GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

opgewekt ten derde dage – naar de Schriften

05-04-2026 - Geplaatst door Andre Piet
Urk, 5 april 2026

De opwekking van Christus als historisch feit is de basis van het evangelie. Maar de Schrift benadrukt niet alleen dát Hij is opgewekt, maar ook wanneer: ten derde dage. Die timing is geen detail, maar vervulling van wat tevoren was vastgelegd. Het gebeurde precies volgens de Schriften. In deze studie zien we hoe dit uitkomt op de dag van de eerstelingsschoof, de dag na de sabbat.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie bespreekt de opstanding van Jezus Christus op de derde dag aan de hand van 1 Korinthe 15. De spreker legt uit dat Jezus werkelijk dood was en door God werd opgewekt, in overeenstemming met oudtestamentische patronen en de dag van de eerstelingsschoof in Leviticus 23. Er wordt diep ingegaan op de bijbelse chronologie van de twee sabbatten en de drie nachten in het graf. Christus wordt geïdentificeerd als de Eersteling, wiens opwekking de garantie vormt dat uiteindelijk alle mensen die in Adam sterven, in Christus levend gemaakt zullen worden. De uiteindelijke overwinning op de dood leidt ertoe dat God Alles in allen zal worden.

“Want evenals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden.”

Introductie op 1 Korinthe 15 ↑ hoofdstukken

En dan gaan we nu van start met de bijbelstudie. Ook voor mij een hele goede middag allemaal. Vrienden hier op Urk, wat is het geweldig om juist op een dag als deze bepaald te worden bij dat geweldige feit dat Hij leeft. Hij is opgewekt uit de doden. Ik ben helemaal niet op de kerkelijke kalender georiënteerd en toch, als er een gelegenheid geboden wordt om speciale aandacht te geven aan dat geweldige feit dat Hij tweeduizend jaar geleden, even buiten de poorten van Jeruzalem, eens voor altijd het graf leeg achterliet, dan laat ik dat niet onbenut. Trouwens, ik moet erbij zeggen: het is momenteel de week van Pesach en vandaag is het de 18e. Dat betekent, als u het mij vraagt, dat het gisteren precies de kalenderdag was dat de Heer Jezus opstond uit de doden. We komen daar zeker nog over te spreken.

De titel vanmiddag is direct ontleend aan 1 Korinthe 15 vers 3 en 4: 'Opgewekt ten derde dage – naar de Schriften'. Paulus pakt in 1 Korinthe 15 uit in het hoofdstuk bij uitstek dat spreekt over het geweldige feit, maar ook over de impact van de opstanding van Jezus Christus. Er is geen hoofdstuk waarin dat zo glorieus besproken en tot in detail beschreven wordt als juist in dit hoofdstuk. Het is wel heel opmerkelijk dat Paulus daar zo over uitpakt. Dat deed hij omdat hem ter oren was gekomen dat er een aantal mensen in Korinthe waren die zeiden dat er geen opstanding van doden is. Je leest dat in hoofdstuk 15, ik meen vers 12. Dat was de eigenlijke aanleiding en ik ben blij, ondanks het feit dat het een vreselijke ontkenning is wat zij deden, dat die mensen er toen waren. Het is voor Paulus namelijk de opstap om zijn eigenlijke punt in deze brief te maken. De brief had een hele lange aanloop, maar hoofdstuk 15 is echt waar het allemaal om draait. Daarna volgt er nog één hoofdstuk met wat praktische mededelingen en de groeten, maar 1 Korinthe 15 is het hoofdstuk waar alles om speelt.

Ik moet er trouwens ook nog één ding bij zeggen: daar in Korinthe waren er dus sommigen die beweerden dat er geen opstanding van doden is, maar daarmee ontkenden zij niet dat Jezus leeft. In de Griekse gedachte had een mens sowieso een onsterfelijke ziel; hij gaat niet echt dood. Dit lichaam is een kerker waarin de ziel gevangen zit en op het moment dat je de laatste adem uitblaast, dan leef je gewoon verder. Voor die mensen die de opstanding van de doden ontkenden, was het dus helemaal geen punt dat Jezus leeft. Maar zij zagen Hem gewoon als een onsterfelijke ziel; Hij was een mens en vanuit die hoedanigheid leefde Hij. Maar Paulus zegt dat dit regelrecht een ontkenning is. Paulus pakt niet alleen uit met het tonen van de geweldige schatten vanuit het Woord, maar hij zet het ook heel zwaar aan. Hij geeft aan: als er geen opstanding van doden is, dan is dus ook Jezus Christus niet opgestaan. En als Jezus Christus niet is opgewekt uit de doden, wel, dan is er niet eens een evangelie. Dan zijn wij valse getuigen van God, omdat wij tegen God ingetuigd hebben dat Hij de Christus heeft opgewekt, die Hij toch niet heeft opgewekt. Ik citeer nu vrijwel letterlijk. En uw geloof, zegt hij, is ook zonder inhoud. Met andere woorden: het draait allemaal om en is gebaseerd op het feit van de opgestane Jezus van Nazareth.

Nou, dat maakt hij dan duidelijk. De eerste verzen laat ik even buiten beschouwing en ik val binnen bij vers 3. Dat willen we nauwkeurig bezien; het is per slot van rekening een bijbelstudie. Paulus gaat in vers 3 uitleggen waar het in de basis om gaat. Hij zegt: "Want vóór alle dingen heb ik u overgegeven, hetgeen ik zelf ontvangen heb." Met 'vóór alle dingen' geeft hij aan dat bij alles wat Paulus te onderwijzen heeft, dit het absolute begin is. Dit is de basis, het ABC. Ik zie het vrij letterlijk als ABC, want hij spreekt inderdaad over drie of vier dingen waar het allemaal mee begint. "Vóór alles," zegt hij, "heb ik jullie overgegeven hetgeen ik zelf ontvangen heb." Sommige vertalingen zeggen 'hetgeen aan mij ook overgeleverd is', maar dat is juist niet de gedachte. Het is niet aan Paulus overgeleverd; hij heeft het ook niet van bijvoorbeeld degenen die eerder dan hij al apostelen waren in Jeruzalem. Dit is uiteraard niet door overlevering, maar door openbaring. Dat blijkt niet zozeer uit de bewoordingen hier, maar wel als we even verder bladeren in zijn brieven.

