▶ 00:00 Introductie: de Onderbroken Tocht Naar Jeruzalem ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal, vrienden hier in Rotterdam. En dat is wel een passend lied, Evert, mag ik wel zeggen, dat je hebt uitgekozen zo vlak voor de predicatie. Want daar gaat het eigenlijk ook over in de geschiedenis die we vanmorgen met elkaar willen bespreken: de ark die haar thuis gaat vinden, en wel in de tempel. Maar daar gaat wel het een en ander aan vooraf. Vandaar ook de ondertitel: De Onderbroken Tocht naar Jeruzalem. En zoals al aangegeven, de titel is dus De Ark in het Huis van Obed-Edom. Als u zojuist een beetje hebt opgelet bij het voorlezen, dan weet u ook waar dat over gaat.

Ik stel me zo voor dat de geschiedenis niet eens zo heel bekend is, misschien nog van de zondagsschoolverhalen, maar laat ik eerst een paar dingen ter inleiding zeggen. In de eerste plaats wordt deze geschiedenis verhaald in 2 Samuël 6, maar hij wordt twee keer beschreven. Trouwens, 2 Samuël 6 gaat nog een heel eind door; we hebben eigenlijk maar de helft ervan gelezen, want daar komen we vanmorgen niet meer aan toe. Ik herinner me dat ik ooit, dat was bijna twintig jaar geleden, een keer in Zoetermeer over deze geschiedenis heb gesproken. Toen mocht ik het inderdaad in twee keer doen, maar dat is me hier nu niet vergund. Vandaar dat we het in tweeën hebben geknipt, of in ieder geval de helft ervan bespreken.

Deze geschiedenis wordt hier verhaald in 2 Samuël 6, maar later ook nog in het boek Kronieken, in 1 Kronieken 13 en eigenaardig genoeg in 1 Kronieken 15. De eerste helft wordt beschreven in het dertiende hoofdstuk en de tweede helft in het vijftiende hoofdstuk. Daarin zie je precies geïllustreerd wat ik bedoel met 'onderbroken'. Het is een onderbroken geschiedenis en die onderbreking zit hem vooral in het feit dat de ark daar een tijdelijk onderkomen heeft gevonden in het huis van ene Obed-Edom.

Om even een klein beetje historisch perspectief te geven: deze geschiedenis heeft zich ongeveer drieduizend jaar geleden afgespeeld, zo rond 1000 voor Christus, in de tijd dat David koning was. Hij was trouwens al enkele jaren koning, maar hij was nog maar kort koning in Jeruzalem. Eerst was hij een zevental jaren koning geweest in Hebron, en later werd hij koning in Jeruzalem. Kort na de verhuizing van zijn zetel naar Jeruzalem heeft hij het besluit genomen om de ark, die al vele jaren elders vertoefde, te brengen naar de plek waar die hoorde en waar zij ook definitief zou thuiskomen. Vandaar dus: op weg naar huis.

Want waar hoort die ark thuis? Het is het allerheiligste van alle attributen die Israël kende. Waar hoorde dat thuis? Uiteraard in de stad waar God Zijn naam zou doen wonen. Dat is eigenlijk allemaal nog een beetje toekomstmuziek, maar bij David zie je dat zich al duidelijk aftekenen. Uiteindelijk is het de zoon van David — hoe dubbelzinnig is die naam in dit verband — die inderdaad een huis bouwt voor Yahweh: de tempel, het heiligdom. Goed, dat even ter inleiding. Ik denk dat we een klein beetje moeten opschieten om de bijbelstudie niet al te lang te laten duren. U hebt de tijd natuurlijk, daar ga ik ook van uit, dus ik zal niet al te zeer haasten, maar laten we toch een klein beetje de vaart erin houden.

▶ 04:24 Het Ophalen van de Ark uit Kirjat-jearim ↑ hoofdstukken

In vers 1 laten we de geschiedenis nog eens lezen. Als ik cursief dingen weergeef, dan wijk ik wat af van de NBG-vertaling. Daar staat het volgende: "Wederom vergaderde David" – want het was niet de eerste keer dat hij dat deed – "alle uitgelezenen", dat waren in de praktijk gewoon de jonge mannen van Israël, en wel dertigduizend stuks. En hij stond op en hij toog met al het volk dat bij hem was uit Baale-jehuda om vandaar de ark van God mee te voeren.

Baale-jehuda, die naam kennen wij eigenlijk nog een paar keer eerder in de Bijbel, maar we kennen haar vooral onder de naam Kirjat-jearim. Die naam komen we heel vaak tegen. U moet zich realiseren dat in die stad Kirjat-jearim de ark al zo'n 60 of 70 jaar had gestaan. Dat wil zeggen, je leest daarover dat de ark ooit buitgemaakt was. Dat was dus al zo'n 70 jaar eerder in de nadagen van Eli. Hij bevond zich eerst in Eben-Haëzer – jazeker – en toen werd hij buitgemaakt en uiteindelijk kwam hij na allerlei omswervingen in het Filistijnse land terecht in Kirjat-jearim, in het huis van Abinadab. Daar heeft hij dus zo'n 60 of 70 jaar gestaan, dus al vanaf Samuels tijd gedurende heel de periode ook daarna nog, tijdens het koningschap van Saul – nou, dat is ook 40 jaar geweest – en daarna dan nog zeven jaar van het koningschap van David. Dus het is niet helemaal precies te traceren, maar in die orde zal het geweest zijn dat de ark daar in de stad Kirjat-jearim heeft gestaan in het huis van de Leviet Abinadab. Dat was dus niet de plek waar hij hoorde, maar waar hij al die tijd heeft gestaan.

