▶ 00:00 Introductie: het Raamwerk van Gods Hoogtijden ↑ hoofdstukken

Gods hoogtijden. Dat is het onderwerp voor dit hele seizoen. Het eigenaardige doet zich voor dat we ons in het najaar bezighielden met de hoogtijden van het voorjaar, en omgekeerd gaan we nu richting het voorjaar terwijl we stilstaan bij de hoogtijden die juist in het najaar zijn vastgesteld. Dat nemen we dan maar op de koop toe. We zijn begonnen bij de eerste verzen van Leviticus 23 en we bespreken dit hoofdstuk in zijn totaliteit. Het is het hoofdstuk dat wel 'Gods feestkalender' wordt genoemd, of eigenlijk beter: de hoogtijden van de Heer. Het is met opzet dat ik de afbeelding van de Menorah gebruik, omdat die Menorah feitelijk een prachtige gestileerde weergave is van deze hoogtijden. Vanavond, de zesde avond, gaan we ons bezighouden met de Dag van Geklank. Over die term komen we straks nog uitgebreid te spreken.

Eerst is het goed om de zeven hoogtijden scherp te hebben. Al ontgaat je verder een heleboel, dit moet je weten; het is in de kern heel simpel. Dat is het mooie: als je het eenmaal gaat verstaan, dan wordt het helder. Het klinkt misschien wat 'Cruijffiaans', maar als je het eenmaal ziet, dan ga je het begrijpen en is het zo klaar als glas. De zeven hoogtijden uit Leviticus 23 worden uitgebeeld in de Menorah, die overigens ook wordt genoemd in Leviticus 24. Het idee is als volgt: de drie hoogtijden in de eerste maand — die we in de eerste vier avonden hebben besproken — zijn het Pascha op de veertiende dag, gevolgd door het feest van de Ongezuurde Broden vanaf de vijftiende dag gedurende een week, en het derde hoogtijd, de dag waarop de eerstelingsgarve van de gersteoogst aan God werd aangeboden. Voor die laatste is geen vaste datum genoemd, maar wel een weekdag: de dag na de Sabbat.

De logica en het conceptueel eenvoudige van dit hele idee is dat deze drie hoogtijden in de eerste maand vervuld zijn in het eerste deel van Christus' komst. Wij spreken meestal over de eerste en de tweede komst, maar je kunt het ook zien als één komst die onderbroken is; daar is veel voor te zeggen. In ieder geval is dit eerste deel vervuld op exact de dag die God daarvoor had vastgesteld. Jezus Christus is als het Pascha geslacht, niet alleen op de dag nauwkeurig, maar zelfs op het uur nauwkeurig. Tussen de twee avonden, dat wil zeggen halverwege de middag, stierf Hij als het Pascha. Vervolgens begon de dag daarna het feest van de Ongezuurde Broden; dat was de vijftiende dag en Zijn eerste dag in het graf. Daarna, op de dag na de Sabbat, werd Hij als Eersteling opgewekt uit de doden. De hoogtijden die God had vastgesteld, zijn dus exact en allemaal vervuld in de Messias in het verleden.

Vervolgens hebben we een drietal hoogtijden in de zevende maand. De eerste daarvan, de Dag van Geklank, gaan we vanavond bespreken. Tien dagen later volgt Jom Kippoer, de Grote Verzoendag, en weer vijf dagen daarna begint het Loofhuttenfeest, oftewel Soekot, dat een week duurt. Deze hoogtijden vinden hun vervulling in het tweede deel van de komst van Christus, in de voltooiing van Zijn komst in de toekomst — en ik mag wel zeggen: in de nabije toekomst. Het getal zeven is sowieso het getal van voltooiing en volheid. Terwijl de eerste drie feesten te maken hebben met Zijn eerste komst, hebben de hoogtijden in de zevende maand hun vervulling in de wederkomst van Christus. Dan houd je nog één hoogtijd over in het midden: het hoogtijd in de derde maand, het Wekenfeest of Pinksteren. Dit houdt verband met het werk dat God doet tussen de eerste en de tweede komst van Christus in.

Zo simpel kan het zijn; dit is geen hogere wiskunde. Als je eenmaal verstaat wat de vervulling is en de logica ervan inziet, dan kan het je eigenlijk nooit meer ontgaan. Dit patroon, dit totaaloverzicht, moet je weten. Als je het raamwerk hebt, zul je veel minder moeite hebben met de details. Dat is met een puzzel ook altijd zo: je wilt eerst de zijkanten hebben om het grote kader te vormen, waarna je de rest specifieker kunt invullen en de stukjes in elkaar kunt passen. Zo is het ook met de Schrift. Ik houd erg van die metafoor, ondanks dat er ooit een predikant was, dominee T.J. Boersma, die een boek schreef met de titel 'De Bijbel is geen puzzelboek'. Ik denk altijd: ik weet zeker van wel. De Bijbel is juist een puzzelboek en het geweldige is dat al die puzzelstukjes, al die zeventig boeken en documenten, precies in elkaar passen. Het is inderdaad een kwestie van Schrift met Schrift vergelijken. Soms maak je een fout en dan blijkt dat je je huiswerk weer helemaal opnieuw moet doen; dat kan gebeuren. Daarom hebben we het licht van de Schrift en van Gods Geest nodig om de dingen te verstaan. We moeten niet eigenwijs stukjes proberen te forceren. Als het niet past, is dat een aanwijzing dat je in de verkeerde richting bezig bent.

▶ 07:52 Rosh Hashanah en de Verandering van de Kalender ↑ hoofdstukken

Dat wat betreft het totaaloverzicht. Dan gaan we nu meteen naar het eerste hoogtij in de zevende maand. Oftewel: de Dag van Geklank, de dag van het bazuingeschal. Welke namen heeft deze dag nog meer gekregen? In het Hebreeuws wordt hij tegenwoordig eigenlijk standaard Rosh HaSjanah genoemd. Dat betekent letterlijk 'het hoofd van het jaar' of het begin van het jaar, oftewel Nieuwjaarsdag. Het is een heel merkwaardig fenomeen – ik kom daar straks zeker nog op terug – maar het feit is dat de Joden tot op de dag van vandaag Nieuwjaarsdag vieren op de eerste dag van de zevende maand. Waarom dat zo is, daar hebben we het nog over, maar eerst even dit.

We beginnen te lezen bij Leviticus 23, vanaf vers 23: "En JAHWEH sprak tot Mozes, zeggende: Spreek tot de zonen van Israël..." Ik hanteer hier wat letterlijke weergaven; waar ik cursiveer, geef ik daarmee aan dat ik afwijk van de NBG-tekst. In principe lees ik uit de NBG-tekst, maar in feite geeft deze formulering, deze aanhef, al aan dat we hier opnieuw van doen hebben met een afzonderlijke, nieuwe godsspraak. Iedere keer bij specifieke hoogtijden, of soms bij een groep van hoogtijden, vind je dat het opnieuw zo aanvangt: "En JAHWEH sprak tot Mozes, zeggende: Spreek tot de zonen van Israël, zeggende: In de zevende maand, op de eerste der maand..."

Ik noemde het zojuist al even: totdat God deze dingen uitsprak bij monde van Mozes, was deze zevende maand altijd de eerste maand. Tot aan de uittocht gold de maand die nu de zevende heet, altijd als de eerste maand. Hoe zit dat precies? Dat heeft ermee te maken dat bij de instelling van het Pascha in Exodus 12 wordt gezegd: "Deze maand zij u voortaan de eerste, of het hoofd (Rosh), het begin der maanden." Dus voortaan, als je de maanden gaat tellen, dan moet je beginnen te tellen bij het Pascha, oftewel de maand van het Pascha. Dat is de maand die bekendstaat als Nisan, maar in de Bijbel wordt die ook heel vaak Abib of Aviv genoemd. Die laatste naam vind ik wat mooier, want van Aviv weten we – ook uit het modern Hebreeuws – dat het lente betekent. De lentemaan dus, die ongeveer overeenkomt met maart/april. Dat was oorspronkelijk altijd de zevende maand, maar vanaf de uittocht uit Egypte werd dat de eerste maand.

In de praktijk rekent Israël nu nog steeds met twee kalenders: de oorspronkelijke burgerlijke kalender en de priesterlijke kalender. Wij zouden zeggen: je hebt de burgerlijke kalender en de godsdienstige of kerkelijke kalender. De algemene christenheid heeft trouwens ook haar eigen godsdienstige kalender met advent, Pasen, enzovoort. Dat is ook een godsdienstige kalender met bepaalde eigenschappen. Het zijn twee onafhankelijke kalenders. In feite blijft Nieuwjaarsdag gewoon Nieuwjaarsdag, maar dat is voortaan de zevende maand, want de eerste maand is voortaan Aviv.

Het aardige van die twee kalenders is dat ze precies een half jaar verschillen. Dat betekent dat wat ooit de eerste maand was, nu de zevende maand wordt, en wat ooit de zevende maand was, wordt vervolgens altijd de eerste maand: Aviv. Wij zouden dit trouwens vrij logisch vinden, want wanneer begin je het jaar? In het voorjaar, toch? Van origine was dat ook zo in onze Juliaanse kalender; daar was maart de eerste maand. Vandaar ook dat we het er wel eens vaker over hebben gehad: september, oktober, november, december – dat is sept, oct, nov, dec, oftewel 7, 8, 9, 10. Daarna krijg je januari als de elfde en februari als de twaalfde maand. Logischerwijs is dat ook de schrikkelmaand, want aan het eind van het jaar corrigeer je eventueel bepaalde dagen met de schrikkeldagen, en dan begin je in maart gewoon weer met een nieuw jaar. Ik ben zelf in maart jarig, dus ik ben dan bijna op Nieuwjaarsdag jarig.

De zevende maand wordt dus de eerste maand, maar tot op de dag van vandaag begint het joodse nieuwjaar altijd gewoon in deze maand, in de zevende maand. Dat komt ongeveer overeen met september/oktober. Op de eerste van de zevende maand is het Rosh HaSjanah. Die maand heet Tishri. Ik had het net over de maanden Aviv en Nisan, en nu heb ik er nog eentje die u even moet onthouden: de maand Tishri. Dat is de naam van de zevende maand. En 1 Tishri is gewoon Nieuwjaarsdag, Rosh HaSjanah. Dan zeggen ze in Israël: "Sjana Tova", gelukkig nieuwjaar.

Dat is dus de zevende maand, en het getal zeven is echt het getal van de volheid. Daar hoef je niet eens verstand van Bijbelse symboliek voor te hebben; iedereen weet dat het getal zeven altijd een volheid markeert. Het aardige is zelfs dat het Hebreeuwse woord voor volheid hetzelfde is als het woord voor zeven. In de Hebreeuwse manier van denken en het woordgebruik komen die twee zelfs gewoon samen. Dat is zo intuïtief en logisch. Goed, we zijn dus in de zevende maand.

▶ 15:09 De Nieuwe Maanddag en de Instelling van de Shabbaton ↑ hoofdstukken

Op de eerste der maand, en de eerste der maand, dat is per definitie een nieuwe maanddag. Ik vond het een beetje raar om te spellen, maar eigenlijk is het gewoon een nieuwe maanddag, als één woord. Ik dacht dat ik het consequent had toegepast, maar een maandag klinkt bij ons weer wat anders. Wij hebben 52 maanddagen in een jaar, maar in de Hebreeuwse kalender hebben ze maar twaalf maanddagen of eventueel dertien. U snapt wat ik bedoel: ik moet zeggen, een nieuwe maanddag.

Het idee daarbij is dat een maand bij ons niet echt een maand is. Het is het ongeveer wel, met dertig of eenendertig dagen, maar officieel is een maancyclus 29,5 dag. De Hebreeuwse kalender is echt een maankalender, gebaseerd op de maancyclus. Dat geldt trouwens ook voor de islamitische kalender en, naar ik begrepen heb, de Chinese kalender. Onze kalender is gebaseerd op de zonnecyclus. Voor de goede orde betekent dit dat de eerste van de maand altijd nieuwe maan is. Halverwege de maand, de vijftiende, is het per definitie volle maan; dat kun je niet missen. Zo’n maand gaat dus helemaal mee met de maancyclus, met wassende maan, volle maan en afnemende maan.

De eerste van de maanden is per definitie een nieuwe maanddag. Nieuwe maanden werden ook altijd speciaal ingeleid. Een kenmerk van nieuwe maan is dat je de maan eigenlijk niet ziet, of nauwelijks, alleen een klein randje. De maan is dan zo goed als verduisterd. Dat moet u even vasthouden, want daar komen we straks op terug. We weten trouwens dat een nieuwe maan, oftewel de eerste van de maand, altijd werd gevierd. Het was geen speciale hoogtijddag, maar elke nieuwe maan werd wel ingeluid. U leest dat in Numeri 10. Dat is nu niet het hoofdonderwerp, maar elke nieuwe maan werd begonnen met het blazen van zilveren trompetten. Er werd dus werkelijk letterlijk ingeluid, namelijk met muziek, met zilveren trompetten.

Maar goed, dit is een nieuwe maan van een heel andere orde. Dit is echt een hoogtijddag. Het eerste kenmerk, behalve de datering, is dat het een rustdag is: "Dan zult gij een rustdag hebben." In het Hebreeuws staat er shabbaton. Dat komt van het Hebreeuwse woord shabbat, wat eigenlijk niet zozeer rusten in de zin van luieren betekent, maar gewoon ophouden met werken, staken, kappen. Dat is wat het woord betekent. In het Hebreeuws is het woord voor staken ook wat vakbonden doen; daar zit gewoon dat woordje shabbat in, ook in het moderne Hebreeuws.

Dergelijke speciale sabbatten kent de Hebreeuwse kalender per definitie wekelijks. Daar begon Leviticus 23 ook mee: de wekelijkse sabbat op elke zevende dag. Dan houd je op met arbeiden en dan is het in die zin inderdaad rust. Het idee van rust is niet fout, maar de kern is dat je ophoudt met arbeiden. Naast de wekelijkse sabbat waren er ook een aantal andere dagen; in Leviticus 23 wordt genoemd dat men nog aparte sabbatten had. Bijvoorbeeld aan het begin van Pesach op de vijftiende, maar ook aan het einde op de eenentwintigste. Ook Jom Kipoer, op de tiende van de zevende maand, is zo’n dag waarop niet gearbeid werd. Ongeacht op welke weekdag dat viel, was dat een sabbat.

We hebben het daar uitgebreid over gehad in verband met Pascha: je kunt dus het fenomeen krijgen van een ingelaste sabbat. Als die op een vrijdag viel, had je ineens twee sabbatten achter elkaar: de jaarlijkse sabbat en vervolgens de wekelijkse sabbat op zaterdag. Dat kan gebeuren en dat is van belang om de Bijbelse kalender te begrijpen, en trouwens ook de chronologie van de dood en opstanding van de Heer Jezus Christus. Hetzelfde doet zich voor bij Soekot, waar we het over twee maanden over hopen te hebben: op de vijftiende is het een sabbat en ook op de laatste dag, de eenentwintigste, is het een sabbat.

Specifiek voor deze eerste van de zevende maand geldt dat het een dag van staking is, een rustdag. Voor de andere nieuwe maanddagen geldt dat niet. Die worden weliswaar met veel toeters en bellen — nou ja, niet met bellen, maar wel met toeters — ingeluid. Wat een leuke woorden trouwens: 'ingeluid', het werd met geluid begonnen. Ik geef deze hint alvast door, want we komen daar natuurlijk nog over te spreken: profetisch verwijst deze dag ook naar de dag waarop Israël haar rust zal vinden. Dat kan niet missen, dat doet de sabbat in het algemeen ook.

De zevende dag verwijst in de Bijbelse chronologie naar het zevende millennium. We hebben het er bij andere gelegenheden uitgebreid over gehad dat voor de Heer duizend jaar als één dag zijn en vice versa. Dat betekent dat de zevende dag verwijst naar het zevende millennium. Dat geldt ook voor deze rustdag. En dan...

▶ 22:27 Een Gedachtenis van Geklank: de Hoorn van de Verhoogde Ram ↑ hoofdstukken

We komen nu bij het zinsdeel dat de naam van deze dag aangeeft. Ik zei zojuist al dat deze dag in het jodendom bekendstaat als Rosh Hashanah. Dat mag zo zijn, maar in de Bijbel heet de dag niet zo. Als je de eigenlijke naam wilt weten, dan vind je die hier: het is een rustdag, een gedachtenis van geklank, van bazuingeschal. In de NBG-vertaling staat het aangekondigd als 'het bazuingeschal', maar dat is een hele vrije weergave. Letterlijk is het een gedachtenis, een herinnering van geklank. Dat klinkt misschien wat vaag. Een herinnering van wat? Aan wie?

Het geklank dat op deze dag ten gehore wordt gebracht, is gedenkwaardig en monumentaal. Het is een herinnering en ook een blijvende herinnering. Het woord 'monument' heeft ook te maken met herinneren. Al die hoogtijden zijn gefixeerde data waarbij God zegt: op die dag doe ik dit. Het is in feite niet eens een kwestie van: moeten jullie dit doen? Nee, dit zijn Mijn hoogtijden. Wij zeggen dan wel dat het onze feestkalender is, maar God zegt: het zijn Mijn hoogtijden. Op deze data ga ik Mijn dingen doen. Het Pascha gaat geslacht worden, de Eersteling zal worden gebracht, de bazuin zal klinken en de Grote Verzoendag zal plaatsvinden. Al die data zijn tevoren gefixeerd. We weten in ieder geval dat de eerste vier, tot aan Pinksteren toe, op de dag nauwkeurig zijn vervuld. Zo werkt God.

Het heet dus een dag van bazuingeschal. Ik heb 'bazuin' eventjes met een kanttekening weergegeven, want het is wat gecompliceerder. Letterlijk staat hier in het Hebreeuws een woord dat gewoon 'geklank' of 'geschal' betekent. Als je het heel oneerbiedig wilt zeggen, is het gewoon lawaai of herrie. Het is geen muziek. Dat is het grappige: er klinkt geen muziek, maar er wordt herrie gemaakt. Het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt en vertaald is met geschal of geklank, wordt elders ook vertaald met gejuich. Dan maak je ook lawaai. Of met krijgsgeschreeuw, of een alarm. Wij zouden zeggen: een sirene. Denk aan de sirene die je elke eerste maandag van de maand om twaalf uur hoort. Dat is een alarm; het is geen muziek, maar wel herrie. En het is daadwerkelijk bedoeld om je aan iets te herinneren. Dat is ook zo met de wekker op je nachtkastje; die herinnert je eraan dat het tijd is. Tegenwoordig kun je er ook muziek uit laten komen, maar dat maakt het ontwaken niet voor iedereen even aangenaam. Het is een signaal, dat is het wezenlijke.

De term zelf zegt strikt genomen niets over het instrument waarmee het geluid wordt voortgebracht. Dat hangt van de context af. Ik moet er wel bij zeggen dat de Septuagint (LXX), de Griekse vertaling van het Oude Testament, dit meestal wel weergeeft met bazuingeschal. Dat is van belang, want het Nieuwe Testament — de Griekse geschriften die wij hebben — is daaraan ontleend. We zullen zien dat het inderdaad om bazuingeschal gaat. Twee hoofdstukken later, in Leviticus 25, lees je in verband met de Grote Verzoendag over 'de ramshoorn van geschal'. U kent daar vast het Hebreeuwse woord voor: de shofar. Dat is de hoorn van een ram. Wat brengt zo'n hoorn voort? Geen muziek, dat kan ik u vertellen. Als je zo’n ramshoorn hebt, moet je maar eens proberen er geluid uit te krijgen. Mij is het in ieder geval nooit gelukt. Het is een signaal. In het algemeen werd het gebruikt om het volk te verzamelen bij bepaalde gelegenheden of als aanwijzing voor het leger. In het leger wordt nog steeds getrompetterd; dat zijn signalen. Ik heb zelf niet in het leger gezeten en ben er ook niet muzikaal geworden, maar ik probeer mijn best te doen voor de studie.

Die ramshoorn is interessant. Er zijn grote exemplaren bij. Van wat voor ram komt zo’n hoorn? Dat kan van een geit zijn, een bok, een schaap, een gazel of een antilope. Ik weet er niet het fijne van, maar ze zijn er in alle soorten en maten. Het moet in ieder geval van een ram zijn. Een mannetjesschaap dus, want een vrouwtjesschaap heeft meestal geen hoorns. De typologie van de shofar is erg mooi. Een hoorn is in de Bijbel, wanneer het als beeld gepresenteerd wordt, altijd een aanduiding van koningschap. Vraag het maar aan Daniël of kijk in het boek Openbaring: 'Ik zag tien horens'. Ik ben daar de laatste tijd veel mee bezig.

Toevallig hoorde ik net in de auto op het nieuws dat er momenteel in Washington een vergadering gaande is. Het is de eerste raad van vrede, de 'War of Peace', die daar nu vergadert. Daar zitten met name Midden-Oosterse landen bij die een flinke bijdrage hebben geleverd, in eerste instantie om de Gazastrook weer te herstellen. De kern van die raad bestaat uit acht tot twaalf landen. Dat is opmerkelijk. Voor wat het waard is, zie ik hierin de contouren van de federatie van tien koningen aankomen. Ik hoor daarin alweer de signalen. Daniël zag een beest met tien hoorns en dat wordt later uitgelegd: die tien hoorns zijn tien koningen. Exact hetzelfde wordt later tegen Johannes gezegd in de Openbaring. Een hoorn is een afbeelding van koningschap. In de Psalmen lees je dat David zegt dat zijn hoorn is verhoogd. Een hoorn des heils; mijn koningschap hebt Gij verheven in hoogheid. Dat is de aanduiding.

Maar als die hoorn een beeld is van koningschap, dan moet je er ook bij stilstaan dat die hoorn afkomstig is van een ram die ooit geslacht is. In Genesis 22 vinden we de eerste verwijzing daarnaar, in de geschiedenis van Isaak die gebonden wordt op het altaar. Isaak krijgt van boven de aanwijzing dat Abraham zijn hand niet naar hem mag uitsteken. Abraham slaat zijn ogen op en ziet een ram die met zijn hoorns vastzit in de verwarde struiken. Hij neemt die ram en slacht hem. Wat is er met die hoorn? Het idee is dat je eerst een ram hebt die geslacht wordt en door Abraham als brandoffer wordt geofferd.

Dus eerst wordt hij geslacht, vervolgens wordt hij geofferd en stijgt hij op tot God als een liefelijke reuk, want dat is wat een brandoffer is. En vervolgens, wat blijft er dan van over? Een hoorn. Het idee daarachter is koningschap. Hij was ooit een ram die geslacht werd, vervolgens is hij verhoogd en tot koning gemaakt, maar hij doet zijn stem horen. Hij brengt geluid voort, hij doet klinken en hij laat ook verzamelen, want dat is vooral het signaal dat zo'n hoorn geeft.

Ziet u alleen al zo'n ramshoorn die je ziet? Daar zit een verhaal achter. Het spreekt van iemand die geslacht en geofferd is, vervolgens tot koning is gesteld en die een geluid doet uitgaan, die zijn woord doet klinken en die ook doet verzamelen. Dat is vooral de gedachte. Dus is het een bazuingeschal? Ja, het is geschal. In het Hebreeuws is het inderdaad geschal, maar in de praktijk — en dat blijkt uit allerlei andere passages, ik ga dat nu verder niet aantonen — is het inderdaad het geschal, zo u wilt de herrie of het lawaai van zo'n ramshoorn, dat een signaal afgeeft. Dat is het idee. Het is dus niet zoals bij die andere maanden dat er zilveren trompetten zijn en dat daar muziek klinkt; nee, er wordt bij deze gelegenheid een signaal afgegeven door bazuingeschal.

Vandaar ook dat ik ze door elkaar gebruik: de Dag van het Bazuingeschal. Er staat bij: in de zevende maand, op de eerste van de maand zul je een rustdag hebben. Een heilige gedachtenis van bazuingeschal, een heilige samenkomst. Dus voor Israël wordt hier een dag ingesteld waarop zij inderdaad niet zouden arbeiden en waarin bazuingeschal zal klinken. Ik heb trouwens begrepen — ik heb daar geen Bijbelse aanknopingspunten voor, maar tot op de dag van vandaag wordt het ook in de synagoge gedaan — dat op deze dag honderd keer op de ramshoorn wordt geblazen. Het is dus een rustdag met bazuingeschal, en het is een dag waarop het volk samenkomt en wordt verzameld. Houd dit vast, want in al deze drie kenmerken zit nu juist ook de profetische betekenis besloten.

▶ 35:58 Het Vuuroffer: het Oude Is Ten Einde, het Nieuwe Begint ↑ hoofdstukken

In Leviticus 23:25 wordt nog iets gezegd. Het zijn eigenlijk maar drie verzen die in Leviticus 23 gewijd worden aan deze dag, en er is ook niet zo heel veel over te melden wat betreft de handelingen die verricht moeten worden. Ja, er wordt eigenlijk niets gedaan; er wordt niet gearbeid. Je hoort een hoop lawaai en het volk komt samen. Er wordt uitdrukkelijk gezegd: "Generlei dienstarbeid zult gij verrichten." Dat is een onderstreping van waar we het al over hadden. En gij zult, jawel, een vuuroffer brengen. Daarin ligt ook de symboliek dat het oude ten einde is; het wordt verbrand en dus is het nieuwe begonnen. In de vertalingen heet het altijd een vuuroffer, maar als je in het Hebreeuws kijkt, ontbreekt het woordje 'offer' eigenlijk. Het is gewoon iets wat verbrand wordt of met vuur wordt ontstoken. Vaak is dat inderdaad een offer, daar doe ik niets aan af, maar het idee bij een vuur is vooral dat er iets wordt verbrand. Er wordt een einde aan iets gemaakt en iets nieuws wordt begonnen. Dat lijkt me in dit geval wel duidelijk bij een nieuwe maand en een nieuw jaar.

Ik moet eraan denken dat het bij ons op Nieuwjaarsdag eigenlijk ook zo gaat. We hebben een hoop herrie en het vuurwerk beeldt uit dat we alles van het oude jaar achter ons laten. Dat jaar is voorbij en iets nieuws is nu aan het licht gekomen en begonnen. Ik ben geen voorstander van al die toestanden, dus dit is ook geen politiek statement, want er is momenteel erg veel te doen over vuurwerk. Ik heb er verder niet veel mee, maar ook niet veel tegen. Het hele idee dat er juist een vuuroffer gebracht wordt op deze eerste van de zevende maand, oftewel Jom Rosh HaSjanah, vind ik niet zo vreemd. In feite kennen wij diezelfde gedachte ook nog in een gepaganiseerde of vrijzinnige vorm.

Dit vuuroffer, waar hier eigenlijk alleen als een soort laatste opmerking naar verwezen wordt, wordt veel uitgebreider beschreven in Numeri 29, waar ook in de Torah de eerste van de zevende maand wordt genoemd. Laat ik daar even naartoe gaan, want daar worden vooral de offers genoemd die op deze eerste dag van de zevende maand gebracht zouden worden. Ik lees het gewoon voor: "In de zevende maand, op de eerste dag der maand..." – daar hebben we het dus over – "...zult gij een heilige samenkomst hebben." Dat wisten we al uit Leviticus 23. "Gij zult generlei slaafse arbeid verrichten." Ook dat wisten we. "En het zal een dag van bazuingeklank voor u zijn." Nou, ook dat wisten we al. Dit is een herhaling en daarmee een onderstreping en een bevestiging van wat we reeds wisten.

Waar het in Numeri vooral om gaat, zijn de offeranden die bij die gelegenheid gebracht zouden worden. "Dan zult gij tot een brandoffer bereiden, tot een liefelijke reuk voor JAHWEH." Een brandoffer is eigenlijk een offer van opstijging; het wordt geslacht en vervolgens stijgt het op als een liefelijke reuk voor JAHWEH. Het gaat om een jonge stier, een ram, zeven gave, eenjarige schapen en het bijbehorend spijsoffer: fijn meel aangemaakt met olie. In feite dus een minchah, gezalfd met olie. Drie tienden bij de stier, twee tienden bij de ram – u begrijpt dat ik hier niet uitgebreid op in ga, dat zou veel te ver voeren, maar het is om even een idee te hebben – en een tiende bij elk van de zeven schapen. En dan nog een geitenbok als zondoffer om over u verzoening, of eigenlijk bedekking, te doen.

Dit alles wat hier beschreven wordt, zijn de offers die op die eerste dag van de zevende maand gebracht werden. Er staat bij: "behalve", dat wil zeggen afgezien nog van het maandelijkse brandoffer. Want maandelijks werden niet alleen de trompetten geblazen, maar werd er ook een brandoffer gebracht met een bijbehorend spijsoffer. Bovendien was er elke dag, 's morgens en 's avonds, een brandoffer met een spijsoffer en bijbehorende plengoffers – dat zijn drankoffers – naar het desbetreffende voorschrift, tot een liefelijke reuk, een vuuroffer voor JAHWEH.

Eén ding moet duidelijk zijn: op deze dag moest dit alles plaatsvinden naast wat we hier genoemd hoorden. Het voorgaande vers sloeg op het jaarlijkse offer en nu wordt ook nog genoemd wat er sowieso altijd al gebracht zou worden. Daarmee hebben we feitelijk in de Torah, de boeken van Mozes, de bepalingen gelezen voor deze eerste dag van de zevende maand. Meer is er niet. Dit is wat het is. Dit zijn de instructies die gegeven worden in het onderwijs aan Israël: "Dit zijn mijn hoogtijden, dit is wat je zult doen en dit is wat je zult brengen," met alle betekenissen die daarbij horen. Ik zei al dat de specifieke betekenis van al die offeranden nu niet het onderwerp is. Ik zit eraan te denken dat het een mooi onderwerp zou zijn om ze eens allemaal specifiek te bespreken, maar dat gaan we nu niet doen.

▶ 42:31 De Dagen van Noach: de Bedekking van de Ark Weggenomen ↑ hoofdstukken

Ik zei zojuist: dit is wat er in de Torah, in de boeken van Mozes, gezegd wordt over Rosh Hashanah, oftewel Nieuwjaarsdag. Dat is waar, maar niet helemaal, want deze dag wordt ook al genoemd in de geschiedenis van Noach. Net nadat de wereld blank heeft gestaan en de aarde opdroogt, lees je in vers 13 van Genesis 8 het volgende: "In het zeshonderd en eerste jaar, in de eerste maand, op de eerste der maand, waren de wateren opgedroogd van de aarde."

U zegt misschien: "Ja, wacht even, maar dit is de eerste maand en de eerste der maanden, dat is dus niet de zevende maand." Maar nu roep ik u weer even in herinnering: vóór de Exodus was de zevende maand de eerste maand. Dat wil zeggen dat tot aan het jaar 2500 nauwkeurig de eerste maand altijd was wat later de zevende maand zou worden. Dat moet u zich wel even realiseren; u moet het in het goede tijdsverband lezen. Later, vanaf de Exodus, vanaf de uittocht uit Egypte, werd voor Israël de zevende maand voortaan Nieuwjaarsdag. Dus dit is inderdaad Nieuwjaarsdag, en later werd dit voor Israël de zevende maand.

Maar let nu even op wat er wordt gezegd over dat zeshonderd en eerste jaar. In de eerste maand – dat wil zeggen van Noachs leven; Noach had inmiddels de gedenkwaardige leeftijd van 601 jaar bereikt – waren de wateren opgedroogd van de aarde. Daarop verwijderde Noach de bedekking van de ark en hij zag uit en zie, de aardbodem droogde op.

Het zou trouwens nog twee maanden duren voordat hij de ark daadwerkelijk uit zou gaan, want de aarde werd weliswaar droog, maar was nog niet echt begaanbaar. Pas ergens aan het eind van de tweede maand lees je dat hij de ark verliet. Eerder had hij het luik al opengedaan en had hij eerst een raaf en een duif laten uitgaan, waarbij de duif vervolgens met een olijventakje terugkwam. Daar ga ik het nu verder niet over hebben, maar waar het mij om gaat is dit: op deze eerste dag, op Nieuwjaarsdag, verwijderde Noach de bedekking van de ark.

Ik meen dat de Statenvertaling het ook zo weergeeft. In de NBG-vertaling staat er 'deksel', en dat is eigenlijk ook wat het is. De vertaling zegt ook wel 'het luik' – en dat was het ook wel – maar in het Hebreeuws heet het een 'bedekking'. Ik hou ervan om het zo te zeggen, want de Bijbel presenteert het op die manier: de bedekking werd verwijderd, weggenomen van de ark. En hij zag uit en zie, de aardbodem droogde op.

Met andere woorden: op deze dag – hoe karakteristiek is dat op Rosh Hashanah – is het oordeel nu geweken en de bedekking weggenomen. Dat hoort bij deze dag: een nieuwe wereld komt aan het licht, is verschenen. In feite vangt hier ook een nieuwe aion aan. Noach verlaat de ark en dat is een heel nieuw wereldtijdperk, een nieuwe aion. De 'aion van deze kosmos' noemt Paulus dat, en die begon toen in die tijd.

In feite is dit een dag van apocalyps. Apocalyps wil zeggen: de bedekking wordt weggenomen. Iets wordt zichtbaar, en wat wordt er zichtbaar? Iets heel nieuws, een hele nieuwe wereld; het oude is voorbijgegaan. Dit concept hoort karakteristiek bij Nieuwjaarsdag. En dit is precies de dag waarop dit plaatsvond.

▶ 47:28 Esra en Nehemia: het Herstelde Altaar en de Geopende Boekrol ↑ hoofdstukken

Dan gaan we naar een andere schriftplaats waar ook gesproken wordt van Rosh HaSjanah, de eerste dag van de zevende maand. We gaan hiervoor even verder in de geschiedenis. Zoals u weet, is Israël na de woestijnreis het land binnengegaan, maar later het land weer uitgezet gedurende zeventig jaren. In die tijd werden alle sabbatsjaren die ze niet gehaald hadden, alsnog opgeëist. Na zeventig jaren mochten ze terugkomen onder leiding van koning Kores. Dat was overigens allemaal op het jaar nauwkeurig voorzegd.

In de boeken Esra en Nehemia leest u dat een overblijfsel van het volk inderdaad terugkeerde. Getalsmatig was dit maar een betrekkelijk klein aantal, ruim 40.000 mensen. Dat is niet veel; u zou kunnen zeggen: je zal ze maar op de koffie krijgen, maar als volk is dat slechts een minderheid van degenen die achterbleven. Dat geldt trouwens ook voor hen die sinds 1948 zijn teruggekeerd naar het Joodse land; dat is in feite ook een minderheid. Maar goed, men keerde dus terug naar het land, of eigenlijk specifiek naar Jeruzalem. Kores had ook uitdrukkelijk toestemming gegeven om de tempel te herbouwen, maar dat is op dit punt nog niet direct aan de orde. Ze zijn nog maar net gearriveerd in het land.

Wat doen ze dan? Laten we lezen in Esra 3 vers 1: "Toen nu de zevende maand aanbrak..." En die breekt aan op welke dag? Ja, op de eerste van de maand. "Terwijl de zonen van Israël in hun steden waren, verzamelde het volk zich als één man te Jeruzalem." Het is opvallend dat ze dit precies op deze dag moesten doen; dat is heel karakteristiek voor deze dag. In vers 2 staat dat Jesua, de zoon van Josadak, met zijn broeders de priesters, en ook Zerubbabel, de zoon van Sealtiel, met zijn broeders, zich opmaakten en het altaar van de God van Israël bouwden om daarop brandoffers te offeren, zoals voorgeschreven is in de wet van Mozes, de man Gods.

Kijk, hier begint het herstel. Wanneer het volk is teruggekeerd en in de steden van Judea woont, komen ze op de daarvoor bestemde dag bij elkaar. Het eerste wat er gebeurt, is dat er een altaar gebouwd wordt. Van de tempel is dan nog niet veel over; de bouw daarvan zou nog heel wat voeten in de aarde hebben en uiteindelijk zo’n vijftig jaar duren. Maar het allereerste wat zij doen, is het altaar herstellen, en dat begint allemaal op die eerste dag van de zevende maand. Er staat dat zij het altaar bouwden om daarop brandoffers te offeren. Wanneer het volk uit de ballingschap terugkeert en bij elkaar komt, is het altaar de eerste prioriteit.

Ik zeg dit ook meteen met de profetische betekenis in mijn achterhoofd: het gaat om de verhoging, het erkennen van Wie het brandoffer is. Dat is de diepere betekenis. Als het volk straks terugkeert, zullen zij worden vergaderd en Hem inderdaad herkennen. Het altaar doet denken aan 'altus' of 'altitude' – de verhoging. Zij zullen Hem herkennen die verhoogd is en die het ware brandoffer is. Ik sla nu een paar verzen over in dat hoofdstuk, maar in vers 6 lezen we: "Van de eerste dag der zevende maand af begonnen zij Yahweh brandoffers te offeren; het fundament van de tempel van Yahweh was echter nog niet gelegd." Ze hadden dus eigenlijk nog niets, maar ze konden wel al gaan offeren.

Als u het mij vraagt, is dat ook wat er in de nabije toekomst gaat gebeuren. Er zal inderdaad weer een tempel komen, maar men zal beginnen met het herstellen van de offerdienst. Daar heb je in principe niet eens een tempel voor nodig. Vanaf het allereerste begin gaan zij dus offeren. Ik zeg er overigens wel bij dat wat er straks plaatsvindt niet hetzelfde is als wat er toen gebeurde. Destijds was het zoals het hoorde; God had het zo gezegd en het volk keerde terug in herkenning van Hem. Wanneer er straks een offerdienst komt die ook weer gestaakt zal worden, dan is dat diabolisch; daar zit de tegenstander achter. De vergelijking gaat dus maar in beperkte mate op.

Laten we ook Nehemia hierbij betrekken. Esra beschrijft het begin van de terugkeer, waarbij het volk op de eerste dag van de zevende maand bij elkaar komt om te offeren. Later in diezelfde geschiedenis, in Nehemia 8, zijn de muren van de stad inmiddels hersteld. Er staat al een deel van de tempel en er is al veel gebeurd aan de herbouw van de stad zelf. Dan lees je in het laatste vers van hoofdstuk 7: "Toen nu de zevende maand aanbrak en de Israëlieten in hun steden waren..." En zo komen we in hoofdstuk 8 terecht: "...kwam het hele volk als één man bijeen."

Dit is opnieuw wat je mocht verwachten: het volk vormt weer een eenheid op het plein. Het is eigenlijk wel grappig; ze kwamen bij elkaar, maar er wordt hier niet gesproken over geschal. Ik weet zeker dat het er toen geklonken heeft, want het is de Dag van Geklank, maar het wordt hier niet expliciet genoemd. Er wordt wel iets anders genoemd, namelijk dat het Woord klonk. In beeld is dat hetzelfde als de hoorn die zich laat horen. Het is leuk: als de hoorn zich laat horen... als je met een accent uit de Achterhoek praat, hoor je het verschil tussen 'hoorn' en 'horen' bijna niet meer.

Het boek ging open en men verzocht de schriftgeleerde Esra om het boek van de wet van Mozes te halen, het onderwijs dat Yahweh aan Israël gegeven had. Het boek ging open, oftewel: de bedekking werd weggenomen. Want als het boek opengaat, verdwijnt de bedekking; dat is de Apocalyps. Waar gebeurde dat? Dat was voor de Waterpoort. En weet u waar die Waterpoort was? Die bevond zich vlakbij de bron van Gihon en daarmee ook bij het waterbad van Siloam, de plek waar letterlijk levend water stroomde. Vandaar dat het de Waterpoort werd genoemd.

Soms wordt gezegd dat men vroeger niet zoveel verstand had van typologie, maar tegenwoordig lijken we er juist geen verstand meer van te hebben. Het tijdstip, de locatie en de gebeurtenis zelf zijn allemaal zo rijk aan symboliek. Het heeft destijds echt zijn plaats gevonden, maar alles heeft een diepere betekenis. Dat is overigens wat het bestaan zo rijk maakt: dat alles betekenis krijgt en ergens naar verwijst. En in al die rijkdom verwijst alles naar hetzelfde. Elk detail, zelfs in het gewone leven, inclusief getallen en attributen, heeft betekenis. Het spreekt allemaal van Hem die opgewekt is en leeft, en van de grote God. Wanneer alles betekenis krijgt, word je een rijk mens.

Zo kwam men dus bijeen bij de Waterpoort. En dan lees je dat de priester Esra de wet voor het onderwijs, de Thora, voor de gemeente bracht: voor zowel mannen als vrouwen en ieder die het kon begrijpen. Dat gebeurde op de eerste dag van de zevende maand, en hij las daaruit voor op het plein.

Vóór de Waterpoort, vanaf dat het licht werd tot de namiddag — ja, dus vanaf 's morgens vroeg toen het licht werd — las hij daaruit voor tot de namiddag, in de tegenwoordigheid van de mannen en de vrouwen en van hen die het konden begrijpen. Het hele volk hoorde aandachtig naar het boek der wet, naar het boek van het onderwijs, de Torah.

Dan even verder. Nehemia, de stadhouder, met de priester-schriftgeleerde Ezra en de Levieten die het volk onderricht gaven, zeiden tot het hele volk: "Deze dag, deze eerste dag van de zevende maand, is voor JAHWEH uw God heilig, apart gezet. Bedrijft geen rouw en weent niet." Want waarom werd dat gezegd? Omdat het hele volk weende toen zij de woorden van de wet hoorden. Ze waren diep onder de indruk van datgene waarin ze werden onderwezen. Maar dan zijn het juist Ezra, Nehemia en de Levieten die onderwijs geven en zeggen: "Doe dat nu niet, want het is een dag van feestvreugde."

Ik zal u dit vertellen: dit is precies ook wat er straks gaat gebeuren. Dat gaan we na de pauze trouwens bespreken. Want als Hij straks op de Dag van Geklank zal komen en het volk zal verzamelen, dan zal Hij Zijn Woord laten klinken. Maar dan zal er een groot geween zijn, zo lees je in Zacharia. Ja, geween; ook diep onder de indruk. Diep onder de indruk van wie zij zien en van Hem die zij hebben doorstoken, en vooral ook met de geopperste verbazing dat Hij leeft.

Nou ja, en dan lees ik nog vers 10. Voorts zeide hij tot hen: "Ga heen, eet lekkernijen, drink zoete dranken en zend aan ieder voor wie niets bereid is een deel. Want deze dag is voor onze Heer heilig. Wees dus niet verdrietig, want de vreugde van JAHWEH — niet vóór JAHWEH, maar de vreugde ván JAHWEH — die is uw toevlucht." Ja, dat is zoals deze dag door Ezra werd onderwezen. Dat is wat de betekenis is.

En dan staat er in vers 11 dat ook de Levieten het hele volk tot kalmte brachten door te zeggen: "Wees stil, want deze dag is heilig, en wees dus niet verdrietig." Nou, ik stel voor dat we het daar even bij laten. Dan gaan we nu aan de lekkernijen, zou ik zeggen. Dat is een beetje teveel gezegd geloof ik, maar vooruit. Wij gaan straks verder.

▶ 01:00:36 Profetisch Perspectief: Alarm Blazen op Sion ↑ hoofdstukken

Oh, het is al half tien inmiddels. Ja, ik ging net een beetje lang door, dat geef ik toe. Nou ja, u bent nu uitgeblazen en nu gaan wij de bazuin blazen op Sion. We hebben tot dusver de passages gelezen waarin heel uitdrukkelijk gesproken wordt over de eerste van de zevende maand, of anders genoemd de eerste van de eerste maand voordat de exodus plaatsvond. We zagen niet alleen de instructies daarover in Leviticus en Numeri, maar ook de vermeldingen wanneer dit daadwerkelijk plaatsvond, bijvoorbeeld in Ezra en Nehemia.

Dan gaan we nu – en het wordt hoog tijd – ons wat bezighouden met de profetische betekenis zoals de Bijbel die zelf ook aandraagt. Het kan natuurlijk niet missen dat, evenals de hoogtijden in de eerste maand en in de derde maand allemaal betrekking hadden op het werk van God op een specifieke dag en wat Hij dan doet, zo geldt dat ook voor de hoogtijd van de eerste op de zevende maand: Rosh Hashanah, 1 Tishri, of hoe je het ook maar genoemd wilt hebben. Eigenlijk is de meest logische benaming de dag van het bazuingeschal.

Nu moet ik erbij zeggen: als je het hebt over de profetieën, dan klinken de bazuinen nogal eens hoor. Kijk maar naar het verband met de Ecclesia die straks weggerukt zal worden; dan lees je over de bazuin Gods, de laatste bazuin. In het boek Openbaring, wanneer eenmaal de volkeren worden gericht, worden er ook zeven bazuinen geblazen. Maar op zich hoeft dat niet te verbazen – of zeker wel te verbazen – want de bazuin klonk bij allerlei gelegenheden. We hebben het nu echter specifiek over die bazuin die zal klinken op de eerste van de zevende maand, waarbij het volk van Israël verzameld zal worden en waarbij zij in de rust zullen worden ingebracht. We praten dus echt over de dag waarop de bazuin voor dat volk zal klinken.

Laten we naar Joël 2 gaan. Daar staat: blaas de shofar of blaas de bazuin, maar hier staat in het Hebreeuws dus dat woord shofar of ramshoorn. "Blaas de shofar op Sion en maak alarm op mijn heilige berg; dat alle inwoners van het land sidderen, want de dag van Yahweh komt, want hij is nabij." Ja, wie is Yahweh nabij? Dat is ook een beetje dubbelzinnig natuurlijk. De dag, ja, die zal aanstaande zijn, maar vooral ook dit is profetisch. Wat Joël hier beschrijft, zal in die dagen klinken en dan zal het signaal klinken: het is nu de tijd. Deze term, "blaas de bazuin of de shofar op Sion", wordt in vers 15 herhaald. Dan staat er: "Blaas de bazuin op Sion en heiligt een vasten." Dat was een speciale periode of een dag waarop er niet gegeten en gedronken zou worden, of in ieder geval een vasten. "Roept een plechtige samenkomst bijeen." Dit is typisch de taal van 1 Tishri en een vergadering van het volk.

In Joël 2 staat er ook nog bij: "Een dag van duisternis en van donkerheid, een dag van wolken en van dikke duisternis." Het zijn trouwens ook termen die worden gebruikt in verband met de terugkeer van de Heer op de Olijfberg. Ten tijde van de avond zal het licht zijn, maar het zal een dag van verduistering zijn, ook van de zon. Die termen worden hier ook gebezigd: "Als morgenrood uitgespreid over de bergen is een talrijk en machtig volk." Later lees je in vers 20 dat dit volk uit het noorden zal komen. "Desgelijks is er vanouds niet geweest en er zal na hem ook niet meer zijn tot de tijd van de verste geslachten." Met andere woorden: wat hier beschreven wordt, is uniek en dat heeft te maken met een volk dat vanuit het noorden talrijk en machtig zal zijn en dan zal komen. In feite gaat die dag ook het alarm inluiden; het signaal zal worden afgegeven en dat is precies wat we weten vanuit de profetie.

Ik verwijs hier naar Daniël 11 vers 40. Als ik deze verwijzing zou moeten toelichten, zou ik daar ongeveer twee of drie avonden over willen beleggen om het een beetje correct en goed te doen. Ik kan het nu dus alleen maar aanstippen. Ik geef de link ook: kijk het maar na, want daar lees je inderdaad dat er wordt gesproken over de tijd van het einde. Israël zal in aanvaring komen met zowel de koning van het zuiden als vanuit het noorden. Dat is zo typerend voor het moment dat dan aanbreekt, namelijk dat de Messias zal terugkeren. Ook in Jesaja heb je zulke passages – ik heb ze hier niet bij betrokken – waar ook gesproken wordt over het blazen van de bazuin in verband met de dag van Yahweh.

▶ 01:06:54 Mattheüs 24: de Komst van de Ben-adam met Luid Bazuingeschal ↑ hoofdstukken

Misschien wel de allerbelangrijkste hint in deze richting, de profetische vervulling van 1 Tishri, vinden we in Matteüs 24: de Dag van Geklank. Ik begin te lezen in vers 29, nadat er eerst sprake is geweest van een beschrijving van een grote verdrukking zoals er nooit eerder is geweest. We weten dat die drieënhalf jaar zal duren en we weten ook wanneer die periode aanvangt. Misschien mag ik even reclame maken: aanstaande zondag ga ik het hebben over waar we het in de pauze al even over hadden. Dat wordt een nieuwe serie onder de titel: 'Voordat de wetteloze, de mens ter wetteloosheid, zal optreden'. Dat hij zo openbaar zal worden, is echt onwijs boeiend.

Ik sta er nu eigenlijk al om te popelen om die dingen te vertellen, juist ook omdat ik geloof dat ze zo aanstaande zijn. Dat kan niet missen. Er is een moment waarop die periode van de grote verdrukking aanvangt en daar staat: 'Wanneer gij dan de gruwel der verwoesting ziet staan op de heilige plaats'. Als je het leest in de profeet Daniël, geef daar dan acht op. Daniël heeft hier al over gezegd dat de offerdienst zal worden gestaakt. Een offerdienst die er nu nog niet is, maar die zal worden gestaakt, en in plaats daarvan komt er een afgodsbeeld op het tempelplein te staan, de heilige plaats. Dat markeert het begin van de grote verdrukking.

Maar hier in Matteüs 24 zijn we inmiddels aan het einde van de grote verdrukking gekomen. Dan staat er: 'Terstond na de verdrukking van die dagen zal de zon verduisterd worden.' Heb je het weer? Donkerheid. 'En de maan zal haar glans niet geven.' Als je eenmaal weet dat dat iets met 1 Tishri te maken heeft, dan hoeft dit niet te verbazen. Want 1 Tishri is per definitie, omdat het de eerste van de maand is, sowieso al een dag waarop de maan haar glans niet geeft. Het is namelijk Nieuwe Maan.

Ik zal je eerlijk vertellen — ik zeg dit nu voor de eerste keer zo aan publiek — deze link is mij altijd ontgaan, terwijl die eigenlijk voor het grijpen ligt. De maan zal haar glans niet geven. Maar ik moet er meteen bij zeggen dat het in een hele kosmische constellatie zal zijn; er is van alles aan de hand. De sterren zullen van de hemel vallen. Ja, vallende sterren heb ik wel vaker gezien, maar hier zullen de machten van de hemelen wankelen. Dit is kosmische turbulentie. Nee, niet komische, maar kosmische. Hij die in de hemel zetelt lacht, dat is waar, maar dat bedoel ik nu niet. De machten van de hemelen zullen wankelen.

Je leest trouwens in het parallelvers in Lukas dat de volkeren zullen sidderen en zullen bezwijmen van angst. Het woord paniek is eigenlijk nog te licht. Hoe dan ook, hier staat — ik lees de zin nog een keer: 'Terstond na de verdrukking van die dagen zal de zon verduisterd worden, de maan zal haar glans niet geven, de sterren zullen van de hemel vallen en de machten van de hemelen zullen wankelen.' En dan zal het teken van de Ben-adam verschijnen aan de hemel.

Dat moet ik even toelichten. In onze vertaling staat 'de Zoon des mensen', maar letterlijk staat er 'de Zoon van de mens'. In het Hebreeuws is dat de Ben-adam. In Psalm 8 lees je ook over de Ben-adam, en daar wordt het eveneens vertaald met de Zoon des mensen. Ik vind 'de Ben-adam' zo mooi, omdat het aangeeft dat Hij de 'Ben' is, de zoon, de erfgenaam. Maar niet zomaar van een mens, maar van dé mens, de eerste namelijk. In het Hebreeuws heeft hij gewoon een naam: Adam. Adam is een persoonsnaam, maar hij staat daarmee ook voor heel zijn nageslacht.

En nu ga ik u nog wat vertellen. Wanneer is Adam gecreëerd? Wat ik nu zeg, weet elke Jood: het is de geboortedag van Adam. Toen begon de tijdrekening. Wanneer begon mijn tijdrekening? Op 2 maart 1961. Wanneer begon de tijdrekening van de mens? Gewoon, toen de mens verscheen, gevormd uit de aarde. Vanaf dat moment gaat de tijd tellen. In Genesis krijgen we keurig de tijdstabellen, tot de maanden nauwkeurig zelfs.

Waarom zeg ik dit nu? Wel, 1 Tishri is nieuwjaarsdag, Rosh HaSjanah, maar het is ook in de Joodse traditie bekend dat dit de dag is waarop de mens ooit tot aanzijn kwam. 1 Tishri is daarmee dus de verjaardag van Adam. Hoe bijzonder is het dat de Ben-adam ook zal verschijnen op diezelfde datum, op 1 Tishri? Dat is na de grote verdrukking. Dan zal het teken van de Ben-adam verschijnen aan de hemel. Adam verscheen ooit op 1 Tishri, maar Zijn zoon, de erfgenaam van Adam, verschijnt ook weer op de Dag van Geklank.

En dan staat erbij: 'en dan zullen alle stammen van het land zich op de borst slaan en zij zullen de Ben-adam zien komen.' Het gaat hier natuurlijk over het volk van Israël en de stammen die in het land thuishoren. Voor de pauze hadden we het even over Zacharia 12. Je leest daar: ze zullen Mij zien die zij doorstoken hebben en een rouwklacht over Hem aanheffen als over een eerstgeborene. Dat zal plaatsvinden. In Openbaring 1 vers 7 staat het ook. Ik moet het even goed zeggen, het is een prachtige aanhef van het boek: 'Zie, Hij komt met de wolken en elk oog zal Hem zien, ook zij die Hem hebben doorstoken; en alle stammen van het land zullen over Hem weklagen. Ja, amen!'

Diezelfde waarheid wordt hier in Matteüs in een meer historisch, beschrijvend kader verteld: ze zullen de Ben-adam zien komen op de wolken des hemels met grote macht en heerlijkheid. En Hij zal Zijn boodschappers uitzenden met luid bazuingeschal. Dit is de term die gebruikt wordt in verband met 1 Tishri. De Ben-adam verschijnt, de maan geeft haar glans niet, en vervolgens gebeurt er dit: Hij zal Zijn uitverkoren volk verzamelen met luid bazuingeschal, dus met geklank. Of het nu met 'herrie' is, maakt me niet uit, maar het signaal zal in ieder geval helder zijn.

Het gebeurt met de ramshoorn, de shofar. Dat is heel betekenisvol als je weet wat de ramshoorn uitbeeldt: Hem die gestorven is, die opgewekt is, die verhoogd is en die de Koning is. Straks zal Hij verschijnen en dan zal Hij het signaal geven om Zijn volk te verzamelen. Hij zal Zijn boodschappers uitzenden — hemelse of aardse boodschappers, dat is nu even niet aan de orde — om Zijn volk te verzamelen uit de vier windstreken, van het ene uiterste van de hemel tot aan het andere. Dat wil zeggen dat het uitverkoren volk dat zich nog in de diaspora bevindt, wereldwijd verzameld zal worden in het land. Dat is precies waar de eerste Tishri voor bestemd is. Vandaar dat bazuingeschal; het volk wordt verzameld. Het uitverkoren volk wordt daar gebracht.

Dat is dus wat de Dag van Geklank betekent. Als er één schriftplaats is waarin heel expliciet gezegd wordt wat er zal gebeuren op die eerste Tishri, dan is het deze. Want het kan toch niet anders als je weet dat al die hoogtijden precies op de dag nauwkeurig zo gefixeerd zijn.

Het zijn Gods hoogtijden, dus dat geldt uiteraard ook weer voor de eerste Tishri. Wanneer zal de dag zijn dat de Ben-Adam zijn uitverkoren volk met luid bazuingeschal zal verzamelen? Ik kan maar één datum daarvoor bedenken en dat is de eerste Tishri. Ik weet de dag, ik weet het jaar niet — hooguit heb ik een vermoeden — maar de datum is al zo lang gefixeerd op de eerste Tishri. We zullen trouwens ook nog hetzelfde fenomeen weer zien bij de komende hoogtijden, maar laten we eventjes bij de les blijven.

De eerste Tishri wordt hier dus ook profetisch geduid. Inderdaad, er wordt hier niet gezegd dat het 1 Tishri is, maar het is wel de vervulling; dat kun je niet missen van de eerste Tishri. We zouden alle kenmerken die 1 Tishri heeft eens kunnen nagaan. Trouwens, het volk dat 'afgemaakt' is, dat zal het einde zijn van de grote verdrukking. En nu is het ook werkelijk een heel nieuw begin. Het oude wordt afgesloten — het vuuroffer, luid bazuingeschal — en een hele nieuwe periode, sowieso voor het volk en later ook voor de volkerenwereld, zal aanbreken.

Ja, er is maar één datum die God daarvoor heeft vastgelegd: de eerste Tishri. Het is de dag dat ooit de mens verscheen, en dé Mens bij uitstek: de tweede mens of de laatste Adam, de Ben-Adam ook weer. En dan zal Hij zijn volk verzamelen.

▶ 01:18:59 Typologie in Exodus 19: de Bazuin op de Derde Dag bij de Sinaï ↑ hoofdstukken

Ja, en dan heb ik er nog een paar. Dat is meer typologisch. Ik dacht: ik weet niet of ik eraan toekom, maar dat weet je nooit helemaal precies als je een Bijbelstudie voorbereidt. Ik had aardig wat sheets en dacht dat er toch ook een aantal geschiedenissen in de Bijbel zijn die niet specifiek spreken over 1 Tishri, maar die wel profetisch spreken over de dag van bazuingeschal.

De eerste die ik wil noemen is Exodus 19. In een ander verband hebben we het daar ook al eens over gehad. Toen ging het over de derde dag, maar nu hebben we het meer over de dag van bazuingeschal. We gaan even naar Exodus 19 om het helder te krijgen. Dat is die geschiedenis die voorafgaat aan Exodus 20. Als u een reformatorische achtergrond hebt, weet u waar ik het nu over heb: Exodus 20, het hoofdstuk van de Tien Woorden, de Tien Geboden: "Ik ben de HEERE, uw God." Voordat Hij die Tien Woorden geeft, lees je in Exodus 19 dat God tegen Israël zegt dat zij Hem een uitverkoren natie zijn onder alle natiën, een koninkrijk van priesters.

Dan staat er in vers 10 – ik lees even voor de vuist weg, soms sla ik wat verzen over: "En Yahweh zei tot Mozes: Ga tot het volk, heilig hen heden en morgen" – twee dagen dus – "en laten zij hun klederen wassen. En tegen de derde dag zullen zij gereed zijn, want op de derde dag zal Yahweh neerdalen voor de ogen van het hele volk op de berg Sinaï." Hier gaat het over de introductie van het oude verbond, maar ik zal u vertellen: dat zijn patronen. Het zijn dingen die zich telkens weer, niet precies herhalen, maar het rijmt wel. Het is de wijze waarop God werkt. Hij zal straks verschijnen voor Zijn volk. En wanneer zal dat dan zijn? Nou, als zij daartoe geheiligd zijn en als de tijd daarvoor rijp is. En dat zal zijn op de derde dag. Ik hoef in dit gezelschap niet meer te zeggen waar ik dan aan denk: na twee dagen van duizend jaren zal Hij op de derde dag neerdalen voor de ogen van het hele volk.

Ik sla even een paar verzen over en kom bij vers 14: "Toen daalde Mozes de berg af naar het volk. Hij heiligde het volk en zij wasten hun klederen. En hij zei tot het volk: Wees over drie dagen gereed, nadert niet tot een vrouw." Het is trouwens ook wel apart dat dat zo gezegd wordt. Je zou kunnen zeggen: pas op de derde dag is er gemeenschap met de vrouw. Dat is ook typologisch weer helemaal waar. Want het volk Israël zelf is ook de vrouw waarmee de Heer gehuwd is. Op de derde dag is daar die bruiloft. "Maar dat was toch in Kana?" Ja, dat weet ik, maar ik bedoel dus precies wat ik zojuist zei over patronen. Je leest het ook in verband met de bruiloft van het Lam in Openbaring 19; daar lees je ook: "En de bruid heeft zich gereedgemaakt en haar klederen gewassen." Het is allemaal dezelfde type terminologie, het gaat eigenlijk allemaal over hetzelfde.

"En hij zei tot het volk: Wees over drie dagen gereed, nadert niet tot een vrouw. En het geschiedde op de derde dag, toen het morgen werd" – het werd dus licht bij de dageraad, met het krieken van de dag – "dat er donderslagen, bliksemstralen en een zware wolk op de berg waren en zeer sterk geklank van de shofar." Daarom haal ik het nu aan. Niet omdat het hier op 1 Tishri was, maar omdat we hier hetzelfde fenomeen vinden. De Heer daalt neer voor de ogen van heel het volk op de derde dag, en dat wordt begeleid met zeer sterk geklank. Herrie, zo u wilt, lawaai van de shofar, de bazuin, zodat al het volk dat in de legerplaats was, beefde. Dat laat zich wel verstaan.

"Toen leidde Mozes het volk uit de legerplaats God tegemoet en ze stelden zich op onderaan de berg." De berg Sinaï stond geheel in rook, omdat Yahweh daarop neerdaalde in vuur. De rook daarvan steeg op als de rook van een oven en de hele berg beefde zeer. En dan komt het nog een keer: "Het geluid van de shofar werd gaandeweg zeer sterk." Dus als er iets benadrukt wordt bij deze gebeurtenis op de derde dag, waarbij de Heere Zich betoont aan heel Zijn volk en daar samen is, dan is het weer het geluid van de shofar.

We hadden het aan het begin van de avond over al die puzzelstukjes. Breng ze bij elkaar. Als je het eenmaal ziet – ik had het al over die uitspraak van Cruijff – dan worden de patronen en de lijnen zo duidelijk en presenteert het zich als vanzelfsprekend. Het wordt heel intuïtief. Ja natuurlijk, dit is precies wat er gebeurt wanneer op de door God bestemde dag van de bazuin Hij Zijn volk zal verzamelen, wat begeleid zal worden met al deze indrukwekkende verschijnselen.

▶ 01:25:23 De Ark Naar Sion: een Beeld van de Onderbroken Komst ↑ hoofdstukken

Ik wil nog één ding noemen dat aansluit op waar ik afgelopen zondag – de meesten van u waren daar niet bij – over mocht spreken in Eben-Ezer: de geschiedenis van de ark die naar Sion wordt gebracht onder leiding van David. Dat ging niet zonder slag of stoot; dat ging zelfs gepaard met een flinke slag. We hadden het over de ‘onderbroken komst’. Je hebt de eerste maand en de zevende maand, en het lijkt wel alsof dat ononderbroken is, maar dit is typisch weer zo’n breuk in de geschiedenis.

David brengt die ark naar Sion, maar halverwege gaan de runderen struikelen die de wagen trekken waarop de ark geplaatst was. Dat had zo helemaal niet gemoeten, want God had gezegd dat de priesters de ark moesten dragen. Het was een ark op wielen – religie op wielen – en dat kon niet goed gaan. Wanneer de ark dreigt te vallen, is daar Uzza die de ark probeert tegen te houden. Hoewel hij dat met de allerbeste bedoelingen doet, wordt hij dodelijk getroffen, want God had gezegd dat niemand de ark mocht aanraken. Na deze grote schrik wordt de ark vervolgens ondergebracht in het huis van Obed-Edom. Hij was een Gatiet, afkomstig uit een Filistijnse plaats. Wat ik daar nog bij wilde zeggen, is dat de ark dreigde te vallen bij de dorsvloer. Dat suggereert dat daar geoogst werd, en het heeft er alles van weg dat het juist de tarweoogst was.

Nu wordt het interessant, want de ark komt dus in een heidens huis terecht. Hij was op weg naar Sion, maar belandt bij een Gatiet. En dat huis wordt rijkelijk gezegend, simpelweg omdat de ark daar verbleef. Dit is een prachtig plaatje van wat God vandaag doet in de onderbreking. De Messias kwam en werd verworpen – men heeft zich aan Hem, de Ark, vergrepen – en uiteindelijk zal Hij echt in Jeruzalem terechtkomen. Maar in de tussentijd komt de zegen bij de heidenen terecht, bij de onbesnedenen in de Ecclesia van onze dagen. We lezen dat Obed-Edom werd gezegend, met heel zijn huis en alles wat hij bezat, op zo’n wonderbaarlijke wijze dat het David ter ore kwam.

Wanneer David dit hoort, laat hij de ark alsnog, na die onderbreking in dat heidense huis, terugbrengen. In 2 Samuël 6 vers 14 lezen we dat David uit alle macht danste voor het aangezicht van Yahweh. In de Statenvertaling staat dat hij ‘huppelde’, omdat men daar blijkbaar niet zo van dansen hield, maar het gaat hier natuurlijk om dansen. Wie daar overigens wel moeite mee had, was Michal, de dochter van Saul. Zij zag hem dansen, bijna in zijn blootje, en dacht: wat misdraagt hij zich. Maar David zei: "Wat heb ik met al die mensen te maken? Ik ben zo blij, ik doe dit voor Hém." Hier zie je meteen hoe religie – Saul staat voor het oude verbond – zich verzet tegen de vrijheid van de zoon David.

David was omgord met een linnen lijfrok. Een linnen lijfrok – er staat ‘efod’ – is eigenlijk een priesterlijk gewaad; iets wat de priesters droegen. Hoe kon David dat dragen? Hij was toch een koning uit de stam van Juda? Jazeker, hij was koninklijk, maar hij gedroeg zich hier priesterlijk. Hij was de koning-priester en bracht de twee kalenders weer bij elkaar: de koninklijke kalender en de priesterlijke kalender. De koning-priester naar de ordening van Melchizedek is een prachtig onderwerp. De Bijbel is zo rijk dat je er vanzelf over struikelt.

In vers 15 staat dat David en het hele huis van Israël de ark van Yahweh ophaalden onder gejuich en het geklank van de shofar. Zoals ik afgelopen zondag al suggereerde, heeft dit er alles van weg dat dit plaatsvond tegen de zevende maand. Je kunt er natuurlijk makkelijk vanaf komen door te zeggen dat het niet expliciet vermeld wordt, maar alles bij deze gebeurtenis past inderdaad bij het begin van de zevende maand, een heel nieuw begin. Bovendien vond drie maanden eerder de gebeurtenis bij de dorsvloer plaats, de tarweoogst. Dat is precies de periode tussen Pinksteren en de zevende maand. Dan begrijp je ook het geklank van de shofar; dat was niet alleen omdat de ark eindelijk zijn thuis vond, maar omdat het bij die periode hoorde.

Eén ding moet duidelijk zijn: als Israël straks zijn bestemming vindt, als de bazuin klinkt voor het volk en zij worden samengebracht, dan zal de Christus inderdaad daar Zijn zetel definitief gaan vestigen. In Sion, dat kan niet missen, onder het geklank van de shofar. Ik zie dat het tijd is om af te sluiten. Er zijn in feite maar een paar kleine instructies over zo’n dag, maar er dringt zich een enorme volheid aan gedachten op vanuit het Woord. Ik heb u daar deelgenoot van willen maken en ik hoop dat u daar net zo blij en rijk van wordt als ik. Ik vind het schitterend. Helemaal mooi is de gedachte dat deze Dag van Geklank zo dichtbij is. En hoe dichtbij is dan het geklank bij de wegrukking? Want dat vindt nog eens drieënhalf jaar eerder plaats. Dat is een heerlijk vooruitzicht. Hier willen we het bij laten.