Het hield trouwens nog meer in dan alleen die zeventig stieren, maar ik beperk me nu even hiertoe. Op de achtste dag zult gij een heilige samenkomst hebben en JAHWEH een vuuroffer brengen.

De Achtste Dag (simchat Torah): een Nieuwe Schepping ↑ hoofdstukken

Op de achtste dag. Aha, hé, maar dat is toch eigenaardig? Want het Loofhuttenfeest was zeven dagen. We hebben het volgens mij al twee keer gelezen, maar hier is dan sprake van de achtste dag en dat is dus de 22e Tishri. De dagen 15 tot en met 21 zijn de eerste zeven dagen, dus de achtste dag moet de 22e Tishri zijn. Die dag is tegenwoordig, zeker in Israël, vooral bekend als Simchat Torah. In feite is het een extra, een appendix. Het hoort wel bij het Loofhuttenfeest, maar het maakt er geen deel van uit. Het is eigenlijk een aanvulling, een extra. Simchat Torah betekent 'vreugde van de Torah'. Het Loofhuttenfeest is sowieso een blijmoedig feest, dat zullen we straks zien, maar zeker die achtste dag staat in het teken van de vreugde om Gods onderwijzing. Want de Torah is eigenlijk niet zozeer 'wet', maar 'onderwijs'. Het gaat om het feit dat God onderwijs geeft.

Trouwens, deze datum, de 22e Tishri, is sinds 7 oktober 2023 ook erg bekend geworden, want het was op die dag dat die aanslag plaatsvond daar in Zuid-Israël. De hele toestand die we nu beleven in het Midden-Oosten is eigenlijk deels terug te voeren op deze datum. Het was juist op die markante dag van Simchat Torah, de 22e Tishri.

Kijk, het getal acht is in het algemeen heel betekenisvol. Ik zei al: zeven is een volheid, waarmee de acht dus weer een nieuwe reeks begint. De achtste dag is ook een aanduiding van de zondag. Want na de zevende dag ga je of opnieuw tellen en zeg je 'één', of je telt gewoon door en dan krijg je de acht. Dat is hetzelfde. Dus acht staat inderdaad voor een nieuw begin. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat een jongetje op de achtste dag besneden zou worden. Ook dat is een uitbeelding van opstanding, van nieuw leven en een nieuw begin.

Het is een afsluitende dag; "generlei slaafse arbeid zult gij verrichten." Dit moet ook nog even toegelicht worden. In de Statenvertaling staat hier 'verbodsdag', maar in het Hebreeuws staat er 'Atsteret'. Tegenwoordig wordt in Israël deze dag ook Yom Ha-Atsteret genoemd. Dat Atsteret is eigenlijk afgeleid van het werkwoord 'tegenhouden', maar het wordt heel dikwijls in de Bijbel vertaald met 'toesluiten' of 'afsluiten'. Ik zal twee voorbeelden geven. In 2 Kronieken 7 lees je: "Wanneer Ik de hemel toesluit, zodat er geen regen is..." Dan wordt dit woord Atsteret gebruikt en vertaald met 'toesluiten'. Er wordt ook in Jesaja gesproken over: "Zou Ik de baarmoeder toesluiten?" En dan heeft het dus de betekenis van toesluiten of afsluiten.

De Statenvertalers hebben hier meer negatief gedacht: de mogelijkheid tot arbeid is hier afgesloten, en dus hebben zij vertaald dat dit een 'verbodsdag' is. In een andere vertaling is het helemaal niet vertaald. Dan zou je zeggen: nou ja, dan kun je het ook niet fout hebben, maar dan laat je dus iets weg. Het is een afsluitende dag, want de positieve gedachte is dat het Loofhuttenfeest een afsluitende dag krijgt. Dat is heel functioneel. Het Loofhuttenfeest is zeven dagen en het wordt dan afgesloten met een extra dag, de achtste dag. Zo zou het heel goed kunnen worden weergegeven: het is een afsluitende dag. "Generlei slaafse arbeid zult gij verrichten."

In dit geval is het ook weer zo mooi en profetisch. Want kijk, we hebben het over de zevende hoogtijd die zeven dagen duurt in de zevende maand. Dat Loofhuttenfeest spreekt van het zevende millennium. Maar als dat zo is, dan is wat daarna komt – de achtste – een heel nieuw begin. Dat is precies ook wat de Bijbel beschrijft. Je krijgt de duizend jaren die binnenkort aanbreken, het zevende millennium, en wat gebeurt er na het millennium? In feite krijg je dan een heel nieuw begin: de achtste dag, een nieuwe schepping. Dat is wat we beschreven hebben in Openbaring 21 en 22. Zo spreekt die achtste dag inderdaad van een nieuwe schepping. Dat sluit ook weer heel mooi aan bij de typologie van de acht: nieuw leven, nieuwe schepping, iets totaal nieuws. Dat is in dit geval heel uitdrukkelijk het geval. Je hebt de zeven dagen van het Loofhuttenfeest en vervolgens de achtste dag als een toevoeging, een extra, maar ook daadwerkelijk als een nieuw begin.

Intermezzo: een Samenvattend Overzicht van Gods Hoogtijden ↑ hoofdstukken

In vers 37 krijg je een terugblik: "Dit zijn de gezette hoogtijden van JAHWEH." Je zou kunnen denken als je dit leest: "O, nu het loofhuttenfeest is besproken, volgt er nog een globale terugblik." Dat is ook zo, maar dat globale overzicht is eigenlijk ook weer een intermezzo. Kijk naar de verzen 37 en 38 die nu volgen; die vatten de zaken samen en geven een terugblik op alle hoogtijden. In die zin is dit een terugblik op alles wat tot dusver in dit hoofdstuk is besproken.