Kirjat-jearim ligt niet zo heel ver van Jeruzalem af, zo'n kilometer of twintig. En die zal dus nu uiteindelijk getransporteerd worden naar de plaats waar hij hoort, namelijk in Jeruzalem. Goed, hij zou dus de ark van God meevoeren en dan wordt die ark ook heel nadrukkelijk geïntroduceerd en plechtig omschreven: de ark namelijk, waarover de naam van God is uitgeroepen. De naam van JAHWEH van de legermachten – of van de "Heere der Heerscharen", zo wordt dat in de NBG-vertaling genoemd, maar dat is eigenlijk gewoon "van de legermachten" – Hij die op de cherubs zetelt.

Dat is trouwens heel eigenaardig, want die ark betekent gewoon een kist. De eerste keer dat het Hebreeuwse woord voor ark voorkomt in de Bijbel, is wel apart. Dat is als het gaat over de kist waarin Jozef gelegd werd toen hij gestorven was. Een doodskist dus. Gewoon een kist. Een houten kist. Maar ik moet erbij zeggen: die ark was helemaal overtrokken met goud. En vervolgens, u weet dat die kist een deksel had, het verzoendeksel. En daarop stonden de cherubs – de twee of sommigen zeggen vier cherubs – die dan daarbovenop naar onderen geknield keken. Die plaats wordt inderdaad de zetel van God genoemd: Hij die op de cherubs zetelt. Eigenlijk is dat deksel ook – zo wordt het in de Bijbel ook genoemd – een troon, een genadetroon. Dat is heel apart, maar in ieder geval is het idee daarbij dat deze ark inderdaad het centrum is van Israëls eredienst. Eigenlijk is het een embleem van JAHWEH Zelf en wie Hij is en wie Hij uitbeeldt. Het is het allerheiligste voorwerp. En laat ik u dan meteen dit zeggen, ik denk dat dat het allerbelangrijkste is om je te realiseren.

▶ 09:15 De Ark als Uitbeelding van de Opgewekte Christus ↑ hoofdstukken

Deze kist, deze ark, is in alle onderdelen en in alle aspecten een uitbeelding van de opgewekte Christus. En dat zie je in alles. Het was een houten kist; dat is vergankelijk, het komt uit de aarde voort. Maar vervolgens is zij overtrokken met goud, en dat is goud in de Bijbel – maar in onze dagen nog steeds. Het is een edelmetaal, het roest niet en het beeldt onvergankelijkheid uit. In feite is dat op zichzelf al een prachtig beeld van Hem die inderdaad uit de aarde kwam, die kwam om te sterven: hout. Maar vervolgens werd Hij overtrokken door onvergankelijkheid, door goud. Heerlijkheid, het leven van God.

En ja, dat voert veel te ver. U leest bij de schrijver van de Hebreeënbrief in Hebreeën 9 dat hij zegt: 'Als ik nu over die ark moet gaan praten...', hij zegt dat dit nu veel te ver zou voeren, en ik beaam dat bij deze gelegenheid. Want dan heeft hij het over die gouden kruik met manna die daar ook aan verbonden was, en de stenen tafelen, de levende woorden van God. Wat er ook nog in die ark lag, was de staf van Aäron die gebloeid had. Als ik het heb over de opgewekte Christus, dan denk ik juist daaraan: aan Hem die inderdaad dood was, maar die niettemin leven voortbracht.

Misschien is nog wel het allermeest tot de verbeelding sprekend dat er bij die ark jaarlijks op dat verzoendeksel bloed werd gesprenkeld. Dat spreekt van Hem die stierf en opstond uit de doden. Kort en goed: die ark beeldt Hem uit die gestorven is, maar wat meer is: die opgewekt is uit de doden. In alle onderdelen. Dat is belangrijk om u te realiseren, ook straks als we de lijn verder zullen doortrekken en de hele typologie en de profetische lijn die in deze geschiedenis besloten ligt, gaan verstaan.

Want dit is niet zomaar een geschiedenis. Misschien moet ik dat er ook nog even bij zeggen; ik ging er eigenlijk gemakshalve al een beetje van uit dat u zich dat natuurlijk wel realiseert. Dit is geschiedenis, jazeker, maar er zit een patroon in. In feite zie je in deze geschiedenis een watermerk als je het tegen het licht houdt. De hele heilsgeschiedenis wordt erin uitgebeeld van Hem die tot Zijn volk komt en Hem die in Jeruzalem zal gaan zetelen, maar die komst is onderbroken. Hij komt, maar er gebeurt iets. Hij komt er uiteindelijk wel, maar niet zomaar, vlekkeloos. Ik geef toe, het klinkt wat mysterieus, maar als u een klein beetje de Bijbelse lijn kent, dan moet u hier toch al nattigheid voelen. Zo van: 'Hé, dat herken ik! Dat herken ik in de lijn zoals het Nieuwe Testament ons die voorhoudt.' We gaan verder.