In Galaten 1 zegt Paulus: "Ik maak u bekend, broeders, dat het evangelie, hetwelk door mij verkondigd is, niet is naar de mens." Dat wil zeggen: het is niet bedacht door een mens, dus het is ook niet in overeenstemming met wat een mens denkt of plant, of hoe die in elkaar steekt. Hij motiveert dat in vers 12: "Want ik heb het ook niet van een mens ontvangen of geleerd, maar door openbaring van Jezus Christus." Deze statement is heel erg duidelijk. Later gaat hij in ditzelfde hoofdstuk ook nog duidelijk maken dat hij geroepen werd en vervolgens niet naar Jeruzalem is gereisd, naar Petrus of een van de twaalf, of naar Jakobus. Nee, hij is naar de woestijn gegaan – waarschijnlijk is hij daar ook naartoe gestuurd – en de Heer heeft hem daar hoogstpersoonlijk onderwezen. "Ik heb het niet van een mens ontvangen," zegt hij. Het onderwijs dat hij gaf, heeft hij dus niet van Petrus of van wie van de twaalf ook. Het is hem door openbaring – het woordje 'apocalyps' staat hier eigenlijk – van Jezus Christus zelf geleerd en zo heeft hij het ook ontvangen. Hier is het dus heel duidelijk hoe hij aan deze dingen kwam. Wat hij heeft ontvangen door openbaring, heeft hij vervolgens verteld, doorgegeven en overgeleverd, bijvoorbeeld daar in Korinthe. En wat is dat dan? Nu volgt de inhoud.

Gestorven voor Onze Zonden als het Ware Pascha ↑ hoofdstukken

Christus is gestorven; eigenlijk letterlijk: Christus stierf voor onze zonden naar de Schriften. Dat is het eerste. Christus stierf weliswaar voor onze zonden naar de Schriften, maar Hij stierf ook dóór onze zonden, dat moet duidelijk zijn. Het loutere feit dat Hij aan het kruis is genageld, was de zonde bij uitstek die de wereld ooit heeft begaan. Het was het grootste onrecht dat er ooit is gepleegd, niet alleen door het volk van Israël, maar ook door de wereld, de Romeinen, en wat zij hebben gedaan. Zij wisten niet wat ze deden, maar het was dus door onze zonde dat Hij aan het kruis is genageld en is gestorven.

Maar dat Hij gestorven is voor onze zonde, betekent natuurlijk meer. Hij is gestorven vanwege, of met het oog op, onze zonden. Want juist doordat de mensheid als geheel, de wereld, Hem aan het kruis heeft genageld, werd daarmee een deur tot bevrijding van onze zonden geopend. Het feit dat ik deze metafoor van een deur gebruik, verklaar ik eigenlijk met het plaatje over het bestrijken van de deurposten waarover Exodus 12 spreekt. Dat herinnert aan hoe Israël ooit is bevrijd uit Egypte. Dat begon allemaal op de dag van Pascha, op de veertiende van de maand Nisan, de maand Aviv.

Toen moest daar — u kent de geschiedenis, ik ga er nu niet te diep op in — een lam geslacht worden dat op de tiende dag in het binnenhuis was genomen. Vervolgens moest dat op de veertiende geslacht worden. Geen been ervan mocht gebroken worden, maar het werd geslacht. In feite is het slachten van een gaaf lam — want dat was per definitie in de offerdienst het geval, het moest altijd een gaaf en volmaakt dier zijn — een onrecht. Maar daarin zie je in feite al de profetische waarheid besloten: er zou er Eén komen die Zijn leven zou geven. Hij zou geslacht worden, ik denk zelfs letterlijk. Hij zou Zijn bloed geven en daardoor zou er een doorgang komen.

In verband met die 14e Nisan lees je dat het bloed van dat geslachte lam opgevangen moest worden om vervolgens met een hysopplant te worden bestreken. De hysopplant werd in het bloed gedoopt en de bovendorpel en de zijposten werden met dat bloed bestreken. Dan lees je dat er van Godswege gezegd wordt: "Als Ik dat bloed zie, dan ga Ik voorbij." Bij die verderfengel waarover u daar leest, geldt: "Dan zal Ik jullie niet treffen en Ik zal u voorbijgaan, Ik zal u passeren." Het woordje 'Pascha' betekent ook passeren, bij ons trouwens ook 'Pasen': passeren, voorbijgaan, maar eigenlijk 'overspringen'. "Ik ga jullie voorbij."

Dat gebeurde aan de deur. Daar werd dus een deur naar de toekomst geopend. In feite zit daar al de hele profetische waarheid in besloten: namelijk dat Hij die zou komen, het zaad van de vrouw waar heel het Oude Testament, heel de Schrift naar vooruitwijst, Zijn leven zou geven. Hij zou worden geslacht als een grof onrecht door onze zonde, maar ook voor onze zonde. Want juist daardoor zou er een doorgang komen naar het leven. Het loutere feit dat de Heer Jezus is gestorven, maakt het mogelijk dat Hij ook daadwerkelijk kon opstaan en leven aan het licht zou brengen. Dus Hij stierf door onze zonden, maar juist door die gang van zaken is er ook bevrijding van zonden.

Ik vind het een geweldige Bijbelse waarheid om bij stil te staan. Dat zie je ook in de geschiedenis van Jozef: juist die broers verwerpen hun broer, maar juist daardoor werden zij in leven gehouden. Zo legt Jozef dat later ook uit. Aan de ene kant zie je dus het aandeel van de mens: de mensen doden Hem. Jazeker, maar God heeft Hem opgewekt. En juist zo bewijst God ook Zijn liefde aan deze wereld.

Christus is gestorven voor onze zonden, naar de Schriften. "Naar de Schriften", dat staat er natuurlijk niet voor niets. Want het geeft aan dat wanneer het Evangelie verteld wordt, dat altijd wordt gedaan aan de hand van wat er staat geschreven. In feite zit daar ook het element in van het bewijs leveren dat Hij degeen is die zou komen en die voorzegd is. Er is van Hem, als ik het zo mag zeggen, een profielschets gegeven en Hij is de vervulling ervan. Het is dus niet zomaar een mooi verhaal; nee, het is precies de vervulling van wat God heeft voorzegd en beloofd.