Het is trouwens heel logisch dat dit hier gebeurt. In vers 36 ging het over de zeven dagen van het loofhuttenfeest, met daarna het hoogtepunt op de achtste dag. Wat daarna volgt, is een terugblik. Dat die hier wordt gegeven, is dus niet zomaar. Er wordt beschreven dat dit de gezette hoogtijden van JAHWEH zijn. Het gaat hier dus niet alleen meer over het loofhuttenfeest, maar over alle hoogtijden die tot dusver de revue zijn gepasseerd. Het zijn gezette hoogtijden waarop u heilige, apartgezette samenkomsten zult uitroepen. Waarom? Om JAHWEH een vuuroffer te brengen: brandoffer en spijsoffer, slachtoffer en plengoffers.

Er worden hier vier typen offers genoemd. Ten eerste het brandoffer; eigenlijk zijn dit opstijgoffers. Iets wat brandt, stijgt meestal op, maar in het Hebreeuws gaat het er niet zozeer om dat het brandt of dat er vuur bij is, maar dat het opstijgt. Vervolgens krijg je de spijsoffers. Dat zijn altijd onbloedige offers die de vrucht van het land aanbieden. Dan heb je de slachtoffers, die meestal de vredeoffers of gemeenschapsoffers worden genoemd. En tot slot de plengoffers; dat zijn offers die worden uitgegoten, en wel met wijn. Dat is ook zonde, zegt u? O nee, dat zegt u niet. In ieder geval is dat natuurlijk niet zo; het is wijn die wordt uitgegoten als een beeld van nieuw leven. Er zijn allerlei soorten offers, maar hier worden er vier genoemd: brandoffer, spijsoffer, slachtoffer en plengoffers, naar het voorschrift, "dagelijks op zijn dag".

De NBG-vertaling heeft dit heel vlakjes weergegeven met "voor iedere dag". Dus: "naar het voorschrift voor iedere dag". Ja, dank je de koekoek, maar dat staat er niet. Er staat: "dagelijks op zijn dag". Dat wil zeggen dat het heel duidelijk getimed is. Het is geen willekeur, maar goddelijk getimed wanneer en hoe dit zou plaatsvinden. Er is hier sprake van planning; van God die de dingen geschikt neerzet, en niet zomaar vlakjes "voor iedere dag".

Vervolgens staat er nog bij: "behalve de sabbatten van JAHWEH". Er was eerst gesproken over brandoffer, spijsoffer, slachtoffer en plengoffers naar het voorschrift, ieder op zijn dag. En dan volgt er: "behalve" of "afgezien van" de sabbatten van JAHWEH, behalve de gaven, behalve al de gelofteoffers en behalve al de vrijwillige offers die u JAHWEH zult geven. Het hele idee van deze toevoeging is dat de hoogtijden eigenlijk een categorie apart zijn. U houdt uw sabbatten en er is sprake van allerlei persoonlijke gaven, geloften of offers die bij verschillende gelegenheden gebracht worden, maar deze hoogtijden staan daar los van. Dat is inderdaad een afdeling apart. De hoogtijden in Leviticus 23 staan los van al die andere instructies die gegeven worden.

Dan komen we bij vers 39: "Doch op de vijftiende dag van de zevende maand..." Maar wacht even, die kenden we al. In de voorgaande twee verzen was er een algemene terugblik op de hoogtijden, en nu wordt er opnieuw teruggegrepen op het loofhuttenfeest: "Doch op de vijftiende dag van de zevende maand". Kijk, wat je krijgt is dit: in de verzen 33 tot 36 ging het over de instelling van het loofhuttenfeest. Dat was puur kalendermatig; gewoon wanneer wat precies moest gebeuren. Maar vanaf vers 39 gaat het niet zozeer over de instelling en het tijdstip – dat is inmiddels vastgesteld.

De Connectie met de Landbouw: Dorstvloer en Perskuip ↑ hoofdstukken

Maar ook vooral de invulling en de betekenis die eraan toegekend wordt. En bijvoorbeeld, het gaat over de oogst, over de vreugde, of het feit dat men in hutten zou gaan wonen gedurende zeven dagen. Dat gaat vanaf hier, vanaf vers 39, aan de orde komen. Dat het ook een oogstfeest is... Tot dusver was dat eigenlijk helemaal niet genoemd, hè? En stel ik nog: we hebben nu gelezen dat op de vijftiende dag het Loofhuttenfeest begint, maar waarom het het Loofhuttenfeest is, hebben we nog niet gelezen. Toch? Maar dat gaan we nog wel lezen. En waarom het juist ook bij deze gelegenheid echt te maken heeft met de landbouwkalender, zeg maar. Nou, daar gaan we nu dus in.

"Doch op de vijftiende dag van de zevende maand, wanneer gij de opbrengst van uw land hebt ingezameld..." Aha, kijk. Nu gaan we dus zien dat inderdaad ook deze hoogtijd dus gekoppeld is aan de oogst. Kijk, Pesach in de eerste maand is de gerst. Pinksteren in de derde maand is de tarweoogst. En dan nu in de zevende maand – dat is voor ons september-oktober – is het opnieuw weer een oogsttijd, maar dan van de druiven en de olijven. In het bijzonder misschien, ja, die twee worden heel expliciet ook genoemd in de Bijbel. Maar ook daar, ik ga het nu niet hebben over de typologische betekenis van de druif en de olijf en de olie, maar gewoon de vaststelling zelf.

Je leest in Deuteronomium 16 ook weer zo’n aanwijzing, een instructie in verband met het Loofhuttenfeest. Daar staat: "Het Loofhuttenfeest zult gij zeven dagen vieren." Ja, dat wisten we inmiddels, maar hier wordt dat dus onderstreept en bevestigd. "Wanneer gij de opbrengst hebt ingezameld van uw dorstvloer en van uw perskuip." Dat is heel apart, want kijk, de dorstvloer heeft te maken met graan, met gerst en tarwe. Maar de perskuip heeft te maken met wat geperst wordt: geperste vruchten. En dat zijn in de eerste plaats druiven en in afgeleide zin ook olijven, want ook olijven worden gestoten en geperst; er komt vocht uit. Dus zowel druiven als olijven komen in aanmerking om geperst te worden.