▶ 12:38 Vervoer op een Nieuwe Wagen in Plaats van Door Priesters ↑ hoofdstukken

Zij vervoerden de ark van God op een nieuwe wagen. Zij haalden haar uit het huis van Abinadab op de heuvel. Ja, zij vervoerden haar met een nieuwe wagen, maar dit was niet zoals voorgeschreven. God had heel uitdrukkelijk gezegd dat als de ark verplaatst zou worden, dat niet op wagens zou gebeuren, maar dat zij gedragen zou worden door de priesters. Heel uitdrukkelijk wordt dat zo beschreven. En ja, dan kun je wel zeggen: "Nou, weet je wat we doen? We tonen onze eerbied." Dat heeft David ongetwijfeld ook gedacht door de ark nu te vervoeren op een nieuwe wagen. Dat is heel mooi gedacht en daar zit ongetwijfeld een hele goede, eerbiedwaardige intentie in, maar het is niet gehoorzaam. Het is niet conform dat wat de Schrift daarover zegt of wat God had geboden. En in feite zie je het hier al misgaan. Dat moet nog blijken, maar dat zal ook wel blijken.

Zij vervoerden de ark van God op een nieuwe wagen en haalden haar dus uit het huis van Abinadab op de heuvel, waar de ark zestig of zeventig jaar had gestaan. Uzza en Achio, de zonen van Abinadab, leidden de wagen met de ark van God. In de betekenis van die namen en dergelijke zit ook veel besloten, maar ik passeer dat even. Het gaat me nu om de algemene lijn in deze geschiedenis. Let vooral even op die beide namen. Achio liep voor de ark uit. Dat is een heel kort zinnetje, een kort vers, maar hier zie je in feite al een alarmsignaal. Dat zat al in het feit dat ze de ark op een wagen gingen vervoeren.

Ooit — dat vergat ik er bijna nog bij te zeggen — zo’n zeventig jaar eerder, hadden de Filistijnen dat ook gedaan. Die ark had al hele omzwervingen gemaakt; die was ooit buitgemaakt door de Filistijnen. Zij hadden de ark toen als een soort overwinningstrofee in hun tempel geplaatst, in de tempel van Dagon. Dan lees je dat daar van alles misgaat, maar op de derde dag — let op, op de derde dag! — lees je dat die Dagon, dat beeld van die visgod, letterlijk onthand en onthoofd voor de ark ligt. Vervolgens weten ze niet wat ze met die ark moeten doen, want overal waar die ark komt, krijgen ze problemen aan hun achterste. Ik zeg het echt letterlijk zo, want zo staat het er namelijk. Dus ze wisten eigenlijk niet wat ze ermee moesten doen en uiteindelijk hebben ze hem op wagens weer teruggebracht naar het land. De Filistijnen wisten niet beter; voor hen was het feit dat ze dat procedé volgden geen ongehoorzaamheid. Maar het feit dat David nu onder zijn leiding de ark op wagens, op nieuwe wagens weliswaar, weer terugbrengt naar Jeruzalem, was in feite een Filistijnse methode.

Nou, dat zou al te denken moeten geven. En dan lees je hier ook nog: "En Achio liep voor de ark uit." Dat was ongetwijfeld ook bedoeld als een teken van eerbied, maar in feite is ook dat een alarmsignaal. Normaal gesproken is het in de Bijbelse gang van zaken zo dat de ark juist vooropgaat en het volk de ark volgt. Daar zijn diverse voorbeelden van te geven. En hier loopt een mens voor de ark uit. Oei, oei, dat kan eigenlijk niet goed gaan. Dat zeg ik natuurlijk ook omdat ik de geschiedenis al ken en u inmiddels ook, maar dit zijn van die alarmlichtjes die gaan branden.

In vers 5 staat: "En David en het hele huis van Israël dansten voor het aangezicht van Yahweh." Het was in feite een hele nationale gebeurtenis. Hier waren niet alleen die uitgelezen mannen die als escortes meegingen, maar het hele huis van Israël was hierbij betrokken en ze speelden. Eigenlijk staat er niet 'dansen', dat is een ander woord. Later lees je wel over David die danste en huppelde voor de ark, want dat is eigenlijk wat dansen is. Ik weet niet, daar krijg ik misschien nog wel opmerkingen over te horen. Ik ben niet zo'n danser, dus ik ben niet zo'n kenner, maar in ieder geval wordt het daar zo vertaald: David huppelde voor de ark. Maar hier is dat niet het woord. Als je een Statenvertaling leest, dan staat hier inderdaad: "en zij speelden." Dat vond ik wel grappig, letterlijk grappig. Want er is een woord dat hier staat dat verwant is aan de naam Isaak, Yitzchak. Dat betekent eigenlijk lachen of plezier maken. Vandaar ook dat de Statenvertaling het weergeeft met "ze speelden".

