naar de natiën gezonden (7) – de volheid der natiën
03-04-2026 - Geplaatst door Andre PietNunspeet
In de tegenwoordige tijd is het heil, buiten Israël om, naar de natiën gezonden. Paulus, de dertiende apostel, werd geroepen om zijn volksgenoten bekend te maken dat daarmee Israëls positie als volk van God is komen te vervallen en is gegeven aan een volk uit de natiën. Daarom wilden zelfs zijn Messiasbelijdende Joodse broeders niets van hem weten. Zo gaat het heil naar de natiën – totdat ook deze bediening haar vervulling bereikt: de volheid der natiën.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: de Volheid Der Natiën en de Afronding van de Serie
- Twee Routes van Gods Heil: het Profetische en het Verborgen Perspectief
- Paulus' Bediening: de Apostel van de Natiën, Gebaseerd op Israëls Ongeloof
- Drie Sleutelpassages: Handelingen 22, Handelingen 28 en Romeinen 11
- Handelingen 22: Paulus' Extase in de Tempel en het Bevel Jeruzalem te Verlaten
- De Steniging van Stefanus: de Officiële Verwerping van de Opgestane Messias
- Het Laatste Woord in Jeruzalem en de Blinde Woede van het Volk
- Handelingen 28: de Samenkomst in Rome en het Oordeel uit Jesaja 6
- Gods Soevereine Regie: Verharding Opdat Zij Zich Niet Bekeren
- Handelingen 28 Vers 28: het Heil Gods Is aan de Natiën Gezonden
- Romeinen 11: Uitleg van de Verborgenheid en een Waarschuwing Tegen Hoogmoed
- Het 'totdat' van God: de Volheid van de Natiën Die Binnengaat
- En Aldus Zal Gans Israël Behouden Worden: de Verlosser uit Sion
- Een Wonderlijke Parallel: Jakob Zegent Efraïm met de 'volheid van Natiën'
- Samenvatting: de Verzoening Der Wereld en het Naderende Leven uit de Doden
Inleiding: de Volheid Der Natiën en de Afronding van de Serie ↑ hoofdstukken
En wij gaan ons vanavond, zoals de afspraak was, opnieuw bezighouden met dit thema. Voor de zevende keer en tevens de laatste keer, dat moet ik er ook even bij zeggen. We zouden eigenlijk nog een avond hieraan toegevoegd hebben, namelijk 7 mei, maar door omstandigheden moet die avond komen te vervallen. Maar ik moet er tegelijkertijd bijzeggen — ik heb het zojuist ook al eventjes met Frank en Christina overlegd — dat je dit onderwerp natuurlijk zo uitgebreid kunt bespreken als je maar wilt. De Schrift is daarin zo rijk, maar dat neemt niet weg dat het onderwerp dat gepland staat ook wel iets heeft van een volheid; dat het vervuld is. En dat is niet alleen maar omdat het de zevende avond is in de serie, maar het heeft te maken met de 'volheid der natiën'. Dat is een term waarvan u, als u een klein beetje Bijbelkenner bent, weet dat het een uitdrukking is die ontleend is aan — ja, aan wat? Ik doel nu eigenlijk vooral op de apostel Paulus, die daarover schreef in Romeinen 11. Er zijn nog diepere verbanden, maar misschien dat dat later nog aan de orde komt.
Ja, dus we hebben ons nu een zevental avonden beziggehouden met het fenomeen dat... even kijken, waar zou hij verder moeten gaan? Hij doet het niet. Waarom doet hij het niet? Ik heb er nog een. Ah, kijk, ik dacht dat er onlangs nog een nieuwe batterij in gedaan was. Deze doet het in elk geval. Waar we het dus over hebben in 'Naar de natiën gezonden', is het fenomeen, het gegeven dat God de hele wereld wil zegenen. Het is vooral een thema dat aan het licht komt, of vooral op de voorgrond gaat treden, vanaf de roeping van Abraham, die ook meteen eigenlijk min of meer onder die woorden geroepen wordt uit Ur der Galdeeën, met daarbij de belofte dat via hem en zijn zaad alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden.
Twee Routes van Gods Heil: het Profetische en het Verborgen Perspectief ↑ hoofdstukken
Gedurende deze serie is er een tweetal routes gedestilleerd van hoe God Zijn heil – Zijn redding en Zijn zegen – zendt naar de natiën. Tijdens de eerste twee avonden hebben we ons vooral beziggehouden met het profetisch oogpunt, het profetische perspectief. Dat wil zeggen: zoals de Bijbel daar heel expliciet over heeft gesproken, namelijk dat God via een gelovig volk Israël heel de wereld zal gaan zegenen. Dat gaat uiteraard ook zijn definitieve vervulling krijgen. Als God dat belooft, dan doet Hij dat ook; alleen blijkt het nu via een omweg te gaan. Maar in ieder geval zal straks bij de terugkeer van de Heer Jezus Christus, van de Messias, alsnog dit oogmerk bereikt worden: dat God via een gelovig volk Israël de wereld zal zegenen. Daarmee bedoel ik een volk dat Hij in de positie heeft gesteld om een volk van koningen en priesters te zijn. Via dat volk gaat Hij inderdaad heel de wereld zegenen en vanuit Jeruzalem zal de zegen dan naar heel de wereld toegaan. Dat is het profetisch perspectief. Of je nu Jesaja of Amos leest, noem ze maar op, de grote en de kleine profeten: ze spreken hier allemaal over. Dat is ook allemaal gebaseerd op de beloften die ooit aan de vaderen zijn gedaan, en daarmee bedoel ik Abraham, Izaak en Jakob.
Maar er is nog een ander punt dat met name in deze serie aan het licht is gekomen. We hebben het erover gehad hoe God Zijn heil naar de natiën zendt op een verborgen manier. Daarmee bedoel ik een wijze die ook al wel in het Oude Testament staat vermeld, maar dan op een verborgen wijze. Hoe gaat dat dan? Wel, dan gaat het heil niet via een gelovig Israël naar de volkerenwereld, maar via een ongelovig Israël. Daar hebben we met name bij stilgestaan. Eigenlijk is dat ook het meest actueel, want gedurende de afgelopen tweeduizend jaar is dat het traject geweest, de route die God gekozen heeft. Ik heb er al vaak op gewezen: op dat eerste plaatje van de serie zie je zo’n omweg waarin God Zijn weg gaat, eigenlijk buiten Israël om. Laat ik die pagina even laten zien; met die Davidster bedoel ik het volk Israël. Welnu, God gaat nu buiten dat volk om, en dat betekent gewoon via de natiën. Buiten Israël om gaat Hij Zijn weg, om uiteindelijk weer bij hen terug te komen. Het is een omweg, maar in het verborgene vind je dat al in het Oude Testament terug. Het is de apostel Paulus die hierover schrijft.
Paulus' Bediening: de Apostel van de Natiën, Gebaseerd op Israëls Ongeloof ↑ hoofdstukken
Laten we de bediening van Paulus nog even op een rijtje zetten. Paulus noemt zichzelf meer dan eens de apostel van de natiën. Hij is niet alleen een apostel voor de natiën, maar hij is ook een apostel die zich met de natiën identificeert. Hij is een heidense apostel en als zodanig rekent hij zich, hoewel hij een Jood is, inmiddels tot de natiën, tot de heidenen. Vanaf het begin van zijn bediening is die positie – dat hij een apostel van de natiën is – gebaseerd op Israëls ongeloof. In de derde en vierde studie was dat eigenlijk het hoofdonderwerp: niet-Israël. We hebben daar een hele avond aan gewijd: dat niet-Israël een 'dwaas volk' is. Ik zeg 'volk' tussen aanhalingstekens, want in de strikte zin van het woord is de Ecclesia die nu verzameld wordt uit de natiën niet eens een volk zoals Nederland een volk is, of zoals de Belgen of de Israëli's dat zijn. Dat zijn volkeren in de natuurlijke zin van het woord, maar de Ecclesia is een volk uit de natiën. Het is eigenlijk een losse verzameling van individuen. Dat is niet helemaal correct, maar daar komt het toch op neer. Het is in ieder geval niet in de eigenlijke zin een volk en dat zegt Paulus ook.