Dus als hier gesproken wordt over de opbrengst inzamelen van uw dorstvloer en uw perskuip, ja, dan denken we dat dit eigenlijk het totaal is. Met het Loofhuttenfeest in de zevende maand worden de druiven en de olijven geoogst. Ja, maar het Loofhuttenfeest is niet alleen maar ter gelegenheid van het inzamelen van die oogst, maar ook in verband met de dorstvloer. Dus eigenlijk is het Loofhuttenfeest een terugblik op heel de oogst, zowel van de gerst als de tarwe, als van de olijven en de druiven. Dus de dorstvloer en de perskuip; het ziet terug op heel de oogst.

En waarom zeg ik dit nu ook? Nou, omdat het ons bepaalt bij de profetische betekenis weer. Want natuurlijk kun je zeggen dat dit een landbouwkundig gegeven is. Nu begrijp je trouwens ook meteen waarom die kalender van Israël, de maankalender, synchroon moet lopen met de seizoenen. Want ja, al die hoogtijden in de eerste, in de derde en in de zevende maand zijn gekoppeld aan de oogsten. Ja, dat betekent dus dat je natuurlijk niet... die eerste maand kan per definitie niet in juli vallen ofzo. Dat moet dus in het voorjaar zijn, vandaar ook Aviv. Heb ik de vorige keer ook al wat verteld over Aviv, toch? Weet ik even niet meer, was dat bij een andere gelegenheid? Heb ik dat de vorige keer gedaan over Aviv? Ja, omdat Aviv inderdaad alles te maken heeft met de gerstenkorrel die zich raakt, dus dat is een heel apart fenomeen.

Maar in ieder geval, het is dus niet zoals bij de moslims. Die hebben ook een maankalender, maar daar dwaalt de ramadan door heel het jaar door. Dat kan in de zomer zijn, dat kan in de winter vallen; dat verschuift voortdurend. In de Hebreeuwse kalender is dat onmogelijk. Daar zijn al die hoogtijden gekoppeld aan een maand, maar daarmee ook aan een oogst. Loofhuttenfeest ziet terug op het binnenhalen van de oogst.

De Oogst als Profetisch Type: Voleinding van de Aion ↑ hoofdstukken

En wat is dat? Laten we daar eens speciale aandacht aan geven. Ik heb er natuurlijk al op gewezen dat dit zevende feest in de zevende maand gedurende zeven dagen alles te maken heeft met het millennium, met de grote voltooiing van Gods programma in verband met deze wereld. Dat zie je ook in verband met de oogst, want de oogst is in de Bijbel een type van de voleinding van de aeon.

Een prachtig voorbeeld daarvan vinden we wanneer de Heer Jezus een gelijkenis vertelt. In Matteüs 13 vertelt Hij er trouwens zeven stuks. Jazeker, ook daar vind je een appendix, een achtste, maar in de basis zijn het zeven gelijkenissen. In Matteüs 13 legt de Heer Jezus een gelijkenis uit. Dat doet Hij trouwens niet voor de scharen, maar apart voor Zijn discipelen. Aan hen legt Hij het uit, omdat het hun gegeven was de verborgenheden te verstaan.

Wie is het onkruid? Dat zijn de kinderen van de boze. De vijand die het gezaaid heeft, dat is de diabolos, de dooreenwerper. In dit geval is hij letterlijk de dooreenwerper, want hij zaait er immers dwars doorheen. De oogst, dat is de voleinding van de aeon, en de maaiers zijn de engelen. Het gaat mij er natuurlijk om dat de oogst een uitbeelding is van dat wat er gebeurt aan het einde van deze aeon. Dan wordt alles bijeenverzameld en geoogst.

Na de oogst volgt vervolgens het Loofhuttenfeest. Het Loofhuttenfeest vindt immers plaats na de oogst; als je de oogst hebt binnengehaald, dan is het tijd voor het Loofhuttenfeest. Daarna volgt dus het feest en dat verwijst naar het zevende millennium. In dit geval past dat ook weer perfect, want deze boze aeon wordt afgesloten in een voleinding – dat is de oogst – en daarna is het tijd voor feest. Dat is dat zevende millennium, de grote sabbatdag. Ik geef een paar voorbeelden van passages waar je deze gedachte terugvindt.

De Dag van Wraak: het Treden van de Wijnpers ↑ hoofdstukken

Jesaja 63. Ik moet me nu enorm gaan inhouden, want ik lees een aantal passages waar met gemak hele avonden aan gespendeerd zou kunnen worden. Bij gelegenheid hebben we dat ook wel eens gedaan. Maar Jesaja 63, daar gaat het over de verschijning van de Heer die straks oordelend zal optreden. "Wie is het die van Edom komt in helrode klederen van Bosra?" – dat is die hoofdstad in het gebied van Edom. "Die daar praalt in zijn gewaad, fier voortschrijdt in zijn grote kracht? Ik ben het die in gerechtigheid spreekt, machtig om te verlossen."

Het wordt ook poëtisch geschilderd, maar dan wordt de vraag gesteld: "Waarom is dat rood aan uw gewaad en zijn uw klederen als die van iemand die de wijnpers treedt?" En dan is het antwoord – de Heer spreekt hier zelf: "Ik heb de pers alleen getreden en van de volkeren was er niemand bij Mij. Ik trad hen in mijn toorn en ik vertrad hen in mijn grimmigheid. En toen spatte hun bloed op mijn klederen en ik bezoedelde mijn ganse gewaad." Dat wil zeggen: de Heer verschijnt daar in Edom. Ik zal u vertellen, dat is heel precies. Want Bosra – de Bijbel vermeldt die plaatsnamen en die regio's niet voor niets – ligt ten zuiden van Jeruzalem. Dat is het gebied tussen Jeruzalem en, wat zal ik zeggen, de Rode Zee en Eilat in. Daar zal de Heer gaan optreden in toorn en de volkeren richten. Want er staat bij: "Een dag van wraak had Ik in de zin en het jaar van mijn verlossing was gekomen."

