▶ 00:00 Terugblik op de Komst van de Mens Der Wetteloosheid ↑ hoofdstukken

Het is voor de vierde keer dat wij hier rond dit thema bij elkaar zijn. Dat moet ik er natuurlijk direct bij zeggen, want we komen hier al veel langer bij elkaar, maar het thema 'Voordat de wetteloze openbaar wordt' komt nu voor de vierde keer aan de orde. Zoals u in de ondertiteling ziet, had ik aanvankelijk een andere titel in gedachten, maar eigenlijk gaat het nu niet zozeer over het 'hoe' en het 'wanneer', maar vooral over het 'waarom'. Dat heb ik met dit ene woord weergegeven. Laten we, voor degenen die hier nog niet eerder geweest zijn of dit nog niet hebben meegemaakt, maar ook voor u allen om het geheugen op te frissen, nog eens bezien wat we tot dusver in het kort hebben vastgesteld.

Het gaat dus over de mens der wetteloosheid. Dat is die ene macabere figuur die in de eindtijd zal verschijnen, waar de Bijbel op vele plaatsen over spreekt, zoals in Daniel, Openbaring en ook in Matthäus 24. Er zijn heel wat profetische passages waar het juist over hem gaat. Niet omdat hijzelf nu zozeer het onderwerp is, maar omdat hij degene is die een centrale rol speelt in de laatste fase van deze aion, van dit boze wereldtijdperk. Die laatste fase is een heel duistere fase, hoewel ik er direct bij moet zeggen dat het ook een fase is waarin het licht des te helderder zal schijnen.

Die mens der wetteloosheid is een figuur die zich, zo weten wij omdat het letterlijk zo wordt gezegd in 2 Thessalonica 2, in de tempel zal zetten op het moment dat hij openbaar wordt. De wetteloosheid is eigenlijk al gedurende deze hele aeonus in werking, maar op dat moment wordt het echt openbaar en in die figuur wordt dat ook belichaamd. Voordat hij verschijnt als de mens der wetteloosheid, het eerste waar we ons mee hebben beziggehouden, heeft hij al een carrière achter de rug. Hoe lang die carrière duurt, durf ik niet te zeggen, maar ik weet wel dat dit in het boek Daniel zo wordt beschreven. Zowel in Daniel 2 als vooral in Daniel 7 lees je over verschillende wereldrijken die allemaal op de een of andere wijze Babel als hoofdstad hebben gehad.

In het laatste wereldrijk van deze aion heb je weer zo’n Babels rijk; dat is het ijzeren koninkrijk dat zich in eerste instantie zal manifesteren als allesverpletterend en allesvertredend. In de laatste fase van dat wereldrijk, van die macht daar in het Midden-Oosten – want het gaat altijd over machten in het Midden-Oosten, zoals het Babylonische, het Medo-Perzische en het Griekse Rijk – zal het een merkwaardig karakter krijgen. Het is dan niet alleen maar ijzer en vertredend en keihard, maar het is ook ten dele broos. Dat zijn de voeten van ijzer vermengd met leem, wat niet echt standhoudt. In de verklaring daarvan in Daniel 2 lees je dat het ten dele hard zal zijn maar ook broos, omdat er sprake is van een verbond, een alliantie of federatie van tien koningen uit verschillende landen.

In dat rijk van tien koningen, die alliantie, zal er een koning opkomen als de elfde. Hij zal heel dominant zijn en bij zijn opkomst meteen een paar anderen terzijde schuiven om de leider van die alliantie te worden. In de eerste studie hebben we ons vooral beziggehouden met Daniel 7, waarbij je ziet dat die koning zich als zodanig zal manifesteren. In de laatste fase lees je echter dat hij echt zijn masker af zal doen, woorden tegen de Allerhoogste zal spreken en wet en tijden zal veranderen. Een tijd, tijden en een halve tijd – dat is drieënhalve jaar – zal hij huishouden en een schrikbewind voeren, met name in het land.

In de tweede studie hebben we gezien dat wanneer hij de leider van het geheel wordt, als een hoofd nadat hij er al vijf terzijde heeft geschoven, hij dodelijk verwond zal worden. We hebben het erover gehad dat er duidelijke aanwijzingen zijn dat hij daadwerkelijk zal sterven; hij wordt ten doden verwond, maar hij zal daaruit herstellen. Dat zal zo bijzonder zijn dat het voor de hand ligt dat hij inderdaad daadwerkelijk vermoord is, maar vervolgens herleeft. Dan lees je dat hij enorme aanhang krijgt, want de wereld zal hem achterna lopen. Dat is op zich niet verbazend als een prominent figuur wordt vermoord en na korte tijd alsnog herstelt en herleeft; hoe wonderbaar is dat? Op dat moment, wanneer hij openbaar wordt, heeft hij een claim. In wezen maakt de geest uit de afgrond zich meester van hem en zal hij zich keren tegen de Allerhoogste. Daarover hebben we gelezen in Openbaring 13 en 17.

De laatste keer, twee weken geleden, hebben we ons specifiek beziggehouden met 2 Thessalonica 2. Wat we daar lezen is eigenlijk het belangrijkste en zeer centraal. Het is één ding om te zien hoe die mens der wetteloosheid eerst opkomt en domineert als hoofd van dat laatste wereldrijk en vervolgens wordt doodgeschoten, maar wat gebeurt er daarna? Dan gaat hij openbaar worden. Paulus heeft in Thessalonica, toen hij daar was, hier al studies over gegeven aan de hand van het boek Daniel. In 2 Thessalonica 2 spreekt Paulus naar aanleiding van allerlei geruchten die de ronde deden, alsof de mens der wetteloosheid er al zou zijn of de dag des Heren al was aangebroken. Hij zegt: dat kan helemaal niet, dat kan absoluut niet.

Waarom niet? Wel, eerst moet daar nog het vertrek plaatsvinden. We hebben de apostasia, en dat wil zeggen dat de gemeente moet worden weggenomen. Ik ga dat nu natuurlijk niet nog eens dunnetjes overdoen, maar ik moet wel vaststellen dat voordat die mens der wetteloosheid zich kan onthullen, eerst het vertrek moet plaatsvinden. De gemeente moet worden weggenomen uit het midden. Paulus spreekt in datzelfde hoofdstuk over het feit dat hij nog niet kan komen omdat hij wordt tegengehouden. Er is een tegenhouder, een weerhaalder, en pas als die weerhaalder uit het midden is verdwenen, dan kan hij inderdaad verschijnen.