In dit geval is Hij gestorven voor onze zonden naar de Schriften op een datum die reeds vijftien eeuwen eerder, bij de exodus onder leiding van Mozes, was vastgelegd: op de veertiende Aviv of de veertiende Nisan. Namelijk met Pascha. Op de dag dat het Pascha geslacht werd, op die dag en zelfs op dat uur — in het middaguur tussen de twee avonden, zoals de Bijbelse formulering luidt — werd Hij geslacht en gaf Hij Zijn leven. Dus ja, Hij is inderdaad het ware Pascha. Het loutere feit dat Hij op dat moment stierf, op die dag en zelfs in dat uur, bewijst dat Zijn sterven inderdaad conform de Schriften is.

Begraven en de Absolute Realiteit van de Dood ↑ hoofdstukken

"En Hij werd begraven," staat er. Hij werd begraven; dat is passief, en dat is natuurlijk nogal logisch. Maar daarmee wordt ook onderstreept dat Hij echt dood was. Dit is een belangrijk punt. Ik had het net even over Plato en zijn leer van de onsterfelijke ziel. Op het moment dat je de gedachte hebt dat een mens niet echt doodgaat en dat de dood in feite een andere vorm van leven is – wat overigens ook de traditionele christelijke theologie is – dan is dat geen Bijbelse waarheid.

De Bijbel is de waarheid: de ziel is niet onsterfelijk; de ziel die zondigt, zal sterven. De ziel is dus sterfelijk. De Heer is gestorven en Hij was ook werkelijk dood. Hij was niet in het paradijs. Ik weet dat er een hardnekkige theorie de ronde doet dat Hij op de dag dat Hij stierf naar het paradijs zou zijn gegaan vanwege de woorden: "Ik zeg u heden, gij zult met mij in het paradijs zijn." Maar zo staat het er niet. Ik ga het nu niet uitgebreid toelichten, maar de klemtoon ligt anders: "Ik zeg u heden: gij zult met mij in het paradijs zijn."

De Heer is echt gestorven. Het was niet alleen maar Zijn stoffelijk overschot, zoals dat soms heel oneerbiedig genoemd wordt. Nee, Zijn lichaam werd begraven. "Jezus" of "Christus", zo lees je dat ook: Hij werd begraven. Hij was dood. En Hij werd begraven, en nu komen we bij het onderwerp dat op de eerste dia stond.

Opgewekt Worden Versus Opstaan ↑ hoofdstukken

Ten derden dage opgewekt naar de Schriften. En opgewekt... ik moet daar meteen even iets bij zeggen. Er staat hier niet dat Hij is opgestaan. Nu moet ik er meteen ook nog iets bij vermelden, want ik haast mij te zeggen: natuurlijk is Hij opgestaan uit de doden. Ja, dat is absoluut waar, Hij is opgestaan uit de doden en toch is dat niet de gangbare Bijbelse formulering. Ik heb het niet helemaal precies nageteld, maar ik heb het juist vanmorgen nog eens even in de concordantie nagekeken. Je vindt maar twee of drie keer dat er in de Schrift wordt gezegd dat Hij is opgestaan. De gangbare formulering is echter dat Hij werd opgewekt.

En wat is het verschil? Nou, je stáát op, dat is een actieve daad. Maar je wordt gewékt. In het boek Handelingen zie je die formulering heel vaak. "Jullie hebben Hem gekruisigd", klinkt dan in toespraken van bijvoorbeeld Petrus. "Jullie hebben Hem gekruisigd, maar Gód heeft Hem opgewekt uit de doden." Het idee is dus dat de kruisiging een daad van mensen is – natuurlijk naar de bepaalde raad en voorkennis van God, want het moest zo gebeuren – maar God heeft iets gedaan wat geen mens kan. Namelijk Hem die dood was en al in het graf lag, op de derde dag heeft God Hem opgewekt uit de doden. Daarmee is gezegd: Jezus was dus echt dood.

Op het moment dat je de gedachte hebt van: "Ja, maar Hij was toch God? Hij kon toch eigenlijk helemaal niet sterven?", dan is Hij ook niet opgewekt. Als Hij in feite bij Zijn sterven voortleefde op een andere wijze, dan is Hij dus niet gewekt, want Hij leefde gewoon voort. Dan begrijp je ook waarom men meestal zegt: "Ja, Hij is opgestaan." Want daarmee bedoelt men dan dikwijls dat Hij eigenlijk al leefde, dat Hij eigenlijk helemaal niet echt gestorven was. Hij was in het paradijs of wat dan ook, maar naar het lichaam is Hij dan op de derde dag opgestaan. Nee, de Bijbel zegt: Hij is inderdaad opgestaan, maar nadat Hij werd gewekt door Zijn God.

Dat is de gebruikelijke gang van zaken: voordat je opstaat, word je gewekt. En zo heeft God Hem, die in de doodslaap was, gewekt. Als God Hem niet gewekt had, was Hij nu nog dood geweest. Dat is wat ik bedoel te zeggen: God heeft Hem gewekt omdat Hij dood was. En vervolgens is Hij opgestaan uit de doden. Daarmee wordt de waarheid heel sterk onderstreept – of ook heel sterk geïmpliceerd, zoals dat heel deftig heet – namelijk dat dood in de Bijbel inderdaad dood is. Er is geen ontkenning van de dood. Dat is in feite de oudste leugen die er in de wereld de ronde doet: dat een mens niet echt doodgaat.

De slang zei dat al tegen de vrouw in de hof: "Ja, God heeft gezegd dat je stervende zou sterven, maar in werkelijkheid gaan je ogen open." Dat was de slang die de woorden van God feitelijk weerstond en weersprak. Maar de Bijbelse waarheid is: een mens sterft en keert weder tot stof. En wat gebeurt er dan als een mens gestorven is? Dan is hij volledig afhankelijk van God, die de doden weer opwekt. Dat is juist de Bijbelse waarheid: de mens houdt op bij de dood en dan houdt het ook letterlijk op. Maar er is er Één die dat kan voortzetten, en wel op een "2.0-niveau" om het zo maar te zeggen: namelijk in nieuw leven.