Ik ben daar de laatste week heel erg mee bezig, dus nu moet ik me zeker gaan inhouden om dit niet helemaal uit te lichten. Ik geloof inderdaad – eigenlijk is er voor mij een lamp gaan branden... zeg ik dat goed? Ja, er is een lichtje gaan branden. Want het was voor mij altijd erg onduidelijk: hoelang duurt nou eigenlijk die dag van toorn, die dag van wraak? En nu meen ik toch echt de antwoorden in de Bijbel zelf gevonden te hebben. Dat is altijd mooier dan wanneer je die aangereikt krijgt van iemand die zegt: "Nou, ik denk dat het zus of zo is." Ik denk dat die dag van wraak gewoon het jaar van de verlossing is. Ik heb hier nog een andere verwijzing naar gemaakt en ik kom hier bij gelegenheid zeker nog eens op terug. Maar ik geloof dus inderdaad dat die dag van wraak waarover hier gesproken wordt, dat jaar van de verlossing is. Ik geloof ook dat het een jubeljaar is, vlak voorafgaand aan het zevende millennium.

Ik zei dat ik me ging inhouden, maar ik ga nu nog eventjes door. Ik wil ook Openbaring 14 noemen. In Jesaja 63 gaat het over de Heer die verschijnt en die het zal gaan opnemen voor zijn volk, dat Hij verzamelt en vanuit Bosra terugbrengt naar het land. Maar de volkeren daarentegen zal Hij richten, en dat zal niet zachtzinnig gaan. Vandaar ook het beeld van het treden van de wijnpers. In Openbaring 14 wordt iets soortgelijks geschreven. Er staat: "Een andere engel kwam uit de tempel en riep met luide stem tot Hem die op de wolk gezeten was: Zend uw sikkel uit en maai." Kijk, dat zijn oogsttermen. "Want de ure om te maaien is gekomen, want de oogst der aarde is geheel rijp geworden."

En dan even een paar verzen verder, in vers 18: "En een andere engel kwam uit het altaar. Deze had volmacht over het vuur en hij riep met luide stem tot hem die de scherpe sikkel had, zeggende: Zend uw scherpe sikkel uit en oogst de trossen van de wijngaard der aarde, want zijn druiven zijn rijp." Zie je hoe de oogst hier – en hier speciaal trouwens zelfs de druivenoogst, de wijnoogst, de wijnpers, net als in Jesaja 63 – heel uitdrukkelijk gekoppeld wordt aan de voleinding van de aeon waarin de Heer zou optreden en wraak zou oefenen. Dat staat ook in Openbaring 14 vers 19: "En de engel wierp zijn sikkel op de aarde en oogstte van de wijngaard der aarde en wierp het in de grote persbak van de gramschap van God." God gaat het dan inderdaad opnemen voor zijn volk dat zo verdrukt was, en Hij gaat dan ook wraak oefenen. Want die toorn is wraak, en wraak in de Bijbel betekent letterlijk eigenlijk ook rechtsherstel. Wreken is niet zomaar je agressie eens even botvieren. Nee, dat is recht doen en ook de verhoudingen herstellen; het gaat dus om rechtsherstel. Dat is wat er zal plaatsvinden.

En dan lees je ook – en dat is buitengewoon confronterend zoals dat geformuleerd wordt: "En de persbak werd getreden buiten de stad. En er kwam bloed uit de persbak tot aan de tomen der paarden, zestienhonderd stadia ver." Dat is trouwens een kilometer of driehonderd, ongeveer de lengte van het land Israël. Maar in ieder geval: in die regio vindt dit gericht plaats. Ik zei al: dieper gaan we er nu niet op in. Mijn punt is dat de oogst inderdaad een landbouwkundig fenomeen is, tot uw dienst, maar het spreekt profetisch van dat wat voorafgaat aan het zevende millennium: de voltooiing van Gods plannen, waarin ook een gericht zal plaatsvinden. Dat wordt heel nadrukkelijk gekoppeld aan de voleinding van deze aeon.

Nu moeten we weer teruggaan naar Leviticus 23. Dat gaan we ook doen, maar we gaan eerst even pauzeren, want ik zie dat het vijf over negen is. We hadden dus even een uitstapje gemaakt naar aanleiding van het feit dat in Leviticus 23 het Loofhuttenfeest ook heel uitdrukkelijk gekoppeld wordt aan de oogst. Sterker nog, het is niet alleen de oogst die in die maand plaatsvindt, maar het is eigenlijk de afsluiting van álle oogsten. Van heel de oogst, van zowel de dorsvloer als van de perskuip. Dus bij uitstek is dit de vervulling van de oogst, van alle oogst. In dat verband hebben we vooral ook even ingezoomd op de profetische betekenis van de oogst in de Bijbel. Dat wordt in de Bijbel eigenlijk zonder uitzondering gekoppeld aan het einde van deze aeon, waarin deze boze aeon afgesloten wordt, zodat er een nieuw wereldtijdperk kan aanvangen. En dat is dat zevende tijdperk, dat zevende millennium, de grote sabbat.

Het is niet voor niets dat het getal zeven zo’n begrip is, een getal dat bij voortduring terugkeert. Juist ook in verband met de zevende maand en vooral ook het zevende feest, dat zeven dagen duurt. Dus ja, de dingen komen bij elkaar. Ik had het ook nog over de zeventig stieren en de zeventig volkeren; de volkeren die het Loofhuttenfeest ook vieren. Kortom, als we het hebben over de profetische betekenis van het Loofhuttenfeest, dan worden we onmiskenbaar en eigenlijk onvermijdelijk gevoerd naar het zevende millennium, en naar dat wat daar pal aan voorafgaat, namelijk de oogst. Dat is precies wat je had mogen verwachten. Landbouwkundig is het zo: na de oogst krijg je – na dé oogst of alle oogst – het Loofhuttenfeest. Welnu, na dé oogst, de voleinding van de aeon, volgt het Loofhuttenfeest, namelijk het zevende millennium. Goed, zoals ik al zei: we pakken bij deze gelegenheid de draad weer op in Leviticus 23.