De vorige keer hebben we ons dus aan de hand van 2 Thessalonica 2 beziggehouden met dat verschijnsel en de nadruk die Paulus erop legt dat eerst het vertrek moet plaatsvinden. Ons vertrek dus, de departure, waarbij wij uit het midden worden weggenomen. Waarom is dat in de praktijk zo belangrijk? Kijk naar dat gerucht dat in Thessalonica de ronde deed: "Zou hij er al zijn?" Dat kan dus helemaal niet. Het loutere feit dat wij hier nog zijn, geeft aan dat hij hier nog niet geopenbaard kan zijn. Dat is wat Paulus naar voren brengt en dat is het allereerste wat we in dat verband verwachten. Waar de nadruk op ligt als je het daarover hebt, is dat het zo is.

▶ 10:44 De Kernvraag: Waarom Moet de Ekklesia Eerst Vertrekken? ↑ hoofdstukken

Dus ja, de waarom-vraag. Waarom moet eerst die ekklesia worden weggerukt en waarom kan die mens der wetteloosheid pas daarna worden geopenbaard? Dat is toch heel bijzonder. En waarom is dat ook zo belangrijk? Wel, omdat het ons bepaalt bij onze eigen toekomst.

Als ik zeg "onze", dan bedoel ik... ik ga er nu even gemakshalve vanuit: wij zijn hier als gelovigen bij elkaar in de theologie. We behoren bij die ekklesia en we hebben een bepaalde positie van Godswege ontvangen. Dat is niet op basis van verdienste ofzo, maar wij zijn dat volk dat verbonden is met Jezus Christus als Hoofd. Hij is het Hoofd, wij zijn leden van Zijn lichaam en als geheel hebben wij een taak.

En die taak begint pas echt in de toekomst, dat wil zeggen als we onze positie daar hemels gaan innemen. Het is een fascinerend onderwerp natuurlijk, want ja, wat is onze roeping? Daar bepaalt het ons bij en daar blijkt dus: dit profetische onderwerp heeft alles te maken, juist ook met dat wat ons straks te doen staat en dat waartoe God ons heeft geroepen. Nou, dat laatste klinkt misschien nog wat cryptisch, maar ik hoop dat vanzelf ook duidelijk te maken.

▶ 12:19 Openbaring 12: de Symboliek van de Draak en de Vrouw ↑ hoofdstukken

We gaan naar Openbaring 12, want dat is het hoofdstuk bij uitstek dat zo duidelijk deze vragen beantwoordt. Ik moet er wel meteen bij zeggen: de taal waarin Johannes daarin spreekt, is in hoge mate symbolisch. Je leest over een draak en over een vrouw die hoogzwanger is, die eigenlijk barend is. Bij dat soort beelden denk je misschien dat het heel moeilijk wordt, maar dat valt mee. Het is veel minder moeilijk dan je zou denken, aangezien die beelden en symbolen in de Bijbel ook worden uitgelegd.

Laten we er meteen naartoe gaan. Op een paar verzen wil ik in ieder geval wat dieper inzoomen. Ik sla de eerste drie verzen voor het gemak even over en dan staat er dit: "En de draak stond voor de vrouw die baren zou." Het tafereel was al eerder in dit hoofdstuk geschilderd. Johannes ziet een visioen; hij ziet dingen, beschrijft dat en tekent het op. Dan zegt hij dat de draak, waar hij het al eerder over had, voor de vrouw stond. Laten we daar specifiek op inzoomen: wie is die draak?

Als je even verderop leest, illustreert dat heel mooi mijn punt, namelijk dat de beelden in de Bijbel meestal in het boek zelf – of elders in de Schrift – worden verklaard. Het is voor mij geen nattevingerwerk of een gevoel over wat de betekenis zou zijn. Zo werkt het niet. De Schrift legt zichzelf uit. Geen profetie van de Schrift heeft een eigen uitlegging, omdat Schriften elkaar uitleggen; de ene Schrift verklaart de andere. Over de draak staat bijvoorbeeld in vers 9 van ditzelfde hoofdstuk: "En de grote draak werd op de aarde geworpen." Daar gaan we het zo meteen nog over hebben, want dat is een later stadium waarin hij op de aarde wordt geworpen.

Wie is dat dan, of over welk figuur hebben we het? Er staan in dit ene vers vier verschillende benamingen. "De grote draak" wordt hij genoemd. Hij is draconisch – dat is geen compliment natuurlijk – en hij heeft meerdere koppen. Hij wordt ook "de oude slang" genoemd, de slang van weleer. Dan weten we meteen waar we het over hebben, met die gespleten tong, zal ik maar zeggen; daar is hij ook in herkenbaar. Verder wordt hij "duivel" genoemd, of diabolos, zoals ik het op zijn Grieks graag zeg. Als je "diabolos" zegt, geef je eigenlijk aan wat dat woord echt betekent: de dooreenwerper. "Dia" betekent door en "bolos" heeft te maken met werpen of werpbal. Hij gooit de dingen door elkaar. Dat is heel typerend voor de wijze waarop hij opereert. Daarmee is hij heel sterk getypeerd als tegenstander.

De laatste benaming is "de satan". Dat is dan weer Hebreeuws. Diabolos is Grieks, maar satan is eigenlijk niet eens zozeer een naam, maar een label of een functie: het betekent "tegenstander". Dat is hem, heel precies aangegeven. God heeft hem ook die functie gegeven om tegenstander te zijn. Dat is een onderwerp apart, maar het geeft wel aan dat we heel goed weten over welk figuur we spreken als Johannes zegt dat de draak voor de vrouw stond.

Dan moeten we verdergaan. De draak stond voor de vrouw die baren zou. Die vrouw was eerder al in vers 1 beschreven. Johannes zag een vrouw, een teken in de hemel. Daarmee introduceert hij al dat wat hij ziet niet letterlijk is, maar een betekenis heeft. De vraag is dan altijd: wat is de betekenis die de Bijbel aan dat beeld toekent? Hij ziet een vrouw die met de zon bekleed is, met de maan onder haar voeten en een krans van twaalf sterren op haar hoofd. Die twaalf sterren zouden voor de goede verstaander al een hele goede aanwijzing moeten zijn, want dat verwijst naar Israël.