Ten derden dage opgewekt. Ik heb nu de nadruk even gelegd op het feit dat Hij is opgewekt, waarmee aangegeven is dat Hij daadwerkelijk dood was. En het was ten derden dage dat dat gebeurde. Wanneer Paulus zegt: "Vóór alle dingen heb ik u overgegeven... Christus is gestorven voor onze zonden, naar de Schriften", dan is dat in overeenstemming met wat er staat geschreven. Vervolgens: Hij is begraven en ten derden dage opgewekt, naar de Schriften. Daarmee is gezegd dat ook de timing – het moment of de dag dat Hij werd opgewekt – deel uitmaakt van het evangelie, van de blijde boodschap, en dat het in overeenstemming is met de Schriften.

De Derde Dag in de Schriften ↑ hoofdstukken

Het was de derde dag. Het is niet voor het eerst; ik mag hier al een jaar of tien, geloof ik, Bijbelstudies geven. Tien? Elf? Ik weet het niet. We moeten nog eens even kijken of er een jubileum te vieren valt. Nee, dat hebben we al gehad. O ja, dat hebben we al gehad. Sorry. Ik geloof dat ik in 2014 begon... nou, niet op deze locatie trouwens, maar goed, terzake. Hoeveel? 16 februari 2004? Is het zo? Oké. Twaalfenhalf jaar dus. Drie maanden van de kamers? Dankzij mij? Dankjewel.

Maar wat ik wilde zeggen, is dat we het over de waarheid van de derde dag al heel vaak gehad hebben. Meestal is dit een onderwerp dat verband houdt met de Bijbelse profetie in relatie tot het volk Israël. Ik wil lezen over het volk van Israël dat ook na twee dagen in het graf op de derde dag zal herrijzen. En dan zal Hij tot hen komen, zoals Hosea 6 zegt, en allerlei typologieën die daarmee verband houden. Vooral ook om daarmee aan te geven dat we nu twee millennia verder zijn – zo rekent de Heer nu eenmaal; voor Hem is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag. Dus als we nu bijna twee millennia verder zijn sinds hun heengaan, dan betekent dat dus dat de derde dag op het punt staat aan te breken. In dat verband hebben wij het heel vaak gehad over de derde dag, en ik stel me zo voor, als we nog tijd van leven hebben, dat dat nog wel eens zal gebeuren.

Maar nu gaat het niet zozeer over de derde dag in termen van het derde millennium, de aanvang van het derde millennium, maar gaat het over concrete etmalen, gewoon dagen van twaalf uur. De Bijbel kent geen dagen van 24 uur. Een dag is twaalf uur. Het was de derde dag; over zulke dagen praten we nu. Ik wil even een korte opsomming geven van hoe sterk dit in de Schriften aanwezig is. Ik bedoel, de apostel Paulus zegt niet voor niets: "Hij is opgewekt ten derde dage naar de Schriften." Dat suggereert dat de term of de frase "ten derde dage" of "op de derde dag" nogal eens voorkomt in de Schriften. Nou, als je een klein beetje Bijbelkenner bent, dan kun je daarvan een hele lange rits opnoemen. Soms worden ze expliciet genoemd, soms blijkt het impliciet en moeten we even rekenen en vergelijken. Maar ga maar eens met me na.

Zojuist las Jan voor uit Genesis 1. De eerste keer dat je over de derde dag leest, is dat het land uit de wateren tevoorschijn kwam. Als je een klein beetje benul hebt van Bijbelse typologie, dan weet je dat de wateren inderdaad dikwijls staan voor de dood. En daaruit, uit de wateren, komt op diezelfde dag land tevoorschijn. Dat is ook de eerste keer dat er sprake is van nieuw leven, dat er leven op het land voortgebracht wordt op de derde dag.

Op de derde dag kreeg Abraham zijn enige zoon weer terug, "als uit de doden", zoals de schrijver van de Hebreeënbrief later zou zeggen. Dat was op de derde dag. Was iemand verontreinigd door aanraking met de dood? Je leest dat in Numeri 19 bij het offer van de rode vaars: dan werd hij op de derde dag ontzondigd door dat water, door dat levende water. Op de derde dag trok Israël als volk door de Jordaan, wat bij uitstek en van oudsher een beeld is van de doortocht door de dood, nietwaar? De doodsjordaan. Israël trok op de derde dag door de Jordaan.

Op de derde dag lees je in 1 Samuel 5 dat Dagon, de god van de Filistijnen, gevallen was en onthand – letterlijk onthand – verbroken voor de ark. Op de derde dag was dat. Op de derde dag ging de koning uit het huis van David, Hizkia, die doodziek was, hersteld naar de tempel. Dat was ook voorzegd: op de derde dag zul je genezen en herleefd met nieuw leven opgaan naar de tempel. Op de derde dag kreeg Esther de gouden scepter aangereikt; in feite een totale omkering van de geschiedenis in dat Bijbelboek. Op de derde dag – dat is misschien wel de allerbekendste – werd Jona uit de vis bevrijd, ook uit de wateren gespuwd.

Nou ja, ik bedoel maar dit te zeggen: als Paulus zegt dat Christus werd opgewekt ten derde dage naar de Schriften, dan betekent "naar de Schriften" gewoon: in overeenstemming met de Schriften. Dat wil zeggen: het is het algemene Bijbelse patroon dat als er sprake is van nieuw leven en een ommekeer, dat dit op de derde dag gebeurt. Dat is een universeel gegeven. Ik geef hier misschien wel de bekendste voorbeelden, maar ga maar eens op zoek; je zult er nog heel wat aantreffen. Buitengewoon boeiend.

Dus als Christus opgewekt werd op de derde dag, dan is dat zonder meer naar de Schriften. Maar ik wil eigenlijk op iets anders inzoomen, en dat is het gegeven van de dag waarop de Heer Jezus opgewekt werd uit de doden.