Een Dubbele Shabbaton: Rust Na het Binnenhalen van de Oogst ↑ hoofdstukken

Waar in vers 39 dan staat: "Toch op de vijftiende dag van de zevende maand, wanneer gij de opbrengst van uw land hebt ingezameld..." Daar hebben we het al over gehad. "Zult gij zeven dagen het feest van Yahweh vieren; op de eerste dag zal er rust zijn." Dat vind ik heel apart en het zegt veel. Na de oogst is er eerst rust. Als er één tijd in het jaar is waarin sprake is van uiterst veel arbeid, dan is het wel tijdens de oogst. Hoe was het ook alweer? Ik kom zelf uit de tuinbouwwereld en daar kwam die uitspraak nog weleens voorbij die ook ergens in Spreuken staat: een dwaze zoon slaapt in de oogsttijd. Woorden van gelijke strekking, zoiets. Het idee is dat als er geoogst moet worden – in ons geval was dat de rozenteelt – dan moet je natuurlijk aan de bak, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat. Ik heb een zwaar leven achter de rug, hoor! Ik wilde dat toch even gezegd hebben, want een ander zal het namelijk niet zeggen.

Maar in ieder geval: na de oogst is er rust. In het Hebreeuws staat daar ook het woord voor rust, maar eigenlijk is het de gedachte van staken: shabbaton. Dat is het Hebreeuwse woord waarin je ook het woord Shabbat herkent. Shabbat betekent, ik heb het al vaak gezegd, staken of ophouden met arbeiden. Op de eerste dag zal er rust zijn en op de achtste dag, dus na het Loofhuttenfeest, zal er met andere woorden ook weer rust zijn. Dat vind ik mooi; van het begin tot het einde is daar rust. Waarom? Wel, het is Godswerk. Dat is wat eigenlijk in de schijnwerpers geplaatst wordt door deze hele structuur. De eerste dag en de laatste, de achtste: er is rust.

Op de eerste dag zult gij vruchten van sierlijke bomen nemen, takken van palmen, twijgen van loofbomen en van beekwilgen. Dat zijn allerlei soorten bomen... Hoe heet dat ook alweer? Ik ben even de naam kwijt. Therese, jij kan mij misschien helpen? Vertel eens, die takken die dan bijeengebracht worden, hoe heet dat? Paul? Nee, het heeft een Hebreeuwse naam. Het is trouwens vanuit de Joodse traditie een begrip geworden: Lulav, dat is het woordje.

De Loelav: Takken van Sierlijke Bomen voor de Loofhutten ↑ hoofdstukken

Zo worden die takken genoemd. Maar ik moet erbij zeggen dat dit, zoals ik net al even aangaf, in feite vanuit de Joodse traditie zo is ontwikkeld. We hebben inmiddels al heel veel uit Leviticus 23 gezien waarbij we moeten zeggen: in de traditie heeft men er dit van gemaakt, maar in de Bijbel wordt het zo niet beschreven. Ik bedoel dat trouwens helemaal niet veroordelend, want ik wil alleen maar zeggen dat wanneer hier in vers 40 over deze dingen gesproken wordt, er niet over de loelav wordt gesproken. De term komt niet alleen niet voor, maar de loelav is ook dat specifieke bosje dat men tegenwoordig neemt. En wat doet men er dan mee? Zwaaien.

Dat is overigens wel weer iets wat je in de Schrift terugvindt, zeker in verband met palmbomen. Het zwaaien met palmtakken is een beeld van triomf. Een palm in de Bijbel is sowieso al een beeld van een koninklijke boom. Het is een kroon met bladeren en een beeld van overwinning. Vandaar dat er bij triomf met palmtakken wordt gezwaaid; dat vind je ook in de Openbaring terug. Die typologie is dus bekend. Hier bevreemdt het misschien wat als je dit zo leest, want je zou zeggen: "Wacht even, nu is de oogst binnengehaald van zowel de dorsvloer als van de perskuip." Maar wat heeft dat nu te maken met die takken van palmen, twijgen van loofbomen, beekwilgen of de vruchten van sierlijke bomen?

Die vruchten van sierlijke bomen zou je nog enigszins kunnen koppelen aan de vrucht en aan dat wat geperst wordt, maar voor het overige niet direct. Het idee is dat het hier niet zozeer gaat om de oogst zelf, maar om wat er na de oogst gebeurt. In feite is dit een inleiding tot de loofhutten, want de materialen die hier genoemd worden, zouden gebruikt worden voor de bouw van de hutten. Dat staat hier in Leviticus niet expliciet, maar ik heb expres even verwezen naar Nehemia 8 vers 15. U weet: de Bijbel legt zichzelf uit. Dat is hier ook weer het geval. In Nehemia 8 vers 15 staat — ik heb het hier trouwens voor me liggen — dat er wordt gezegd dat men moet uittrekken naar het gebergte om loof te brengen van de olijfboom, de wilde olijfboom, de mirt, de palmen en van loofbomen om, zoals er staat: "om loofhutten te maken, zoals geschreven staat."

Met andere woorden: wat moest er gebeuren met die palmtakken en al die andere boomsoorten die hier genoemd worden? In Nehemia worden zelfs nog wat meer boomsoorten genoemd, maar het doel was dus om er loofhutten van te maken. Nu moet ik iets bijna banaals zeggen, maar ik moet bij het woord loofhutten altijd denken aan Toon Hermans. Kent u die nog? Mevrouw Loof... en meneer Stip. "Stip... en mevrouw Loof-Hutjes." Dat komt dan iedere keer weer terug, die "loofhutjes". Op de een of andere manier is de naam voor mij erg gekoppeld aan Toon Hermans. Die mag u overigens weer vergeten, maar dat doet u waarschijnlijk juist niet. Hij was trouwens erg komisch; ik kan het aanbevelen om hem nog eens terug te kijken.

Hoe dan ook, deze dingen zouden genomen worden: vruchten van sierlijke bomen. Dat klinkt natuurlijk al prachtig; daar zit de klank al in van schoonheid, maar ook van vrucht en van triomf — of hoe zal ik het zeggen — van heerlijkheid. We hebben het al even gehad over de takken van palmen, en dan zijn er de twijgen van loofbomen en van beekwilgen. Het hele idee is, en dat zullen we straks in de volgende verzen ook zien, dat daar loofhutten van gebouwd zouden worden.

Het Profetische Commando: Gij Zult Vrolijk Zijn ↑ hoofdstukken

En er staat bij: "Gij zult vrolijk zijn voor het aangezicht van JAHWEH, uw God, zeven dagen lang." Het is misschien wat vreemd om op commando vrolijk te zijn. Dat kan trouwens wel, hoor. Ik heb al eens gezegd: je kunt niet op commando blij zijn, maar je kunt wel op commando uitbundig feestvieren, toch? En dat is waar het hier over gaat.

En toch zou ik die route... Ik stel het nu zelf voor, maar ik wil die gedachte eigenlijk ook direct weer nader bekijken. Waarom? Omdat het hele idee van dat "gij zult" profetisch is. Het heeft niet de betekenis van een "moeten", maar de betekenis van een "zullen". Het zal zo gaan: gij zult vrolijk zijn voor het aangezicht van JAHWEH, uw God, zeven dagen lang. Ik bedoel: de oogst is binnengehaald. Het gaat hier in feite over een volk dat wandelt in de wegen van God en uiteindelijk zal dit ook gebeuren. Als men wandelt in Zijn wegen en de oogst eenmaal binnengehaald is, dan zál men vrolijk zijn.

Ook dit is dus, net als wat ik zojuist zei over die oogst, profetisch. Je leest het in Jesaja 35 – dat is trouwens het hoofdstuk direct na Jesaja 34 waar ik ook even naar verwees, de passage over de dag van de wraak, oftewel het jaar van de vergelding. Daar wordt over Edom en over Bosra gesproken. Jesaja 35 is daar direct aan gekoppeld en aan het einde van dat hoofdstuk, in vers 10, staat: "En de vrijgekochten van JAHWEH" – dat wil zeggen: het volk dat Hij heeft losgekocht en terug zal brengen naar Sion, want dat staat er gewoon bij – "de vrijgekochten van JAHWEH, die zullen terugkeren en met gejubel in Sion komen. En aeonische vreugde, eeuwige vreugde zo u wilt, zal op hun hoofd zijn."

Het is natuurlijk niet voor niets dat ik dat iedere keer in vette kapitaals heb gezet. Het geeft aan: zo zal het gaan. Niet: zo moet het gaan, als een last of een commando dat moet... Nou ja, het "moet" inderdaad, maar simpelweg omdat het zo zal gaan. Het kan niet anders, want Hij heeft het zo gezegd en zo zal het dus inderdaad gaan verlopen. De vrijgekochten van JAHWEH zullen terugkeren, ze zullen met gejubel in Sion komen en aeonische vreugde zal op hun hoofd zijn. Blijdschap en vreugde zullen zij verkrijgen, maar kommer en zuchten zullen wegvlieden.

Dit is een aankondiging van vreugde. En wanneer is dit? Welnu, na die dag van wraak, na dat jaar van vergelding, of anders gezegd: na de voleinding van de aeonen. Oftewel: in de nieuwe aeon. Dan zal men daadwerkelijk vrolijk zijn. De oogst is binnengehaald.

Ziet u het ook hier weer? Natuurlijk kun je zeggen: we kennen het fenomeen. Als oud-protestant weet ik ook nog hoe dat gaat: je hebt biddag voor gewas en arbeid, en in het najaar heb je dankdag voor gewas en arbeid. Op Urk hebben ze dankdag voor de visserij – dat is geloof ik weer een andere datum. Maar in ieder geval: als de oogst is binnengehaald, dan is er reden voor dankbaarheid dat Hij dat zo gegeven heeft. Daar is natuurlijk niets mis mee, dat je God dankt voor wat Hij geeft.

Maar het gaat erom dat dit weliswaar over Israël gaat, dat een aards erfdeel heeft gekregen en haar oogsten binnenhaalt, maar dat ook hier geldt: die hoogtijden spreken van het grote plan van God. Ze zijn messiaans. In verband met de eerste maand spreek ik van de eerste komst; in de zevende maand spreek ik van Zijn terugkeer, als Hij komt met bazuingeschal. Op de tiende van de maand zal het Jom Kipoer zijn, en op de vijftiende begint dan inderdaad Sukkot.

Ik moet erbij zeggen dat ik hoop daar nog eens wat meer zicht op te krijgen: hoe die specifieke datum gekoppeld is aan de profetische gebeurtenis. Maar het kan niet missen, want tot dusver is de lijn onmiskenbaar. Elke datum, elke hoogtijd, elke mijlpaal die op de kalender gemarkeerd wordt, is daar omdat het spreekt van grote profetische dingen, op een veel hoger niveau om het zo te zeggen. Dat geldt voor het Loofhuttenfeest net zo. Dus het heeft niet alleen te maken met het millennium – dat zeker – maar ik denk dat de timing ook alles te maken heeft met de kalender.