Dit is het laatste Bijbelboek, maar je ziet hoe alles in de Bijbel ineengrijpt en verband houdt met elkaar. Het was ooit Jozef die een droom had en in die droom de zon, de maan en twaalf sterren zag. Nu hebben we het over een geschiedenis in het eerste Bijbelboek, Genesis, waarnaar hier feitelijk wordt terugverwezen. Als de broers van Jozef horen wat hij gedroomd heeft, hebben ze niet de minste moeite om dat te begrijpen. Ze zeggen: "Denk je nou werkelijk dat wij ons zullen neerbuigen voor jou?" Ze begrepen meteen dat die zon, de maan en die twaalf sterren te maken hebben met het huis van Jacob. En dan bedoel ik letterlijk het huis van Jacob, met zijn twaalf zonen. In de Bijbel is het huis van Jacob later gewoon het volk van Israël. Dat is niet zo moeilijk.

In ieder geval, als hier gesproken wordt over de draak – waarvan we inmiddels weten wie dat is – en over de vrouw, dan gaat het hier inderdaad over een gelovig Israël. Dat zal blijken, want we zullen later zien dat ze vlucht naar de woestijn en daar wordt bewaard. Het gaat over Israël, en het eerste Bijbelboek maakt dat al helder, voor zover je het nog niet zou begrijpen uit die twaalf sterren. Dat is het beeld. De draak stond voor de vrouw die baren zou, om zodra zij haar kind gebaard had, dit te verslinden.

Die draak is er in eerste instantie niet eens op uit om die vrouw te verslinden – later trouwens wel – maar hij richt zich eerst op dat kind. Er staat letterlijk dat hij het wil opeten, verslinden dus. Daaruit blijkt ook wel zijn draconische karakter. Satan weet waar dat kind toe voorbestemd is. Hij heeft een reden en een motief om juist dat kind dat gebaard zou worden te verslinden zodra het er is. Zodra het compleet is, hoofd en lichaam – ik zeg het expres zo om alvast voor te sorteren op de betekenis – is hij van zins het te verslinden. En dan staat er:

▶ 21:16 De Mannelijke Zoon: Bestemd voor Heerschappij ↑ hoofdstukken

En zij baarde een zoon, een mannelijk wezen. In de Statenvertaling staat: een mannelijke zoon. Wij denken dan: dat is min of meer een pleonasme. Je zegt het twee keer, want natuurlijk is een zoon altijd mannelijk. Nou, dat staat sowieso nog te bezien, want wij allen zijn zonen Gods, zegt Paulus, maar daar zitten ook vrouwen tussen. Toch?

Maar mannelijk, ja... De laatste weken, de laatste maanden komt — ik kende de term tot voor kort niet, maar het komt heel vaak in het nieuws en in opinies, in allerlei tv-programma's, tijdschriften enzo — dan komt dat woordje 'manosfeer' terug. Ik zie niet zoveel herkenning geloof ik. Nou ja, leest u de kranten niet ofzo? Wat verstandig zeg! De manosfeer, dat is erg in de actualiteit. Maar het gaat er dan om: een gedachtegoed dat heel erg antifeministisch is en waarbij mannen weer zeggen van... een figuur als Andrew Tate — ik ken die naam ook niet — nou ja, hoe zeg je dat, die positioneert zich als zodanig. En er moeten weer kerels zijn.

Op de een of andere manier heb ik misschien, sorry dat ik het zeg, een bepaalde sympathie voor het gedachtegoed totdat je erachter komt wat er allemaal achter zit, en dan verdwijnt die sympathie ook meteen weer. Maar het hele idee van mannelijk zijn en de taak zien die voor de man is weggelegd, namelijk om ook leiding te geven. Niet te overheersen, maar wel leiding te geven, voorop te gaan en ook te beschermen. Dat is trouwens niet de manosfeer hoor, maar goed, vergeet die term alweer. Maar in ieder geval het benadrukken dat mannen weer mannen zouden zijn.

Ja, en dat is op zich heel Bijbels. Kijk, wij zijn natuurlijk inmiddels na tientallen jaren van feminisme en emancipatie in een tijd beland waarbij eigenlijk de verschillen weggemoffeld worden en eigenlijk ook niet mogen bestaan. Dat is seksistisch enzo. Nou, dat is totaal niet conform het Bijbelse gedachtegoed natuurlijk. Want inderdaad, de man zou een leiding daarin geven. Nogmaals: niet om te overheersen, maar inderdaad wel om verantwoordelijkheid te hebben.

Het is ook zo, het is heel apart. We hadden het net eventjes over de oude slang enzo. Die richt zich tot de vrouw. Maar als daar dan gegeten is van de vrucht, van de verboden vrucht, dan lees je ook dat Adam verantwoordelijk wordt gesteld. Het is 'in Adam', we hebben niet een 'in Eva'. Adam is daarvoor verantwoordelijk. Dus je zou zelfs kunnen zeggen dat de man gediscrimineerd wordt. Want dat is niet de gedachte. De Bijbelse gedachte is gewoon dat de man verantwoordelijk is voor de gang van zaken en die zou hoofd zijn. Nou ja, als u dat manosfeer noemt, dan zij het zo. Daar lig ik ook niet wakker van.

Mannelijk heeft te maken inderdaad met in feite met heerschappij. Een man is een heerschap. Heerschap, ja. In feite dus ook met heersen, maar dan gewoon in de Bijbelse betekenis van het woord. En dat dat inderdaad zo is, dat blijkt hier trouwens ook meteen: ze baarde een zoon, mannelijk. Dat wil zeggen: bestemd voor de heerschappij. En daar staat dan ook meteen bij dat hij aanstonds alle natiën zal hoeden met een ijzeren staf. Een scepter, dat zijn ook mannelijke symbolen — ga ik ook verder niet uitleggen — maar het heeft te maken met heerschappij.

En in feite, als het op deze wijze geformuleerd wordt: die zoon wordt gebaard. Wanneer is de baring voltooid? Nou, bij een normale bevalling is dat zo — als het goed bevalt zeg maar — dan eerst het hoofd. Ik heb daar niet zoveel verstand van, maar eerst het hoofd, dat is ook weer zoiets, en dan het lichaam. En als dat dan compleet is, dan is de baring inderdaad voorbij. Dan is het inmiddels een feit. Dat is wat hier beschreven wordt, maar dat identificeert de zoon.

Wie is die zoon? Het wordt hier uitgelegd: die alle natiën zou hoeden met een ijzeren staf. En weet u waar dit dan weer aan ontleend is? Niet aan Genesis, maar dit is weer ontleend aan Psalm 2. Daar lees je over de koning die over Zion gesteld wordt, maar die wereldwijd zijn heerschappij zal gaan vestigen. En dan lees je ook dat God tegen hem zegt: mijn zoon ben jij, Ik heb je heden verwekt. Het gaat trouwens over de opstanding uit de doden; God heeft hem verwekt uit de doden. En dan staat er vervolgens: en hij zal de natiën hoeden met een ijzeren scepter of een ijzeren staf. Dus daaraan is het ontleend, het gaat over de Messias. Dus nu hebben we een drietal figuranten in dit visioen, voor zover we dat vanmorgen dan hebben bezien: de draak, de vrouw — dat is een volk — en hier de zoon. Daarvan weten we ook wie dat is, namelijk de Christus. De Messias, Hij die gesteld is om over de volkeren te gaan heersen.

▶ 27:44 De Wegrukking van Christus Inclusief Zijn Lichaam ↑ hoofdstukken

Maar dan vind je iets eigenaardigs, en dat is: "en haar kind werd weggerukt" — of weggevoerd, zegt de MBG-vertaling, maar weggerukt — "naar God en zijn troon." Hier moeten we echt heel uitdrukkelijk bij stilstaan. Kijk, die vrouw is een persoon, maar ze representeert een volk. Ik zal u dit vertellen: die mannelijke zoon is net zo goed een volk, namelijk hoofd en lichaam. Dus als je vraagt wie die mannelijke zoon is, dan is het eerste, korte antwoord: Christus. Maar het complete antwoord is: Christus inclusief zijn lichaam. Dan begrijp je ook wat die wegrukking hier doet.

Want als je zegt dat Christus is weggerukt tot God en zijn troon, dan zou de eerste gedachte wellicht kunnen zijn dat dit gaat over de hemelvaart, ooit veertig dagen na zijn opstanding. Met de Heer immers voer Hij ten hemel. Ja, maar dat was geen wegrukking. Een wegrukking — volgens mij hebben we het de vorige keer al eventjes over gehad — is echt iets behoeden voor een plotseling gevaar. Het is een wegrissen of wegrukken. Zoals je een kind probeert weg te rukken als je ziet dat er een auto aankomt; dan ga je niet vriendelijk zeggen dat het even moet uitkijken, nee, dan ruk je het weg. Dat is het woord dat gebruikt wordt, en dat slaat sowieso nooit op de hemelvaart. Dat blijkt ook inderdaad: het gaat hier over Christus, jawel, maar dan inclusief zijn lichaam, de ekklesia.

Dat blijkt uit heel wat redenen, maar ik wil niet alle argumenten daarvoor geven. In de eerste plaats, en dat is het allerbelangrijkste: hier wordt een woord gebruikt dat helemaal in de lijn ligt met het onderwerp waar we deze hele serie over hebben. Namelijk over die gebeurtenis dat de ekklesia, het volk van God dat Hij zich vandaag verzamelt en uitroept uit de natiën, geëvacueerd zal worden. Evacuatie, mooi woord trouwens. Dat heeft ook te maken met een naderend gevaar; daar wordt men uit ontheven — hoe zeg je dat? Ja, in dit geval ook letterlijk ontheven. Men wordt weggerukt en in veiligheid gebracht.

Hier wordt een woord gebruikt waar Paulus het ook al over had in 1 Thessalonika 4:17, waarin hij de verwachting neerzet van ons als gelovigen. Dat is een heel bijzondere verwachting die hij naar voren brengt, waar de profeten niet over spreken. Alleen Paulus heeft daarover een woord van de Heer ontvangen. Hij deelt ook een verborgenheid mee, lees je in een andere passage weer, als hij het over deze gebeurtenis heeft. Namelijk dat de doden zullen opstaan als de bazuin gaat. Vervolgens, bij de laatste bazuinstoot, zullen de levenden in een ondeelbaar ogenblik worden veranderd en de Heer tegemoet gaan en weggerukt worden. Dat is het woord dat gebruikt wordt, en dat woord wordt ook in Openbaring gebruikt door Johannes. Johannes legt hier verder niet uit dat dit Christus inclusief de ekklesia is; daarvoor moet je bij Paulus wezen.

Maar het fenomeen dat Israël de Messias voortbrengt — de vrouw brengt het kind voort, dat de mannelijke zoon wordt — en dat die mannelijke zoon Christus inclusief zijn lichaam is, dat is eigenlijk niet zo gek. Als u het over André Piet hebt, dan heeft u het niet alleen over zijn hoofd, maar over zijn hoofd inclusief zijn lichaam. Dat is vrij normaal om dat zo te doen. Maar in dit geval zeg ik het er echt speciaal bij, want 'Christus' kan specifiek op het hoofd slaan, maar het grote geheim wat Paulus vooral in zijn laatste brieven naar voren brengt, in zijn gevangenisbrieven, is dat hij daarbij zegt: wij maken deel uit van de Christus. Hij is het hoofd, wij zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden en de toekomst van Hem is onze toekomst. Dit is ongelooflijk. Vandaar ook: we zijn met Christus opgewekt, maar er staat ook in Efeziërs 2 dat wij met Hem gezet zijn te midden van de hemelsen. Dus Hij zit aan de rechterhand van God, jawel, maar daar is ons leven dus ook; daar zijn wij ook. En dat is onze toekomst. Weet je waar je het nu over hebt? Kun je je daar een voorstelling van vormen? Nee, niet echt. Maar ik geloof het en ik heb er ook geen moeite mee.

Dat kind wordt dus weggerukt naar God en zijn troon. Misschien is deze formulering nog wel het meest centrale punt, want hier komen we echt bij de waarom-vraag terecht. Zodra de Zoon er is — ik zeg het nog eens: hoofd en lichaam — dan wordt hij geëvacueerd, maar wel met een speciaal doel. Het idee is dus niet alleen maar: het wordt geëvacueerd om het in veiligheid te brengen, punt. Nee, het wordt weggerukt naar God en zijn troon, want daar heeft het namelijk een functie. Heel vaak heb ik gemerkt dat mensen die het over de wegrukking of over de opname hebben, denken dat het erom gaat dat wij die donkere, zware periode die gaat aanbreken in het laatste deel van deze aion niet hoeven mee te maken. Zo van: "Gelukkig, ons treft dat niet." Ja, maar dat is niet erg mannelijk gedacht hoor, als ik het zo mag zeggen. Nee, het punt is: we hebben een taak. Wij zijn bestemd voor de troon, en die mannelijke zoon, dat kind, wordt weggerukt naar God en zijn troon.

Dat dit echt heel essentieel is in de hele uitleg, blijkt ook uit het vervolg. Ik ga dat nu allemaal niet lezen, maar je leest vervolgens in Openbaring 12 vanaf vers 7 en 8 dat de hemel vervolgens ook schoongemaakt wordt. Je leest over de aartsengel Michaël. Bij de wegrukking lees je ook dat de aartsengel een sein zal geven, en in Openbaring 12 lees je ook weer over Michaël. Er is maar één aartsengel in de Bijbel, dat is Michaël. Maar dan lees je dat op het moment dat die mannelijke zoon daar weggerukt is naar God en zijn troon...

▶ 35:35 Oorlog in de Hemel: Satan op de Aarde Geworpen ↑ hoofdstukken

Dan ontstaat er oorlog in de hemel. En dan lees je dat Satan en consorten op de aarde worden geworpen; er wordt geen plaats meer voor hen in de hemel gevonden. Eigenlijk is de gedachte: die mannelijke zoon was op aarde, maar wordt weggerukt zodat er geen plaats meer voor hem op aarde is, en omgekeerd ontstaat er dan oorlog in de hemel. De hemel wordt gereinigd en alle onzuivere elementen worden daar verwijderd, zodat er geen plaats meer voor hen is. Tot op de dag van vandaag is hij wel degelijk in de hemel. Vandaar ook dat u in Efeze leest over de overheden en machten, boze machten ook, te midden van de hemelsen. Hij is daar nog.

Ja, maar op het moment... wij zijn eigenlijk zijn grote concurrent. Want op het moment dat die ekklesia geëvacueerd wordt, weggerukt tot God en Zijn troon, dan is dat precies ook het moment dat Satan en de zijnen uit de hemel worden verwijderd. Ik heb daar een heel mooi werkwoord voor: geduveld. Hij wordt daar uitgeduveld. Dan vind ik 'duvel' wel weer mooi in verband met duivel. Duvel. En dan wordt hij uit de hemel geworpen. Dat is de heerschappij die die mannelijke zoon uit gaat oefenen. Het idee is dus: de mannelijke zoon naar boven en Satan naar beneden. Dat is de gedachte.

En dat leest u dan vervolgens in Openbaring 12. Daar zitten we nu, maar als u even een paar verzen overslaat, dan staat er in vers 9: "en de grote draak werd op de aarde geworpen en zijn engelen met hem." Dat wordt trouwens vóór ons gedaan, hoor. De mannelijke zoon wordt weggerukt tot God en Zijn troon en dan lees je dat Michaël – hij is de vorst voor het volk Israël – oorlog gaat voeren en er voor zorgt dat Satan en zijn trawanten op de aarde worden geworpen; al zijn boodschappers, zijn personeel, met hem. En dan staat er in vers 10: "En ik hoorde een luide stem in de hemel..." Dit is heel groots wat hier gebeurt. Het is een beschrijving, niet van wat er op het aardse toneel nu even plaatsvindt, maar wat er achter de schermen in hemelse regionen gebeurt. En dan staat er: "Ik hoorde een luide stem daarin de hemel zeggen: Nu is verschenen het heil, de redding, de kracht en het koningschap van onze God en de macht van Zijn Gezalfde." De macht van Zijn Christus dus, of de macht van Zijn Messias, zo u wilt. Maar dat is nú. Het koningschap van God is nu daadwerkelijk begonnen.

Ik lees gewoon verder en dan sla ik even één of twee verzen over. Dan komen we in vers 12: "Daarom, verheugt u, gij hemelen, en wie daarin wonen." Ja, hoezo verheugt u? Nou, het koninkrijk is nu in de hemel gevestigd. De mannelijke zoon is op de troon geplaatst, geïnstalleerd; dat is eigenlijk het woord dat je in dat verband gebruikt: hij is geïnstalleerd. En vervolgens wordt de hemel gezuiverd. En Satan, de tegenstander, de diabolos die nu nog steeds daar in de hemel domineert als boze macht, zal dan uit de hemel worden geworpen. En vandaar ook dat er staat: "Verheugt u, gij hemelen." Waarom? Omdat het koninkrijk nu begonnen is in de hemel. Ja, dat is één ding: verheugt u, gij hemelen en wie daarin wonen.

Maar tegelijkertijd is hij op de aarde geworpen. Dan staat erbij: "Wee de aarde en de zee." Ik denk ook trouwens het land en de volkerenzee. Want de diabolos is tot u neergedaald in grote grimmigheid. Dus de toorn, de grimmigheid die dan ook aanbreekt, wetende dat hij weinig tijd heeft. Dus ja, feest in de hemel omdat daar het koninkrijk is begonnen, maar tegelijkertijd wee de aarde en alles wat daarop woont. Waarom? Nou, omdat Satan dan ten volle gaat opereren. U zegt: hij heeft nu toch ook invloed? Ja, maar dat is het geheimenis van de wetteloosheid. Dan wordt het echt openbaar. En nou ja, voor een hele korte tijd, voor weinig tijd. Maar juist omdat hij weet – dat staat er trouwens in het navolgende, kijk het maar eens na – hij weet dat hij weinig tijd heeft. Juist daarom gaat hij zo tekeer bij die gelegenheid.

En wat denkt u dat er dan op de aarde gebeden wordt? Vooral in het land en het overblijfsel van Israël. Ja, ik denk – volgens mij kwam het de vorige keer al eventjes aan de orde – van: "Onze Vader, die in de hemelen zijt, Uw wil geschiede, gelijk in de hemel, alzo ook op de aarde." Dus het koninkrijk is nu gevestigd in de hemel. Vanaf wanneer? Nou, vanaf het moment dat die mannelijke zoon is weggerukt tot God en Zijn troon en daar zijn positie inneemt. Dan wordt de hemel gereinigd. In feite begint het koninkrijk in de hemel. Het is dus echt top-down. Het breidt zich uit vanaf de troon van God. Daarom is dat lied 101... We gaan het niet zingen, ik was net even te laat om het op te geven, maar je hebt zo'n opwekkingslied, dat is 'Majesteit', en daar staat: "Vanaf Zijn troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij." Hij begint daar bij de troon in de hemel en dan gaat Hij het koninkrijk uitbreiden. Eerst in de hemel en dan vervolgens ook op de aarde, waar Hij trouwens ook Zijn troon gaat vestigen, eerst in Jeruzalem. En dan zal Hij vanuit Jeruzalem trouwens ook Zijn heerschappij uitbreiden en vestigen over heel de aarde. Ook dat is een proces. Het is inderdaad echt een uitbreiding.

Maar eerst hier, dus in de hemelen, daar is de zoon geplaatst. En ik hoop dat u inmiddels ook een klein beetje duidelijk wordt waarom ik deze vierde studie hierover geef, met als onderwerp of als vraag: waarom? Wel, die mannelijke zoon, wij, moeten weggerukt worden. Ja, omdat het koninkrijk daar moet beginnen. Dat is niet zomaar omdat het zo onplezierig is om die verdrukking en die herinnering mee te maken; nee, we hebben daar een functie! En sterker nog: als we daar zijn, als wij er naartoe gaan, wordt Satan uit de hemel geworpen met de zijnen. En die gaat zich dan vervolgens manifesteren en openbaar worden op aarde. En dan begrijpt u ook – ik hoop tenminste dat het u niet alleen duidelijk is dát het zo is, dat eerst die wegrukking moet plaatsvinden en dan de wetteloosheid openbaar kan worden – maar ook waaróm. Natuurlijk! Want die mens der wetteloosheid wordt openbaar juist omdat Satan inmiddels uit de hemel is geworpen en zich manifesteren zal, zich gaat onthullen, zich gaat openbaren op aarde. Dus er is een direct – als ik het even deftiger mag zeggen – een causaal verband, een oorzakelijk verband tussen het een en het ander. Wij naar boven, hij met de zijnen naar beneden.

Ja, dus er is reden van vreugde voor de hemel omdat daar inmiddels het koninkrijk begonnen is. Dat is in feite, om even in die termen te spreken, D-Day. Ja, dit is beslissend, want daar begint het en de rest is een kwestie van tijd. Dat klinkt misschien wat onverschillig, zo van: het maakt niet zoveel uit. Nou ja, ik hou er wel van om er zo aan te denken, zo van: natuurlijk, hij heeft nog tijd, maar het is maar heel weinig. Sommige mensen zeggen: dan wordt het op aarde pas echt heel serieus en moeilijk. Jawel, maar ik vind dit al heel troostrijk en het zet het ook in perspectief. Oké. We hebben dus gezien: die mannelijke zoon wordt weggerukt naar God en Zijn troon, en we hebben ook gezien wat de consequenties daarvan zijn. Maar nou heb ik nog niet gelezen wat er gebeurt.

▶ 45:09 De Vlucht van de Vrouw Naar de Woestijn (petra) ↑ hoofdstukken

En nu pak ik weer de draad op bij vers 6 van Openbaring 12. De vrouw – en we weten inmiddels waar dat over gaat: een gelovig Israël – vluchtte naar de woestijn. Houd de volgorde in gedachten: die vrouw baart een zoon, die zoon wordt weggerukt tot God en Zijn troon, en vervolgens vlucht de vrouw. Waar naartoe? Naar de woestijn. Waarom naar de woestijn? Daar is een plaats voor haar gereserveerd, door God bereid. Het tijdstip is nu heel belangrijk: dit vindt plaats ná de wegrukking. Maar dan pakt God de draad weer op met Zijn volk Israël. Er zal een getuigenis uitgaan en er zal een vlucht plaatsvinden.

Ik heb soms wat moeite met hoe ik dit nu fatsoenlijk moet vertellen; het is een didactisch probleem. U zegt misschien dat een preek van een uur relatief lang is, maar ik vind het eigenlijk relatief heel kort, zeker als je het over deze diepe dingen hebt. Maar hoe vertel je dat? Kijk, die vrouw vlucht dus naar de woestijn en daar is een plaats door God bereid. Alleen al dit thema is fascinerend, want de Bijbel spreekt op allerlei plaatsen in de profetie over die plek. Die plek wordt regelmatig met name genoemd. Ik noemde hier zo één, twee, drie plaatsen, maar er zijn er meer waar de naam genoemd wordt. Dat is het gebied van Edom, daar tussen de Dode Zee en Eilat in. De Negev-woestijn en dan een beetje richting Jordanië.

In die woestijn, in het gebied van Edom, heb je een stad die Petra heet. Die naam ken ik maar al te goed. Het zou mij niet verbazen als Bozra, de stad die altijd genoemd wordt in dat verband, dezelfde is als Petra, de rotsstad. Het is een stad die helemaal uitgehouwen is in de rotsen; Petra betekent ook 'rots'. Ik ben zelf wel eens bij Petra geweest, maar ik ben nooit ín de rotsstad zelf geweest. Het zou geweldig zijn om dat te bezien als je de foto's en de video's daarvan bekijkt. In die stad zal dat volk dus worden bewaard. Bozra betekent trouwens 'schaapskooi'. Dat is heel treffend, want in Micha 2 wordt de naam ook genoemd. In de NBG-vertaling wordt het vertaald met 'schaapskooi', terwijl de Statenvertaling het onvertaald laat als een geografische naam: 'in Bozra'. Het is een schaapskooi, wat ook weer zo bijzonder is omdat Israël bij uitstek de kudde is die daar een onderkomen gaat krijgen. Het is gereserveerd, het ligt al klaar. De huizen staan er al; ze zijn niet met bakstenen gebouwd, maar uit de rotsen gehouwen. En daar zal de Heer dan inderdaad Zijn gemeente bouwen.

Ik zie nog niet zoveel herkenning, maar het is een woordspelletje, de link die ik leg met Mattheüs 16: "Op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen." Dat zal daar ook letterlijk weer gaan gebeuren. De vrouw vlucht naar de woestijn, waar zij een plaats heeft die door God bereid is, opdat zij haar daar zouden onderhouden gedurende 1260 dagen. De NBG-vertaling heeft dit een beetje 'wegvertaald'. Er staat weliswaar 'onderhouden', maar de NBG heeft hier staan: "opdat zij daar onderhouden zou worden", of iets van die strekking. In de grondtekst staat echter een meervoud: "opdat zij haar daar zouden onderhouden". Wie zijn die 'zij' dan? Dat zou moeten verwijzen naar een gezelschap dat in dit verband genoemd wordt, maar dat kun je hier niet direct vinden. Ja, of het moet de mannelijke zoon zijn, wat immers een gezelschap is.

Als u het mij vraagt, opteer ik daarvoor. Dat vind ik de meest logische verklaring: de mannelijke zoon. Dat wij daar dus bij betrokken zijn, vind ik werkelijk geweldig. Hoe precies? Dat weet ik niet, maar we zullen betrokken zijn bij het onderhouden, het voeden – want 'voeden' staat er eigenlijk. Zal er ook weer manna uit de hemel komen of iets dergelijks? Ik weet het niet. Die vrouw krijgt daar dus een onderduikadres in de woestijn en ze is daar ook onaantastbaar. Dat lees je in het vervolg van Openbaring 12. Hoeveel er ook gebeurt, ze is daar veilig. God bewaart haar daar en ze wordt daar ook gevoed gedurende deze tijd van 1260 dagen. Dat is de periode, deze termijn.

▶ 50:41 Profetische Tijdlijnen: 1260 Dagen en 42 Maanden ↑ hoofdstukken

Het werd een hoofdstuk eerder in Openbaring 11 ook al genoemd, namelijk als het gaat over de twee getuigen. Je leest dan dat er twee getuigen zullen optreden in de geest van Mozes en Elia. Ze hebben de macht om water in bloed te veranderen – wie deed dat? Mozes. En ze hebben de macht om gedurende de termijn van hun profetie de hemel te sluiten, zodat het niet zal regenen. Ik ken iemand die dat ook deed: Elia. Ook drie jaar en zes maanden trouwens. Dat is toch apart, hè? Dat is Elia. Ik denk niet dat het letterlijk Mozes en Elia zijn, maar wel dat ze in de geest van Mozes en Elia zullen optreden. En dat is ook gedurende die 1260 dagen.

Laten we even terugbladeren. We waren in Openbaring 12 en we gaan even terug naar Openbaring 11. Daar wordt tegen Johannes gezegd: "Laat de hof die buiten de tempel is erbuiten." Ik ga dat nu niet uitgebreid uitleggen, maar ik denk dat dit gaat over wat de Arabieren Haram al-Sharif noemen, waar de islamitische heiligdommen staan: die gouden koepel en die zilveren koepel. Dat is de hof die buiten de tempel is. Ik denk dus dat de tempel daarnaast gebouwd gaat worden. Mocht u dit niet allemaal precies kunnen plaatsen, dan maakt dat niet uit; waar het om gaat, is dat er weer een tempel is. En dan staat er: "Meet die niet, want die is aan de natiën gegeven." Dat is trouwens nu ook zo, hè? Dat hele gebied is aan de natiën gegeven. Zelfs nu, sinds 1967, terwijl Jeruzalem weer een Joodse stad is, is Haram al-Sharif nog steeds van de natiën. Israël heeft daar geen zeggenschap over. Dat is natuurlijk een voortdurend conflict, maar goed.

En dan staat er: "En zij zullen de heilige stad vertreden..." De hof is dus gegeven aan de natiën en ze zullen de heilige stad 42 maanden lang vertreden. Het gaat hier heel specifiek om de geografische locatie van de stad. Ik citeer dit nu omdat erbij staat: "En Ik zal mijn twee getuigen last geven om, met een zak bekleed – dat wil zeggen in rouwgewaad – te profeteren." Hoe lang? 1260 dagen. We hebben hier weer exact dezelfde periode. 1260 dagen is de tijd dat de vrouw in de woestijn een veilig onderkomen heeft, maar het is ook de termijn dat die twee getuigen daar optreden. Zij zijn trouwens onaantastbaar, want reken maar dat ze gehaat zullen worden. Dat blijkt wel uit de hele passage. Maar gedurende die 1260 dagen zijn ze onaantastbaar.

Ik heb beloofd de vorige keer dat ik nog even in zou gaan op de vraag: waarom 1260 dagen en waarom 42 maanden? Kijk, allereerst dit: bij 1260 dagen meet je met de zon. De zon heeft heerschappij over de dag. Dat gaat over goddelijke activiteiten. Het is heel eigenaardig, want bij die twee getuigen wordt gesproken over 1260 dagen, en ook de bewaring van Godswege in de woestijn duurt 1260 dagen. Als er daarentegen gesproken wordt over de 42 maanden, dan wordt dat gemeten naar de maan. Maan, maanden. En de maan heeft heerschappij over de nacht. De vorst der duisternis, of de nachtvorst... oh nee, dat is weer wat anders. De vorst van de nacht. Als er gesproken wordt over de 42 maanden, dan wordt dat gerelateerd aan de vertreding van Jeruzalem, zoals we net zagen, maar ook aan de heerschappij van het beest. Kijk maar in hoofdstuk 13 vers 5.

Het is niet voor niets. Je kunt zeggen dat het dezelfde termijn is, gewoon drieënhalf jaar, maar of dat zo is, staat nog te bezien als je het op de keper beschouwt. Het lijkt een technisch detail, maar ik denk dat het licht werpt op het hele verhaal. Dit is even een onderdeeltje voor de goede verstaander; als u zegt dat u daar niet bij hoort, mag u nu even gaan slapen. Een maand in de Bijbel is gewoon een maancyclus, letterlijk van nieuwe maan tot nieuwe maan. 42 maanden zijn dus 42 maancycli. Een maancyclus duurt gemiddeld 29,5 dag. Vandaar dat op de Hebreeuwse kalender een maand afwisselend 29 of 30 dagen is. 42 volle maancycli komen neer op 1239 dagen. Dat is dus 21 dagen minder dan die 1260. (Ik maakte net even een vervelende rekenfout met 2900, maar u slaapt gelukkig niet allemaal.) Het is 1239 dagen; dat is 21 dagen minder. Het komt neer op elke maand een halve dag verschil, dus bij 42 maanden is dat 42 halve dagen, oftewel 21 dagen. Oftewel drie weken. Dan zit de kip erop – de kip broedt drie weken. Maar die periode dus...

Waarom zeg ik dit nu al? Omdat die 1260 dagen het optreden van de twee getuigen markeert, evenals de bewaring in de woestijn. Die 42 maanden zijn net even wat korter; dat is de vertreding van Jeruzalem. Hier begint de grote verdrukking, wanneer de gruwel – dat afgodsbeeld – in Jeruzalem wordt geplaatst. Tussen die twee momenten zit dus 21 dagen. Ik geef het u ter overweging mee, maar ik denk dat dit precies de periode is waarin de mens der wetteloosheid openbaar wordt. Hij wordt dodelijk verwond, hij leeft, hij krijgt een enorme aanhang en vervolgens wordt er een beeld van hem geplaatst in de tempel. Dan begint de grote verdrukking. Ik denk dat dit tijdsverschil dat verklaart. Ter overweging dus; het zijn boeiende dingen.