De Ware Betekenis van Opwekking uit de Doden ↑ hoofdstukken

Uit de doden betekent trouwens niet... Dat vind ik toch wel even goed om dat misverstand recht te zetten, want het is een misverstand waar ik heel vaak tegenaan loop. Opgewekt uit de doden wil zeggen – en 'doden' is een meervoud – dat wij het met onze Nederlandse oren zouden kunnen opvatten, en dat wordt in de praktijk ook meestal gedaan, als 'opgewekt uit de dood'. Dat wil zeggen: uit de doodstoestand. Dat geeft op zich een goede zin, maar dat is niet wat de term betekent.

Opgewekt uit de doden wil zeggen: er zijn allemaal doden. In wezen is deze hele wereld één grote begraafplaats; allemaal doden. Dat Christus is opgewekt uit de doden, wil zeggen dat Hij werd opgewekt met achterlating van al die doden die in het graf achterbleven. Hij werd daaruit, van tussenuit, opgewekt terwijl zij in het graf achterbleven. Dat is wat opwekking uit de doden betekent.

Het is net als met Lazarus. Die werd opgewekt, en daarvan vind ik het altijd zo mooi dat de Heer daar op de begraafplaats zijn naam moest noemen. Want als Hij niet "Lazarus" had gezegd, dan was de hele begraafplaats levend geworden. Ja, dat zou zomaar kunnen.

Je hebt daarnaast ook de opstanding der doden. Dat is wanneer álle doden zullen opstaan die dan nog in het graf zijn; dat is na de duizend jaren, daarover lees je in Openbaring 20. Maar goed, opgewekt uit de doden ten derden dage naar de Schriften. Want de dag waarop de Heer verrees, dat was ook een hoogtijddag. Ik had het net over de veertiende, dat is Pascha, en vervolgens kreeg je daarna de vijftiende. De vijftiende was de eerste dag van het feest van Pesach en dat duurde dan een week, tot en met de eenentwintigste. Ergens in die week viel ook de dag van de eersteling-schoof. Daar gaan we nu naartoe.

Het is die dag geweest dat de Heer Jezus opstond uit de doden, opgewekt werd en opstond uit de doden. Dat is belangrijk, want in de evangeliën wordt dit gegeven heel sterk benadrukt. In Matteüs 28 vers 1 lees je: "laat na de sabbatten tegen het aanbreken van de eerste dag van de week". Laat na de sabbatten... ik moet er meteen bij zeggen dat in de meeste vertalingen het enkelvoud staat: "laat na de sabbat". Maar dat staat er niet. Het staat onmiskenbaar in het Grieks en alle handschriften zijn het daar ook over eens: het is een meervoud. Laat na de sabbatten, een meervoud dus.

De Chronologie van de Twee Sabbaten in het Graf ↑ hoofdstukken

Dat brengt ons op een wat complex gegeven waar altijd veel over te doen is. Ik geef gewoon door zoals ik het mag verstaan, want ik beschouw het als een voorrecht dat ik er wat zicht op mag hebben. Misschien klinkt dat arrogant, maar zo bedoel ik het niet; ik vind het simpelweg geweldig.

In de week dat de Heer Jezus stierf, vielen er namelijk twee sabbatten achter elkaar. De Heer stierf en vervolgens kreeg je de 15e Nisan, wat een jaarlijkse Sabbat was. Ongeacht op welke weekdag die datum viel – dat kan variëren – was die 15e een Sabbat. Als die dag op een vrijdag viel, dan was die vrijdag de jaarlijkse Sabbat. Er werd dan geen arbeid verricht, geen dienstwerk of slaafse arbeid mocht men verrichten. Het was in de praktijk echt een strenge Sabbat.

Vervolgens kreeg je de zaterdag, de wekelijkse Sabbat. In dat geval heb je dus twee sabbatten achter elkaar. Je leest inderdaad in Matteüs 28: "laat na de sabbatten" (meervoud). Ik ga er dus vanuit dat de Heer Jezus twee sabbatten achter elkaar in het graf heeft gelegen. Daar komt nog een element bij: de Heer Jezus heeft drie nachten in het graf gelegen. Meestal gaat men uit van twee nachten – van vrijdag op zaterdag en van zaterdag op zondag – maar ik geloof dat Hij drie nachten in het graf heeft gelegen. Dat staat ook in Matteüs 12, waar je over Jona leest dat het ook om drie nachten ging. Dan klopt het dus.

Ik zal straks nog even een kort schema laten zien zonder daar nu te diep op in te gaan, maar het moet toch even aangestipt worden. Jullie lezen in Marcus 16 trouwens ook: "En toen de Sabbat voorbij was, kochten Maria van Magdala en Maria de moeder van Jakobus en Salome specerijen om Hem te gaan zalven." Dat kan heel goed, want als de Sabbat voorbij is – dat is zaterdagavond na zonsondergang – dan konden ze dat doen. Ze hadden toen nog gelegenheid; ik weet niet of elke winkel op dat moment open was, maar men kon in ieder geval zonder het sabbatsgebod te overtreden specerijen kopen of klaarmaken. Je leest ook in Lukas 23 dat zij op de Sabbat rustten naar het gebod. Gedurende die twee sabbatten hebben zij dus geen arbeid verricht, maar toen dat voorbij was, kon men zich daar alsnog mee bezighouden.

Als ik het in een schema mag zetten, krijg je dit verhaal. Op donderdag heb je de 14e Nisan (of Aviv, de maand heeft twee namen) waarop Jezus is gekruisigd en gestorven. Het was de dag van Pascha. Vervolgens kreeg je de nacht van donderdag op vrijdag, de eerste nacht in het graf. De vrijdag was de 15e Aviv, de eerste dag in het graf, maar het was ook de jaarlijkse Sabbat. Dat was de reden waarom er zoveel haast gemoeid was bij de kruisiging; alles moest voor de aanvang van het feest op de 15e geregeld zijn.

Vervolgens krijg je de tweede nacht in het graf: van vrijdag op zaterdag, de wekelijkse Sabbat. Dat was de tweede dag in het graf. In de avond kochten de dames specerijen; dit was in dit geval logischerwijs de 16e Aviv. Dan krijg je de derde nacht, van zaterdag op zondag. Daarna breekt de 17e Aviv aan, de derde dag in het graf. Toen werd Hij vroeg bij het ochtendgloren opgewekt uit de doden. Dit was de dag na de Sabbat, daags na de Sabbat.