En als u zegt: "Heb je voor dat laatste ook een bonnetje?", dan zeg ik: "Nog niet." Het kan zomaar gebeuren dat... maar laat ik het zo zeggen: mijn intuïtie... Bonnen? Twaalf bonnen? Ja. Ik geef dus meteen toe dat ik hier geen bonnetje voor kan overleggen, maar mijn intuïtie zegt dat alles in de Schrift in die richting wijst. Voor mij lijdt het eigenlijk geen twijfel dat dit het geval moet zijn. Dat zeg ik onder voorbehoud, maar als je me vraagt: "Durf je je handen ervoor in het vuur te steken?", dan denk ik: "Bijna!" Maar ja, dan moet ik uitkijken, ik heb er maar twee natuurlijk. Goed, het ging dus even hierom: "Gij zult vrolijk zijn voor het aangezicht van JAHWEH, uw God", en dat gedurende die zeven dagen.

Een Aionische Inzetting: Wonen in Hutten als Herinnering ↑ hoofdstukken

Vers 41 zegt: "Gij zult het als een feest van Yahweh vieren, zeven dagen in het jaar. Een aeonische inzetting." In dit gezelschap kan ik dat zo zeggen, want in een ander gezelschap heb je het in hemelsnaam niet over een 'aeonische inzetting'. Maar in de Septuagint, de Griekse vertaling van het Oude Testament, wordt dit inderdaad aionisch genoemd, in verband met de aeon. In het Hebreeuws is het eigenlijk geen bijvoeglijk naamwoord, maar een zelfstandig naamwoord: Olam. Dat heeft te maken met het werkwoord voor verbergen. Het is een verborgen tijd en daarmee ook een onbepaalde tijd. Het gaat er dus niet om dat het een tijd is die geen einde heeft, maar het einde is onbekend. Dat is de wezenlijke betekenis van het Hebreeuwse woord Olam. Het is een inzetting voor onbepaalde duur voor uw geslachten, voor uw generaties.

Eerst werd er gezegd 'zeven dagen' en hier wordt het opnieuw herhaald. Die herhaling is niet alleen maar een herinnering, maar het is ook de Hebreeuwse manier om iets te onderstrepen. Als wij iets willen accentueren, dan zetten we er een streep onder, maar de Hebreeuwse manier van onderstrepen is door het simpelweg te herhalen, zodat je erover struikelt en daarmee het accent legt. Wij doen dat trouwens ook vaak; door herhaling geef je aan wat juist zo belangrijk is. Dat is in dit geval ook zo. In de verzen 33 tot 44 wordt talloze keren, en elders ook nog eens, de nadruk gelegd op het getal zeven. In de zevende maand zult gij het vieren en in loofhutten zult gij zeven dagen wonen.

Ik heb al gezegd dat er eigenlijk gewoon staat dat men in hutten moet wonen, maar dat zijn dus hutten van loof of van takken. Het zijn tijdelijke verblijven, want loof valt er na verloop van tijd vanzelf wel weer af. "In loofhutten zult gij wonen zeven dagen." Hier wordt voor het eerst de reden genoemd waarom dit feest Sukkot heet: omdat je zeven dagen in loofhutten gaat wonen. In de Joodse traditie is het bekend dat men dan inderdaad even niet thuis woont, maar bijvoorbeeld in de tuin, waar men daadwerkelijk loofhutten bouwt. In heel Israël en in de Joodse traditie heeft men dit zo gehouden.

De reden staat erbij: "In loofhutten zult gij wonen zeven dagen, allen die in Israël geboren zijn, de inheemsen, die zullen in loofhutten wonen." Met welk motief? Opdat uw geslachten of uw generaties tot in lengte van jaren, tot onbepaalde tijd, zullen weten: "Dat Ik de zonen van Israël in hutten heb doen wonen, toen Ik hen uit het land Egypte leidde, Ik ben Yahweh uw God." Ik vind het mooi om even het contrast te schilderen. Er staat hier niet dat zij in hutten woonden als een herinnering aan het feit dát zij daar woonden, hoewel dat natuurlijk zo is, maar het accent ligt erop dat Ik de zonen van Israël in hutten heb doen wonen. Het hele idee is dus dat God het zo beschikt heeft dat het zo zou gaan gebeuren.

Dit is natuurlijk geschiedenis, want het gaat over de verlossing uit Egypte. Gedurende veertig jaar heeft men in tijdelijke hutten en tenten gewoond; tijdelijke verblijfplaatsen, niet in huizen. Ze hebben gedurende al die tijd moeten rondtrekken. Weet u trouwens hoeveel pleisterplaatsen ze hebben gepasseerd? Het waren er precies tweeënveertig. Na tweeënveertig pleisterplaatsen kwamen ze aan in het beloofde land. In Mattheüs 1 vind je diezelfde structuur wanneer de Messias wordt aangekondigd. Daar staat drie keer veertien geslachten tot aan de Messias; na de tweeënveertig krijg je de Messias. Je ziet het ook in Openbaring: de tweeënveertig maanden gaan voorbij, godzijdank, en dan krijg je alsnog de Messiaanse tijd.

In dit geval slaat het terug op het verleden. Dat zie je ook met Pascha. Het verwijst naar de exodus en het feit dat God hen in het verleden heeft verlost. Maar die twee lopen parallel; ze bevestigen elkaar. Wat in het verleden is gebeurd, staat model voor de toekomst. Dat schiet me nu ter plekke te binnen: je leest in Ezechiël 20 dat er een tijd komt – en dan heb ik het over wat God straks gaat doen, niet over het huidige mensenwerk – dat wanneer God Zijn volk terugbrengt naar het land, zij niet meer zullen spreken over de God die Zijn volk uit Egypte geleid heeft, maar over de God die hen uit de natiën heeft teruggebracht naar het land. Dat wil zeggen dat wat ooit plaatsvond vanuit Egypte slechts een zwakke afschaduwing is. Het was magistraal en machtig, maar het zal verbleken bij wat er straks zal gebeuren wanneer God hen definitief in het beloofde land brengt. Dan is het de Messiaanse tijd. Uiteindelijk zijn ze uit Egypte gegaan, hebben ze veertig jaar in de woestijn doorgebracht en zijn ze het beloofde land binnengegaan onder leiding van Jozua. Maar dat was allemaal nog maar heel voorlopig. De Hebreeënbrief wijst daar ook op; het spreekt van profetische dingen, van wat God definitief gaat doen.

De Woestijnreis als Blauwdruk voor Tweeduizend Jaar ↑ hoofdstukken

In feite is dat wel mooi, want het verblijf van Israël in de woestijn – nadat ze waren uitgetrokken uit Egypte, daar hebben vertoefd en vervolgens naar het beloofde land gingen – is een type van het verblijf van Israël gedurende de afgelopen tweeduizend jaar. Dat kun je op allerlei manieren benoemen: het zijn twee dagen van duizend jaar, of je kunt zeggen dat het twintig eeuwen zijn. Daar hadden we het al even over in verband met Jakob, die na twintig jaar in Sukkot arriveerde. En nu hebben we het eigenlijk over Israël, dat na veertig jaar in het beloofde land arriveerde, maar ook dat staat in feite weer model voor diezelfde tweeduizend jaar, namelijk als veertig jubeljaren, veertig cycli van vijftig jaar. Via alle routes kom je eigenlijk op hetzelfde gegeven uit: de twee millennia.

Ik wijs hier ook op Deuteronomium 29. Heb ik nog even tijd? Ga even mee, ik vind deze te mooi om hier niet even genoemd te hebben. Er moet eigenlijk ook nog maar eens een diaatje van gemaakt worden; ik krijg het er wel druk mee zo. In Deuteronomium 29 staat in vers 4 hoe de HEERE, bij monde van Mozes, terugblikt op de woestijnreis. Ze staan op het punt om het land in te gaan en dan staat er dit in vers 2: "Mozes riep heel Israël tot zich en zei: Gij hebt alles gezien wat de HEERE in het land Egypte voor uw ogen aan Farao, al zijn dienaren en zijn gehele land heeft aangedaan; de grote beproevingen die gij met uw eigen ogen gezien hebt, die grote tekenen en wonderen." En dan staat erbij in vers 4: "Doch de HEERE heeft u geen hart gegeven om te verstaan, of ogen om te zien, of oren om te horen tot op de huidige dag."

Ze zijn dus uitgetrokken en veertig jaar lang is het – dat lees je ook – eigenlijk een tijd van ongeloof geweest. Ik vind het zo apart zoals het er staat: de HEERE heeft u geen oog gegeven om te zien, geen oor om te horen of een hart om te verstaan. "Veertig jaar liet Ik u door de woestijn trekken; de kleren die u droeg zijn niet versleten, evenmin als de schoen aan uw voet." Waar het me nu om gaat, is dat die veertig jaar model staan voor de afgelopen tweeduizend jaar. De aardigheid is namelijk dat Deuteronomium 29 vers 4 en 5 door Paulus wordt aangehaald in Romeinen 11. Daar heeft hij het over Israël in de huidige tijd, waarvan God heel uitdrukkelijk zegt dat ze ogen hebben, maar God Zelf zorgt ervoor dat ze het niet zien. Wat natuurlijk meteen de vraag oproept: hoe kan God dat dan doen? Ja, dat doet Hij. Hij opent ogen, maar Hij sluit ook ogen. Op Zijn tijd en op Zijn wijze. Hij beschikt en bij Hem gaat er nooit iets mis.

Als hier dus staat: "Omdat uw geslachten weten dat Ik de zonen van Israël in hutten heb doen wonen toen Ik hen uit het land Egypte leidde; Ik ben JAHWEH, uw God", dan is dat historisch waar, terugblikkend. Maar het is net zo goed profetisch waar, omdat die periode in de woestijn model staat voor de tegenwoordige tijd, waarna Israël alsnog in het land zal komen. Straks zullen ze daaraan herinnerd worden. Wanneer ze inmiddels in het land wonen, zullen ze toch ieder jaar herinnerd worden aan die loofhutten: zo was het, daar heeft God je uitgebracht. Het is ook hier weer het contrast.

Afsluiting: God Bewijst Zijn Woord Door Zijn Kalender ↑ hoofdstukken

"Zo maakte Mozes de gezette hoogtijden van JAHWEH aan de zonen van Israël bekend." Dit is het laatste vers van Leviticus 23, en daarmee is het niet alleen de afsluiting van deze Bijbelavond, maar ook van deze hele serie. Want zoals dit hoofdstuk begon, zo eindigt het ook weer: "Zo maakte Mozes de gezette hoogtijden van JAHWEH aan de zonen van Israël bekend."

Het is de bevestiging van de opdracht die aan Mozes gegeven werd in vers 1. Het verbindt het begin met het einde. Eerst sprak God tot Mozes, en nu aan het slot lees je dat Mozes dit vervolgens aan Israël vertelt. Het is meteen de afsluiting van het geheel: zo maakte Mozes de gezette hoogtijden van JAHWEH bekend aan de zonen van Israël.

Dat loopt er eigenlijk als een rode draad doorheen en is wat mij betreft ook de samenvatting van alles wat we in Leviticus 23 hebben gezien. God bepaalt Zijn hoogtijden met precisie vooraf. Dat is wat Moadiem ook zijn: Hij zegt van tevoren dat er op die specifieke dag iets gaat gebeuren. "Dat is Mijn hoogtijd, en dan zal dit plaatsvinden." Aan Israël wordt dat bekendgemaakt en zij zouden dit inderdaad houden.

Wij leren daar onze lessen uit en worden daarin alleen maar bevestigd. Zoals ik in mijn gebed bij aanvang al zei: God bewijst Zijn Woord. Dat doet Hij ook gewoon door van tevoren aan te geven: "Zo ga ik het doen, zo zal het gebeuren." Dan zul je ook weten dat Ik het ben die dit gesproken heeft. God beschikt de dingen en ik vind het geweldig dat Hij Zijn eigen Woord bewijst. Daarom hebben wij solide grond onder de voeten; werkelijk een rots om op te staan.

🎧 Gods hoogtijden (8) – Loofhutten
Delen: