▶ 00:01 Inleiding: Botsende Vanzelfsprekendheden Rond het Onze Vader ↑ hoofdstukken

Ja, waar zullen we het vanmorgen eens over hebben? Nou, ik zal u dit vertellen: het is al een paar weken geleden eigenlijk dat mijn voornemen vaststond om het – nou niet per se hier, maar om het toch eens over dit onderwerp te gaan hebben. Ik heb daar een heel aantal jaren geleden op een andere plaats ook wel eens een keer aandacht aan gegeven, maar er was nu ook een speciale aanleiding om het over het Onze Vader te hebben. En ik hoef dat niet eens uit te leggen; als ik dat zo zeg, het Onze Vader, dan is dat bij iedereen, zelfs bij het buitenkerkelijke publiek denk ik, genoegzaam bekend wat dat is. Nou ja, in ieder geval wat ik daarmee bedoel; of de betekenis ervan onderkend wordt, dat is hoogst twijfelachtig.

Laat ik het dan zo aanvliegen, maar daar gaan we het vanzelf nog over hebben. En daarbij stellen we ons met name ook de vraag, zoals ook in de ondertitel staat: voor wie en wanneer? Voor de goede verstaander klinkt daarin al iets door dat daar toch wat meer over te melden is dan dat het zomaar een algemeen – of zal ik het zo zeggen: een katholiek – gebed is. Dat wil zeggen: voor iedereen en voor alle tijden.

Het kan namelijk zijn dat zomaar – en dat was dus de aanleiding waar ik zojuist op doelde – allerlei vanzelfsprekendheden kunnen botsen. Het is een paar weken geleden dat mijn vader overleed, op een zeer gezegende leeftijd. Voorafgaand aan de uitvaart hadden wij een gesprek met de predikant die de dienst zou leiden. Toen ging het over de dienst zelf, maar ook over wat er nog bij het graf gedaan of gezegd zou worden. De predikant – die dat trouwens allemaal heel mooi heeft geleid, daar niet van – stelde voor om af te sluiten met het Onze Vader. Hij keek ons zo aan, dat wil zeggen de kinderen: mijn broer en mijn beide zussen waren daarbij. En ik keek zo bedenkelijk van: dat lijkt me niet zo gepast. Gelukkig kreeg ik bijval van mijn broer. Het is allemaal niet verder ter sprake gekomen, maar ik vond het niet zo gepast; het heeft een hele speciale betekenis. Maar ja, we wilden bij die gelegenheid natuurlijk niet een heel gesprek over allerlei Bijbelse aangelegenheden gaan voeren, dus ook dat leek me een beetje misplaatst.

Maar hij keek me aan alsof hij water zag branden. Hij begreep hier echt helemaal niets van, temeer omdat hij al snel in de gaten had dat wij als gezelschap toch wel Bijbels georiënteerd waren en dat we dus bezwaar konden maken tegen het Onze Vader. Het is ook niet gebeurd trouwens. Hij wilde trouwens ook nog de Apostolische Geloofsbelijdenis voorlezen. Dat vonden wij ook niet zo'n goed idee, en daar gold trouwens hetzelfde voor. Want ja, ik zeg: "Nou, apostolisch? De apostelen hebben dat niet opgesteld hoor." "Maar het is toch de belijdenis van de kerk van alle eeuwen?" Toen dacht ik: ja, dáárom! Maar ja, toen dacht ik dat hoor, ik wil het gesprek niet anders neerzetten.

Maar ik bedoel eigenlijk dit te zeggen: het was voor hem – en dat geldt voor de meerderheid van de mensen – zó vanzelfsprekend om bij een gelegenheid als deze het Onze Vader te bidden. Kijk, en dat bedoel ik ook met vanzelfsprekendheid: wat voor deze predikant en in het algemeen voor het volkschristelijk publiek, zal ik maar zeggen de gewone doorsnee kerkganger, een vanzelfsprekendheid is. Want ja, de kern van het hele christelijke onderwijs, dat draait toch om wat Jezus ooit hier op aarde geleerd heeft en zoals we dat in de evangeliën aantreffen?

Het plaatje wat u daaronder ziet, is eigenlijk ook wel illustratief voor die gedachte, hoewel het eigenlijk vooral in de Engelstalige wereld een gebruik is: The Red Letter Bible. Wie kent dat? We zitten hier in Nederland natuurlijk, maar ik heb ze vaak in handen gehad. Ik heb er ooit eentje cadeau gekregen: dat zijn dan Nieuwe Testamenten of complete Bijbels, Oude en Nieuwe Testament, waarbij de uitspraken van Jezus rood gekleurd zijn. Daarmee is aangegeven van: ja, dít, van alles wat hier staat opgetekend, is dit de kern! Dit is waar het allemaal om gaat, en vandaar ook dat dat op die manier dus onder de aandacht gebracht wordt.

En dat is de eerste benadering. Ook voor velen is dit gewoon een open deur intrappen: natuurlijk, daar gaat het toch om, om wat Jezus hier op aarde ooit allemaal heeft verteld? Maar voor mij – en ik zit nou in een zaal te kijken naar een heleboel mensen voor wie het helemaal niet vanzelfsprekend is – voor ons is iets heel anders vanzelfsprekend. En laat ik dat dan meteen even noemen.

▶ 05:43 Jezus' Onderwijs voor Israël en Paulus voor de Natiën ↑ hoofdstukken

Dat het onderwijs dat Jezus geeft in de evangeliën uitsluitend gericht was op Israël... Ja, ik pauzeer nu even expres, maar dat staat toch zo duidelijk in de evangeliën? En als er dan bij gelegenheid een heidense vrouw bij Hem komt – u kent die geschiedenis wellicht in Matteüs 15, van die Syro-Fenicische vrouw – dan zegt Hij: "Nee, Ik ben slechts gezonden tot de verloren schapen van het huis Israëls." De geschiedenis heeft een vervolg, dat weet ik, maar niettemin zegt Hij dan: "Het is niet goed om het brood der kinderen – dat wil zeggen het voedsel dat voor de kinderen van Israël bestemd is – aan de hondjes te geven." In feite is de gedachte daarbij dat men de natiën, de heidenen, de niet-Joden, als honden beschouwde. U zult denken: dat is niet erg complimenteus, maar dat was wel de hele gedachtegang.

Het toont de heel specifieke plaats die Israël daarin inneemt. Ik verwijs hier op de dia ook naar Matteüs 10. Daar lees je ook dat de Heer Jezus in eerste instantie de twaalf eropuit stuurt en dan zegt: ga uitsluitend naar het huis van Israël, en betreed zelfs niet de weg naar de Samaritanen. Ga daar absoluut niet naartoe. Met andere woorden: dat onderwijs is heel duidelijk, expliciet en exclusief gericht op Israël.

En het onderwijs dat speciaal voor ons is, vinden we bij Paulus, die later geroepen werd toen Israël eenmaal op een zijspoor geplaatst was. Hij is van Godswege gesteld tot een apostel, een afgevaardigde van Christus Jezus Zelf, en een leermeester, een leraar voor de natiën. Zijn onderwijs is in onze dagen, in deze tussentijd, bepalend en beslissend; daar gaat het om, dat is leidend.

Dat is mijn vanzelfsprekendheid. En weet je wat je dan krijgt? Ik motiveer het nu even kort. Natuurlijk is het een vanzelfsprekendheid, maar het aparte is: wanneer twee vanzelfsprekendheden gaan botsen, dan zeggen we dat wat voor de één volkomen normaal is, voor de ander juist volkomen misplaatst is. Ik bedoel er trouwens helemaal niet mee te zeggen dat dat gebed dat de Heer Jezus leerde, het Onze Vader waar we het nu over gaan hebben, geen goed gebed zou zijn. Maar het gaat erom: voor wie is dat bestemd? En heeft het misschien ook een speciale timing? Daar wil ik het straks ook over hebben.

En je moet je hierbij goed realiseren: in de aanloop naar deze samenkomst ben ik er al een paar keer op gestuit dat sommige mensen begrijpen wat ik nu zeg, ook die tweede vanzelfsprekendheid die ik vanmorgen naar voren breng, dat Jezus' onderwijs in de evangeliën voor Israël bestemd is. Maar dan nog: als je dan stuit op beweringen die anders zijn – bijvoorbeeld wat in het algemeen geleerd wordt – dan sta je soms zomaar met je mond vol tanden op het moment dat jouw vanzelfsprekendheden betwijfeld worden.

Dat is trouwens een hele goede ervaring. Ik vind het zeer aanbevelingswaardig om geconfronteerd te worden met vragen die je jezelf misschien nooit zo gesteld hebt. Waarom? Omdat je het vanzelfsprekend vindt; dat heb je nu eenmaal met vanzelfsprekendheden. Die hoef je niet uit te leggen, daarom zeggen we ook dat het vanzelfsprekend is. Totdat je iemand ontmoet of mensen treft voor wie dat juist totaal niet vanzelfsprekend is. Ja, dan moet je het gaan uitleggen. Zie daar de reden, de motivatie om dit onderwerp eens aan te snijden.

▶ 09:46 De Twee Bergredes en de Profetische Context ↑ hoofdstukken

Laten we vooraf nog een paar dingen vaststellen. Dit gebed wordt heel dikwijls 'het Gebed des Heren' genoemd. Daar is op zich niet zoveel op aan te merken; het is inderdaad een gebed dat de Heer ooit heeft uitgesproken. Maar ik moet er tegelijkertijd bij zeggen: het is niet een gebed dat Hij zelf bad, maar Hij leerde het aan zijn discipelen. 'Het Gebed des Heren' zou kunnen suggereren dat het een gebed was dat Hij zelf bad, maar dat is niet wat er staat. Er staat nadrukkelijk: Hij leerde het zijn discipelen. Dat wil ik er toch even bij aangetekend hebben.

Verder vinden we dit gebed terug in Matteüs 6. De hele aanleiding maakt deel uit van de beroemde Bergrede, zoals we die aantreffen in ons Nieuwe Testament in Matteüs 5 tot en met 7. In Lucas vind je het ook, maar daar wordt het weer op een andere manier gesitueerd, namelijk in de vlakte. De Heer heeft dit onderwijs uiteraard bij meerdere gelegenheden gegeven. In ieder geval is de aanduiding 'de Bergrede' ontleend aan de beschrijving van Matteüs in hoofdstuk 5 tot en met 7.

Ik moet er trouwens meteen bij zeggen: als we spreken over dé Bergrede, dan zou je eigenlijk moeten vragen: wélke Bergrede? Want de Heer heeft namelijk meerdere redes gehouden op een berg. En dat brengt mij bij het volgende punt. In deze studie willen we gaan ontdekken — en ik wil u daar graag deelgenoot van maken — hoe dit gebed thuishoort in de context van Israël, en heel specifiek in de tijd van Israëls grote verdrukking. En dat brengt mij precies op het punt dat ik wil neerzetten: het hoort ook thuis in de tijd waar de tweede Bergrede over gaat.

Als ik het zo formuleer, is dat misschien wat onbekend. Dé Bergrede wordt immers altijd gesitueerd in Matteüs 5 tot en met 7. Dat klopt, maar er is nóg een heel beroemde rede die de Heer op een berg heeft gegeven, en dat is Matteüs 24. In het Engels ben ik die term wel vaker tegengekomen: the second sermon on the mount — in ieder geval de tweede rede die de Heer op de berg hield. Dus eigenlijk de tweede Bergrede. Als je het zo formuleert, maakt dat het heel inzichtelijk en buitengewoon illustratief. Want de eerste Bergrede krijgt zijn betekenis juist ook in de context van de tweede Bergrede.

In Matteüs 24 zit de Heer op de Olijfberg, met uitzicht op de gebouwen van het tempelcomplex van Jeruzalem. En dan begint Hij te spreken over wat daarmee zal gebeuren, maar ook over de gruwel van de verwoesting die ooit geplaatst zal worden op de heilige plaats. Hij spreekt over de dingen die vlak voorafgaan aan zijn wederkomst, en over de vraag naar het einde van deze aeon — dat wil zeggen: van dit wereldtijdperk. Tot op de dag van vandaag is dat nog altijd toekomstig. We staan er weliswaar heel dichtbij, maar het is nu nog steeds toekomstig.

Daarmee heb ik al een beetje de toon gezet voor deze uitleg. Laten we nu naar de passage zelf toegaan in Matteüs 6. Ik begin niet meteen bij vers 9, maar wil om wat context te geven eerst de directe aanleiding erbij betrekken. Ik wil daar een beetje snel doorheen gaan om straks alle aandacht te kunnen geven aan het gebed zelf.

▶ 14:12 Bidden in de Binnenkamer Zonder Omhaal van Woorden ↑ hoofdstukken

In Matteüs 6 vers 5 staat dan: "En wanneer gij bidt..." Gij, wanneer jullie bidden – het is meervoud, dat wordt ook aangegeven met die streepjes voor 'gij'. "En wanneer jullie bidden, zullen jullie niet zijn als de huichelaars, want zij staan gaarne in de synagogen en op de hoeken der pleinen te bidden." De huichelaars; er staat hier in het Grieks letterlijk een woord waar ons woord 'hypocriet' (of hypokrites) van afgeleid is. Een hypocriet is eigenlijk een toneelspeler. Ik vind het wel grappig om daar zo even aan te denken, want het is niet zomaar een moreel oordeel als je het woord hypocriet gebruikt. Het is gewoon de naam die men in het Grieks gaf aan een toneelspeler. Dat vind ik niet per se een morele diskwalificatie. Hoewel, ik kom uit kringen waar toneelspel eigenlijk helemaal niet in goede reuk stond. Toneelspelen, in een film en dergelijke, dat was niet echt gewaardeerd. Ik ben nu in Papendrecht en ik denk dat ik me nu ook wel een beetje in het milieu beweeg waarin die gedachte herkenbaar is. En eigenlijk, als ik het zo bekijk, begrijp ik het ook wel een beetje. Toneelspel is je anders voordoen dan je bent, dat is de gedachte.

Genoeg over dat woord, want er staat nog bij: "want zij..." Die huichelaars doen zich dus op een bepaalde manier voor, zij spelen toneel. Want zij staan gaarne in de synagogen en op de hoeken der pleinen te bidden. Dit is trouwens wel weer even grappig, of eigenlijk heel opmerkelijk – meer dan grappig. Het geeft precies de Joodse context aan waarin de Heer dit sprak. Dat onderstreept het, en daar wil ik toch even aandacht aan geven.

Als je even later in dezelfde rede leest, in Matteüs 7 vers 6, dan zie je dat ook weer uitgedrukt. Daar zegt de Heer: "Geeft het heilige niet aan de honden." In feite... Ik kijk nog even later in Matteüs 15 na, daar had ik het daarnet ook nog over: het is niet goed om het brood der kinderen aan de hondjes te geven, want dat is voor de kinderen. Ik ga er even vanuit dat u allemaal die geschiedenis kent. Die vrouw zegt dan: ja, maar de honden eten toch ook de kruimeltjes op die van de tafel van hun heren vallen? En de Heer is verbaasd: zo'n geloof heb ik zelfs in Israël niet aangetroffen! Dus dat is waar, maar in ieder geval worden 'de honden' in Bijbelse beeldspraak gebruikt voor wie niet tot het brood bestemd is. En de Heer zegt het hier zelfs exclusief: "Geeft het heilige niet aan de honden." Dat wil zeggen: dit wat Ik nu spreek, is niet bestemd voor de natiën. Het wordt dus uitgesproken in een Joodse context. Het hele idee is dat er vaak een toneelspel van gemaakt wordt; gebed wordt een demonstratie van vroomheid om te laten zien dat men goed bezig is met goede werken en dat men wel heel welgevallig voor God zal zijn. Want zij staan gaarne in de synagogen en op de hoeken der pleinen te bidden om zich aan de mensen te vertonen. "Voorwaar Ik zeg u, zij hebben hun loon reeds." Met andere woorden: de waardering die ze graag willen hebben, die hebben ze al gekregen; straks krijgen ze die in ieder geval van Gods wege niet meer. Dat is de gedachte.

"Maar gij," zegt de Heer dan in vers 6: "Wanneer gij bidt, ga in uw binnenkamer, sluit uw deur en bid tot uw Vader in het verborgene." Gebed is primair geen openbare aangelegenheid. Wij bidden natuurlijk ook gewoon, maar feitelijk is dat ook onder ons. Zelfs als je het gezamenlijk doet, is het een zaak van de verborgenheid. Je spreekt tot God, je spreekt eigenlijk niet tot de mensen. Het kan zijn dat iemand het woord voert namens anderen, maar gebed is in wezen een privéaangelegenheid. Het is dus niet zo dat je moet bidden om te demonstreren: kijk mij nou toch eens vroom zitten wezen! Het is een verborgen aangelegenheid. Ik laat dat nu even verder rusten, hoewel het onderwerp op zich belangwekkend genoeg is, maar om bij vers 9 aan te komen ga ik gewoon door.

En de Heer zegt er ook nog bij in vers 7: "En gebruikt bij uw bidden geen omhaal van woorden, zoals de natiën." Opnieuw worden we geconfronteerd met de Joodse context. Want de Heer zegt eigenlijk: hoe gaat dat onder de heidenen, onder de natiën? Die gebruiken het gebed als een soort pressiemiddel, met een hele omhaal van woorden, om het zo uitgebreid mogelijk te doen. De Heer spreekt hier dus over de natiën, maar tot Zijn Israëlitische hoorders. Ook dit onderstreept weer precies de context waarin Hij dit onderwijst.

"Want zij menen door hun veelheid van woorden verhoord te zullen worden." Dat is de heidense gedachte in het algemeen: lange gebeden, eindeloze herhaling. Kettinggebeden, weet je wel? Waarbij je voortdurend hele lange gebeden hebt, en als de één op adem moet komen of uitgebeden is, dan gaat de ander weer verder. Dat hele fenomeen van een omhaal van woorden, een veelheid van woorden, is ook in de christelijke wereld algemeen bekend. Men denkt dat als je maar hard, emotioneel en vooral langdurig bidt – en als je zelf niet meer kunt bidden, dat dan de ketting moet worden voortgezet door de volgende schakel, en de volgende ronde gaat dan gewoon weer verder om dan dagen achter elkaar zo'n kettinggebed te houden. Maar het is gewoon een veelheid van woorden, vanuit de gedachte dat je God daarmee adviseert, of dat je een soort petitie aanbiedt met zoveel handtekeningen dat God wel moet inbinden of Zijn beleid moet gaan aanpassen. God even informeren...

Ik vind het wel grappig om dit in dit verband even te noemen, want het is niet mijn eigen achtergrond, maar er zitten hier mensen die wel die achtergrond hebben: als je uit de rooms-katholieke wereld komt, dan ken je het fenomeen van de rozenkrans. Ik heb hier op de dia ook een afbeelding getoond; dat zijn allemaal kraaltjes en daar zit ook zo'n hele omhaal van woorden aan vast. Iedere keer worden er verschillende gebeden opgezegd, maar ook telkens het Onze Vader, de paternosters – dat betekent letterlijk 'onze Vader'. En bij de grote kralen moet je dan weer een Onze Vader bidden, en dat komt achter elkaar door. Als je een beetje vertrouwd bent met zo'n heel ritueel, dan merk je dat dat in een razend tempo gaat. Niet dat je er met je gedachten echt bij bent, maar het moet gewoon allemaal afgewikkeld worden. Net als bij een altaar wordt het heel snel afgeraffeld en uitgesproken.

Ik maak hierbij ook de aantekening: bij evangelische liederen kan dat evengoed gebeuren, maar dan krijgt het een wat andere strekking. Dan zeg je wel honderd keer achter elkaar: "Heer, ik prijs U en ik ben zo vol van Uw..." Ik, ik, ik – allemaal 'ik'. "Ik ben zo vol van Uw liefde en ik prijs Uw naam, ik heb nog nooit zoveel van U gehouden als nu." Het is eigenlijk gewoon een grote demonstratie van wie jij denkt te zijn.

"Want zij menen door hun veelheid van woorden verhoord te zullen worden. Wordt hun dan niet gelijk, want God uw Vader weet wat gij van node hebt, eer gij Hem bidt." Gebed dient dus niet om God te informeren, dat sowieso niet. En ook niet om God te herinneren aan onze noden. Feitelijk is het zo dat je bidt om jezelf te herinneren aan God: wie Hij is en wat Hij bij machte is om te doen. Ik heb daar ooit een hele mooie oneliner over gehoord: een gebed verandert niet God, maar de bidder.

▶ 23:39 Onze Vader: Israëls Aanspraak en de Heiliging van Gods Naam ↑ hoofdstukken

Want dan zegt de Heer: "Bidt gij dan aldus" – bidden jullie dan aldus. Niet eens zozeer als een formuliergebed in de zin van een vast stramien, maar op deze wijze, met deze elementen. En dat gebed begint dan met "Onze Vader", enzovoort. De traditionele titel van dit gebed is ontleend aan die allereerste woorden: Onze Vader, Avinu shebashamayim. Ik heb ooit een lied gehoord – van Gethsemane was dat: Avinu, avinu, avinu shebashamayim. Dat wil zeggen: onze Vader die in de hemelen zijt.

Dat is trouwens een heel opmerkelijk gegeven waar ik u graag op attent wil maken: Israël spreekt God collectief, als volk, aan als "onze Vader". Dat vind je veelvuldig in de Schrift, maar nooit individueel. Dat is heel eigenaardig: nooit als "mijn Vader". Nu zult u zeggen: "Maar dat vind je in de evangeliën toch heel vaak, dat Jezus spreekt over 'mijn Vader'?" Ja precies, dat is exact wat ik bedoel! Jezus doet dat veelvuldig in de evangeliën; met name in het Johannesevangelie spreekt Hij voortdurend over "mijn Vader". Dat heeft ermee te maken dat Hij op een volstrekt unieke wijze God als zijn Vader kende. Letterlijk zelfs: Hij is immers door God verwekt. De kracht van de Allerhoogste overschaduwde Maria en zo werd zij zwanger. En Hij is later ook weer opgewekt, verwekt uit de doden. Dus op een dubbele manier is de Here Jezus Christus de Zoon van God, de eniggeboren Zoon van God.

Israël als volk kent God daarentegen als "onze Vader". U zult in het Oude Testament nergens aantreffen – behalve in een Messiaanse psalm – dat een enkeling God aanspreekt als "mijn Vader". Het is altijd: Hij is "onze Vader", de Vader van ons als natie. Ik geef u een voorbeeld uit Jesaja 63, waar een gebed wordt uitgesproken: "Schouw uit de hemel!" Dat is een dringende vraag, een hartenkreet: "En zie uit uw heilige en luisterrijke woning, waar zijn uw ijver en uw machtige daden?" Hier wordt een beroep gedaan op God om vanuit de hemel, vanuit zijn luisterrijke woning, in te grijpen met machtige daden. En dan staat er even verderop als motivatie: "Gij immers zijt onze Vader... Gij, JAHWEH, zijt onze Vader, onze Verlosser van oudsher is uw naam." De naam van God is JAHWEH. Die naam is heilig, en er wordt als volk een appel gedaan op Hem die zij kennen als JAHWEH. God heeft Zich immers ook als JAHWEH aan zijn volk Israël geopenbaard. Denk aan Mozes, aan wie God zijn naam bekendmaakte: "JAHWEH, Ik ben die Ik ben, en zo zult gij mijn naam aan de Israëlieten bekendmaken." JAHWEH is zijn verbondsnaam. En Hij is voor Israël: "onze Vader".

"Onze Vader, die in de hemelen zijt." Waarom wees ik zojuist op die naam JAHWEH? Omdat er direct achteraan staat: "uw naam worde geheiligd", oftewel: laat uw naam geheiligd worden. En hoe doet God dat dan? We hebben het hier over een uitgesproken Israëlitische context. Israël kent haar God als "onze Vader", en God heeft Zich met de naam JAHWEH aan hen geopenbaard. Wanneer er staat: "uw naam worde geheiligd", dan is dat een bede die nog zijn vervulling moet vinden. Die naam ís heilig, maar die naam zal ook daadwerkelijk geheiligd wórden. Hoe dan wel? We komen hier steeds dichter bij de profetische strekking: niet alleen voor wie dit gebed bestemd is, maar ook wanneer het concreet zijn vervulling krijgt. God heiligt zijn naam onder de natiën namelijk door Israël, zijn volk, te herstellen.

Wij leven nu in de tijd waarin Israël als volk terzijde is gesteld. God maakt als het ware een omweg; het is een tussenfase, een pauze in Gods handelen met de aarde. In die tussenperiode is Paulus de spreekbuis voor de natiën. Maar er komt een tijd – en die zal eerdaags aanbreken, want de termijn is nagenoeg vol – dat God zijn naam openlijk gaat heiligen. Ik zal u dat vanuit de profetieën aantonen. Wat de Here Jezus hier in dit gebed aan zijn discipelen leert, is in hoge mate geworteld in de profetische geschriften. Jesaja noemde ik zojuist al, maar kijkt u ook eens naar Ezechiël 36 en 37. Ezechiël 37 is wellicht het bekendste hoofdstuk over het nationale herstel van Israël: het visioen van het dal met de dorre doodsbeenderen, waaruit Israël als een opstanding uit de doden tevoorschijn komt – op de derde dag, uiteraard.

En hoe verwoordt Paulus dat in Romeinen? "Indien hun verwerping de verzoening der wereld is..." Dat is de huidige realiteit: Israël heeft haar Messias verworpen en is daardoor tijdelijk terzijde gesteld, waardoor het evangelie van verzoening wereldwijd ruim baan heeft gekregen. Maar dat is tijdelijk! Want Paulus vervolgt: als God zijn volk straks weer aanneemt, wat zal die aanneming dan anders wezen dan leven uit de doden? Welnu, Ezechiël 36 sorteert daar al helder op voor. Daar zegt God Zelf: "Ik zal mijn grote naam, die onder de volken ontheiligd is..." En Israël krijgt de schuld daarvan rechtstreeks aangerekend; zij zijn daar zelf debet aan: "...die gij te midden van hen ontheiligd hebt, heiligen." Aan die smaad en ontheiliging komt een einde: God Zelf gaat zijn naam heiligen.

"En de volken zullen weten..." Let wel, dit spreekt over een publiek, universeel moment. Nu leven we nog in de verborgenheid, maar straks treedt God zichtbaar naar voren. Hij zal zijn naam zodanig heiligen dat de wereldvolken het zullen weten: "dat Ik JAHWEH ben, luidt het woord van de Heer JAHWEH, wanneer Ik Mij voor hun ogen aan u de Heilige zal betonen." Leest u goed wat daar staat: God betoont Zich de Heilige aan het volk Israël, ten aanschouwen van alle natiën. De volkeren zullen het met eigen ogen zien, met stomheid geslagen zijn en erkennen wie Hij is, omdat God demonstratief bewijst dat Hij de Heilige is.

Wanneer God dus wordt aangeroepen als "onze Vader die in de hemelen zijt, uw naam worde geheiligd", dan is dat geen abstract, zwevend gebedje voor willekeurig welke situatie. Het doelt op die specifieke profetische tijd waarin God zijn naam daadwerkelijk gaat heiligen aan en door Israël, voor het oog van alle naties. Dat is ook het moment waarop er geen enkele atheïst meer zal bestaan; dat is dan voorgoed voorbij. Nu kan men zich dat nog permitteren, maar dan is het uitgesloten. En dat brengt ons meteen bij de volgende bede van het Onze Vader.

▶ 33:15 Uw Koninkrijk Kome: Daniël 2 en het Stenen Koninkrijk ↑ hoofdstukken

"Uw Koninkrijk kome." Waar gaat het over? Nou, over de tijd dat het Koninkrijk gaat komen en gaat aanbreken. En wanneer zal dat zijn? Ook dat is weer een profetisch moment. Dat God Zijn naam gaat heiligen, is niet zomaar altijd van toepassing. Nee, dat gaat over een specifieke tijd waarin de volkeren het zullen gaan weten.

En dat is precies ook het moment. In feite verklaart het gebed zichzelf: de ene frase wordt gebruikt, en mocht het je ontgaan zijn waar het over gaat, dan brengt de volgende frase je meteen alsnog op het spoor. En mocht het je dán nog ontgaan, dan doet de volgende frase dat wel. Ik zal het straks laten zien.

"Uw Koninkrijk kome." Wanneer zal dat zijn? Daniël 2! Dat gaat, zoals u weet, over die droom die Nebukadnezar had over dat statenbeeld met dat gouden hoofd. Dat zijn vier koninkrijken. En dat laatste koninkrijk is van ijzer, en in de tweede fase is dat ijzer en leem met die tien tenen. In die laatste fase zullen daar tien koningen zijn. En in die fase zal HET Koninkrijk vanuit de hemel komen en baanbreken op aarde.

In Daniël 2 lees je dit — u kent, daar ga ik nu even van uit, die droom en de uitleg daarvan. Je leest dus over dat reusachtige beeld dat Nebukadnezar in zijn droom zag, en dan wordt er een uitleg gegeven: dat eerste koninkrijk is het gouden hoofd, het tweede koninkrijk is van zilver, het derde koper, en in het vierde koninkrijk zal de eerste fase van ijzer zijn en de laatste fase van leem en ijzer. Het laat zich immers niet mengen.

En dan lees je vervolgens dat Nebukadnezar in de droom ziet dat dat beeld geconfronteerd wordt met een steen die van de berg afrolt, zonder het toedoen van enige mensenhand, staat erbij. Die rolt van boven naar beneden — zo gaat dat meestal als iets naar beneden komt — raakt het beeld bij de voeten en het hele beeld wordt dan verpulverd. Maar er wordt dan ook uitgelegd wat er dan zal gebeuren.

In Daniël 2 vers 44 staat dit: "Maar in de dagen van die koningen..." — die tien koningen; later in Daniël 7 worden ze ook weer zo genoemd, dat zijn de tien horens — "...zal de God des hemels" — onze Vader die in de hemelen is! — "een koninkrijk oprichten dat tot in de aeonen niet zal te gronde gaan en waarvan de heerschappij op geen ander volk meer zal overgaan. Het zal al die koninkrijken" — dat wil zeggen: die eraan voorafgegaan zijn — "verbrijzelen en daaraan een einde maken, maar zelf zal het bestaan tot in de aeonen."

Dat stenen koninkrijk... Er is goud, zilver, koper, dan ijzer, en ijzer en leem. En dan vervolgens krijg je een stenen koninkrijk. Dat steentje wordt zo groot dat het de hele aarde vervult. Ja, dat is het definitieve Koninkrijk. En dan zal de heerschappij niet meer overgaan op een ander volk. Eerst waren het de Babyloniërs, dan de Perzen en dan de Grieken, maar het uiteindelijke Koninkrijk wordt gegeven aan het volk dat God daarvoor heeft bestemd: een koninkrijk van priesters. In Daniël 7 wordt het genoemd "het volk van de heiligen van de Allerhoogste" — een hele plechtige manier om te zeggen: dít volk heeft God bestemd voor de heerschappij en als kanaal van zegen voor de hele volkerenwereld.

In feite krijg je dus: het laatste wereldrijk is een Israëlitisch wereldrijk, het volk waar God Zijn naam aan verbonden heeft. En dat zal dan gaan baanbreken. "Uw Koninkrijk kome!" Wanneer? Nou, in de dagen van die koningen. Dán komt dat. Dan wordt dit zo'n actueel gebed! En dan, ja... nog iets anders: hoe zal dat zich dan manifesteren? Dan krijg je weer zo'n frase die je beslist niet mag ontgaan.

▶ 38:15 Uw Wil Geschiede: Satans Uitwerping uit de Hemel ↑ hoofdstukken

Zoals de Heer dat formuleert: "Uw wil geschiede, gelijk in de hemel..." Nee, "gelijk in de hemel" staat hier in het enkelvoud. Soms wordt het meervoud gebruikt, maar hier staat het in het enkelvoud: "gelijk in de hemel, alzo ook op de aarde."

Nou weet ik wel wat de algemene uitleg is: Gods wil geschiedt nú in de hemel, dus dit gebed kun je altijd bidden. Maar ik kan u uit de droom helpen: dat is niet zo. Momenteel zeker niet. Hoeveel Schriftplaatsen wilt u hebben? Bekend is bijvoorbeeld Efeze 6, waar gesproken wordt over rivalen die het op ons gemunt hebben. Paulus spreekt erover dat wij geen strijd hebben tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers — de kosmocraten — van deze duisternis, in de hemelse gewesten, te midden van de hemelsen.

Daar, achter de schermen, volstrekt onttrokken aan het oog, zijn overheden en machten in de hemelen die het op ons gemunt hebben en die zich verzetten. Waarom is het zo donker in de wereld? Nou, om allerlei redenen, maar dat heeft met name ook te maken met de macht der lucht, zoals Efeze 2 dat noemt: de overste van de macht der lucht. Achter de schermen zijn daar machten werkzaam die de boel hier gewoon verduisteren en het licht tegenstaan.

Maar wat de Bijbel nu juist voorzegt, is dat de satan met de zijnen, zijn trawanten en consorten — hoe zal ik het zeggen — uit de hemel geduveld zal worden. Ik pleeg daar graag het werkwoord 'duvelen' voor te gebruiken, want dat vind ik heel toepasselijk. De duivel met al zijn trawanten zal uit de hemel worden geworpen. En pas wanneer Gods Koninkrijk komt en openbaar wordt, dán zal Zijn wil geschieden. Maar dat is nadat de satan, de tegenstander, uit de hemel zal zijn geworpen.

Openbaring 12 spreekt daar heel expliciet over. In beeldtaal, dat is waar, maar de betekenis kan je eigenlijk niet ontgaan. Eerst lees je in Openbaring 12 dat er een vrouw wordt voorgesteld, Israël, die hoogzwanger is en een mannelijke zoon voortbrengt. Die mannelijke zoon, dat is Christus. En die mannelijke zoon wordt weggerukt tot God en Zijn troon. Heel vaak wordt gezegd dat dit de hemelvaart van de Heer Jezus is, maar dat was geen wegrukking, hoor. Die mannelijke zoon wordt weggerukt, en vervolgens vlucht die vrouw naar de woestijn waar ze drieënhalf jaar lang bewaard en onderhouden wordt. Kijk er maar naar in Openbaring 12; het staat er allemaal letterlijk zo.

Die mannelijke zoon wordt weggerukt tot God en Zijn troon, en vanaf dat moment gaat Gods wil geschieden in de hemel. Weet u wat namelijk het eerste is wat er dan gebeurt? Michaël en de zijnen gaan oorlog voeren. Zij zullen ervoor zorgen dat satan en al zijn engelen — al zijn boodschappers, al zijn personeel zal ik maar zeggen — uit de hemel worden geworpen.

André, lees nou maar gewoon voor wat er staat: "En de grote draak werd op de aarde geworpen, de oude slang, die genaamd wordt diabolos en de satan, die de gehele wereld verleidt; hij werd op de aarde geworpen en zijn engelen met hem."

De oude slang, die genaamd wordt Diabolos. Ik vind dat veel treffender dan 'duivel'. Diabolos is het eigenlijke Griekse woord en het betekent letterlijk: de dooreenwerper. Het werkwoord ballo heeft te maken met werpen. Diabolos is de dooreenwerper, dat is zijn beroep. Hij hanteert dikwijls het woord van God. Hij is, als ik het zo mag zeggen, een theoloog; hij houdt zich voortdurend bezig met Gods woord. Maar wat doet hij ermee? Hij gooit het gewoon dooreen, hij haalt alles door elkaar. Daar is hij druk mee bezig, en dan weet je meteen waar hij actief is. En 'satan', dat is dan weer Hebreeuws en betekent 'tegenstander'.

Zolang satan en zijn engelen niet uit de hemel zijn geworpen, geschiedt Gods wil daar dus nog niet! Maar op het moment dat hij uit de hemel geworpen wordt, is de heerschappij in de hemel gevestigd en gaat Gods wil daar daadwerkelijk geschieden.

Ik lees even verder in Openbaring 12: "En ik hoorde een luide stem in de hemel zeggen: Nu is verschenen het heil en de kracht en het koningschap van onze God en de macht van zijn Gezalfde" — van Zijn Mashiach. Dat is die mannelijke zoon, en het lijdt voor mij geen twijfel: die mannelijke zoon is Christus, inclusief Zijn lichaam, de ekklesia. Vanaf dat moment is Gods Koninkrijk daadwerkelijk gevestigd in de hemel.

En dan staat er even later in Openbaring 12 vers 12: "Daarom, verheugt u, gij hemelen en wie daarin wonen." Waarom? Omdat de hemel vanaf dat moment gezuiverd is van alle boze machten! De boze machten die nu nog achter de schermen actief zijn in de hemelse gewesten, zijn dan verdreven. Dus is er alle reden tot vreugde voor de hemelen en wie daarin wonen. En ik zal u vertellen: daar hoort u bij en daar hoor ik bij, aangenomen dat we tot die ekklesia behoren.

Het is eigenlijk heel bijzonder: op het moment dat wij in de hemelen zijn, wordt dít gebed — het Onze Vader — op aarde gebeden! Wij zijn dan zelf in de hemelen. "Verheugt u, gij hemelen en wie daarin wonen." Maar dat is pas de ene kant van het verhaal. Want dan geschiedt Gods wil weliswaar in de hemel, maar: "Wee de aarde en de zee" — ook de volkerenzee — "want de diabolos is tot u nedergedaald in grote grimmigheid, wetende dat hij weinig tijd heeft."

Achter de schermen heeft hij het nu al voor het zeggen, maar tegen die tijd wordt hij letterlijk op aarde geworpen. En dan breekt op aarde echt de hel los, als ik die term even mag gebruiken. Vandaar dat er staat: "Wee de aarde en de zee." Dat verklaart al die oordelen en gerichten in het boek Openbaring. Gods Koninkrijk wordt eerst in de hemel gevestigd; de hemel wordt gezuiverd. Maar wanneer de hemel gezuiverd is, barst de ellende op aarde in alle hevigheid los. Dat verklaart de enorme confrontatie, de gerichten, de zegels en de bazuinen in Openbaring.

En dan staat er nog bij: "En toen de draak zag, dat hij op de aarde was geworpen, vervolgde hij de vrouw, die het mannelijke kind gebaard had." Die vrouw is Israël, die de Christus heeft voortgebracht — en zoals gezegd inclusief de ekklesia, die haar troon in de hemel heeft gevestigd. Op dat moment is de draak op de aarde geworpen, en wat gaat hij doen? Die vrouw vervolgen. Welke vrouw? Israël.

Die vrouw had die mannelijke zoon gebaard, die per direct en met grote haast weggerukt wordt voor naderend gevaar en gebracht wordt op de troon. Vanaf dat moment wordt het koninkrijk gevestigd in de hemel.

Er staat nog bij in vers 14 van Openbaring 12: "En aan de vrouw werden de twee vleugels van de grote arend gegeven..." Ik ga er nu even aan voorbij wat dat precies is, maar: "...om naar de woestijn te vliegen, naar haar plaats, waar zij onderhouden wordt, buiten het gezicht van de slang, een tijd, tijden en een halve tijd."

Dan zie je hoe de Bijbelse profetie in elkaar steekt, want deze laatste uitdrukking is weer direct ontleend aan Daniël 7. Een jaar, twee jaren, een half jaar: drieënhalf jaar is dat. En in die drieënhalf jaar, of 42 maanden, of 1260 dagen — gewoon dezelfde termijn — zal die vrouw een plaats hebben in de woestijn. Zij vlucht en daar heeft ze een onderduikadres.

Niet alleen die mannelijke zoon is weggerukt en heeft met recht een plaats daarboven, maar ook die vrouw wordt bewaard, veilig. Bovendien wordt zij daar onderhouden en is ze onaantastbaar. Dus terwijl die periode van de grote verdrukking — zo wordt het in de Bijbel genoemd — plaatsvindt, zal er een overblijfsel zijn dat in de woestijn onderduikt en van Godswege bewaakt wordt, onaantastbaar. Die slang zal alles in het werk stellen om die vrouw te raken en te kwetsen, maar dat is niet mogelijk. Ook zij wordt in feite bewaard in de grote verdrukking. Zij wordt daar onderhouden en als u het mij vraagt: net als Israël ooit in de woestijn in het verleden, krijgt ze daar gewoon elke dag voedsel, brood uit de hemel, elke dag.

En dat brengt ons meteen bij vers 11, want over bruggetjes gesproken... Het volgende gebed: "Uw koninkrijk kome, uw wil geschiede." Wanneer? Als God zijn naam gaat heiligen onder de volkeren en Gods wil zal geschieden: zoals dat in de hemel al geschiedt, zo gaat het ook op de aarde gebeuren.

Strikt genomen is dit gebed met precisie en heel accuraat eigenlijk slechts op een hele korte tijd van toepassing, namelijk in de tijd dat Gods wil op aarde nog niet geschiedt, maar in de hemel al wel. Dat is nu nog niet het geval; dat is slechts in die periode van tijd, tijden en een halve tijd. Dán is dat gebed inderdaad heel ter zake en ook volkomen logisch.

▶ 50:40 Geef Ons Heden Ons Dagelijks Brood in de Grote Verdrukking ↑ hoofdstukken

"Geef ons heden ons dagelijks brood." Je kunt dat nu natuurlijk ook wel bidden. Begrijp me goed, ik zeg alleen dat dit gebed een specifieke plek heeft: het is actueel voor een bepaald volk in een specifieke tijd. Je kunt zeggen: "Ja, maar ik bid de Heer elke dag dat Hij mij voorziet." Eerlijk gezegd bid ik Hem daar eigenlijk nooit om; ik dank Hem voor het feit dat Hij dat doet. En daar komt nog iets bij: ons dagelijks brood... Ik ben er vrij zeker van dat er morgen en overmorgen gewoon weer brood op de plank zal zijn. Goed, u zegt misschien: "Die redenering vind ik niet zo sterk." Nee, dat vind ik eigenlijk zelf ook niet.

Maar laat ik het dan zo benaderen: deze bede is hoogst actueel in de periode dat Gods wil alleen nog in de hemel zal geschieden. Want zoals ik al zei: in de woestijn bevindt zich dan een volk dat tijdig de vlucht heeft genomen. Want dat is het punt: ze kunnen slechts gedurende een heel korte tijd vluchten. Wat moet ik allemaal als bekend veronderstellen? Laat ik het zo zeggen: er gaat straks weer een tempeldienst komen, een offerdienst daar in Jeruzalem. En op het moment dat die offerdienst gestaakt zal worden — wat natuurlijk alleen kan als er eerst weer een offerdienst is — zal er in plaats van het dagelijks offer een gruwel worden neergezet: een afgodsbeeld. Dat is de gruwel van de verwoesting. En als je dat ziet, dan moet je maken dat je wegkomt! Dat is het allerlaatste moment. Zelfs als je nog spullen in huis hebt liggen: ga niet naar beneden, maak dat je wegkomt. Dat is het laatste moment waarop je nog kunt vluchten. En wie dan niet gevlucht is, is te laat; dan kun je niet meer naar de woestijn toe. Waarom dat precies zo is, daar heb ik wel een idee over, maar dat doet nu niet ter zake. De Heer zegt heel duidelijk: dát is het laatste moment dat je nog kunt ontkomen.

En in die woestijn wordt dat volk onderhouden en ontvangen zij dagelijks hun brood. Er zijn ook uitleggers die zeggen dat de term voor 'dagelijks brood' heel bijzonder is: letterlijk het brood dat van boven is. En ik moet u zeggen: die gedachte vind ik eigenlijk ook wel heel mooi. Want als je denkt aan het manna, dan was dat immers heel letterlijk zo: het brood dat van boven is, dat gewoon neerdaalt vanuit de hemel. Ik denk eerlijk gezegd — maar dat is mijn uitleg — dat het volk straks in de woestijn opnieuw zo voorzien zal worden. En als ze dan ook nog vlees willen hebben, dan komen er kwartels aanvliegen; ook dat komt van boven.

Maar ik moet erbij zeggen dat het voor degenen die niet tijdig gevlucht zijn — want het wordt niet voor niets een grote verdrukking genoemd — heel anders ligt. Er zullen twee getuigen gaan optreden en die zijn trouwens ook onaantastbaar, tenminste 1260 dagen lang. En in die tijd dat er een beeld daar op het tempelplein zal staan, zal er een beest-heerschappij zijn. En ieder die dat merkteken dan niet op zijn rechterhand of op zijn voorhoofd krijgt — echt een beestachtige heerschappij — die zal niet kunnen kopen of verkopen. Met andere woorden: je bent helemaal uitgesloten van het economisch verkeer. Je kunt dus niet naar de supermarkt, want je bent daarvan uitgesloten. Nou, dan kan ik me heel goed voorstellen dat ook voor hen geldt: "Geef ons heden ons dagelijks brood." Want waar moet je het dan vandaan halen? Een vreselijke periode zal dat zijn. En dat zeg ik dus ook in alle ernst. Terwijl ik dit uitleg, denk ik eraan en word ik erbij bepaald hoe ontzaglijk ernstig dit is.

▶ 55:05 Vergeef Ons Onze Schulden: het Contrast met Paulus' Genade ↑ hoofdstukken

Maar die bede wordt dan heel actueel: "en vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren". Israël zal in die dagen ook als natie vergeving ontvangen en schuldbewust haar schuldenaren vergeven. In feite, op het moment dat zij gaan ontdekken dat zij zelf onder de natiën Gods naam hebben ontheiligd, komen ze ook tot de erkenning dat de natiën hen weliswaar zoveel hebben aangedaan, maar dat dit mede door hun eigen schuld is. Dus zullen ze hun schuldenaren vergeven.

Maar nu wil ik op nog iets wijzen wat u niet mag ontgaan, en dat is het grote contrast — of laat ik het voorzichtiger zeggen: het totaal andere accent dat je bij Paulus aantreft. Bij Paulus is vergeving, het bewijs van genade, namelijk onvoorwaardelijk.

Kijk, hier in het gebed is het: vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren. Wat is hier de voorwaarde van de vergeving? Dat wij onze schuldenaren vergeven. Bij Paulus zie je precies de omkering. Dan zie je ook dat dit dus niet matcht. Het betreft verschillende doelgroepen; alles heeft zijn plek, zijn plaats en zijn tijd, dat is waar. Maar Paulus zegt: bewijs elkaar genade — de meeste vertalingen zeggen "vergeef elkaar" — zoals de Heer ook jullie genade bewezen heeft.

Hier zien we dus een omkering. Het is niet: God bewijst ons genade voor zover wij onze naasten genade bewijzen. Nee, het is precies omgekeerd: God hééft jullie genade bewezen en bewijst die. En vanwege dat feit bewijzen wij nu ook anderen genade. Dat is een heel ander motief, een heel ander accent ook.

Beide hebben hun plek, maar u ziet wel: wie weet heeft van de boodschap van Paulus, kan het niet ontgaan dat deze bede in het Onze Vader toch een hele andere sfeer ademt dan wat we van Paulus leren. En dan staat er nog bij...

▶ 57:46 Leid Ons Niet in Verzoeking en Verlos Ons van de Boze ↑ hoofdstukken

"En leid ons niet in verzoeking." Nee, dat is dan ook wel heel erg actueel, want je leest in verband met het boek Openbaring ook: in Openbaring 3 vers 10 wordt aan de ekklesia van Philadelphia gezegd: "Ik zal jullie ook bewaren uit de ure van verzoeking, die over de gehele wereld komen gaat om te verzoeken hen die op aarde wonen." Dit gaat ook weer heel specifiek over een specifieke tijd van verzoeking, een uur van verzoeking dat over de hele wereld komen gaat. Dat wil zeggen: het is een geprofeteerde tijd waarin er een verzoeking plaatsvindt, en met name ook vanwege die diabolos die op de aarde is geworpen, et cetera. Ziet u hoe concreet het dan wordt? Dan hangt het maar niet abstract in het luchtledige, universeel en al van toepassing op alle tijden. Nee! Het gaat over een hele specifieke tijd als het Koninkrijk gaat komen en baan gaat breken.

En ook, dat is dan de laatste bede: "verlos ons van de boze." Ja, hoezo de boze? Nou, ik hoop dat ik dat inmiddels duidelijk ga maken. Die zal namelijk dan op de aarde geworpen zijn. Waarom? Wel, omdat Gods wil in de hemel inmiddels geschiedt. Ja, maar dat betekent dat ze op de aarde dus getrakteerd zijn – ik zeg het ook wel wat oneerbiedig hoor – met de boze die nu helemaal gaat uitpakken in de wetenschap dat hij maar een hele korte tijd heeft.

Ja, maar dan is de bede: verlos ons van de boze. En dat gaat dus gebeuren, want de boze zal, wanneer hij op aarde geworpen is, na korte tijd voor duizend jaren worden gebonden. Hij wordt in de afgrond geworpen. Er komt een deksel op. Hij wordt trouwens eerst gebonden, hij komt in de afgrond en vervolgens wordt er een deksel op gedaan. Met andere woorden, en er staat ook bij: zodat hij de volkeren duizend jaren lang niet zal kunnen verleiden. Dan is men inderdaad verlost van de boze, die juist in die laatste tijd, als Gods wil zal geschieden in de hemel, juist zo zal huishouden op aarde. Nou, het wordt tijd om...

▶ 01:00:16 Conclusie: een Getimed Profetisch Gebed en Onze Bedeling ↑ hoofdstukken

Om af te sluiten: ik heb vanmorgen een heleboel dingen duidelijk willen maken, maar één ding moet toch gezegd zijn: God Zelf gaat dit gebed dus ook vervullen. En het is getimed; het is voor een specifiek volk in een specifieke tijd. Hij zal zijn naam heiligen en Hij zal zijn Koninkrijk doen komen. Hij zal zijn wil op aarde doen geschieden, zoals dat dan ook in de hemel inmiddels al geschiedt. En Hij zal hen dan ook hun dagelijks brood verschaffen. En Hij zal vergeven, zoals ook Israël haar schuldenaren zal vergeven. En Hij zal hen uitredden uit die ure van verzoeking en Hij zal verlossing schenken van de boze. Ziet u dat het volstrekt zijn vervulling gaat krijgen in die concrete tijd en voor dat concrete volk?

Dus nu even teruggrijpend op waar ik mee begon. Voor mensen is het zo vanzelfsprekend om dit te bidden. Ben je klaar met eten: "Onze Vader..." En ik heb het al zo vaak meegemaakt bij een uitvaart; dan hoor je iedereen het zo prevelen. Maar weet men nou echt waar het over gaat? Mijn antwoord is: nee, dat weet men echt niet. Weet men veel dat de woorden van Jezus gericht zijn aan Israël en wanneer zo'n specifieke adressering haar vervulling gaat krijgen!

Maar wij weten het nu wel. En ik hoop dat vanmorgen ook duidelijk gemaakt te hebben. Het is natuurlijk aan u om dit te checken aan de hand van de Schrift, maar wat mij betreft is het zo duidelijk.

En dat is het allerlaatste wat ik erover wil zeggen: hoe bevoorrecht zijn wij in onze dagen dat wij niet deze woorden uitspreken, maar dat wij ons mogen bezighouden met de gebeden die ooit de apostel Paulus bad en ons geleerd heeft – met verlichte ogen van het hart. Dat wij met hem onze knieën buigen voor de Vader, ja voor de Vader naar wie alle geslacht genoemd wordt, opdat Hij ons naar de inwendige mens versterkt en dat we gaan zien hoe rijk we zijn. Dát je dat besef gaat krijgen, dát zijn onze gebeden!

En het gebed van het Onze Vader: is dat mooi? Geweldig! Laat dat ook duidelijk zijn en heel concreet. En dat gaat ook zijn vervulling krijgen: alles op zijn tijd, goed geadresseerd, goed bezorgd en laten staan waar het staat.

Ik hoop u dat zo vanmorgen duidelijk gemaakt te hebben en dan zullen we het daar dan ook bij laten. God zegene zijn Woord!