Als ik zeg "daags na de Sabbat", dan moet u weten dat dit een hele markante dag is op de kalender van God. Zoals Jan al zei: het is de kalender van Yahweh Zelf. Het is niet zomaar een Joodse feestdag, maar op Gods kalender is dit de dag na de Sabbat en daarmee ook de dag van de eerste schoof, of de eerstelingsgarve, afhankelijk van de vertaling die u gebruikt. Laten we even naar dat Bijbelgedeelte gaan waar dit allemaal geregeld is.

Leviticus 23 en de Eerstelingsschoof ↑ hoofdstukken

Ik weet dat dit op dit moment allemaal heel vers in het geheugen ligt, want ik mag dit hele seizoen een serie studies geven over de hoogtijden in Leviticus 23. Dan bespreken we het hele hoofdstuk. Er is nog één feest te gaan in de hoogtijden: het Loofhuttenfeest. Dat mag ik over twee weken behandelen. Nou ja, het Loofhuttenfeest zelf is niet over twee weken, maar de bespreking ervan wel.

In ieder geval vind ik dat zo’n ongelooflijk fascinerend thema, omdat je daar in zulke goddelijke precisie alles ziet uitgewerkt. Ik vind het echt geweldig hoe God de dingen voorzegt en hoe Hij de dingen ordent, plaatst en er betekenis aan geeft. Met name deze dag... Ik vind het geweldig dat ons Pascha is geslacht. Paulus zegt in 1 Korinthe: "Ons Pascha is geslacht, Christus; zo laat ons feestvieren met ongezuurde broden." Maar ons Pascha is geslacht. Ja, wanneer? Gewoon op de dag die God daarvoor gereserveerd heeft, al eeuwen tevoren.

Zo is er ook een dag die Hij bij diezelfde gelegenheid – dus bij de uittocht uit Egypte, bij monde van Mozes – heeft geregeld: de dag van de eersteling, de eerstelingsschoof. De eerstelingsschoof van de gersteoogst, moet ik erbij zeggen, in de maand Aviv. Juist vooraf hebben we al even iets besproken over Aviv. Wat ik nu vertel is voor mij kersvers; dat wil zeggen dat ik dit donderdag nog niet wist. Donderdag kreeg ik er namelijk een vraag over: hoe dat nu zit met de dertiende maand op de Joodse kalender en wat de Bijbelse voorwaarden daarvoor zijn.

Ik ben daar eens ingedoken en toen ontdekte ik gisteren dat het woordje 'Aviv' – waarvan ik altijd heb gezegd dat het 'lente' betekent, wat ook zo is – een afleiding is. In het moderne Hebreeuws betekent het sowieso 'lente', en het is de naam in de Bijbel voor de eerste maand, maar 'aviv' is eigenlijk afgeleid van het woordje voor het koren in de aar. Dat is wat het in het Hebreeuws betekent: het koren in de aar. En als na twaalf maanden in de gerst, in de gerste-aar, het koren zichtbaar is, dan mag de maand Aviv aanbreken. Want dat is wat de maand Aviv betekent. Is dat koren nog niet zichtbaar, dan komt er een dertiende maand bij en krijg je Adar 2.

Nu hebben ze het allemaal vastgelegd en astronomisch berekend, waardoor het van tevoren vaststaat, maar van origine was het zo dat op het moment dat de twaalf maanden voorbij zijn en het koren in de aar zichtbaar is, de maand Aviv aanbreekt. Men kan er dan ook vanuit gaan dat twee weken later de eerstelingen van de gerst al rijp zijn en dus geofferd kunnen worden. Het was voor mij een nieuw gegeven; ik had dat nooit zo begrepen of gehoord, dus ik geef dat door. Kijk er maar eens naar. Misschien dat ik er bij een andere gelegenheid nog eens uitgebreider op terugkom, maar zo zit dat in ieder geval in elkaar. Ik vond het te mooi om het u nu te onthouden.

Het gaat mij nu even om Leviticus 23. Laten we het lezen: "Wanneer jullie dan komen in het land dat Ik u geef..." Ik bedoel, dit is wetgeving in de woestijn, maar ze zouden komen in het land. "En wanneer gij dan komt in het land dat Ik u geef en de oogst daarvan binnenhaalt – die Ik u trouwens ook geef – dan zult gij de eerste schoof..." Of de eerste garve; een schoof is gewoon een bundel. "...de eerste schoof van uw oogst, namelijk van gerst – vijftig dagen later krijg je de tarweoogst, maar dit is de gersteoogst – dan zult gij de eerste schoof van uw oogst naar de priester brengen. En hij zal de schoof voor het aangezicht van Yahweh bewegen." Eigenlijk staat er 'deuven' of 'zwaaien'. Hij gaat er gewoon mee zwaaien. Op andere plaatsen wordt dit werkwoord ook zo vertaald: een zwaaiende priester. Hij zwaait ermee voor het aangezicht van Yahweh, opdat gij als volk welgevallig zijt.

En nou komt het: "Daags na de Sabbat zal de priester die zwaaien." En dan zult gij tellen... Ja, daar moet ik trouwens nog iets bij zeggen. Hier staat: "daags na de Sabbat". Er wordt geen datum gegeven. Bij het Pascha wordt er gezegd: de 14e. Bij het feest van de Ongezuurde Broden: de 15e. Als het gaat over het feest van de Bazuinen: de 1e Tisjrie. Als het gaat om Jom Kippoer: de 10e Tisjrie. Als het gaat om Soekot, het Loofhuttenfeest: de 15e Tisjrie. Altijd worden er data gegeven, behalve bij de hoogtijd van de eerstelingsschoof. Daar wordt geen datum genoemd, maar een weekdag bepaald: daags na de Sabbat.