Paulus wijst erop dat wat hij doet in feite al op een verborgen wijze aangekondigd staat in de eerste Bijbelboeken, in Deuteronomium. Mozes heeft daar al over geschreven: niet Israël is op dit moment Gods volk, maar een volk uit de natiën, een heidens volk, een dwaas volk. Dat wil zeggen: een volk dat van origine helemaal geen kennis heeft van Gods wegen, want dat was juist aan Israël gegeven. Dat is ook de wijze waarop Israël jaloers gemaakt wordt, want het volk van God in onze dagen is niet Israël. Israël is vandaag 'lo-ami': niet mijn volk. Dat is nu definitief, totdat zij weer 'ami' worden: mijn volk. Maar nu is het: niet mijn volk. Die kwalificatie van Gods volk is nu toegekend aan een volk uit de natiën. Dat is heel karakteristiek voor deze tijd.
Het verschil tussen Israël en de natiën wordt nu gemarkeerd. Met die definitie hebben we ons de vorige keer heel speciaal beziggehouden: wat is nou eigenlijk Israël? Daar hoef je je helemaal niet te verliezen in afstammingskwesties, in DNA of in moeilijke omschrijvingen, want God zelf definieert in Zijn woord zowel Israël als de natiën. Het verschil wordt gemarkeerd door het verbodsteken, en dat is de besnijdenis. De besnijdenis is in feite een synoniem voor Israël. Het tegengestelde van de besnijdenis is de voorhuid; dat wil zeggen degenen die niet besneden zijn. Dat is een synoniem voor de natiën. Wat wordt tot Israël gerekend? Dat wat besneden is. En wat wordt tot de natiën gerekend? Dat wat niet besneden is: de voorhuid dus. Met die kwestie en de consequenties daarvan hebben we ons in de laatste studie in maart beziggehouden.
Dit is nu min of meer een bekroning of de samenvatting van wat we tot dusver hebben gezien: de volheid der natiën. Die uitdrukking is ontleend aan Romeinen 11. Voordat Paulus daarover gaat spreken in Romeinen 9 tot 11, heeft hij het over de weg die God gaat met Israël en de omweg die Hij momenteel bewandelt. Romeinen 9 tot 11 is in de hele serie een heel elementair deel van de Bijbel geweest, omdat Paulus juist in die hoofdstukken onder woorden brengt wat God nu in onze dagen doet. Wat in het boek Handelingen beschreven wordt als historisch, legt hij uit in die hoofdstukken. Het is heel eigenaardig dat deze hoofdstukken het karakter hebben van een intermezzo, een interval of een onderbreking. Romeinen 1 tot 8 is een geheel, en als je 9, 10 en 11 eruit zou laten, dan zou je van het slot van Romeinen 8 direct over kunnen springen naar Romeinen 12 vers 1. Je mist feitelijk niets, en dat geeft aan dat het een intermezzo is, een onderbreking.
Maar dat is precies waar Paulus het in die hoofdstukken over heeft: over de weg die God nu momenteel onderbroken gaat. Hij ging Zijn weg met Israël en Hij zal die weg ook weer voortzetten, maar nu, in deze tussentijd, staat de pauzeknop aan. Dat woord vind ik mooi, want pauze heeft alles te maken met de naam Paulus. 'Paul' is het Griekse woord voor stoppen en daarmee ook voor onderbreken: een tijdelijke stop. Dat is heel karakteristiek voor onze tijd. Ook de komst van de Messias is onderbroken. Hij was hier op aarde, Hij zal Zich opnieuw vertonen, en wij leven nu in die break. Die gang van zaken is ingezet door de apostel Paulus en die gaat zijn voltooiing krijgen. Daarover heeft Paulus het aan het slot van Romeinen 11, en daar gaan we straks ook zeker naartoe, maar ik begin met een tweetal passages uit Handelingen.
Drie Sleutelpassages: Handelingen 22, Handelingen 28 en Romeinen 11 ↑ hoofdstukken
We gaan kijken naar het boek Handelingen, om te beginnen Handelingen 22, daarna naar Handelingen 28 en vervolgens naar Romeinen 11. Er zijn dus een drietal passages te bespreken. Zoals altijd wanneer je naar verschillende passages gaat, moet ik eerst even een korte situatieschets geven, zodat u weet waar het hier over gaat. Wat hier beschreven wordt, is ergens eind jaren vijftig van de eerste eeuw geweest. Paulus staat in de passage die we straks gaan lezen op de treden, dat wil zeggen bovenaan de trappen van Fort Antonia. Hij staat daar omdat hij zojuist is gearresteerd op de beschuldiging de tempel te hebben ontheiligd. Dat was weliswaar niet correct — dat bleek ook wel — maar men meende dat Paulus in Jeruzalem in een heel kwade reuk stond, zelfs en juist ook bij zijn Messiasbelijdende broeders. Daar moest men eigenlijk niets van Paulus hebben, omdat hij zogenaamd 'afval van Mozes' zou leren.
Dat was trouwens niet waar, maar ook niet helemaal onwaar. Dat klinkt wat cryptisch natuurlijk; ik zou haast politicus kunnen worden met dit 'enerzijds, anderzijds'. Maar strikt genomen leerde hij geen afval van Mozes. Integendeel, wat Paulus deed was een vervulling van wat Mozes al had gezegd. Ik wees er zojuist al even op met dat citaat, maar hij bevestigt de Schriften op talloze manieren. Het is echter wel zo dat Paulus geen ijveraar voor de wet was. Hoewel hij zelf geheel Joods leefde en ook de rituelen volgde, leerde hij niet dat andere Joden dat ook moesten doen. Hij liet de Joden daarin vrij, en dat beschouwde men op zich al als afval van Mozes.
Men meende dus dat hij een heiden in de tempel zou hebben gebracht, en dat was ongeveer de ergste zonde die je als Jood kon begaan. Als iemand die niet besneden was binnen die muur — de sorek, zoals dat technisch heette — gebracht zou worden, dan stond daar de doodstraf op. Dat stond ook gegraveerd op die muren, en er zijn nog restanten van overgebleven. In die Griekse tekst zie je dat wie als niet-Jood, als onbesnedene, deze muur passeert, zeker ter dood gebracht zal worden. Paulus werd er nu van beschuldigd dat hij Trofimus, met wie hij gereisd had, in de tempel zou hebben gebracht. Er ontstaat een enorm tumult en de Romeinen moeten ingrijpen, want de Joodse menigte probeert hem te doden. Het zijn inderdaad de Romeinen die voor Paulus in moeten staan en hem in veiligheid brengen.
Dit is trouwens een mooie illustratie van waar ik het zojuist over had: Paulus is een Jood, maar in de praktijk wordt hij gerekend tot een heiden. In diezelfde passage lees je ook dat hij een gesprek heeft met een Romeinse hoofdman en dan zegt: "Weet u dat ik een Romein ben?" Dat was op zich al verbazingwekkend. Paulus was dus een Romein en als zodanig kon men hem niet zomaar geselen. Hij werd dus beschermd door de Romeinen. Vervolgens krijgt Paulus het woord; hij krijgt de gelegenheid en spreekt zijn volksgenoten moeiteloos in het Hebreeuws toe. Paulus was een Hebreeër uit de Hebreeën, zoals hij ergens in de Filippenzenbrief zegt.
Hij krijgt hier een unieke gelegenheid. Naar de mens gesproken was dit een geweldige kans voor hem om in Jeruzalem, daar bij de tempel, een volk toe te spreken dat hem wel zou willen villen en killen. Maar nu krijgt hij van de Romeinen de gelegenheid om daar boven op de trap zijn volk toe te spreken. Op het moment dat hij die kans krijgt, maakt hij een handgebaar en maant de menigte tot stilte. Iedereen werd stil en dan houdt hij zijn verhaal. Hij vertelt over zijn komaf, wie hij was, over Tarsus; hij vertelt zijn hele verhaal. Het lijkt de gelegenheid om zijn volk te overtuigen, maar aan het slot van zijn verhaal wordt er hardhandig ingegrepen. Zijn roeping blijkt een heel andere te zijn. Op dat moment gaan wij nu inhaken. Na deze situatieschets sluit ik aan bij vers 17. Paulus is midden in zijn verhaal. Hij had zojuist verteld hoe hij ooit een vervolger is geweest van de Ecclesia, maar dat hij geroepen was op de weg naar Damascus. In vers 17 staat dan dit.
Handelingen 22: Paulus' Extase in de Tempel en het Bevel Jeruzalem te Verlaten ↑ hoofdstukken
En het overkwam mij, toen ik te Jeruzalem was teruggekeerd... Hij was kort daarvoor geroepen en keerde toen uiteindelijk weer terug naar Jeruzalem. Dat was, zo weten wij uit Galaten, drie jaar na zijn roeping op de weg naar Damaskus. Je leest er ook al over in Handelingen 9 vers 26. Hij ging dus naar Jeruzalem, maar het is trouwens ook maar een betrekkelijk kort bezoek geweest, want er ontstond alweer een enorme rel rond de figuur van Paulus.
Wanneer hij zegt: "Toen ik te Jeruzalem was teruggekeerd", dan geef ik dat eigenlijk ook aan om te laten zien dat dit nog in de beginperiode was van zijn bediening. Sterker nog, hij was toen nog helemaal geen 'Paulus'. Hier werd hij nog geen Paulus genoemd; pas jaren later zou hij daadwerkelijk die naam krijgen. Saulus, anders gezegd Paulus, dat komen we pas tegen in Handelingen 13. Hier zitten we feitelijk nog in de tijd van Handelingen 9. Dit is dus nog voordat Saulus Paulus werd.
Hij was naar Jeruzalem teruggekeerd en dan lees je dat hij daar in de tempel aanbad en in extase geraakte. Ik heb het woord 'extase' expres even onvertaald gelaten, want je herkent het Griekse ekstasis er direct in terug. In de NBG-vertaling staat er 'verrukking', maar letterlijk betekent het 'buiten zichzelf staan'. Dat wil zeggen dat je eigenlijk even niet meer jezelf bent. In dit geval is het een aanduiding van het feit dat hij een visioen van Godswege ontving; dat blijkt ook wel uit het vervolg. Hij geraakte in extase, en 'buiten zichzelf' betekent hier niet een euforische toestand zoals wij dat soms plat gebruiken, maar het duidt op een situatie waarin je zelf geen controle meer hebt. De Heer bracht hem daarin en maakte hem dingen duidelijk. Er staat: "En dat ik Hem zag, die tot mij zeide: Haast u en vertrek spoedig uit Jeruzalem, want zij zullen van u geen getuigenis over Mij aannemen."
Dit is de eerste keer dat hij na zijn roeping weer in Jeruzalem komt, drie jaar later. Ik ga ervan uit dat de Heer in het jaar 30 is gestorven en opgestaan. In het jaar 34, drieënhalf jaar later, is Saulus geroepen op de weg naar Damaskus. Dit bezoek was weer drie jaar daarna, dus dit zal ongeveer in het jaar 37 van onze jaartelling geweest zijn. Hier krijgt hij al van Godswege te horen — hij zag de Heer die tot hem sprak: "Haast u en vertrek uit Jeruzalem." Hij weet hier dus al dat Israël zich niet zou bekeren.
Dat niet alleen, het was ook niet zijn roeping. Het was niet zo dat Israël zich niet zou bekeren, maar dat hij daar toch in Jeruzalem moest blijven. Nee, hij krijgt de opdracht: vertrek uit Jeruzalem. En dat wordt niet gebracht als een vermoeden of een waarschijnlijkheid, maar als een vaststaand feit: "Zij zullen van u geen getuigenis over Mij aannemen." Dat wist hij hier dus al; het werd hem verteld. Dat is een les voor hem geweest, want dat blijkt wel uit zijn reactie. Saulus gaat namelijk tegenstribbelen. Daar komt het eigenlijk op neer.
Hij zegt: "Heer...", en eigenlijk klinkt daar een "maar Heer" in door. "Zij weten zelf dat ik het was, die hen, die in U geloofden, liet gevangen zetten en in de synagogen geselen." Waarom zegt Saulus dit in dat visioen? Waarom is dit zijn antwoord op het bevel van de Heer om weg te gaan uit Jeruzalem omdat ze zijn getuigenis niet zullen aannemen? Het feit dat hij tegenstribbelt, geeft aan dat hij eigenlijk wel effect verwachtte, en logischerwijs ook mocht verwachten. Dit laat zien dat hij dit zelf ook heeft moeten leren. Ook Saulus' verwachting moest hier nog worden gecorrigeerd door de Heer Zelf.
Kennelijk had hij in deze situatie nog steeds de gedachte: "Jeruzalem, daar moet ik wezen." Want als er nu één indrukwekkende getuige was in Jeruzalem, dan was hij het wel. Iemand die nota bene zo gelieerd was aan het Sanhedrin, een van de meest veelbelovende studenten in die dagen. Hij zegt in Galaten 1 dat hij het verder had gebracht in het jodendom dan vele van zijn tijdgenoten. Hij was niet alleen een briljante student, maar ook veelbelovend en bezeten van een enorm fanatisme, drive en energie. Dat is wat hij hier ook zegt: "Zij weten het toch? Ik was bekend in het Sanhedrin, de hogepriester kende mij en heeft mij zelfs toestemming gegeven om naar het buitenland te gaan." Hij was de leider van de hele oppositie tegen de beweging van die 'sekte van de Nazareeërs'. "Zij weten zelf dat ik het was, die hen, die in U geloofden, liet gevangen zetten en in de synagogen geselen. En toen het bloed van Uw getuige Stefanus vergoten werd..." Ja, en dat was natuurlijk een heel markant punt.
De Steniging van Stefanus: de Officiële Verwerping van de Opgestane Messias ↑ hoofdstukken
We hebben het hier al eens een avond in zijn totaliteit over gehad. Bij deze gelegenheid, toen Stefanus werd gestenigd, was dat een heel markant moment. Waarom? Omdat het Sanhedrin toen ook officieel, als leiders van het volk, afstand nam van Christus. Je zou kunnen zeggen: maar dat hadden ze toch al veel eerder gedaan door Jezus te kruisigen? Ja, maar nu ook van de opgestane Christus. Ze hadden Jezus gekruisigd en vervolgens is vanaf de Pinksterdag aan het volk gepredikt: "Deze Jezus die jullie hebben gekruisigd, heeft God opgewekt." Petrus zegt dan ook bij herhaling dat dit allemaal zo moest gebeuren, maar dat God zo in vervulling heeft doen gaan wat Hij bij monde van alle profeten heeft gesproken. Hij roept hen op: "Kom dan tot bezinning. Keer je om en kom alsnog tot inzicht wie deze Messias is." Maar nu werd dus ook de opgestane Messias verworpen. Israël deed dat officieel.
Het loutere feit dat Stefanus dat ook zo heel expliciet benoemt, is al heel typerend. Op het moment dat hij bij de steniging zo ongeveer dood neervalt, zegt hij: "Ik zie de Zoon des Mensen, de Ben Adam, staande ter rechterhand Gods." Hij ziet Hem dus niet alleen maar als de Verhevene, maar ook als de Opgestane.
En toen het bloed van de getuige Stefanus vergoten werd... Saulus "pruttelt" hier als het ware nog tegen het commando van de Heer om weg te gaan uit Jeruzalem. Hij zegt: "Ja, toen stond ik er ook goedkeurend bij." Saulus was daar niet alleen persoonlijk aanwezig, maar hij bevestigde en supportte dat ook; hij bewaarde de kleren van hen die Stefanus doodden. En de Heer zei tot hem: "Ga heen, want Ik zal u uitzenden, ver weg naar de natiën." Dat "ga heen" betekent eigenlijk ook: stop nu met pruttelen, stop de discussie. Ik ga hier verder niet over onderhandelen; ga heen.
Saulus noemde hier een paar argumenten. Hij beriep zich op zijn verleden en wie hij was. Hij beriep zich ook op zijn betrokkenheid en zijn passie, op de energie en de tijd die hij had gegeven, maar ook op het feit dat hij op een wonderbaarlijke wijze was omgekeerd. Al die argumenten die Israël zouden moeten overtuigen — menselijkerwijs gesproken, vanuit Paulus' optiek — die had hij nu ingebracht. En wat krijgt hij te horen van de Heer? De Heer gaat er eigenlijk niet eens op in. Hij krijgt meteen de aankondiging: ze zullen van jou geen getuigenis aannemen en dus: ga weg uit Jeruzalem. Zo moet het ook gaan.
Hier wordt het herhaald en er wordt gezegd: "Want Ik zal u uitzenden, ver weg naar de natiën." Daarmee is ook gezegd dat Paulus' missie naar de natiën niet zijn eigen keuze is. Dat is wat hier met zoveel woorden wordt aangegeven: Ik zal jou uitzenden. Het is overigens opmerkelijk dat Paulus in zijn brieven dat ook vaak meteen al in de inleiding aangeeft, dat hij zegt: "Paulus, een apostel, niet vanwege mensen, maar door de wil van God." Daar klinkt in door: dat is niet mijn wil, het is niet mijn keuze geweest. Zelfs hier nog, drie jaar na zijn roeping, moet hij dit horen. We weten dat bij zijn roeping al werd gezegd dat hij naar de natiën zou gaan, maar drie jaar later wordt hem in Jeruzalem geboden om de stad te verlaten. Want de Heer weet: Jeruzalem zal niets van jou willen weten en niets van alles wat jij te melden hebt over de Messias. Dat wordt hem gewoon zwart op wit gezegd, en daarom moest hij daar weg.
Vandaar ook dat Paulus altijd moeite heeft gehad om naar Jeruzalem te gaan; dat zie je in het boek Handelingen iedere keer weer terug. Daar had hij alle reden voor. Eigenlijk escaleert het hier ook in Handelingen. Als hij bij deze gelegenheid Jeruzalem bezoekt, dan breekt echt de hel los, als ik het zo mag zeggen. De boodschap is: Israël hoort niet, en juist omdat Israël niet hoort, moet jij nu naar de natiën gaan. Ver weg; dat geeft eigenlijk ook aan dat er een enorme distantie is tussen Israël en Jeruzalem, waar hij zich nu bevond, en de plaats waar zijn roeping lag, namelijk bij de natiën.
Dit woord kreeg hij hier te horen. Terwijl hij daar op die trappen staat — het wordt in Handelingen door Lucas heel filmisch beschreven — kun je het bijna voor je zien hoe dat ging. Met alle handgebaren sprak hij hen toe in de Hebreeuwse taal en het volk luisterde stil naar hem. Dat is een geweldige gelegenheid, nietwaar? Dat die enorme menigte zo op die manier een kans krijgt en hij zo'n kansel krijgt om hen toe te spreken. En dan is het laatste wat hij in Jeruzalem heeft mogen vertellen, dit.
Het Laatste Woord in Jeruzalem en de Blinde Woede van het Volk ↑ hoofdstukken
Namelijk dat de Heer tegen hem zegt: ‘Ga heen, want Ik zal u uitzenden ver weg naar de natiën.’ Dit zijn de laatste grote publieke woorden die Paulus in Jeruzalem heeft gesproken. Daarna kon het niet verder. Hij wilde ongetwijfeld meer zeggen, maar dan lees je: ‘En zij hoorden hem aan tot dit woord toe.’ Dus wat was het laatste woord dat gezegd werd? Nou, dat wat de Heer Zelf ooit tegen hem had gezegd: ‘Ga naar de natiën.’
Je moet je goed realiseren hoe dit hier is aangekomen. Want de menigte – we hebben het er de vorige keer ook al even over gehad, in die zin grijpt het allemaal wel wat in elkaar – de menigte hier begrijpt precies wat dit betekent. Ze willen er niet aan; de waarheid erachter verstaan ze niet en geloven ze zeker niet, maar ze begrijpen wel het grote pijnpunt wat hier in feite gezegd wordt. Namelijk niet van: ‘Nou ja, de natiën mogen er ook bij horen.’ Nee, zij horen precies wat hier in feite gezegd wordt: God gaat nu buiten Israël om Zijn werk doen. Niet in Jeruzalem, want die zullen Mij niet horen, en daarom: ga naar de natiën, daar ligt jouw arbeidsveld, die zullen het getuigenis horen.
Er vindt dus een rolverwisseling plaats. Dat wat eigenlijk toegekend zou zijn aan Jeruzalem, aan het volk, dat wordt nu verplaatst naar de natiën. Nou, dat heeft men heel goed aangevoeld, wat hier eigenlijk mee gezegd wordt. Hier worden ze – en nu ben ik weer terug bij het onderwerp van twee maanden geleden – hier worden ze jaloers gemaakt. Echt, en zodanig getriggerd dat ze in complete, uitzinnige woede ontsteken. Want wat hier gezegd wordt... eigenlijk wat hier staat, dat zijn de woorden van Romeinen 9 tot en met 11. Wat hier feitelijk gezegd wordt, is: niet jullie zijn op dit moment het volk van God, maar zij daar, de natiën.
‘En zij hoorden hem aan tot dit woord toe en toen verhieven zij hun stem.’ Dat zij dit dus inderdaad op deze wijze hebben opgevat, dat verzin ik niet; het staat er namelijk gewoon bij. Het blijkt uit de reactie. En toen verhieven zij hun stem. Tot op dat moment hadden ze hem de hele tijd aangehoord. Maar toen riepen ze: ‘Weg van de aarde! Weg met zo iemand!’ Wat ze aanvankelijk al eerder wilden doen, en waar de Romeinen tussenbeide moesten komen, dat wordt nu herhaald. Nu heeft Paulus de gelegenheid gekregen om het woord te voeren, maar nu willen ze niet langer naar hem luisteren. Weg van de aarde met zo iemand, want hij behoort niet te blijven leven.
Als je wilt weten hoe het verder is gegaan: Handelingen 22 gaat verder. Feitelijk is het zo dat Paulus hier gevangen wordt genomen. Hij komt eerst in gevangenschap in Jeruzalem, dan wordt hij ook nog voorgeleid aan het Sanhedrin. Vervolgens wordt hij onder escorte naar Caesarea gebracht, want zelfs in Jeruzalem was het niet veilig. Er was namelijk ook nog een complot gesmeed onder Joden die hem eigenlijk wilden ombrengen. Dan lees je dat hij onder een enorme beveiliging van honderden Romeinse soldaten naar Caesarea wordt gebracht, daar in de buurt van – nou ja, richting Haifa zeg maar. Daar heeft Paulus dan ook nog eens twee jaar gevangen gezeten. Dat is allemaal het gevolg van deze gebeurtenis.
Nogmaals, de woorden die we zojuist lazen, zijn de laatste woorden die Paulus daar in Jeruzalem heeft gesproken. En hij refereert aan dat wat aan het begin van zijn bediening al vaststond, namelijk: Jeruzalem zal niets van jou willen weten, Paulus, en vandaar dat je naar de natiën gezonden zult worden. Paulus komt dan in Caesarea en mag daar Felix en allerlei andere gouverneurs – Festus en ook koning Agrippa – aanspreken. Uiteindelijk beroept hij zich op de keizer en dan wordt hij ingescheept en naar Rome vervoerd. En dan zijn we inmiddels weer een paar jaar verder.
Handelingen 28: de Samenkomst in Rome en het Oordeel uit Jesaja 6 ↑ hoofdstukken
En dan komen we in het slot van het boek Handelingen: Handelingen 28. Ik verwees zojuist naar Handelingen 22, het slot van Paulus’ bediening in Jeruzalem, maar eigenlijk refereert hij daar aan iets wat hem al aan de aanvang van zijn carrière als prediker gezegd was. Ik noem dit eventjes omdat daarmee duidelijk is dat Paulus’ bediening onder de natiën en het feit dat Israël terzijde gesteld was, karakteristiek is voor heel zijn bediening. Dat is dus niet op een later moment ontstaan; nee, dat stond vanaf het begin vast.
Goed, dan gaan we nu naar Handelingen 28 voor een situatieschets. Paulus is als gevangene gearriveerd in Rome. Je leest dat hij daar een betrekkelijke vrijheid heeft; dat wil zeggen dat er voortdurend een soldaat is die hem bewaakt, maar hij heeft huisarrest en nodigt de vooraanstaande Joden op een afgesproken dag uit in zijn huis. Van de vroege ochtend tot de late middag doet hij moeite om vanuit de Schriften te bewijzen dat Jezus de beloofde Messias is. Maar ook daar stuit hij op weer heel wat weerstand, want het zijn slechts sommigen van de vooraanstaande Joden in Rome die daar gehoor aan geven.
Ik haak aan midden in de zin van vers 25: "en zonder het eens geworden te zijn..." Dit is de besluitvorming van zo’n hele dag, van zo’n hele conferentie bij hem thuis. Er vindt echter geen overeenstemming plaats, geen gezamenlijke conclusie en dus ook geen doorbraken. Zonder het eens geworden te zijn, werden zij weggezonden. Ja, die uitdrukking is wel apart, want het viel me pas op toen ik dat eens nakeek. In de NBG-vertaling staat: "toen gingen zij uiteen", maar dat is veel te zachtjes en veel te rustig uitgedrukt. Er staat letterlijk: "en zonder het eens geworden te zijn, werden zij weggezonden." Dat vind ik wel wat anders dan uiteengaan. Als ze weggezonden werden, gingen ze ook uiteen, maar omgekeerd is het niet zo dat als je uiteengaat, je per definitie weggezonden wordt. Dat is niet hetzelfde; ze werden weggezonden.
Het is dus echt een hele bewuste afsluiting. Paulus heeft daar zijn woord gedaan en de dingen onder bewijs gesteld, maar ook daar stuitte hij op zoveel traditionele weerstand, zoals wij er eigenlijk iedere keer op stuiten. Hij zendt hen eigenlijk weg met nog een boodschap: ik heb hier nog wat te vertellen. Want er staat bij: "nadat Paulus dit ene woord gesproken had..." Dit is dus eigenlijk echt een slotwoord. En ik moet het er meteen bij zeggen: het is ook een slotwoord voor het hele boek, want het is Handelingen 28, het laatste hoofdstuk.
Paulus zegt dan: "Voortreffelijk..." Zo staat het er eigenlijk. In de NBG-vertaling staat "terecht", maar dat is niet helemaal dekkend. Er staat eigenlijk een woord dat "goed" of "voortreffelijk" betekent. Voortreffelijk heeft de Heilige Geest door de profeet Jesaja tot uw vaderen gesproken. Er volgt dan een citaat uit Jesaja 6. Ik ga nu niet diep op de context in, want ik heb een ander doel met het bespreken van deze passage, maar het is een citaat waarbij Jesaja al profeteerde. Het is trouwens opmerkelijk: deze woorden die hier in Handelingen 28 worden vermeld, vinden we ook nog terug in Mattheüs 13 en Johannes 12. Bij verschillende gelegenheden worden ze geciteerd en het heeft allemaal te maken met de afwijzing van de Messias door het Joodse volk.
In feite staat daar gewoon heel explosief: "Ga heen", wordt tegen Jesaja gezegd, "ga heen tot dit volk." Dat klinkt heel afstandelijk. Niet "ga tot Mijn volk", maar "ga tot dit volk en zeg: Met het gehoor zullen jullie horen en jullie zullen het geenszins verstaan." Wat hier trouwens ook mee is gezegd: Paulus probeert niet meer te overtuigen. Dat was de afsluiting van de dag; hij is daar niet meer mee bezig. Dit is een afronding, een slotwoord, en hij stelt gewoon dingen vast. Hij observeert: ze willen het niet horen. Oké, jullie hebben het dan weliswaar gehoord met de oren, maar het is niet echt binnengedrongen. "Jullie zullen het geenszins verstaan en ziende zullen jullie het zien en ge zult het geenszins opmerken."
Ik denk trouwens dat dit laatste, dat "zien", ook heel letterlijk is en spreekt van alle wondertekenen gedurende de decennia die voorbij waren gegaan sinds de Heer het aardse toneel had verlaten. Al die jaren dat het Evangelie gepredikt is, hebben ze vele wondertekenen gezien met hun ogen. Maar ja, zien is één ding, het opmerken wat er aan de hand is, is iets anders. Het waren tekenen, maar de betekenis ontging hen compleet. Men was vooral drukdoende om de tekenen en de wonderen weg te redeneren. "Ziende zult gij zien en ge zult het geenszins opmerken, want," zo staat er, "het hart van dit volk is vet geworden." Log gemaakt, staat er in het interlineair. Dat wil zeggen dat ze niet meer in staat zijn om te ontvangen; ze denken alles al te hebben. Ze zijn als het ware vetgemest. Dat is ook wel heel filmisch uitgedrukt. Het hart van dit volk is vet geworden, ze denken alles al te weten. En er is niemand moeilijker te benaderen met informatie en met de waarheid dan degene die denkt het al te weten. Want ja, waarom zou je luisteren als je het toch al weet? Dan sta je niet meer open om te ontvangen.
Het hart van dit volk is vet geworden en hun oren zijn daardoor ook hardhorend geworden; het dringt niet binnen. "En hun ogen hebben zij toegesloten." Dat is trouwens actief, hè? Waarmee ook gezegd is: het is dus geen excuus. En tegelijkertijd zijn dat twee lijnen die je zo dikwijls ziet: het is de mens die hier inderdaad actief afwijst, en tegelijkertijd is het God die daarin Zijn weg gaat. Er zijn enorm veel voorbeelden daarvan. In feite refereerde ik er zojuist al even aan toen Petrus tegen zijn volksgenoten zei: jullie hebben Hem gekruisigd, maar het is geschied naar de bepaalde raad en voorkennis van God. Daar heb ik onlangs nog over mogen spreken. Maar dat gegeven dus: aan de ene kant hebben jullie Hem afgewezen, jawel, maar door alles wat de mens doet, gaat God Zijn weg. Dit is ook voorzegd; het moest zo gebeuren. En dat blijkt ook wel, want er staat vervolgens: "opdat zij niet zien met hun ogen en met hun oren niet horen en met hun hart niet verstaan en zij zich bekeren en Ik hen zou genezen." Wat hier gebeurt, is dat het volk wordt verhard, versteend. Hun ogen worden toegesloten en hun oren worden gestopt, zodat het niet binnendringt en werkelijk het hart bereikt. En dat had zelfs een oogmerk.
Gods Soevereine Regie: Verharding Opdat Zij Zich Niet Bekeren ↑ hoofdstukken
Dit is werkelijk zo bijzonder als je erover doordenkt. Want hier staat waarom God dat heeft gedaan: opdat zij zich niet zouden bekeren – ja, omkeren – opdat zij zich niet zouden omkeren en Ik hen zou genezen. Dit is het slot van het boek Handelingen. Aan het begin van Handelingen was de boodschap er nog; de boodschap werd gebracht en Petrus is daarvan met name de woordvoerder geweest: "Kom tot bezinning, keer je om en aanvaard Hem, de Messias." Maar nu, aan het einde van het boek, kunnen jullie als volk niet eens meer bekeerd worden. Dat kan bij gelegenheid natuurlijk wel plaatsvinden, maar voorlopig gaat dit niet gebeuren. Jullie kunnen je niet bekeren. Waarom niet? Omdat de ogen zijn toegesloten.
Ik wil het toch even aanhalen: in Johannes 12 wordt dit woord ook aangehaald, in vers 37. Daar staat: "En hoewel Hij zoveel tekenen voor hun ogen gedaan had" – voor hun ogen, dat konden ze dus zien – "geloofden zij niet in Hem, opdat het woord van de profeet Jesaja vervuld werd dat hij sprak: Heer, wie heeft geloofd wat hij van ons hoorde en aan wie is de arm des Heren geopenbaard?" En hierom, zo staat er dan achter, konden zij niet geloven, omdat Jesaja elders gezegd heeft: "Hij heeft hun ogen verblind en hun hart verhard, opdat zij niet met hun ogen zien en met hun hart verstaan, en zich bekeren en Ik hen geneze."
Zij konden dus niet geloven. Waarom? Omdat de Heer Zelf hun ogen heeft toegesloten. Wij geloven, en ik hoop het van harte, dat God bij machte is om ogen te openen, maar God is ook bij machte om ogen te sluiten. Dat wordt trouwens ook tegen Mozes ooit al gezegd: Wie is het die de ogen opent, maar wie is het ook die ze sluit? Hij is degene die de dingen beschikt. Hij gaat Zijn weg door alle menselijke onhebbelijkheden en ongeloof heen; Hij is de grote Regisseur.
Dat is zo’n geweldige waarheid. Ook hier, om het daarmee aan te geven: Israël kon niet langer zien, horen en verstaan. De bekering van Israël was nu zo niet meer aan de orde en ze zouden ook niet hersteld of genezen worden. Hun ongeloof tot op vandaag is inderdaad naar Zijn bepaalde raad en voorkennis. Dan gaan we straks naar Handelingen 28 vers 28, die moet ik er zeker nog even bij betrekken. Maar ik zie dat het negen uur is, dus ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren.
Goed, wij gaan weer verder. We hebben nog een half uurtje te gaan. We waren gebleven in Handelingen 28, het slot van het boek. Paulus is daar in Rome en nodigt de Joodse leiders aldaar uit in zijn eigen gehuurde woning, zo lezen we. We hebben al gezien dat dat geen succes was, in die zin dat slechts sommigen gehoor gaven aan datgene wat hij te melden had. De rest was onwillig, en dat is eigenlijk het vaste stramien dat je altijd in het boek Handelingen aantreft. Eigenlijk is heel Handelingen een groot verslag van hoe het heil naar Israël gezonden werd, hoe het volk opgeroepen werd om zich om te keren en te bezinnen, en hoe zij ook de opgestane Messias hebben verworpen. Het is de apostel Paulus die dat vanaf de aanvang heeft gepredikt en heeft geweten. Dat is wat ik bedoelde aan te geven met de verwijzing naar Handelingen 22. Iedere keer zie je dat gegeven naar voren gebracht. En dan krijg je in Handelingen 28 vers 28 – heel makkelijk te onthouden ook...
Handelingen 28 Vers 28: het Heil Gods Is aan de Natiën Gezonden ↑ hoofdstukken
Op basis van wat hij zojuist had vastgesteld, concludeert Paulus dat het volk van Israël niet kon horen, zien en verstaan. Dat had God namelijk zo bewerkt. En dan zegt hij in vers 28: "Het zij u dan bekend..." Dat "dan" slaat op het voorgaande; het is in feite een conclusie op basis van wat eraan voorafging. Dus: het zij u dan bekend dat dit heil Gods aan de natiën gezonden is.
Dit heil Gods – en "heil" is het woord voor redding, sommige vertalingen geven dat ook zo aan – deze redding die eerst aan Israël werd aangeboden, is vervolgens naar de natiën gezonden. Het is niet "vanaf nu", zoals het nog wel eens gelezen wordt, alsof er nu een grenspaal wordt gepasseerd. Ik heb een boekje geschreven dat ook zo heet: Handelingen 28, vers 28, de grenspaal van bedelingen. Dat is de ondertitel. Daarbij leeft vaak de gedachte dat vanaf dit punt het heil naar de natiën gaat, maar dat is niet het punt. Het punt is dat Paulus juist zegt: "Het zij u dan bekend, nu jullie hier ook in Rome zijn, dat dit heil Gods aan de natiën gezonden is." Dat wil zeggen: het is een voltooid gegeven.
Hetzelfde woord vinden we ook terug in Lukas 1 vers 26, in dezelfde grammaticale vervoeging. Daar wordt het inderdaad ook, net zoals in de Concordant Version, weergegeven als: dit heil Gods werd aan de natiën gezonden. Dit is niet iets nieuws; dit is een bekendmaken van iets wat Paulus eigenlijk gedurende zijn hele bediening als Paulus al heeft gedaan. Dit is een vaststelling, het is een feit. Aan Paulus was de taak gegeven om dit aan zijn volk bekend te maken, en dat doet hij dan ook.
In feite zagen we dit ook al in Handelingen 22. Wanneer hij daar op de trappen van Jeruzalem staat bij het fort Antonia, maakt hij ook aan zijn volk dit heil bekend. De boodschap van het Evangelie is nu – zo weet ik, want de Heer heeft het mij verteld – naar de natiën gezonden, niet naar jullie in Jeruzalem. En juist dat roept dat enorme venijn, dat verzet en die vijandigheid op. Het was Paulus' taak om dat te vertellen aan zijn volk, en nu doet hij dat hier voor het laatst.
Hiermee sluit het boek ook af. In feite wordt hier met recht een lijn getrokken. Het idee is niet dat vanaf nu het heil naar de natiën gaat, helemaal niet. Dat was al vanaf de aanvang van Paulus' bediening bekend, maar nu maakt Paulus dit voor het laatst ook aan zijn volk bekend. Dat is wat aan Paulus persoonlijk was toevertrouwd als bediening. Het was zijn bediening om het volk van Israël aan te zeggen: "Het heil is niet meer bij jullie." Niet jullie zijn het volk, maar dat dwaze, onverstandige volk dat nu verzameld wordt uit de natiën. Dat was zijn taak om dat aan Israël te vertellen.
En dan staat er nog bij: "Die zullen dan ook horen." Ik vind het apart dat het zo genoemd wordt: die zullen wel horen. Niet meer zien, waar we het zojuist nog over hadden zoals bij Israël, maar horen. Dat heeft er ook mee te maken dat er vanaf nu feitelijk niets meer te zien valt. Hij is de Verborgene voor Israël. Israël is nu als volk geen boodschap meer gegeven. Voor zover er een boodschap voor hen is, dan is dat omdat zij onder de natiën verstrooid zijn. Maar gedurende het hele boek Handelingen heeft Paulus dus de bediening gekregen om dit aan Israël, aan zijn volksgenoten, te vertellen: dat het heil naar de natiën gezonden is.
Romeinen 11: Uitleg van de Verborgenheid en een Waarschuwing Tegen Hoogmoed ↑ hoofdstukken
We zijn toegekomen aan Romeinen 11, want daar vinden we de term waar we het over hebben: de volheid der natiën. Als we naar zo'n andere Bijbelpassage gaan, moet ik weer even een paar dingen op een rijtje zetten. In Handelingen wordt de situatie historisch beschreven; het verhaal wordt verteld zoals het is gegaan. Dat is in feite Paulus' eigen relaas van wat hij meemaakte in Jeruzalem en hoe hij daarna naar de natiën toeging. Door Lucas wordt het daar als historie opgetekend, maar hier in Romeinen 9 tot 11 legt Paulus het uit. Dit zijn de hoofdstukken bij uitstek waarin hij de gebeurtenissen duidt. Hij ziet de contouren en beschrijft hoe dit alles volledig in overeenstemming is met het plan van God. Vandaar ook dat hij in deze hoofdstukken uitgebreid citeert uit de Schriften, uit Jesaja en uit Mozes. Het is een aaneenschakeling van citaten uit de Schriften.
De vraag is: hoe kan het dat het volk van Israël, het volk bij uitstek dat bestemd is om een zegenkanaal te zijn voor de volkeren, onwetend is – of liever gezegd: vijandig staat ten opzichte van het Evangelie? Dat zijn woorden die in Romeinen staan: zij zijn vijanden van het Evangelie. Hoe kan dat? Dat legt hij uit en ik ga niet nalaten om het te citeren, want het sluit prachtig aan bij wat we zojuist zagen in Handelingen 28 en wat we ook al even memoreerden aan de hand van een woord in Deuteronomium. In Romeinen 11 vers 7 zegt Paulus: "Hetgeen Israël najaagt, heeft het niet verkregen, maar het uitverkoren deel heeft het verkregen en de overigen zijn verhard, gelijk geschreven staat: God gaf hun een geest van diepe slaap, ogen om niet te zien en oren om niet te horen tot op de dag van heden." Dit is de weg die God gaat. Hoe kan het dat Israël dit niet ziet? Dat komt omdat God hun een geest heeft gegeven van diepe slaap en ogen om niet te zien en oren om niet te horen, tot op de dag van heden.
We zijn via verschillende wegen bij Romeinen 9 tot 11 aangekomen en een paar dingen hebben we daar inmiddels van gezien. Bijvoorbeeld dat Paulus is geroepen om Israël jaloers te maken door een dwaas volk dat nu Gods volk is. Dit is een tijdelijke onderbreking van Gods weg. Nu komen we bij Romeinen 11, net nadat Paulus naar voren heeft gebracht dat weliswaar het heil nu naar de natiën gaat, maar dat de volkeren ook niet bij de goedertierenheid van God zouden blijven en ook weer weggekapt zouden worden. Dat is wat hij in de voorgaande verzen naar voren had gebracht. God roept een volk uit de natiën; dat is Zijn tegenwoordige werk. Maar dat is niet definitief, het is een intermezzo. Hij gaat straks de draad weer oppakken met het volk Israël, dat dan weer Zijn volk zal zijn.
Met het oog daarop zegt hij in vers 25: "Want broeders, opdat jullie niet eigenwijs zouden zijn met de gedachte dat Israël nu passé is." Dat Israël nu met recht gepasseerd wordt. Wist u trouwens dat de woorden 'gepasseerd' en 'passeren' alles te maken hebben met Pasen? Het gaat over voorbijgaan. Je zou de gedachte kunnen hebben dat, aangezien God nu de natiën bezoekt, Israël definitief van het toneel is verdwenen. Dat is trouwens wat de heidenkerk als instituut officieel is gaan leren: "Wij zijn nu Israël en voor dat volk is geen roeping of bestemming meer." Dat betekent dat alle beloften die God gegeven heeft aan Israël, eigenlijk zijn overgeheveld naar de kerk. De vloeken overigens niet; die mochten zij houden.
Voor Israël was er totaal geen zicht. Paulus geeft echter niet alleen een waarschuwing, maar ook een voorzegging: jullie zullen ook niet bij de goedertierenheid van God blijven. Juist daar waar Paulus de natiën het Evangelie mocht vertellen van de goedertierenheid van God – hoe goed God is en hoe Hij inderdaad deze hele wereld op het oog heeft, de verzoening der wereld – heeft de kerk dat als instituut niet bewaard. Integendeel, er is vaak geen grotere vijand van het Evangelie dan juist de kerk. Vertel maar eens dat God de Redder is van alle mensen, of dat er maar één God is, de Vader. De Joden weten dat en moslims trouwens ook, dat er maar één God is. Maar de kerk heeft er een constructie van gemaakt, hun Drie-eenheid, die ze zelf niet kunnen begrijpen. Het is een mysterie, maar ze zijn zo ver verwijderd geraakt van de basiswaarheden van de Bijbel en van het Evangelie.
"Opdat gij niet eigenwijs zijt." Nou, dat zijn ze als geheel wel geworden. De erfgenamen van de boodschap zijn eigenwijs geworden en vandaar ook dat ze weer weggekapt zullen worden. In de veronderstelling dat de huidige situatie definitief zou zijn, zegt Paulus: "Ik wil u niet onwetend laten van dit geheim," of deze verborgenheid, of dit geheimenis. Een geheim houdt in dat wat verborgen was, nu wordt verteld. Paulus vertelt hun een geheim. Dat is typisch Paulus, omdat juist aan hem deze geheimenissen zijn geopenbaard. In Romeinen 16 staat in de laatste verzen: "Hem nu, die bij machte is u te versterken naar mijn evangelie en de prediking van Jezus Christus, naar de openbaring van het geheim, aionenlang verzwegen, maar thans geopenbaard en door profetische schriften volgens bevel van de eeuwige God tot bewerking van gehoorzaamheid van geloof bekendgemaakt onder alle natiën."
Dat is een hele mond vol, maar het betekent dat Paulus zegt dat er nu een geheim wordt verteld onder de natiën. Hij is daar het uitverkoren kanaal voor, omdat juist aan hem dit is geopenbaard en hij heeft dit door geschriften doorgegeven. Godzijdank is een van die geschriften wat we hier voor ons zien. Paulus maakt dus dit geheim bekend. Welk geheim is dat? In feite heeft dat geheim altijd iets te maken met wat God doet in die onderbreking, deze tussentijd. Er is een gedeeltelijke verharding over Israël gekomen. Daarover had hij eerder in Romeinen 11 al geschreven: dat er nu enigen uit Israël worden gered. Daar breekt het licht door en vindt het Evangelie gehoor. Paulus was daar zelf één van, maar het waren er slechts enigen. Meer hoef je in deze tussentijd ook niet te verwachten. Het volk als geheel is verhard, maar enigen uit hen komen wel tot inzicht omdat God hun de ogen opent. Deze gedeeltelijke verharding heeft echter een "totdat".
Het 'totdat' van God: de Volheid van de Natiën Die Binnengaat ↑ hoofdstukken
Dat is prachtig. Het heeft een 'totdat', en dat geeft aan dat het gelimiteerd is in de tijd. Dit blijft niet zo. De huidige situatie — dat Israël voor het grootste gedeelte als volk verhard is en niets moet hebben van haar Messias, het Woord niet verstaat of kan verstaan — heeft een 'totdat'. En nu komt het: totdat wat? Wat is de grens daarvan in de tijd? Want 'totdat' geeft een grens aan in de tijd. Nu is de situatie zo, en tot op de dag van vandaag is die verharding over Israël als volk een feit, maar dat heeft een 'totdat'. Totdat de volheid van de natiën binnengaat.
Niet totdat de natiën tot volheid komen. In het verleden heb ik het ook wel zo begrepen, of nou ja, begrepen... niet begrepen, maar ik dacht dat dit de gedachte was. Maar dat is niet wat er staat. Niet de natiën komen tot volheid, maar de volheid van wat nu onder de natiën wordt verzameld. Als dat vol is, compleet is — want dat is wat volheid betekent — dan zal de volheid van de natiën ook daadwerkelijk binnengaan. Dat wil zeggen dat zij haar bestemming zal bereiken.
Dat betekent dat vanaf dat moment het volk als geheel niet meer verhard is. Op het moment dat het werk van God nu onder de natiën gecompleteerd zal zijn en haar bestemming bereikt, zal zij binnengaan. Het wordt hier verder niet uitgelegd wat dat binnengaan is, maar elders weten we wel wat er gaat gebeuren als het werk van God nu compleet zal zijn. Dan zal de Ecclesia haar bestemming ingaan. Zij zal haar hele bestemming bereiken en weggerukt worden. Maar dat is hier niet het onderwerp. Waar het om gaat is dat ze zal binnengaan, tot haar bestemming zal komen of daar zal komen waar ze wezen moet.
En Aldus Zal Gans Israël Behouden Worden: de Verlosser uit Sion ↑ hoofdstukken
En aldus zal gans Israël behouden worden. Er is nu een gedeeltelijke verharding over Israël gekomen, voor het grootste gedeelte van het volk. Maar als eenmaal dat 'totdat' bereikt is, dan zal gans Israël behouden worden.
Ik moet er trouwens bij zeggen: er staat niet 'en dan', maar 'aldus'. Het is dus niet echt een tegenstelling. Want eerst wordt er gesproken over 'totdat', en dat geeft een tijd aan. Dat betekent dus dat het daarna niet meer zo is. Maar dat 'aldus' geeft vooral ook aan op welke wijze dat gebeurt. God gaat een bepaalde weg op een bepaalde manier, en als eenmaal de volheid van de natiën binnengaat, dan zal ook op die manier gans Israël als volk worden gered. Ik moet daar nog even op wijzen; ik kan het niet nalaten om er toch even aan te refereren.
Een Wonderlijke Parallel: Jakob Zegent Efraïm met de 'volheid van Natiën' ↑ hoofdstukken
Dat de term 'de volheid van de natiën'... We komen een vrijwel identieke uitdrukking tegen aan het einde van het boek Genesis, als Jacob zijn kleinzonen gaat zegenen. Dat wil zeggen: de beide zonen van Jozef. Manasse is de oudste en Efraïm is de tweede zoon, de jongste dus. Manasse wordt aan de rechterhand van Jacob gesteld, want die zou de eerstgeboortezegen krijgen. Efraïm wordt aan de linkerhand gesteld. Wat Jacob dan doet, is een prachtig beeld. Je kunt je voorstellen hoe dat eruitgezien moet hebben: dat Jacob dan zijn armen kruist. Jacob kende inmiddels — dit is natuurlijk ook profetisch zicht, dit is het woord van God dat hij kende — dit principe. In Hebreeën 11 lees je ook: door geloof heeft Jacob zijn zonen gezegend. Ik geloof dat er ook nog iets bij staat, maar dat weet ik even niet precies; in ieder geval heeft hij dat door geloof gedaan.
Hij kruiste zijn handen en zo kwam de eerstgeboortezegen bij Efraïm terecht, terwijl hij niet de eerstgeborene was. Jacob wist inmiddels wel hoe dat werkte; hij kende de geschiedenis. Hij was zelf de tweede en zijn vader was ook een tweede. En zijn grootvader Abraham was, zoals we weten, ook niet de eerstgeborene. Dat is eigenlijk vaste prik in het boek: niet de eerste, maar de tweede. Je leest dat de rechterhand van Jacob, zo gekruist, op het hoofd van Efraïm komt en dan staat er: zijn nageslacht, zijn zaad, zal een volheid van natiën zijn. Dat is vrijwel dezelfde uitdrukking die Paulus in Romeinen 11 ook gebruikt.
Dat is heel wonderlijk. Of Paulus hieraan gerefereerd heeft, weet ik niet, maar los van de geschiedenis van Jacob en Efraïm moeten we ook goed begrijpen wat hij ermee bedoelt. Maar ik vind het wel heel wonderlijk hoe dat in die geschiedenis in Genesis 48 — kijk het maar eens na — geschilderd wordt. Want daar vind je ook weer zo'n omkering. Precies zo'n omkering als Paulus beschrijft in Romeinen 9 tot 11. Het gaat niet naar Israël, maar naar de natiën toe. Sterker nog: de eerste zegen gaat niet naar het volk van Israël, maar gaat juist naar de natiën toe. Dat is juist ook die jaloezie van Israël. Je vindt daar ook dat Jozef het wil tegenspreken: 'Nee vader, dat gaat helemaal niet goed, zo moet het niet.' Maar het moest juist wél zo. Ook hier weer die omkering: niet de eerste, maar de tweede.
Wat er ook nog zo bijzonder aan is, is dat de zegen die aan Efraïm wordt toegekend, heel specifiek is. Efraïm wordt later trouwens de verzamelnaam voor de tien stammen, en die zijn voor een groot gedeelte verloren gegaan onder de natiën. Maar juist daar worden ze gezegend. De eerstgeboortezegen gaat dus eigenlijk naar de natiën toe. Juist als het zaad van Efraïm krijgt hij de eerstgeboortezegen, en die bestaat juist in het feit dat zij de natiën zijn. We hadden het er eerder over: wat zijn de natiën? Dat zijn in feite de onbesnedenen. Ze verdwijnen daar eigenlijk onder en verliezen hun identiteit. Denk daar maar eens over na; ik vind het een hele wonderlijke parallel.
En ook die omkering. Hoe dan ook: wanneer de volheid van de natiën — die bediening waar Paulus mee begonnen is — zal binnengaan, dan zal op die manier gans Israël... Ik heb het antwoord te pakken. Oké, is dat zo? Dan ben je oplettend. Ja, het is een tweede taal: omkeringen. En aldus zal gans Israël worden gered. Het gaat hier trouwens over het volk, heel het volk. Dat alle Israëlieten, en sterker nog: alle Adamieten uiteindelijk gered worden, is hier niet aan de orde. Het gaat hier echt over het volk. Dat wil zeggen: op het moment dat de volheid van de natiën binnengaat. Om het even helemaal plat te slaan: op het moment dat de Ecclesia, die uit de natiën voortkomt, haar hemelse bestemming zal ingaan, dan pakt God de draad weer op met het volk Israël. Er komt dan een moment dat heel het volk Israël, alle levende leden van het volk, gered zal zijn en ook gelovig zal zijn. Terwijl nu slechts het grootste gedeelte niets van Hem wil weten, komt er een moment dat het hele volk — zo staat het in Jesaja — 'heel mijn volk zal bestaan uit rechtvaardigen'.
En aldus zal gans Israël gered of behouden worden, gelijk geschreven staat: 'De Verlosser zal uit Sion komen; Hij zal de goddeloosheden van Jacob afwenden.' Weet u wat ik hier nou zo prachtig aan vind? We moeten bijna gaan afronden. Het is dat Israël dus niet dóór de natiën wordt gered. Dat was Paulus' bediening. Als dat de afdronk is van deze serie en u hebt dat meegekregen, dan is er al een belangrijk doel bereikt. Namelijk dat het niet Paulus' streven of bedoeling was, en ook niet het oogmerk van zijn bediening, dat Israël gered zou worden en tot geloof zou komen. Integendeel. Ook niet in deze tijd zal gans Israël gered worden. Dat is pas als de volheid van de natiën zal binnengaan. Maar dan ook op die manier, via die weg, zal gans Israël gered worden.
En hoe zal dat gebeuren? Wel, doordat de Verlosser uit Sion komen zal. Het is een citaat uit Jesaja, en daar staat dat de Verlosser tót Sion komen zal. Maar hier staat: 'uit Sion zal Hij komen'. En beide is waar. Hij gaat er eerst heen, naar Sion, en vervolgens zal Hij vanuit Sion Zijn volk opzoeken dat gevlucht zal zijn uit de stad die dan verwoest wordt. Er zal een vluchtweg ontstaan naar de woestijn en daar zal Hij Zijn volk treffen. Daar zal Hij de goddeloosheden van Jacob afwenden. Yom Kippur voor Israël. Ik heb onlangs nog, een week of twee geleden in de kapel, hierover mogen spreken. Een prachtig onderwerp. 'De Verlosser zal uit Sion komen', zo zal gans Israël gered worden. Dat is dus niet de agenda voor de Ecclesia in onze dagen; dat is niet wat ons te doen staat. Dat gaat de Verlosser hoogstpersoonlijk voor Zijn rekening nemen. De Verlosser zal eerst tot Sion komen, vervolgens uit Sion komen, en dan zal Hij de goddeloosheden van Jacob afwenden. En dat is echt het laatste waarmee ik het geheel nog eens samenvat.
Samenvatting: de Verzoening Der Wereld en het Naderende Leven uit de Doden ↑ hoofdstukken
Het is nu dus Israël die haar Messias verwerpt, maar dat betekent de verzoening van de wereld. Dat wil zeggen: nu Israël de boodschap van de Messias heeft verworpen, heeft God een dertiende apostel geroepen, buiten Israël en buiten de twaalf om. De boodschap die naar de wereld gaat, is dat God in Christus de wereld met Zich verzoende en ook zal verzoenen. Want alles is uit God. God verzoent vijanden tot Zich. De verzoening van de wereld.
Ik had het net over de kerk en over het instituut. Als er toch één boodschap is die verketterd, afgewezen en bestreden is, dan is het juist wel de boodschap van de verzoening der wereld. En het is de allermooiste boodschap die je maar kunt bedenken. Het is zo Godwaardig, omdat het alle eer aan Hem geeft. Want wat Israël of wat de wereld ook met de Messias heeft gedaan, Hij rekent het hun niet toe. Integendeel, Hij geeft hun het leven. Dat neemt alle motieven van vijandschap weg. Zo maakt Hij vrede met een wereld.
Als dat al de consequenties zijn van Israëls verwerping — de verzoening der wereld — wat zal hun aanneming straks dan anders wezen dan leven uit de doden? Over Pasen gesproken: dan zal Israël ook uit het graf der natiën, om zo te zeggen, opstaan; ook weer op de derde dag na twee millennia. Dan is het ook Pasen voor dat volk, een geweldige gedachte.
Dus we denken aan de ene kant deze dagen aan Hem die op de derde dag verrees uit het graf en door God werd opgewekt, en tegelijkertijd denken we ook aan dat volk dat na twee millennia zal opstaan, zal herrijzen en nieuw leven zal ontvangen om zo alsnog een zegenkanaal te worden voor de hele volkerenwereld. Vanuit Sion zal dan ook de wet uitgaan en des Heeren woord uit Jeruzalem. Al die profetieën zullen alsnog geheel en compleet tot rijke vervulling komen. Dat is ongelooflijk.
Ik geloof het. U gelooft het wel? Ja, ik geloof het ook. Maar dat komt ook alleen maar omdat mijn ogen ervoor geopend zijn. Wat heb je van jezelf? Er is maar één die dat duidelijk kan maken. Maar wat een zegen als je dit nu al mag weten. Het is geen verdienste. Zullen we het hier weer laten, lieve mensen?
UltimateGoodNews