David en het hele huis van Israël speelden. Dat kun je je voorstellen, ze hadden heel veel plezier. Ze maakten er een heel feestelijk gebeuren van voor het aangezicht van Yahweh, onder begeleiding van allerlei instrumenten. Dure instrumenten, dat is vooral hier de gedachte: van cypressenhout, citers, harpen, tamboerijnen, rinkelbellen en cimbalen. Al die instrumenten die hier genoemd worden, hebben iets met dat cypressenhout; die worden gebruikt in verband met de tempelbouw. En die cypressen komen, net als de ceders, uit de Libanon. Je leest daar later ook heel uitgebreid over als Salomo de tempel gaat bouwen. Het hele idee is natuurlijk — dat moet duidelijk zijn — dat het een hele feestelijke optocht is en heel Israël viert dit mee met alle toeters en bellen, om zo te zeggen. Het is een heel muzikaal, instrumentaal gebeuren. We hadden het net even over Marco, die van alles uit een piano haalt — ik geef het je te doen — maar hier was een compleet orkest dat de tocht begeleidde.

We gaan verder met vers 6. Maar toen zij... Kijk, hier ontstaat de crisis.

▶ 20:02 De Crisis bij de Dorsvloer en de Onbedachtzaamheid van Uzza ↑ hoofdstukken

Eerst was er natuurlijk de mobilisatie, de optocht en het hele feest. Dat was de inleiding, maar wat gebeurde er toen? Nu komt er, zoals we dat noemen, een kink in de kabel. Want toen zij bij de dorsvloer van Nakon kwamen – ja, wie is die Nakon? Die naam betekent 'vast' of 'zeker'. Het is grappig als je de betekenis van die namen meeneemt, want wat er gebeurde bij deze dorsvloer, is dat de ark ging wiebelen. Dat gebeurde uitgerekend bij Nakon, terwijl die naam juist betekent dat iets vaststaat. Dat zijn van die contrasten die zich aan je voordoen op het moment dat je de Hebreeuwse betekenissen daarvan gaat verstaan.

Hoe dan ook, een dorsvloer, wat is dat? Dat is de plaats waar het kaf van het koren wordt gescheiden. Je leest in de Bijbel vaker over dorsvloeren. Bekend is natuurlijk die van Gideon, of de dorsvloer waar Boas ooit Rut ontmoette, een heel romantische plek. Maar laten we het eens op een rijtje zetten. In de eerste plaats is dit een aanwijzing – geen bewijs, laat ik het voorzichtig zeggen – dat dit wel eens in de tijd van de tarweoogst geweest kon zijn. Dat denk ik eerlijk gezegd wel, en ik kom daar straks nog even op terug.

Eén ding moet je in ieder geval zien: het is vooral Jeruzalem dat de betekenis heeft van een dorsvloer. Er staat in Micha 4 zelfs expliciet beschreven dat God de volkeren – dat is in onze dagen nog steeds toekomstig, maar het duurt niet lang meer – zal verzamelen als schoven op de dorsvloer te Sion. Hiermee is gezegd dat Sion de functie vervult van een dorsvloer. Dáár wordt het kaf van het koren gescheiden, of de schapen van de bokken, maar u begrijpt wat ik bedoel. Het is hetzelfde idee.

Dat is trouwens nog opmerkelijker omdat het hele heiligdom in Jeruzalem hiermee verbonden is. Dit is een beetje anachronistisch, want het zou later pas moeten blijken, maar je leest dat David in Jeruzalem, waar zijn paleis al stond, de dorsvloer koopt van Arauna (of Arnon). Van die dorsvloer maakt hij een altaar, en dat is precies de plek van het tempelplein. Want op en rond die dorsvloer wordt de tempel gebouwd. Feitelijk is het tempelplein in Jeruzalem vanouds een dorsvloer. Dus die link tussen de dorsvloer en Sion ligt heel erg voor de hand, niet alleen letterlijk en historisch, maar ook qua betekenis. In feite is het ook een altaar, de plaats waar het offer gebracht wordt. Dat is hier ook de gedachte: het offer spreekt van Hem die stierf, maar wat meer is, die opgewekt werd uit de doden, verrees en Gode tot een liefelijke reuk was.

Ze komen dus bij de dorsvloer van Nakon. Maar toen zij daar kwamen, strekte Uzza – u weet wel, een van die twee zonen van Abinadab – zijn hand uit naar de ark Gods en hij greep haar. Eigenlijk is het: hij vergreep zich. Dat is de gedachte. Hij deed het omdat de runderen struikelden. De NBG-vertaling zegt dat ze 'uitgleden', de Statenvertaling zegt 'struikelden'. Wat Uzza hier doet... we hadden het zojuist even over goede intenties. Het is heel mooi als je iets met de beste bedoelingen doet. We kennen in het Nederlands de uitspraak dat de weg naar de hel geplaveid is met goede voornemens. Nu bestaat de hel overigens niet, maar goed, het punt is dat het daar in de Bijbel niet om gaat. Van deze Uzza kun je natuurlijk zeggen dat hij de beste intenties heeft gehad. Reken maar dat hij eerbied heeft gevoeld toen hij daar huppelde en de ark begeleidde samen met zijn broer.

En nu dreigde de ark te vallen vanwege die wagen. Ik probeer het u een beetje te laten voorstellen, het is eigenlijk makkelijk te visualiseren. Bij die dorsvloer struikelen die runderen, de wagen gaat kantelen en de ark dreigt te vallen. Uzza greep haar omdat de runderen struikelden. Waarom? Gewoon om de ark te behoeden voor een val. Hij deed iets met de beste intenties, maar er wordt in Numeri al gezegd dat wie de ark aanraakt zonder daartoe bevoegd te zijn, zal sterven. In feite was niemand daartoe bevoegd, behalve de priesters die haar droegen en de hogepriester één keer per jaar als hij in het heiligdom kwam. That's it. Wie de ark aanraakt, zal sterven.

Wat hier beschreven wordt, is in feite de vervulling van die waarschuwing. Dat is precies wat er gebeurt met Uzza. Er staat: "De toorn van JAHWEH ontbrandde." Ik vind het de moeite waard om daar even aandacht aan te geven. In het Hebreeuws wordt het op een andere manier gezegd. Er staat letterlijk – lach niet, maar het is echt zo: "De neus van JAHWEH werd verhit." Het Hebreeuws beschrijft dus niet zozeer de emotie, maar een heftige fysieke reactie. Dat noemen ze antropomorf spreken; dat wil zeggen dat het mensvormig spreken over God is. Je leest over de ogen van JAHWEH, over Zijn oren, over de hand des Heren of dat de Here wandelde. Dat zijn allemaal mensvormige manieren van spreken.

Wanneer er gesproken wordt over de neus van JAHWEH die verhit werd, is dat uiteraard op een menselijke wijze voorgesteld. Niet letterlijk, maar het drukt wel heel veel uit. Het idee is dat als je neus verhit wordt, de ademhaling sneller gaat en de bloedsomloop toeneemt; je krijgt er als het ware een opvlieger van. U snapt de gedachte: de verhitting heeft te maken met een intense fysieke reactie. Dat is wat er uitgedrukt wordt. Het is een heel intense reactie die JAHWEH hier demonstreert. Er staat letterlijk dat de neus van JAHWEH werd verhit 'tegen' Uzza, maar letterlijk staat er 'in' Uzza. Gods reactie manifesteert zich in hem. Dat klinkt misschien wat abstract, maar ik bedoel dit: in Uzza werd duidelijk dat JAHWEH hier niet van gediend was. De heftigheid werd in zijn leven gedemonstreerd; hij stierf. God sloeg hem daar om deze onbedachtzaamheid, en hij stierf daar bij de ark van God.

Wow! Zo ga je met de beste bedoelingen proberen die ark tegen te houden, om dat allerheiligste van wat Israël ook maar kende voor een val te behoeden, en waarachtig, hij sterft ter plekke. Het wordt een 'onbedachtzaamheid' genoemd. Er is geen sprake van kwade opzet, maar hij was onbedachtzaam. In feite was deze onbedachtzaamheid al begonnen bij de manier waarop de ark vervoerd werd en het feit dat zijn broer ook nog eens voor de ark uitliep. De beste bedoelingen blijken dus niets te zeggen. Als het gaat om de heiligheid en de waarheid van God, doen goede bedoelingen niet ter zake. In het algemeen is dit echt een doordenker hoor. Wij denken daar vaak te gemakkelijk over.

▶ 31:02 Peres-uzza en het Uitwijken Naar het Huis van Obed-edom ↑ hoofdstukken

David was diep getroffen. Het is eigenlijk jammer dat we dit in een vertaling lezen, want God heeft Zijn woorden gegeven in het Hebreeuws. Dat is letterlijk de taal die 'van de andere kant' komt. Wij hebben een vertaling, en dat bedoel ik helemaal niet als kritiek, want dat is het idioom waar we mee moeten werken, maar in het Hebreeuws staat hier gewoon hetzelfde werkwoord als in het voorgaande vers. Namelijk: David werd verhit, hij werd heet. Dat wordt hier dan weergegeven met 'diep getroffen' in plaats van met toorn, maar je ziet dat de term 'verhit' zelf niet zozeer de aard van de emotie weergeeft, als wel de heftigheid ervan. David was hier niet boos, hij werd diep getroffen. Dat laat zich natuurlijk verstaan: met grote feestvreugde breng je de ark terug en dan ontstaat er deze crisis door de wijze waarop Uzza ter plekke werd getroffen. David werd verhit, zo staat het er letterlijk. Ik vind het van belang om dat eens te onderstrepen.

Waarom werd hij dan zo diep getroffen en waarom kreeg hij het er zo verschrikkelijk warm van? Omdat Yahweh zulk een zware slag in Uzza had toegebracht. In het Hebreeuws staat er letterlijk dat de slag in Uzza werd toegebracht; het werd lijfelijk in hem gedemonstreerd en hij liet het leven. Bam! Om het volgende vers goed te begrijpen, is het belangrijk om te weten dat er in de brontekst twee keer het woordje voor 'breken' of 'doorbreken' staat. In het Nederlands ontgaat je dit, maar laten we even doorlezen: "Daarom noemt men die plaats Peres-uzza tot op de huidige dag." Als je dit in het Nederlands leest, begrijp je het niet direct. David werd diep getroffen omdat Yahweh zulk een zware slag in Uzza had toegebracht, daarom noemt men die plaats Peres-uzza. Maar als je niet weet wat 'Peres' betekent, ontgaat de clou je.

Peres betekent namelijk 'breuk'. Degenen die de Bijbelse geschiedenis een beetje kennen, weten dat ik hier in de zomer al eens over heb mogen spreken. Ik weet nog dat ik toen zelf ook verhit was, want het was erg warm. Trouwens, het is ook een hele 'hete' geschiedenis waar het hier over gaat, want het gaat over Juda en Tamar. Zij kreeg een tweeling en de vroedvrouw dacht dat Zerach geboren zou worden; ze deed een rode draad om zijn pols om te markeren wie de eerstgeborene was. En waarachtig, Zerach trok zijn hand terug. Of vroedvrouwen dit herkennen, vraag ik me af; volgens mij komt dit nooit voor, maar toen wel. Zerach trok zijn hand terug en alsnog kwam niet Zerach, maar Peres als eerste. De vroedvrouw zei toen: "Hoe zijt gij doorgebroken?" Daarom werd hij Peres genoemd. Het was een onderbroken geboorte: Zerach kwam, maar trok zijn hand terug, en vervolgens krijg je die breuk, een onderbreking, en die heet dan Peres. Deze Peres krijgt trouwens een hele eervolle vermelding in het geslachtsregister van David en komt zelfs voor in het geslachtsregister van de Heere Jezus in Mattheüs 1.

Peres betekent dus eigenlijk een breuk. God had een bres geslagen — eigenlijk is dat de gedachte. Hij had een zware slag in Uzza toegebracht, wat wil zeggen dat er een bres was geslagen en een breuk was ontstaan. Dat is de manier waarop dat geformuleerd wordt, en daarom noemt men die plaats Peres-uzza, tot op de huidige dag, zo schrijft degene die dit heeft opgetekend. De plek werd monumentaal en kreeg deze naam omdat het herinnert aan die grote breuk en de onderbreking in de geschiedenis.

In vers 9 lezen we: "Te dien dage werd David bevreesd voor Yahweh en hij zei: hoe zou de ark van Yahweh tot mij komen?" David stond nu voor een hele grote vraag. Eerst was hij diep getroffen en verhit, maar daar bleef het niet bij; hij werd bevreesd en vervuld met ontzag. Wat is hier aan de hand? Het is nu niet het hoofdonderwerp, maar ik kan wel verklappen dat wanneer hij later alsnog actie gaat ondernemen om de ark naar Jeruzalem te brengen, je in Kronieken leest dat hij heel uitdrukkelijk zegt dat het niet op de goede wijze is gegaan. Ze hadden kunnen weten dat dit mis moest lopen. Hij geeft de priesters dan ook de opdracht om de ark te dragen. Maar hier stelt hij zichzelf eerst de goede vraag: "Hoe zou de ark van Yahweh tot mij komen?" Dat is de vraag waar hij nog geen antwoord op heeft. Daarom wacht hij op dit moment nog met het overbrengen van de ark naar Sion.

De geschiedenis vermeldt in vers 10 dat David de ark van Yahweh daarom niet bij zich wilde nemen in de stad van David. Dat is duidelijk. Wat deed hij dan wel? Hij liet haar uitwijken naar het huis van de Gatiet Obed-Edom. Aha, we komen er wel, want het thema was de ark in het huis van Obed-Edom. De tocht naar Sion ging even niet door en David liet de ark uitwijken naar het huis van de Gatiet Obed-Edom. Er wordt een paar keer herhaald dat hij een Gatiet was. Een Gatiet kwam uit Gath, een van de vijf Filistijnse steden in de huidige Gazastrook. Weet u wie daar ook vandaan kwam? U zegt Obed-Edom, dat is goed, maar er is er nog één, een hele grote: Goliath. Van hem lees je dat hij uit Gath kwam.

Als er hier sprake is van een Gatiet, dan is dat dus iemand uit Gath. Daar is wat discussie over, maar in het boek Samuël betekent een Gatiet altijd iemand uit die Filistijnse stad. Er staat trouwens niet bij dat de ark in Gath terechtkwam. Ik dacht dit weekend pas: hij is van Kirjat-Jearim naar Sion gegaan, halverwege is dat fout gegaan en nu wijkt de ark uit naar Gath. Maar als je op de landkaart kijkt, dan ligt Gath helemaal bij de kust, in de huidige Gazastrook. Dat is geen logische plaats. Er staat echter niet dat de ark in Gath terechtkwam, maar in het huis van een Gatiet. Als ik in het huis van een Amsterdammer woon, betekent dat niet dat ik in Amsterdam woon. Het punt is niet zozeer waar het huis stond, maar dat het verbonden wordt met de naam van Gath. En Gath is gewoon die Filistijnse stad. Obed-Edom kwam daar vandaan of hoorde daarbij. Het enige wat de Bijbel hier verder over hem vermeldt, is dat hij een Gatiet was en op een of andere manier afkomstig was uit die Filistijnse stad.

Die heidense stad, die stad... hoe zei David dat ook weer ooit veel eerder in zijn carrière tegen Goliath? "Je bent een onbesneden Filistijn." Nou, in zo'n huis van een Gathiet kwam de ark terecht.

Hou hem vast. En de ark van Yahweh zetelde drie maanden in het huis van de Gathiet Obed-Edom. Hoezo weer? Nou, dat wisten we toch al, dat Obed-Edom een Gathiet was. Ja, maar in de herhaling zit nu juist de onderstreping. Het is van belang dat hij een Gathiet is. Kijk, wij onderstrepen iets of we cursiveren dat, maar in het Hebreeuws herhaal je gewoon iets om het narratief heel sterk in de schijnwerpers te zetten. De ark van Yahweh zetelde drie maanden in het huis van de Gathiet Obed-Edom.

Dat zou een Bijbelstudie op zich zijn om te kijken waar die termijn, die periode van drie maanden, nog vaker voorkomt. Ik kan wel even de bonnetjes geven zonder ze allemaal uitgebreid te bezien, maar altijd is het een tussentijd, een interim-periode, een intermezzo. Je leest van Mozes bijvoorbeeld dat hij drie maanden verborgen werd gehouden. En van Tamar, waar ik het zojuist ook al even over had, lees je ook dat ze drie maanden verborgen hield dat ze zwanger was. Daarna kon het niet meer, want zo gaat dat met een zwangerschap.

Je leest ook van twee koningen — ik bedoel niet het boek, maar een tweetal koningen — dat ze slechts drie maanden regeerden. Het was een interim-koningsschap. Je leest van Maria dat ze drie maanden van huis was. Dat lees je ook in 2 Samuël. In ieder geval is het altijd een tussenperiode, een intermezzo, een onderbreking. Dat is eigenlijk vooral het idee.

En als u mij vraagt... ik ben opnieuw voorzichtig, ik zei het al eventjes. Ik denk dat die drie maanden gerekend worden vanaf Pinksteren, vanaf de oogsttijd van de tarwe, tot aan de zevende maand. Drie maanden later, in de zevende maand, dat is de maand waarin de grote hoogtijden plaatsvinden van het bazuingeschal. Trouwens, mag ik even reclame maken? Aanstaande donderdag mag ik in een kapel een Bijbelstudie geven over de hoogtijden van Yahweh en dan gaan we het juist hebben over het feest van het bazuingeschal, de eerste van de zevende maand. U bent overigens van harte welkom, maar dat moet u maar zelf zien. In ieder geval ben ik daar erg mee bezig.

Die periode tussen Pinksteren en die zevende maand spreekt in feite ook van een tussentijd: de tijd tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Dat is een onderbreking. Dus dat bevestigt het wel heel sterk. Het hele idee is dat de ark daar in de oogsttijd van de tarwe terechtkwam en vervolgens een aantal maanden verblijft in het huis van Obed-Edom, waarna David later, in de zevende maand, de ark alsnog terughaalt. Daar kom ik straks nog eventjes op terug. In ieder geval dit, en Yahweh, daar gaat het vooral om.

▶ 44:43 De Zegen voor het Huis van Obed-edom ↑ hoofdstukken

Drie maanden in die periode dat de ark verbleef in het huis van Obed-Edom, zegende Jahweh deze man en zijn hele huis. Het contrast is natuurlijk heel erg groot. Eerst die Uzza, die ter plekke overlijdt en getroffen wordt door de dood omdat hij de ark wilde tegenhouden. En nu deze man, die met zijn hele huis gezegend wordt, en nog heel expansief ook. Niet alleen hij, maar het hele huis en alles wat hij bezat.

In vers 12 staat dat aan koning David werd meegedeeld: "Jahweh heeft het huis van Obed-Edom en al wat hij bezit gezegend ter wille van de ark van God." Waaruit die zegen heeft bestaan, dat wordt hier niet gezegd; dat is verborgen. Dat klinkt eigenlijk ook wel mooi in dit verband. Maar het was in ieder geval heel evident, want David krijgt die mededeling van wat er gebeurt in het huis van Obed-Edom de afgelopen drie maanden. Dat is ongekend, want Jahweh heeft alles wat hij bezit gezegend, allemaal ter wille van en sinds het verblijf van die ark in zijn huis.

Het betreft dus een man die een heidense afkomst heeft, een Filistijnse afkomst, en nu komt de ark in zijn huis. Hij doet verder niets, maar de ark is bij hem en daarom wordt hij gezegend. In alle opzichten. Het was evident, waar die zegen ook uit heeft bestaan. Apart, hè? Zoiets lees je ook over Jozef: toen hij in het huis van Potifar was, zegende God het huis van Potifar. Er staat dan: "ter wille van Jozef". Iedereen plukte de vruchten in dat hele huis van Potifar. Dat hele huis had verder niets met Jahweh, maar Jozef wel, en God zegende dat hele huis gewoon omdat Jozef daar was. Zo werd ook het hele huis en alles wat Obed-Edom bezat gezegend, gewoon ter wille van de ark van God.

Dan lees je in vers 12: "Toen ging David heen en haalde alsnog de ark Gods onder gejuich uit het huis van Obed-Edom naar de stad Davids." Eigenlijk vind ik het heel jammer, maar ik zal het u niet aandoen om hier nu ook met de geschiedenis te stoppen. Want de eigenlijke climax volgt nog. Dat wil zeggen: de ark moest naar Jeruzalem. Daar komt hij ook wel, en als het eenmaal gaat gebeuren, namelijk op de goede wijze... ja, dan is dat een enorm feest. Dan krijgt die ark daadwerkelijk zijn bestemming.

Na die drie maanden haalt hij dus de ark van God onder gejuich op. De aardigheid is dat alles wat hier beschreven wordt heel erg sterk doet denken aan de zevende maand. Dit bevestigt mijn veronderstelling dat het inderdaad over die maanden ging tussen Pinksteren en het Feest van de Bazuinen. De Bazuinen markeren een heel nieuw begin; overvloedige offers zullen worden gebracht. Lees het maar na in het vervolg: een grote nationale vreugde.