Logischerwijs wordt er vervolgens voor het Pinksterfeest ook geen datum gegeven, want ze moesten tellen. Waarom zouden ze moeten tellen als er al een datum is vastgesteld? Dan is er geen noodzaak om te tellen. Maar in dit geval is dat wel nodig. In ieder geval was die eerstelingsschoof daags na de Sabbat. Ik lees even een paar verzen verder: "Dan zult gij tellen van de dag na de Sabbat, vanaf de dag waarop gij de schoof van het beweegoffer gebracht hebt." Dat is dus wat die priester deed: daags na de Sabbat. "Vanaf de dag na de Sabbat, vanaf de dag waarop gij de schoof van beweging overgebracht hebt: zeven volle Sabbatten." Er staat hier trouwens niet 'weken', zoals in de NBG-vertaling; de Statenvertaling heeft het wel correct: zeven volle Sabbatten. Ze moesten zeven Sabbatten tellen. "Tot de dag na de zevende Sabbat zult gij tellen, vijftig dagen." In feite worden er dus twee dingen geteld: Sabbatten en dagen. Maar ja, van Sabbat tot Sabbat zijn zeven dagen, dus als je dat zeven keer doet, krijg je na 49 dagen toch echt de vijftigste dag, en dat is Pinksteren. Dat is de vijftigste dus.

Eén Dag van de Sabbaten ↑ hoofdstukken

Waarom is dat nou zo belangrijk? Nou, de reden is heel eenvoudig. De Heer Jezus stond op daags na de sabbat. En tot vier keer toe – in Matteüs 28, Markus 16, Lukas 24 en Johannes 20 – wordt aangegeven op welke dag dat was. In Johannes wordt het zelfs twee keer aangegeven. Het was – en nu ga ik het op een manier zeggen die u misschien nooit eerder heeft gehoord – op een dag die in onze vertalingen eigenlijk standaard wordt weergegeven als 'de eerste dag van de week'. Maar dat is meer een interpretatie dan echt een vertaling. Er staat letterlijk: één dag van de sabbatten.

Eén slaat... Ik wil het niet te technisch maken, want daar kunnen we ook nog wel wat haken en ogen aan hebben, maar er staat letterlijk: één dag van de sabbatten. Traditioneel heeft men 'sabbatten' altijd opgevat als een idioom voor 'week'. Dat is logisch, want van sabbat tot sabbat is een week. Dus als er staat 'sabbatten', dan is dat in die visie gewoon een ander woord voor week. En dus heeft men vertaald met 'de eerste dag van de week'. Dag één, of de eerste dag van de week; dat is het standaardverhaal. Ik geloof dat het inderdaad een eerste dag van de week was, het was immers daags na de sabbat. Maar op het moment dat men daarvan maakt 'de eerste dag van de week', dan maak je er een algemene weekdag van, zoals we die elk jaar tweeënvijftig keer meemaken. Wij zijn hier altijd samen, twaalf keer per jaar op de eerste dag van de week. Maar de term die hier gebruikt wordt voor de dag waarop de Heer Jezus opstond uit de doden, is 'één dag van de sabbatten'. En waar heeft dat mee te maken?

Nou, die frase staat niet los van Leviticus 23, maar heeft daar direct mee te maken. Het was de dag van de eerste schoof. Waarom? Wel, vanaf die dag, daags na de sabbat, moest men zeven volle sabbatten gaan tellen. Er breekt dus een periode van sabbatten aan. De dag van de eerstelingsschoof was de eerste dag in een reeks van zeven sabbatten, oftewel in totaal vijftig dagen. En wat nou zo apart is: in Matteüs 28, Markus 16, Lukas 24 en Johannes 20 wordt die uitdrukking gebezigd, maar we vinden hem ook nog in Handelingen 20 en ook nog een keertje in 1 Korinthe 16. Ik ga er nu niet dieper op in, want de tijd is vergevorderd, maar elke keer als deze uitdrukking gebezigd wordt, gaat het altijd over de tijd tussen wat wij dan noemen Pasen en Pinksteren. Dus even kort door de bocht: tussen Pesach en Sjavuot, het Pinksterfeest dus. Kijk het maar na. Alle keren dat de uitdrukking gebezigd wordt, is het niet zomaar de eerste dag van de week. Nee, het is een dag, of dag één, in de periode waarin sabbatten geteld worden. Vandaar dus: 'één dag van de sabbatten'. Eén dag van de sabbattentelling. Het gaat je misschien een beetje duizelen van al die sabbatten natuurlijk.

In Matteüs 28 staat het heel bijzonder: 'laat na de sabbatten, tegen het lichten van één dag van de sabbatten'. Wacht even, de twee sabbatten zijn voorbij en nu is het de eerste dag van de sabbatten? Hoe kan dat? Sommigen hebben zelfs de conclusie getrokken dat de Heer Jezus op een sabbat is opgestaan, maar dat geloof ik zeker niet. Moet ik daar nu even op ingaan? Terwijl ik aarzel om het te zeggen: de dag dat de Heer Jezus opstond, was trouwens ook gewoon weer een werkdag. De Emmaüsgangers, hoeveel stadieën waren dat ook alweer? Twaalf? Nee, zestig stadieën, dat is twaalf kilometer. Zij hebben die afstand afgelegd, en dat zouden ze niet gedaan hebben als het op een sabbat was geweest, want dan mag je niet verder dan ongeveer 2100 meter gaan, een sabbatsreis. Het was zelfs zo: men had gerust naar het gebod op de sabbatten. Het was dus de dag die volgde; het was geen sabbat. Hoe dan ook, deze uitdrukking is veel meer dan alleen maar zeggen dat het op een zondag was. Dat was het wel, maar het was op de dag na de sabbat, namelijk die ene dag waarop de eersteling van de gersteoogst door de priester werd bewogen, werd gezwaaid voor het aangezicht van JAHWEH. En nu kom ik bij de afronding uit.

Christus als Eersteling en God Alles in Allen ↑ hoofdstukken

Wat is de betekenis daarvan? Eigenlijk ligt die voor het oprapen. Want als de Heer stierf als het ware Pascha op de dag die God daarvoor had gereserveerd, op welke dag zou de Heer dan verrijzen als Eersteling uit de doden, anders dan op de dag van de eerstelingschoof? Hoe logisch wilt u het hebben? Hij is inderdaad de Eersteling. Niet de eersteling die opstond uit de doden zoals Lazarus – daar hadden we het net over – want die is weer gestorven. Lazarus kreeg in feite geen nieuw leven; hij kwam weer terug in een vergankelijk, sterfelijk bestaan. De Heer Jezus stond op, eens voor altijd, en Hij liet de dood achter Zich. Hij leeft zonder ooit meer te sterven; onvergankelijk leven bracht Hij aan het licht. Daarin is Hij de Eersteling.

Paulus zegt in 1 Korinthe 15, inmiddels een heel aantal verzen verder: "Maar nu, Christus is opgewekt uit de doden." Inderdaad met achterlating van alle andere doden. Hij is tot op de dag van vandaag de enige die zodanig onvergankelijk leeft. Hij is de Eersteling van hen die ontslapen zijn. Dat vind ik een prachtige aanduiding van de dood. In feite is een mens die sterft iemand die gaat slapen. In die gedachte zit besloten dat je weer wakker wordt. Ontslapen betekent eigenlijk dat je weer gewekt wordt; het idee is dat slaap tijdelijk is en dat je daaruit gewekt wordt. Hij is de Eersteling, en als je 'eerste' zegt, betekent dit dat er meer volgen. Hij is de garantie dat de rest zal volgen.

Het woord dat Paulus hier gebruikt, aparche, is een Grieks woord dat ook in Leviticus 23 wordt gebezigd. In de Griekse vertaling van het Oude Testament, de Septuagint, wordt exact hetzelfde woord gebruikt als het gaat over de eerstelingschoof. Christus is dus als Eersteling opgewekt uit de doden, namelijk op de dag van de eersteling: daags na de sabbat en op de eerste dag in de reeks van de sabbatentelling. Het is een hele markante dag die door God is bepaald.

Ik lees nog even twee verzen verder: "Want evenals in Adam allen sterven..." Eigenlijk staat er in de tegenwoordige tijd: "allen in Adam stervende zijn". Wij zijn stervelingen. Wij leven niet zozeer, wij sterven; wij zijn bezig dood te gaan. Is er dan leven? Jawel, maar dat leven is er in Christus. Hij is de eerste die werkelijk levend gemaakt is en de rest zal volgen. Dat in Adam allen sterven, is een open deur intrappen; dat is een gegeven feit. Alle mensen zijn stervelingen. Maar op precies dezelfde wijze zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden.

Ik ga dit nu niet omkeren. Ik heb al zo vaak die omwisselingstruc gehoord waarbij men zegt: "Want evenals in Adam allen sterven, zo zullen allen die in Christus zijn ook levend gemaakt worden." Dan bedoelt men daarmee alleen de gelovigen. Maar dat staat er niet. Er staat niet "allen in Christus", maar "in Christus allen". Dat is in dit geval een heel groot verschil. De "allen" die in Adam sterven, zijn dezelfde "allen" die in Christus levend gemaakt worden. De oogst is dus universeel en allesomvattend voor iedereen die in Adam sterft.

Paulus zegt erbij: het is universeel, maar wel ieder op zijn beurt, ieder in zijn eigen rangorde. Christus als Eersteling – hier hebben we weer exact hetzelfde woord. Hij is de Eersteling, de eerste, en vandaar ook dat Hij opstond op die bewuste dag. De rangorde is als volgt: fase één is Christus als Eersteling. Fase twee: vervolgens zij die van Christus zijn, die bij Hem horen of deel uitmaken van de Christus in Zijn parousia, Zijn komst. Daarna komt het einde van de levendmakingen. Het ging erom dat allen levend gemaakt zouden worden, maar ieder in zijn eigen rangorde. Wanneer de laatste fase is voltooid, draagt Hij het koningschap aan God de Vader over, wanneer Hij alle heerschappijen, alle macht en kracht onttroond zal hebben.

Hij moet als Koning heersen. Christus heerst niet tot in alle eeuwigheid, zoals veel vertalingen zeggen; Hij heerst tot in de aionen, de komende duizend jaren en het tijdperk daarna. Hij zal heersen totdat Hij alle heerschappij, macht en kracht onttroond heeft. Er staat bij: "De laatste vijand die tenietgedaan wordt, is de dood." Daarmee is ook Zijn heerschappij gelimiteerd; als die vijand tenietgedaan is, draagt Hij het koningschap over aan God de Vader en zal God worden: Alles in allen.

Wat ik zo geweldig vind, is dat dit het evangelie echt tot een evangelie maakt. Het evangelie is geen aanbod; het is niet een geschenk dat je moet aanpakken. Het evangelie is een mededeling, een bericht. Of je het gelooft of niet, het blijft waar. Als ik zeg dat ik een blauw colbert aan heb, dan kunt u dat geloven of niet, maar het feit verandert niet. Als u het niet gelooft, wordt het jasje niet opeens rood, groen of oranje. Het feit blijft staan. Welnu, het evangelie is: Hij is de Eersteling. In Christus zullen allen levend gemaakt worden, ieder in zijn eigen rangorde. Eerst zij die van Christus zijn, en uiteindelijk het einde van de levendmakingen.

Als nu allen levend worden gemaakt die in Adam sterven, betekent dit dat er aan het einde van die levendmakingen geen doden meer zijn. Wanneer alle levendmakingen voltooid zijn, is iedereen levend. De dood is dan tenietgedaan. Hoe wordt de dood tenietgedaan? Wel, door allen levend te maken. Dat is logisch, maar niet alleen logisch; het is onovertroffen geweldig. Dat is wat God in petto heeft voor de hele mensheid, of je het nu gelooft of niet. Ik mag het geloven, en er zijn er meer, maar er is er maar Eén die daarvoor de ogen opent.

Mensen, dit is zo'n kolossaal goed bericht. Hij is de Eersteling en de garantie is geleverd. De dood is overwonnen en zal worden tenietgedaan. Je hoort wel eens dat de dood al tenietgedaan is, maar dat is niet zo: de dood is overwonnen en zal uiteindelijk als laatste vijand worden tenietgedaan. En als er dan geen dood meer is, betekent dit dat iedereen leeft. Dan wordt God Alles in allen. Zo bewijst God dat Hij werkelijk God is en alles plaatst en brengt waar Hij het hebben wil. Hij is opgewekt uit de doden als Eersteling. Amen. Ja, ik zeg er maar heel luid amen op, want ik vind dat zo geweldig.

🎧 opgewekt ten derde dage – naar de Schriften
Delen: