de vernieuwing van het denken
19-04-2026 - Geplaatst door Andre PietPapendrecht
Er wordt vandaag veel gesproken over verandering en transformatie, maar vaak blijft het bij iets uiterlijks — een soort facelift. Ook in een religieuze setting is men vooral uit op gedragsverandering. Maar ook dat is buitenkant: een aangeleerd kunstje. Romeinen 12:2 gaat veel dieper en spreekt over een vernieuwing van het denken, van binnenuit. Die vernieuwing brengt een werkelijke metamorfose teweeg. In deze studie staan we stil bij wat die vernieuwing is en hoe zij ons denken en leven bepaalt.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: de Overgang Naar de Praktijk
- De Aanmoediging Door Barmhartigheid
- De Donkere Achtergrond voor Gods Licht
- De Essentie van het Evangelie: een Bericht
- Het Lichaam Stellen als een Levend Offer
- Rekenen met de Realiteit van God
- De Logica van de Eredienst
- Geen Wereldgelijkvormigheid maar Metamorfose
- De Vernieuwing van het Denken
- Het Beproeven van de Wil van God
Inleiding: de Overgang Naar de Praktijk ↑ hoofdstukken
Goed, lieve mensen. Wij gaan ons bezighouden met slechts twee verzen. Niet helemaal juist, want we gaan ook nog wat uitstapjes maken. Maar de focus ligt wel degelijk op een tweetal verzen, en wel die in de Romeinenbrief aangetroffen worden: Romeinen 12, en daarvan het eerste en het tweede vers.
Je moet weten: de eerste brief die we van de apostel Paulus aantreffen in de Bijbel, dat is de Romeinenbrief. Daar wordt heel fundamenteel uiteengezet wat nu eigenlijk dat evangelie, dat goede bericht, is. Zo leidt hij het ook meteen in, in hoofdstuk 1 vers 1. Hij is daar de grote afgezonderde om dat onder de natiën wereldkundig te maken. Die eerste elf hoofdstukken zijn een uiteenzetting van het onderwijs dat hij heeft te geven. Dat is ook weer onderverdeeld. Eigenlijk zijn de hoofdstukken die er vlak aan voorafgaan, namelijk 9, 10 en 11, ook weer een onderbreking waarin hij spreekt over Israël en de volkeren en de weg die God vandaag gaat; de onderbreking eigenlijk ook in Zijn programma. Maar goed, die eerste elf hoofdstukken zijn dus echt een uiteenzetting van zijn onderwijs. Echt typisch Paulus; je herkent, als je de andere brieven kent, meteen zijn stijl.
Het is ook zo dat hoofdstuk 12 tot aan het einde van de brief, tot en met hoofdstuk 16, echt direct aansluit op dat leerstellige onderwijs. Maar Romeinen 12, 13, 14, 15 en 16 zijn heel sterk op de praktijk gericht. Dat blijkt ook heel duidelijk meteen al als je hoofdstuk 12 vers 1 leest. Laten we maar gewoon de koe bij de horens vatten, zoals dat in mooi Nederlands heet. Ik lees uit de NBG-vertaling – nou ja, dan ga ik iets heel arrogants zeggen: een verbeterde versie daarvan. In ieder geval wat letterlijker soms. Als ik daarvan afwijk, dan cursiveer ik dat in de tekst, dus u kunt dat gewoon meelezen.
Om maar wat te noemen: in de NBG-tekst staat er meteen: 'Ik vermaan u dan, broeders.' Daar struikel ik wat over, want dat past helemaal niet bij de stijl. Het hele idee waar Paulus het over heeft, is dat hij een woord gebruikt dat wordt vertaald met vermanen, maar bij andere gelegenheden wordt dat weergegeven met bemoedigen of vertroosten. Kortom, het heeft een heel scala aan toepassingen. Maar de basisbetekenis is die van 'naastroepen'. Die vind ik eigenlijk wel mooi, omdat dat in het Nederlands ook meteen de associatie oproept van een supporter die naast het veld staat en daarnaast wat roept. Dat kan ter bemoediging zijn, maar het kan ook een fluitconcert wezen, en dan wordt het een correctie of een vermaning. De basisbetekenis is inderdaad die van naastroepen: parakaleo. Dat is dat Griekse woord, als u daar geïnteresseerd in bent.
Dan zegt hij dus: 'Ik moedig u dan aan, broeders.' Het loutere feit dat hij trouwens begint met 'dan', geeft aan dat wat hij nu hier zegt en het navolgende een conclusie is. Hij heeft dingen naar voren gebracht en onderwezen, en dan zegt hij: 'Ik moedig u dan aan.' Dat wil zeggen: op grond van dat wat ik zojuist allemaal heb verhaald, heb onderwezen en heb opgetekend, is dit de conclusie. De logische conclusie daaruit. En dat ik het op deze manier formuleer heeft ook een reden, maar die wacht nog eventjes.
De Aanmoediging Door Barmhartigheid ↑ hoofdstukken
Laten we gewoon Paulus volgen in zijn betoog. Ik moedig u dan aan, broeders en zusters — die denken we er natuurlijk bij: broeders inclusief de zusters — door de barmhartigheden Gods. In de NBG-vertaling staat "met beroep op", of "door de barmhartigheden Gods". Het geeft aan wat het motief is waarom hij deze aanmoediging doet. Hij spreekt over de barmhartigheden Gods; andere vertalingen spreken over medelijden. Het is in ieder geval verwant aan het woord voor ontferming. Ik heb de tekst er ook bij gezet: Romeinen 9 vers 15, waar die twee woorden min of meer als synoniem worden neergezet. Die beide begrippen.
Paulus heeft het juist in deze hoofdstukken inderdaad gehad over de barmhartigheden en de ontfermingen van God. De allermooiste vind ik nog de tekst die we vlak hieraan voorafgaand hebben gelezen. Nou ja, niet wij hebben het gelezen, maar die kun je lezen in de context van Romeinen 12 vers 1. Het sluit aan op Romeinen 11 en het slot daarvan; dat is eigenlijk een geweldige lofbetuiging aan God. Paulus heeft zulke geweldige dingen uiteengezet en het is als het ware alsof hij op de knieën valt nadat hij zijn conclusie heeft getrokken in hoofdstuk 11 vers 32. Daar zegt hij: "God heeft allen onder de ongehoorzaamheid besloten."
Hij heeft zojuist in het voorgaande van de brief al gesproken over "in Adam", dat de hele mensheid besloten is. Opgesloten, want het woord "besloten" wordt elders in het Nieuwe Testament gebruikt op een manier die ik een apart gegeven vind. Ergens in de Evangeliën lees je dat de vissen in het net waren besloten. Tja, vissen in een net, die zitten gevangen en die hebben daar geen uitweg. Hier wordt gezegd dat God Zelf degene is die dit doet: God heeft allen, dat wil zeggen zonder uitzondering, onder ongehoorzaamheid besloten.
Wij zijn allen Adamieten, dat wil zeggen afstammelingen van Adam. We hebben er niet voor gekozen om geboren te worden. Ik tenminste niet. Ik ben trouwens wel blij dat ik geboren ben, maar dat heeft weer alles te maken met wat hij hier uiteenzet. Dat wij zondaren zijn en stervelingen, daar hebben we ook niet voor gekozen. Een heleboel mensen denken of menen — het wordt ook wel zo gepredikt — dat ze een schuldgevoel zouden moeten hebben of zich schuldig zouden moeten voelen over het feit dat ze zondaar zijn. Maar ja, dat was je al voordat je ook maar iets kon zeggen. Toen je in de wieg lag, was je al een zondaar, een doelmisser, en ook heel duidelijk een sterveling.
In Romeinen 5 zet Paulus dat ook heel duidelijk uiteen: we zijn zo ingezet. Dat kun je oneerlijk vinden, maar God is God. Hij plaatst de dingen, Hij beschikt de dingen. Hij is de grote regisseur, Hij is de auteur van de hele heilshistorie van goed en kwaad. Hij schrijft Zijn script en Hij verontschuldigt Zich daar niet voor; Hij is God. Zoals een kunstenaar mag doen met het kunstwerk dat hij creëert, zo is God inderdaad de auteur, de schrijver van het grote boek van mijn leven, van uw leven, van de hele schepping.
Hij heeft allen onder ongehoorzaamheid besloten. Dat is op zich geen goed bericht, maar als ik de rest van de zin lees, dan wordt het ineens een geweldig goed bericht. Waarom? Er staat namelijk achter "om" — dat geeft de reden aan — "Zich over allen te ontfermen." Zoals het ene een feit is — je bent een zondaar, je bent een sterveling, daar ben je in besloten en er is geen uitweg — zo heeft God dat zo beschikt met een doel. Het is in feite de donkere achtergrond om Zijn licht te laten schijnen.
De Donkere Achtergrond voor Gods Licht ↑ hoofdstukken
Dat contrast is juist daarvoor noodzakelijk, om Zich over allen te ontfermen. In Romeinen 5 plaatst de apostel Paulus Adam tegenover de laatste Adam, tegenover Christus. De hele mensheid is besloten in Adam, maar de hele mensheid is eveneens besloten, ingesloten in Christus. God heeft dat zo beschikt en Hij gaat dat dan ook — ieder in zijn eigen rangorde, om een ander woord te citeren — op Zijn tijd realiseren.
Trouwens, in Romeinen 11 is de gedachte nog iets anders, want daar loopt de lijn niet zozeer over het feit dat allen in Adam zijn besloten, maar gaat het ook over Israël en de volkeren. Allen zijn besloten in de weerbarstigheid, in de ongehoorzaamheid, in de rebellie of de ongezeggelijkheid. Het maakt me niet uit welk woord je hiervoor kiest, want het klopt namelijk allemaal.
Maar de geweldige waarheid is: God is God en Hij heeft de hele mensheid besloten — in allen dus. Er is geen uitzondering. In Romeinen 3 vind ik dat zo mooi, waar staat dat er niemand is die goed doet, zelfs niet één. Met andere woorden: als daar staat ‘allen’, dan bedoelt Paulus ook werkelijk ‘allen’. Ja, dat is een geweldige tijding, dat God de dingen inderdaad zo plaatst. Het loutere feit dat dit een mededeling is, geeft ook meteen de essentie weer van het evangelie.
De Essentie van het Evangelie: een Bericht ↑ hoofdstukken
Het is een bericht. Het is een mededeling. Dus het is geen aanbod in de zin van: jij krijgt iets, maar jij moet het wel aannemen. Nee, het is geen aanbod. Ik weet dat we hier in Papendrecht zijn en ik weet dat er hier heel wat kerken in de buurt zijn waar dat vandaag wel zo gepredikt wordt. Trouwens, dat aanbod wordt meestal ook nog heel erg geminimaliseerd. Maar ik ga het nog extremer zeggen: het is niet eens een aanbod. Dus ik predik geen ruim aanbod van genade. Ik predik gewoon de genade als een universele mededeling van Gods wegen. Dit is het, geloven we het of niet?
En er zijn mensen die het geloven, maar de meeste mensen weten het domweg niet omdat ze het nooit gehoord hebben. En dan is er nog een hele categorie — maar dan moet je vooral in de godsdienstige sfeer zijn — die willen het niet horen. Maar het bericht staat. De mededeling is waar, ongeacht wat je ervan vindt of ongeacht wat je reactie ook is. Je hoeft dit dus niet te ontvangen of aan te nemen of ervoor te kiezen. Dat is weer een andere richting in de christelijke wereld, maar je hoeft er niet voor te kiezen.
De Bijbel spreekt erover als een mededeling. Kijk, het zit zo: als het een opdracht is, dan moet je werken. Met een opdracht moet je iets doen. Maar met een bericht kun je maar één ding doen, namelijk geloven. Er 'amen' op zeggen. Ja of niet? Maar meer kan het niet zijn; ik bedoel, het bericht blijft waar. Welnu, dit is een bericht. Een goed bericht.
Het Lichaam Stellen als een Levend Offer ↑ hoofdstukken
Ik moedig u dan aan, broeders, door de barmhartigheden van God, dat gij uw lichamen stelt tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer. Laten we even inzoomen op dat woordje 'stellen', want de gedachte daarvan is dat iets wordt gepresenteerd of beschikbaar wordt gesteld. "Hier is het, alstublieft." Het loutere feit dat Paulus in de volgende regel over een offer spreekt, geeft ook aan dat hij daarmee de associatie oproept van een offeraar. Denk bijvoorbeeld aan iemand in de tempel of in de tabernakel die kwam met een dier, met een bokje of een schaap. "Hier is het, dit is wat ik heb." Zo’n offeraar kon daar verder niets mee doen, want hij gaf het aan de priester en die zou dan volgens de instructies, volgens het Woord, daarmee doen wat God had bepaald. De offeraar stelt het beschikbaar; dat is zijn aandeel. Vervolgens gebeurt ermee wat het Woord ervoor heeft bepaald. God heeft daar specifieke plannen mee en je vindt in de Schrift natuurlijk uitgebreide instructies over wat er moet gebeuren met een spijsoffer of een vredeoffer. God doet daar wat mee. Degene die het overkomt, zegt simpelweg: "Hier is het, ik stel het beschikbaar."
Dat gij uw lichamen stelt... dat is wat we hebben, of wat we zijn. Dat is wellicht een filosofische discussie, maar dit is het: "Alstublieft, hier ben ik." Het gaat er dus niet om dat je gaat 'jakkeren' en denkt: ik moet dit doen of ik moet dat doen. Nee, daar ga ik helemaal niet over. "Hier ben ik." Ik kom er straks nog even op terug. Het is trouwens de eerste keer in deze brief dat Paulus dit werkwoord 'stellen' of 'presenteren' gebruikt. In Romeinen 6 vers 13 zegt hij: "Maar stelt uzelf ten dienste van God." Ook hier wijk ik weer iets af van de NBG-vertaling, simpelweg omdat de grondtekst hier nauwkeuriger is. Daar zegt Paulus: "Stelt uzelf ten dienste van God, alsof levend vanuit de doden." Dat is de formulering die hij daar gebruikt. U ziet het ook in de interlineair: "alsof vanuit doden levenden". Ik weet dat dit wat krom Nederlands is, maar de gedachte is deze: wij waren doden. Paulus gebruikt hier 'alsof'. In feite zou je kunnen zeggen: "Wacht eens even, dit is toch een stervend lichaam?"
Wat Paulus juist in deze hoofdstukken van de Romeinenbrief uiteenzet, is dat God in Christus een werk doet. Hij ziet ons aan in Hem. Dat wat wij straks concreet, fysiek en letterlijk zullen zijn, zo ziet Hij ons nu al. Het hele idee daarbij is dat een gelovige daar 'amen' op zegt. Wij sorteren daar alvast op voor. Dat is geen vooruitgrijpen op iets wat je zelf moet presteren; nee, dat is juist erkennen dat God ons nu al zo ziet. Ik gebruikte zojuist het beeld van een kunstenaar. Dat is net als bij een beeldhouwer die een stuk rots of een stuk steen voor zich heeft. Terwijl hij bezig is, ziet hij al het eindresultaat. Of denk aan een muziekstuk: Bach of Beethoven hoorden al de muziek die zij schreven op het moment dat zij het optekenden. God ziet ons aan in Christus. Zo zullen we concreet, letterlijk en fysiek daadwerkelijk zijn, en wij leven nu al uit dat geloof.
Je leest dat ook in Romeinen 4 over Abraham, die van Godswege de naam krijgt: "Abraham, een vader van vele volkeren." Op dat moment had hij nog niet eens een kind. Nou ja, dat ene kind dat hij had, mocht je eigenlijk niet meerekenen. Maar hij werd al zo genoemd. Voordat de zoon van de belofte er was, was hij al een vader van vele volkeren. Dat vind ik zo’n prachtige gedachte. "Abraham, vader van vele volkeren, het eten is klaar hoor!" Vader van vele volken? "Dat ene kind dat ik had is al weggestuurd, dus hoezo?" Ja, maar kijk, dat is geloof. Dat wat er nog niet is – het staat ook ergens in Romeinen 4 – roept God als zijnde. Hij roept het niet-zijnde tot aanzijn. Het is er nog niet, maar voor Hem is het er al. Een gelovige is iemand die zo rekent. Niet omdat hij het ziet – hij ziet het helemaal niet – of omdat hij het voelt. Dat is niet aan de orde. God ziet dat zo en wij zijn al levenden uit de doden.
Paulus zegt: "Stelt uzelf ten dienste van God alsof levend vanuit de doden." Dat is ook wat hij eerder in dit hoofdstuk noemt: "wandelen in nieuwheid van leven." Ik vind het een prachtige gedachte om zo ook de dag te beginnen. Let op de manier waarop ik het formuleer: je staat ’s morgens op na een nacht waarin de ogen gesloten waren. Je staat op en zegt: "Heer, hier ben ik." Ik vind dat een mooie gedachte omdat de slaap achter de rug is, wat in feite een vorm van dood is. Eigenlijk moet ik het omdraaien: de dood is een vorm van slapen; daarom wordt het in de Bijbel ook vaak zo genoemd. Maar je staat op. En wat dan? "Heer, ik ga vandaag verschrikkelijk mijn best doen, ik ga proberen om geen zonde te doen." Weet u, als u dat doet, dan stelt u uw lichaam nog niet als een levend offer. Dan stelt u uzelf niet ten dienste alsof levend vanuit de doden. De zonde ligt achter ons. We hebben het zojuist nog gezongen: "Het donkere dal ligt achter mij."
Misschien zegt u: "Ja, maar weet je hoe dit strijdt met mijn emoties? Dit is helemaal niet hoe ik het zie." Nee, maar dat is ook niet wat geloof is. Geloof zegt: God zegt dat, God ziet mij zo. Zo zal ik ook daadwerkelijk straks zijn en ik zeg daar nu 'amen' op. Ik sta op en ik zeg: "Alstublieft Heer, doe Uw werk maar in mij en door mij. Laat Uw licht maar rijkelijk stromen." Je rekent niet eens met de zonde. Wij leven al in die nieuwe realiteit. Ik vind dit een mooie vorm van 'toneelspel'. Ik houd normaal niet van toneelspelen omdat het onecht is, maar dit is in feite echt. Waarom? Omdat wat we hier voor ogen zien juist heel misleidend is. Dit is niet de werkelijkheid die er echt toe doet. Wat we hier zien, sorry dat ik het zeg, is 'verspekken' – het is de uiterlijke mens die vervalt. God rekent met een heel andere realiteit.
Rekenen met de Realiteit van God ↑ hoofdstukken
En dat is net als met Abraham en Sarah. Hij was al een vader van vele volkeren. Zag hij dat? Voelde hij dat? Zagen anderen dat? Nee, maar hij geloofde het. En Abraham geloofde God, en dat werd hem tot rechtvaardigheid gerekend. Kijk, dat is het. Dat is de 'truc', als ik het zo mag zeggen. Het is natuurlijk geen truc, maar dit is wel hoe het werkt.
Wij rekenen onszelf als doden, zo zegt Paulus dat trouwens ook in Romeinen 6 vers 11. 'Houd het daarvoor', staat er in sommige vertalingen, maar er staat letterlijk: 'rekent'. Logica komt daarin in het Grieks tot uitdrukking; logica is immers een Grieks woord. We rekenen onszelf alsof we levend zijn vanuit de doden. Ik lees even verder in Romeinen 6 vers 13, waar hij twee keer datzelfde werkwoord gebruikt. Stelt uzelf – dat ben ik in mijn compleetheid, in mijn lichaam – ten dienste van God, alsof u levend bent vanuit de doden. En stelt uw leden... Hiermee worden de leden van mijn lichaam bedoeld, de delen van mijn lichaam. Het is een anagram: leden, delen. Gewoon mijn handen, mijn voeten, mijn hoofd, al je lichaamsdelen. Stelt uw leden als wapenen van rechtvaardigheid ten dienste van God.
Trouwens, rechtvaardigheid is hier volgens mij gewoon een synoniem voor geloof. Stel uw leden als wapenen van geloof. Waarom? Wel, God rekent geloof tot rechtvaardigheid, dus die woorden zijn hier onderling inwisselbaar. We leven dus uit geloof. "Heer, hier ben ik, en alles wat ik heb en wat ik ben is van U. Ga Uw weg daarin." Ik heb daar heel wat meer vertrouwen in dan in mijn eigen vermogen, in mijn best doen of in mijn proberen. Ik heb zo'n hekel aan het woordje 'proberen', in dit verband in ieder geval. Daar zit de mislukking eigenlijk al in opgesloten. "Ik probeerde de deur dicht te doen." Dan is het dus niet gelukt, anders zou je dat niet zo zeggen. Nee, wij proberen niet. Wij stellen ons lichaam beschikbaar en God doet Zijn werk. Dat klinkt misschien makkelijk, maar daarom is het ook zo'n goed bericht. "Ja, maar je moet wel geloven!" Je moet niks, maar dit is wel de wijze waarop het werkt, namelijk door geloof. Stelt uw leden als wapenen van rechtvaardigheid ten dienste van God.
Oké, we gaan weer even terug naar Romeinen 12, want we moeten in vers 2 uitkomen. Dat duurt bij mij altijd erg lang, maar goed, u heeft de hele zondag de tijd. Dat gij uw lichamen stelt tot een... nou, het woordje 'tot' staat er eigenlijk niet eens bij. Als je je lichaam stelt, dan is dat vervolgens een levend, heilig en Gode welgevallig offer. Kijk, dat is de gedachte. Ik probeerde dat zojuist al even duidelijk te maken – ik weet dus niet of het gelukt is, maar ik heb een poging gedaan. Wij stellen ons lichaam beschikbaar en God maakt het tot een offer. En wel levend. Dit is een sterfelijk lichaam, maar als deze wetenschap in ons gaat werken, dan worden onze sterfelijke lichamen alsnog levend en ook heilig. Dat wil zeggen: voor Hem apart gezet. En het is ook voor Hem welgevallig, want Hij doet er iets mee wat geen mens kan.
Daarom vind ik dit zo geweldig om zo in het leven te staan, namelijk als opgestaan mens. Ik heb heel veel vertrouwen in het vermogen van God, niet in mijn eigen vermogen. Dat woordje 'proberen' geeft aan dat je denkt er zelf nog iets aan te moeten doen, maar het resultaat is per definitie frustrerend. Waarom? "Ja, ik heb mijn best gedaan." Misschien dat dat je nog lukt, maar het is toch weer niets geworden. Want als je 's morgens opstaat en allerlei doelstellingen hebt geformuleerd – ik ga mijn best doen, ik ga proberen zus of zo, ik ga tegen de zonde strijden – en je gaat aan het einde van de dag evalueren... Dat is wat Adam ook deed toen hij... nou ja, dat was even wat anders... Evalueren dus. Dan ga je kijken in hoeverre het gelukt is en dan moet je weer vaststellen: nee hoor.
Maar kijk, als je kunt leven in genade, dan is dat geweldig. Dan laat je God Zijn werk doen. Dan kun je aan het einde van de dag zeggen: "Heer, het hangt niet van mij af. Wat ik doe en probeer is per definitie teleurstellend, maar U gaat Uw weg door mij heen." Hij maakt zo onze lichamen tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer. En Paulus zegt daarbij: "Dat is uw logische eredienst."
De Logica van de Eredienst ↑ hoofdstukken
Staat het in de NBG-vertaling? Of staat het in de Statenvertaling? "In uw redelijke godsdienst." Ik ben hier in Papendrecht, maar er is een bekende, grote reformatorische schrijver, Wilhelmus à Brakel, en die heeft een dik boek geschreven. Ik zie nu sommige gezichten; ja, die ken ik. De Redelijke Godsdienst. Die heb ik ooit in huis gehad. Ik heb hem niet gelezen trouwens. Nee, ik had al een Boek.
Dat is uw logische eredienst. Ons woord 'logisch' — ik zei het al even eerder — komt in deze brief trouwens diverse keren voor, of woorden die daarmee verwant zijn. En ja, dat betekent: het is redelijk, het is vanzelfsprekend. Het is oorzakelijk, causaal; het een volgt uit het ander. Dat is logisch.
Logische eredienst; kijk naar het hele idee dat Paulus had uiteengezet in Romeinen 11 vers 36. Dat is eigenlijk de samenvatting van die elf hoofdstukken en ook het eindpunt ervan. Dan zegt hij: "Want uit Hem..." — hij gebruikt drie voorzetsels — "...uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Hem zij de heerlijkheid tot in de aeonen." Het hele idee is dat alles uit Hem is voortgekomen. Hij is ook degene door wie alles zijn weg vindt. Hij is degene die beschikt, Hij regisseert het, en zoals het uit Hem voortkomt, zo keert het ook weer tot Hem terug. Hoe logisch is alleen dat al? Als Hij degene is, als er maar één God is, dan kan er dus nooit iemand zijn die dat weerstaat, want dan zouden er twee goden zijn. Er is maar één God. Eén die alles beschikt en plaatst, en uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen.
Wat is de logica daarvan? Als ik mijn lichaam heb en ik zeg: "Alstublieft, hier is het, het is van U. Het is uit U, door U en tot U. Daarom, ga Uw weg er maar mee." Dat is een logische eredienst. Het is ook logisch omdat — en dat is de tweede reden waar ik het over had — God ons rekent als uit de doden levend gemaakt. Zo ziet Hij ons. Dus wandelen wij in nieuwheid van leven en zeggen: "Heer, dit is het. Alstublieft." En dan gaat Hij Zijn weg. Dat is een redelijke, een logische eredienst; alles is immers van Hem. En daarom stellen wij onze lichamen bij Hem beschikbaar en Hij maakt het tot een levend, heilig en Gode welgevallig offer.
Nou, en dan vers 2.
Geen Wereldgelijkvormigheid maar Metamorfose ↑ hoofdstukken
En wordt niet gelijkvormig aan deze aeon. De meeste vertalingen zeggen "wereld", maar het gaat om dit wereldtijdperk. Hij begint met "en", wat trouwens niet betekent dat hier nog zozeer iets aan wordt toegevoegd. Want in feite is dit het wezen van uw logische eredienst. Het is niet zo van: "Ja, maar daar ontbreekt nog één ding aan, dus dat moet ik nu nog zeggen." Nee, dit is wat het is, dit is uw logische eredienst. Dat woordje "en" heeft dan ook niet de functie van een plus, maar simpelweg van "namelijk". Het legt het uit, het is een uiteenzetting en een uitwerking van wat in het voorgaande gezegd was.
"En wordt niet gelijkvormig aan deze aeon." De term wereldgelijkvormigheid is aan deze uitdrukking ontleend: gelijkvormig zijn aan de wereld. Als u een evangelische of reformatorische achtergrond hebt, dan hebt u dit woord ongetwijfeld heel vaak voorbij horen komen. Wereldgelijkvormigheid was dan een label dat geplakt werd op bepaalde gedragingen. Om voorbeelden te geven: je hebt een tv in huis, dat is wereldgelijkvormig. Je gaat naar de bioscoop, dat is wereldgelijkvormig. Of een vrouw die een broek aan heeft, dat is wereldgelijkvormig. Om over andere zaken nog maar te zwijgen. Ik zie er heel wat in het gelijk van.
Maar wat is dat nou? Kijk, eigenlijk heeft deze aeon, dit wereldtijdperk, bepaalde kenmerken. Ik bedoel dan niet zozeer uiterlijke kenmerken in de zin van gedragingen of wat je ziet, maar het heeft te maken met het denken. Ik zal het straks ook laten zien, maar het zijn de opinies, de meningen, de gedachtegangen, de filosofieën, maar ook de religies en de godsdiensten die in dit wereldtijdperk — dat al loopt vanaf Adam en binnenkort ten einde loopt — bepaalde vormen aannemen. Paulus zegt: als je inderdaad die logische eredienst hebt, dan word je dus niet gelijkvormig aan deze aeon.
Ik heb hier een illustratie bij gemaakt van een mal, zo’n zandvormpje. Het zand neemt de vorm aan van de mal waarin het gegoten is. Maar dat is dus de buitenkant. Je neemt in feite een gelovige die gelijkvormig is aan deze aeon; hij is eigenlijk vermomd. Hij is een gelovige, maar hij leeft daar niet uit. Hij vermomt zich achter het uiterlijk van deze aeon. Het hele idee daarbij is dat we de tekst minstens tot de helft moeten lezen om hem goed te begrijpen: "Wordt niet gelijkvormig aan deze aeon, maar onderga een metamorfose in de vernieuwing van het denken."
Om daar alvast op voor te sorteren: de tegenstelling is tussen de vorm van deze aeon en de vernieuwing van het denken. Laat ik het anders zeggen: het gaat er niet om dat je doet zoals de wereld doet, of je gedraagt zoals de wereld zich gedraagt. We rijden allemaal in auto's, we gaan naar ons werk, we zetten de wekker op zeven uur. Dat doe ik, dat doet de buurman; we doen het allemaal. Dat is niet "doen zoals de wereld denkt". Het contrast maakt duidelijk over welke vorm het gaat. Gelijkvormig aan deze aeon staat tegenover de vernieuwing van het denken. Het gaat om denken en praten, want praten is in feite niets anders dan de expressie van wat er binnenin zit. Vandaar ook dat er zoveel leeg gepraat is natuurlijk; je zegt maar wat. Maar het zijn de gedachtegangen die je hebt en de eventuele keuzes die daar weer uit volgen. Je gaat naar bepaalde dingen toe, of andere dingen juist niet. Het staat niet los van gedrag, maar gedrag wordt uiteindelijk aangestuurd door denken. Waar denk je aan? Wat zijn je motieven en wat is je perceptie? Dat is het hele idee.
De tegenstelling is dus: in plaats van van buitenaf gevormd worden door de mal van deze aeon — je zou ook kunnen lezen "door deze malle aeon", maar dat bedoel ik eigenlijk niet — is het juist van binnenuit een metamorfose ondergaan. Waarom gebruik ik dat woordje metamorfose? Omdat dit woord in het Grieks hier gebruikt wordt: een gedaanteverwisseling. Dat sluit aan bij Romeinen 12 vers 2: "wordt hervormd". Ik hoor daar nog wel wat andere termen in; dan kan ik ook baptist worden of gereformeerd, wat trouwens hetzelfde is als hervormd. Maar goed, getransformeerd is de gedachte.
Metamorfose vind ik zo’n mooi begrip omdat we het maar al te goed kennen. Een rups die een vlinder wordt, is misschien wel het bekendste voorbeeld van een metamorfose in de natuur. Het zijn prachtige illustraties. Het is in feite onmogelijk dat een rups, die bij wijze van spreken met duizendpootjes aan de aarde vastzit, op een gegeven moment zegt: "Nou heb ik wel weer genoeg gegeten" — want zo gaat het dan, hij past uit zijn vel, gaat lammer hangen en wordt een cocon — en dat er na verloop van tijd een compleet Godswonder in die cocon plaatsvindt. Die vlinder vreet trouwens ook niet meer, maar drinkt alleen nog maar honing. Honing is het beeld van het Woord.
Dit is een prachtige illustratie van wat een metamorfose is. Ziet u? Dit is geen kunstje! Dat is mijn grote probleem met wat ik heel vaak gehoord heb als er commentaren gegeven worden op Romeinen 12: dat het altijd gefocust wordt op dat gedrag. We moeten niet doen zoals de wereld en we moeten ons onderscheiden. De makkelijkste manier om dat tot expressie te brengen is dan: wij dragen andere kleding, een andere kleur bijvoorbeeld dan wat de wereld heeft. Dan zou ik zeggen: als je het goede bericht kent en je wilt je kleding daarop laten aansluiten, dan moet je er vooral kleurig uitzien! "Nee," zegt men dan, "dan moet je er zwart uitzien." Zo’n bizarre gedachte.
"Wordt niet gelijkvormig aan deze aeon, maar onderga een metamorfose." Dat is geen mensenwerk. Het is ook niet van buitenaf. Dat zijn kunstjes en trucjes. Ik durf te beweren dat een heleboel gedrag, ook godsdienstig gedrag en wat in de kerken gepredikt wordt, niets anders is dan: "dit zijn onze gewoonten en dat zijn onze gedragingen." Dan heb je gewoon de vorm aangenomen van je omgeving, maar dat is geen transformatie, geen metamorfose van binnenuit. Want dat wordt namelijk gevormd door het denken.
De Vernieuwing van het Denken ↑ hoofdstukken
De vernieuwing van het denken. Dat was de term waar we gebleven waren. De aanloop daarheen was echt noodzakelijk om te begrijpen wat Paulus bedoelt. Je ondergaat een metamorfose, maar hoe gebeurt dat dan? Wel, in de vernieuwing van het denken. Paulus spreekt vaker over dit proces in zijn brieven. Ik wil daar een drietal voorbeelden van geven.
In Efeze 4 spreekt hij hierover: "Dit zeg ik u dan en betuig ik in de Heer, niet langer te wandelen zoals ook de natiën wandelen." In de NBG-vertaling staat dat gij niet langer moogt wandelen. Dat staat er eigenlijk niet, maar daar heb je het weer: het is typisch gelijkvormig aan de godsdiensten van deze aeon om het op die manier te formuleren. De essentie is echter anders. Je zou misschien verwachten dat Paulus nu voorbeelden gaat geven van bepaalde gedragingen, maar hij zegt dat de essentie dieper ligt. Het komt wel tot uitdrukking in gedragingen, maar dat is het resultaat van de keuzes die je maakt en de overwegingen die je hebt; kortom, van je denken.
De natiën wandelen, zo staat er, in de ijdelheid van hun denken. Dat woord 'ijdelheid' wil zeggen dat het denken leeg of zinloos is. Het denken van de natiën in het algemeen, zonder dat ze het licht van de ene God en Zijn Woord kennen, is per definitie ijdel. Als je God niet kent, dan betekent dat voor velen dat alles uit een 'big bang' is voortgekomen en door toeval en tijd geworden is wat het is. Er zit dan geen bedoeling of zin achter, en dus is het zinloos. Dat heb je als je niet weet waar je vandaan komt en waar je naartoe gaat; dan is alles toeval en leeg. Maar wij kennen een God, en dat is de essentie. Wij kennen één God die alles beschikt, uit wie, door wie en tot wie alle dingen zijn. Dan is je denken ineens niet meer zinloos en leeg.
Het denken van de natiën is ook duister; ze zijn verduisterd in hun verstand. Wanneer je vernieuwd wordt in je denken, wordt je denken verlicht. Er gaat als het ware een knop om. De wereld om je heen blijft dezelfde, maar je perceptie wordt ineens een heel andere. Waar je eerst in de duisternis keek en niets zag, wordt het ineens licht. Je ziet de dingen om je heen zoals ze werkelijk zijn. Je krijgt zicht op waar je vandaan komt, dat je hier niet zomaar bent en dat je een geliefde creatie van Hem bent die Hij nooit laat varen. Hij regisseert de dingen en brengt ze naar waar Hij ze hebben wil. Daarmee is je denken verlicht. Dat geeft zicht, inzicht, doorzicht en uitzicht. Je krijgt 'verlichte ogen'. Dat betekent niet alleen dat er licht binnenkomt, maar je ogen gaan er ook nog eens door stralen. Dat is het effect ervan.
Ik wil hiervan een prachtig voorbeeld geven. Het is bepaald niet gebruikelijk, maar ik kreeg deze week van iemand een e-mail die ik graag voor een deel wil voorlezen. Het is van iemand die ik onlangs in de samenkomst aantrof en die mij wat te vertellen had. Ik kende haar al een klein beetje. De mail die ik kreeg is een prachtige illustratie van wat ik bedoel met de vernieuwing van het denken. Zij schreef: "Goedenavond André. Een aantal weken geleden hebben we voor het eerst kennis mogen maken. Toen we elkaar de hand schudden, was het voor het eerst in pakweg vijftien tot zeventien jaar dat ik weer eens naar een samenkomst was geweest. Ik ben op een punt gekomen dat ik mijn verleden niet meer beschouw als een last of een schande of iets wat ik overleefd heb, maar ik zie het als onderdeel van Gods plan. Ik voel me bevoorrecht dat Hij mij wederom geloof heeft gegeven."
Ze schreef dat het klopt wat ik vertelde over schuldgevoelens. Ze had daar zelf ontzettend veel last van gehad en hoopte letterlijk dat ze zich op de valreep nog zou kunnen bekeren, zodat ze niet naar de hel zou gaan. Dat is het bekende verhaal met een Pinksterkerk-achtergrond. Ze schreef verder: "Toen ik op 28-jarige leeftijd de Pinksterkerk voorgoed de rug toekeerde, ben ik helemaal de andere kant op gegaan. Ik noemde mezelf een atheïst, want er waren te veel zaken waar ik geen wijs meer uit kon. Omdat wat ik geloofde te veel leugens bevatte, was mijn conclusie dat alles een leugen was en dus geloofde ik het niet meer. Ik begon een vrijheid te ervaren doordat ik niet meer in een keurslijf zat. Echter, in de laatste twee jaar begon God steeds meer aan me te trekken. En eerlijk, eigenlijk irriteerde me dat heel erg."
Haar man geloofde inmiddels weer, maar zij vond het maar onzin. In haar achterhoofd was het echter alsof ze God hoorde als een zoemende, irritante mug. Uit respect voor haar man luisterde ze altijd naar zijn verhalen over alverzoening. Ze zei dan tegen hem, Mattie: "Dat kan toch niet waar zijn?" Hij was vol van zijn geloof en zij vond het nog altijd onzin, wat ze niet altijd tegen hem zei, maar vooral bij zichzelf dacht. "God bestaat niet," probeerde ze vol te houden. Maar ja, strijden tegen een almachtige God is zinloos. Stiekem was elk woord dat Mattie tegen haar zei een zaadje. Vrienden om hen heen, die ze al van jongs af aan in de kerk kenden, begonnen haar te vragen wat die alverzoening nou inhield. Al dan niet spottend vertelde ze door wat Mattie met haar gedeeld had, en langzaamaan begon haar weerstand af te brokkelen. Haar houding veranderde van spot naar: "Nou, áls ik iets moet geloven, dan is het dit wel." Totdat ze een paar maanden geleden uit het niets – maar natuurlijk niet helemaal uit het niets – hardop zei: "Ik geloof weer."
Ze schreef dat niet alleen de verhalen van Mattie, maar ook GoedBericht.nl, de podcasts, lezingen en boeken haar weer bij God hebben gebracht. "Ik voel zoveel emoties bij mijn geloof. Ik voel me overweldigd door Gods liefde voor mij en voor alle mensen. Nog altijd kan ik moeilijk over God praten zonder dat de tranen over mijn wangen stromen, omdat ik Gods echte plan zo overweldigend mooi vind. Ik voel me vereerd dat Hij mij heeft uitgekozen om deel uit te maken van Zijn lichaam. Voor het eerst in mijn leven zie ik dat het verhaal van Gods liefde ook klopt. Ook mijn brein kan mee in het geloof in een God die alles en iedereen met Zich verzoent. Hoe meer ik leer over het echte evangelie, hoe meer het resoneert met alles wat in mij is. En de vrijheid en vrede die ik ervaar, wauw!"
Gisteren dacht ik: dit sluit wel heel erg aan bij het onderwerp. Ik heb haar teruggeschreven en gevraagd of ik dit anoniem mocht delen. Vannacht om drie uur zag ik dat ze had geantwoord dat ik me vrij mag voelen om het te delen. Ze sloot haar brief af met deze prachtige woorden: "Het horen van Gods Woord heeft mijn leven gered en ik ervaar dat het me dagelijks verandert." Kijk, dit is precies wat ik bedoel. Het is niet mijn gewoonte om brieven voor te lezen, maar dit is zo'n treffend voorbeeld van de vernieuwing van het denken.
Het geeft aan, kijk wat ik nu zojuist zei. Ik hoop dat dat ook inderdaad logisch is, gewoon helder. Maar het is denken dat niet buiten de emoties om gaat. En natuurlijk raakt dat je, als je het hebt over de liefde van God. Ik bedoel dat helemaal niet sentimenteel, daar houd ik helemaal niet van. Ik houd ook helemaal niet zo van wat mensen daar vaak over zeggen, maar dit bevestigt precies wat het is: de vernieuwing van je denken. Je wordt totaal anders. Je krijgt een heel andere perceptie van de dingen.
Ik ga even terug naar 2 Korinthe 4. Paulus zegt: "Daarom verliezen wij de moed niet. Maar al vervalt ook onze uiterlijke mens..." Dat is dit dus, hè? Dat is een ervaring die we gewoon door de jaren heen opdoen. "Nochtans wordt de innerlijke" – dat is de binnenkant, die je dus niet kunt zien en die anderen ook niet opmerken, al zie je daar de uitwerking wel van – "van dag tot dag vernieuwd." Hier heb je weer dat woordje 'vernieuwd'. Dat geeft trouwens ook aan dat dit vernieuwingsproces niet iets eenmaligs is, zo van: ik heb ooit de erkenning gedaan, ik geloof en dat is het. Nee, dat doet zijn werk voortdurend.
Als dat Woord tot je komt, dan heeft dat Woord die levenskracht, die vitaliteit en die potentie in zich. Dat is geen mensenwoord. Een mensenwoord stelt helemaal niets voor. Hetzelfde geldt eigenlijk voor menselijke actie en menselijke pogingen: forget it, dat betekent niks. Het is Zijn Woord dat iets met ons leven doet. Nou ja, wat? Het doet alles met ons leven.
Nog eentje: Kolosse 3. Daar wordt gesproken – ik val midden in de zin: "...en de jonge mens aangedaan hebt." De nieuwe mens eventueel, de frisse mens; ik weet niet precies wat de beste weergave is, maar de jonge of de nieuwe mens die je aangedaan hebt, die vernieuwd wordt tot besef, naar het beeld van zijn Schepper. Dat vind ik ook wel mooi, want hier wordt een Grieks woord gebruikt dat met kennis te maken heeft: gnosis. Maar het is een woord dat daar bovenuit gaat; letterlijk 'op'. Je hebt kennis, maar er ligt iets 'op'. Dat is ook wat het woordje epignosis betekent.
Het veronderstelt kennis, weten. Het begint bij dingen weten. Als je het niet hoort en als je het niet weet, dan kom je nooit bij epignosis. Het begint bij weten, maar het gaat erom dat je dingen ook gaat bezeffen, gaat realiseren. Er zijn zoveel dingen die je misschien ooit gehoord hebt en die je weet, maar waarvan de kennis nog theorie is. Wat ik zojuist voorlas, dat is besef. Ineens realiseer je je het, en je gaat je steeds meer realiseren hoe het werkelijk zit. Ja, epignosis. In feite is dat ook wat ons gebed is – tenminste mijn gebed, ook voor anderen: dat mensen gaan bezeffen hoe geweldig het is om Hem te kennen en de rijkdom van Zijn woorden te zien. Dus van kennis naar besef. Oké, nu Romeinen 12.
Het Beproeven van de Wil van God ↑ hoofdstukken
Ik lees nog even vers 2: 'Wordt niet gelijkvormig aan deze aeon, maar onderga een metamorfose door de vernieuwing van het denken, om te beproeven...' En dat betekent: uit te testen ook, maar ook proefondervindelijk vast te stellen. Let op, dat is een doel: om te beproeven, of tot beproeving. Maar dat geeft dus aan dat het een vrucht is van de vernieuwing van het denken: te beproeven wat de wil van God is.
Ik vind het belangrijk om dit even goed scherp te stellen: dus niet door naar Gods wil te zoeken wordt het denken vernieuwd. Nee, het is omgekeerd. We ondervinden, we beleven zelfs pas de wil van God juist doordat ons denken vernieuwd wordt. Ziet u het grote verschil? Dus het begint bij de vernieuwing van het denken en juist daarin gaan wij vaststellen en zullen we ondervinden, proefondervindelijk vaststellen wat de wil van God is en hoe groot dat is.
De kenmerken ervan worden hier op drie manieren gegeven: het goede, welgevallige en volkomene. Dat zijn drie kwalificaties die Paulus hier geeft van de wil van God. Het is goed, en daarbij wordt ook bedoeld: gewoon ook objectief, intrinsiek, dat wil zeggen in zichzelf. Het is recht, het is waar, het is solide. Maar de wil van God is echt goed en ook welgevallig. Aangenaam, dat is wat het betekent. Ook aangenaam bovenal voor God zelf. En volkomen; er wordt hier een woord gebruikt dat elders vertaald wordt met volwassen of met rijp. Eigenlijk betekent het: het is af, het is compleet. En dat is wat de wil van God is.
Het geweldige wat Paulus hier naar voren brengt, is dat als je denken dan vernieuwd wordt, je niet meer in de pas loopt van deze wereld. Je wordt een steeds gekker figuur eigenlijk. Ja, aangenaam dan, hè? Dus zo zit je dan bij elkaar. Je loopt niet meer in de pas van deze wereld. So what? Wij denken gewoon anders. Onze perceptie is echt... we zien heel andere dingen. De wereld ziet chaos en wij zien een Regisseur. De wereld ziet gewoon een toevallig ontstaan en wij zien een creatie. En de wereld leest ook de kranten, wij ook. Maar als je eenmaal het profetische woord kent, dan zeg ik: hé! Ook bijvoorbeeld wat er speelt in het Midden-Oosten enzo. Hé, ik hoor voetstappen van Iemand die komt. Weet de wereld veel. Dat is ook geen verwijt, maar het geeft gewoon aan hoe anders dat is.
Nou, dat is het geweldige: dat je die wil van God daardoor ook leert kennen en ga je dat proefondervindelijk vaststellen. En dat is werkelijk goed, het is welgevallig en het is volkomen, het is af. En daarmee ook dit woord wat ik vanmorgen graag met jullie wilde delen. Amen!
UltimateGoodNews