Na zes schreden lees je ook nog... Dat is het verste dat we net hebben gelezen: dat bij de zevende schrede, bij de zevende stap, David gaat offeren. Heel eigenaardig. Dat bevestigt ook weer dat het iets te maken heeft met de zeven. Denk er maar eens over na. Nou, het wordt nu tijd om even te resumeren. Hoogtijd zelfs.

▶ 48:33 Het Profetische Watermerk: de Verborgen Tussentijd Onder de Natiën ↑ hoofdstukken

Eigenlijk volgt nu nog het allerbelangrijkste. Ik heb al hints gegeven, maar wat ik wil laten zien is dat deze geschiedenis, die drieduizend jaar geleden heeft plaatsgevonden, een patroon bevat. Als je dat tegen het licht houdt van wat met name de apostel Paulus schrijft over de verborgenheden en de onderbreking, dan wordt dat hier zichtbaar. Ik zal het laten zien.

De ark is op weg naar haar bestemming. Vervolgens zien we Christus – want daar is die ark een uitbeelding van – op weg naar Zijn bestemming, namelijk naar het Koninkrijk. De reis wordt echter onderbroken bij de dorsvloer. De komst van Christus is eveneens onderbroken. Hij is gekomen, maar waar is het Koninkrijk dan? Er is een breuk in de geschiedenis ontstaan. Hoezo dan wel? Welnu, de runderen struikelden met de ark. Diezelfde terminologie wordt ook gebruikt in verband met Israël dat haar Messias heeft afgewezen. Ze zijn gestruikeld over de Christus, zegt Paulus in Romeinen 11. Ze struikelen over de Messias, en exact dezelfde terminologie wordt hier gebruikt.

Uzza vergrijpt zich vervolgens in onbedachtzaamheid aan die ark. Dat is precies zoals Israël zich vergrijpt aan de Messias; dat deden zij overigens ook in onwetendheid. Petrus heeft dat heel uitdrukkelijk gezegd: "Jullie weten niet wat jullie hebben gedaan, maar zo heeft God het in vervulling doen gaan." Vervolgens lees je dat Uzza dodelijk wordt getroffen. Fataal. Dat is precies wat er gebeurde in de eerste eeuw, nadat de Messias door het volk was verworpen. Israël is over Hem gestruikeld. Wat gebeurde er vervolgens? Precies veertig jaar later, in het jaar 70 AD, werden de stad en de tempel compleet verwoest. Dat heeft daar direct mee te maken.

Vervolgens wordt de ark ondergebracht bij de Gatiet Obed-Edom. En wat is er gebeurd nadat Israël gestruikeld is? Het heil is naar de natiën gegaan. Christus onder de natiën. Paulus is het kanaal waardoor dat gebeurd is. Maar Christus onder jullie, natiën, waar is Hij nu? Niet in Israël, maar onder de natiën, op een verborgen wijze. Dat verblijf bij Obed-Edom duurt drie maanden. Dat is een tussentijd, een intermezzo, een pauze. Ik zeg dat expres zo, niet omdat ik stotter, maar omdat ik de link wil leggen met de naam van Paulus.

Vervolgens brengt de ark grote zegen in het huis van die Gatiet. Ja, wat dacht je wat? Daar waar Christus gekend wordt – de Christus, het Evangelie, het goede bericht – daar brengt dat de wetenschap van de hoop der heerlijkheid. Uiteindelijk moet ik deze twee punten nog vermelden. Dat is de climax, al zou dat eigenlijk een vervolg verdienen.

De ark wordt alsnog correct gedragen door priesters naar Sion gebracht. Zo zal het ook in de nabije toekomst gaan: Christus komt terecht in Sion en daar krijgt Hij Zijn zetel. Hij zal gelovig worden ontvangen door Zijn volk. David is op dat moment zowel koninklijk als priesterlijk. We hebben het nu niet meer gelezen, maar zojuist heeft Evert het nog voorgelezen: David danste, en je leest ook dat hij offerde. Dat deed hij in een linnen lijfrok; er staat letterlijk een linnen efod. Dat is de kledij van een priester. Heel eigenaardig. Hij was koning, maar hij gedroeg zich priesterlijk. Als ik het zo zeg, dan zou u dat direct moeten herkennen: is dat niet zoals wij de Messias kennen? Hij is de Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek, die dat ook was.

Hoe dan ook, dat is zoals wij de Here Jezus Christus kennen, en zo zal Hij straks daadwerkelijk alsnog ontvangen worden. Nu leven wij in een tussentijd, verborgen onder de natiën. Daar waar Hij gekend wordt, daar verspreidt God Zijn zegen. Niet vanwege onze acties of wat wij doen, maar gewoon om wie Hij is. Hoe geweldig is het als je in dat huis mag zijn? In feite ben je dan gewoon een tempel. Want wat is een tempel anders dan de plaats waar God woont? Welnu, dat is vandaag in de Ecclesia onder de natiën. Verborgen, een tussenperiode, jazeker. Maar niettemin een geweldige plek om te vertoeven.

Zullen we het hierbij laten? Ik heb geen dia's meer en ik zie dat het hoog tijd is om af te sluiten.