Wat u in ieder geval moet onthouden is: de ekklesia wordt uit het midden verwijderd naar God en Zijn troon. Dit is de wegrukking van de mannelijke zoon; dat zijn wij. Vervolgens wordt satan verwijderd uit de hemel. Op het moment dat hij uit de hemel verwijderd is, wordt de mens der wetteloosheid openbaar. Kijk, wij worden weggerukt vóór die 1260 dagen. Ik denk ook letterlijk dat wanneer wij naar boven gaan, God meteen op diezelfde dag nog de twee getuigen neerzet in Jeruzalem. God heeft altijd een getuigenis op aarde. Want je zou kunnen zeggen: "Ja, maar als die ekklesia weg is, hoe gaat het dan verder?" Welnu, dan begint het getuigenis weer in Jeruzalem met die twee getuigen. Ik denk trouwens dat ze zullen zeggen: "Vlucht naar de woestijn." Dan heb je nog 21 dagen de tijd om te vluchten, want op het moment dat die gruwel neergezet wordt, is het over. Dat is het laatste moment dat je nog kunt vluchten. Hoe dan ook, die mens der wetteloosheid zal zich dan openbaren; hij herleeft en zal zich in de tempel zetten. Ik denk dat dit in dat tijdsverloop zal gebeuren. De wegrukking en de grote verdrukking vallen dus niet op de dag nauwkeurig samen. Die mens der wetteloosheid moet eerst openbaar worden, dus logischerwijs zitten daar nog tenminste een paar weken tussen. Dat is wat ik wilde zeggen.

▶ 59:42 Conclusie: Onze Exclusieve en Hemelse Toekomst ↑ hoofdstukken

Het wordt nu hoog tijd om de conclusies te trekken en die liggen in wezen al voor de hand. De ekklesia wordt dus weggerukt, pal voordat de mens der wetteloosheid wordt geopenbaard. En waarom? Dat was het punt van ons vermoeden: de ekklesia wordt weggerukt naar God en zijn troon om het koningschap – of laat ik het anders zeggen: het koninkrijk – in de hemelen te vestigen. Een hemelvolk met een hemelse positie; daar begint het koninkrijk.

Het geweldige daarvan is dat de ekklesia, dat 'uitroepsel' dat God zich vandaag verzamelt, verbonden is met het Hoofd. Een van de grote thema's van de apostel Paulus in zijn brieven is dat wij met Hem verbonden zijn. Dat is nu al zo; God ziet ons aan in Hem. Maar ook wat zijn toekomst is, is onze toekomst. Wij gaan daar in zijn heerlijkheid delen. En dat is inderdaad zoals Efeze 1 vers 22 ook zegt: alles zal onder zijn voeten worden gebracht. Alles, in de hemel en op aarde. En daar zijn wij als ekklesia aan Hem gegeven. Dit is zo uitzonderlijk hoog en ook exclusief.

God gaat alles onder de voeten van de Christus brengen; er is niets uitgezonderd. Ook de dood wordt als laatste vijand tenietgedaan en dan leeft alles. Gods programma is dus universeel, geen creatie is daarvan uitgezonderd. Allen die in Adam sterven, zullen levend gemaakt worden. Ik bedoel: allen! Dat is toch het Evangelie? Het Evangelie is dat God heel de wereld liefheeft en dat Hij jouw Redder is. Maar het voorrecht dat ten deel valt om tezamen met de Christus te zijn, hoofd en lichaam, dat is heel exclusief.

God heeft allerlei categorieën. In de kerk – sorry dat ik het zo zeg, maar ik ga me er niet voor excuseren – is de algemeen traditionele gedachte dat de kerk het volk van God is vanaf Adam tot aan de jongste dag. Vergeet dat maar. De ekklesia is een heel specifiek gezelschap. God heeft ook nog een toekomst voor 'de vrouw', voor Israël. Er zijn twee getuigen, er zijn 144.000, er zijn allerlei categorieën en dan ook nog de natiën, de volkerenwereld die daarin zal delen. Gods heil is zoveel groter dan alleen dat gezelschap dat bij de mannelijke zoon hoort. Maar ik hoop dat u zich realiseert hoe bijzonder het is om daarbij te horen. Hebben we daar iets voor gedaan? Nee, het enige wat ons kenmerkt, is dat we eerstelingen zijn. Wij behoren tot dat gezelschap dat Hij zich vandaag verzamelt.

Daarna pakt Hij de draad weer op met Israël. Dan krijg je een getuigenis daar in Jeruzalem, terwijl er ondertussen ook een gezelschap is, die vrouw, die bewaard wordt in de woestijn. Er zijn zoveel facetten en kanten aan het verhaal, maar het is van belang om die tijden goed te onderscheiden. Ik ben er trouwens van overtuigd – ik had het net over de mano-sfeer en mensen vragen me vaak hoe het met die wegrukking zal zijn – dat dit niet iets enorm groots in het nieuws zal zijn. Miljoenen van de aarde? Dat denk ik niet hoor. Zo groot is dat gezelschap denk ik niet. God heeft het geheel op het oog, maar de ekklesia is specifiek.

Bovendien denk ik dat het nieuws van de verdwijning van een stelletje 'lunatics' – lastposten die een beetje geschuffeld zijn en die daar in Benthuizen of weet ik veel waar samenkomen – niet eens zal opvallen. Waarom niet? De wereld zal op dat moment wel andere dingen aan haar hoofd hebben. Reken maar dat de moordaanslag op die leider 'hot news' is; dat zijn de headlines. Ik vind het een mooie illustratie dat op 22 november 1963 John F. Kennedy werd vermoord. Dat was natuurlijk al het nieuws. Maar wist u dat op diezelfde dag ook twee van de grootste schrijvers van de twintigste eeuw overleden? Aldous Huxley en C.S. Lewis overleden op diezelfde dag. Dat zou normaal gesproken heel groot nieuws zijn geweest, maar het werd compleet overstemd door ander nieuws. Ik denk dat het in deze sfeer ook ligt; het is maar net wat de grootste aandacht heeft.

Misschien is dat een mooie afsluitende opmerking. Ook al weten we nog niet precies de dag en het uur – en ik kom hier graag nog een keertje op terug, want ik heb daar weer wat mooie dingen over ontdekt die ik graag met u deel – we rekenen er alvast wel op. Waakzaam betekent ook dat je ergens rekening mee houdt. Dat bedoel ik ook letterlijk; niet alleen met data, getallen en termijnen, maar we houden rekening met de gebeurtenissen. En als mensen zeggen dat je niet moet rekenen: nou, je moet rekenen, reken maar! Wij zijn mensen, maar Gods Woord en het licht dat daarvan uitgaat, is volmaakt. Daar wilde ik het vanmorgen graag bij laten. Amen.