▶ 00:00 Terugblik: Israël als Koninklijk Priesterlijke Natie ↑ hoofdstukken

We gaan voor de tweede keer in deze serie aan de slag met het thema 'naar de natiën gezonden'. Er valt veel te melden over dat fenomeen: het feit dat God de heidenwereld, de volkerenwereld zoals wij die noemen, wil bereiken. Vanavond, op deze tweede avond, zullen we ons bezighouden met de prediking van 'de twaalf'. Dat is een wat technische term, maar u weet waar het op betrekking heeft: de twaalf apostelen. Ik kom daar straks uiteraard op terug, maar eerst doen we een korte terugblik. Per slot van rekening hebben we tot dusver pas één avond gehad.

De vorige keer, een maand geleden, was het sub-onderwerp 'een koninklijk-priesterlijke natie'. Die term is ontleend aan Exodus 19, waar we lezen dat God tegen Israël zegt dat zij bestemd zijn om te midden van alle natiën, te midden van de volkerenwereld, een koninklijk en priesterlijk geslacht te zijn. Dat wil zeggen dat aan hen de heerschappij over de volkerenwereld is gegeven, maar dat niet alleen: het is ook een priesterlijke natie. God treedt via dit volk in contact met de natiën, en omgekeerd komt de volkerenwereld via dat volk in contact met God.

Zij spelen daar dus een centrale rol in. Ik heb een aantal schriftplaatsen laten zien—een twaalftal, ook dat was weer met opzet gekozen, al had ik dat getal nog wel met twaalf kunnen vermenigvuldigen. Het zijn allemaal plaatsen, met name in de Hebreeuwse Bijbel, waar geschreven staat dat God via Israël de volkerenwereld gaat zegenen. Heel het Oude Testament is daarvan doortrokken. Dat begon eigenlijk al bij de roeping van Abraham in Genesis 12. Daar lees je inderdaad dat via hem en zijn zaad—in de zin van het volk dat uit hem zou voortkomen—alle volkeren gezegend zouden worden.

Ik heb daar toen veel voorbeelden van gegeven. We hebben ons vooral beziggehouden met uitspraken in de Hebreeuwse Bijbel waar gezegd wordt dat God eerst Israël zal herstellen en tot een koninkrijk zal maken. Hij zal daar zelf regeren middels de Messias en vervolgens via een hersteld Israël de hele volkerenwereld daarbij betrekken. Dat is de vaste gedachte: eerst Israël, en vervolgens alle andere natiën.

Vanavond ligt in diezelfde lijn, maar we zullen ons vooral bezighouden met het Nieuwe Testament. We kijken naar de prediking van de twaalf, zoals die is opgetekend in het boek Handelingen. Je zou het in de tijd zelfs nog iets verder kunnen opschuiven; de twaalf hebben immers ook al gepredikt in de tijd dat de Heer Jezus hier op aarde was. Toen zijn zij er al op uitgestuurd—zelfs een keer met nog tweeënzeventig anderen—om aan Israël te prediken. Maar vanavond richten we ons specifiek op het boek Handelingen, en op Handelingen 3 in het bijzonder.

▶ 04:22 De Prediking van de Twaalf en het Wonder aan de Schone Poort ↑ hoofdstukken

Welke boodschap predikten de twaalf aan Israël? Als ik zeg 'de twaalf', dan is dat letterlijk een aanduiding van hen die de Heer ooit op aarde heeft uitgekozen om zijn leerlingen en discipelen te zijn, maar die Hij er vervolgens ook op uit heeft gestuurd met de boodschap. Zij zijn door Hem afgevaardigd en het is uiteraard niet voor niets dat het er twaalf waren, omdat dat alles te maken heeft met de missie die ze hadden met het oog op Israël, dat van oudsher gekenmerkt wordt door het getal twaalf: de stammen van Israël.

Wat was nu de boodschap die de twaalf predikten aan Israël? Vanavond wil ik jullie meenemen naar Handelingen 3. Waarom? Omdat dat hoofdstuk bij uitstek illustratief is voor de boodschap die heeft geklonken vanaf het moment dat de Heer het aardse toneel verliet. In Handelingen 1 lees je dat. De Pinksterdag is aangebroken, Petrus neemt het woord en voert het woord in Jeruzalem. Maar dan vooral in Handelingen 3 – wat enige tijd later geweest moet zijn, misschien een week of wat, hooguit een maand later – wordt de geschiedenis vermeld van de man die al vanaf zijn geboorte verlamd was. Hij was inmiddels de leeftijd van veertig jaar gepasseerd en lag daar bij de Schone Poort bij de tempel in Jeruzalem.

Petrus en Johannes kwamen daar en Petrus voerde het woord: "In de naam van Jezus de Nazarener zeg ik u: sta op en wandel." De man springt op en huppelt meteen. Hij had nog nooit gelopen, laat staan gerend of gehuppeld, maar nu huppelt en danst hij de tempel binnen. Er ontstaat een enorme volksoploop en dan neemt Petrus het woord. Hij legt uit dat dit niet alleen een machtig wonder aan die man is, maar dat het een teken voor het volk is. Hij knoopt daar een hele boodschap aan vast om de betekenis aan te geven van deze gebeurtenis die zo evident heeft plaatsgevonden: een wonderteken.

In de hoofdstukken daarna wordt beschreven – en dat zal het onderwerp voor de volgende keer zijn – hoe Israël op nationaal niveau, inclusief de regering van Israël, het Sanhedrin dat in Jeruzalem gezeteld was, het Evangelie heel uitdrukkelijk afwijst. Eigenlijk is dat al meteen duidelijk in Handelingen 2, maar die benadering van het Sanhedrin als leiders van het volk wordt steeds duidelijker tot de climax in Handelingen 7, wanneer Stefanus – zijn naam betekent 'kroon' – gestenigd wordt door het Sanhedrin. Dan komt ook de naam van Saulus, later Paulus genoemd, voor het eerst aan de orde. Dat is heel karakteristiek, maar dat wil ik parkeren voor de volgende keer.

Het is namelijk heel belangrijk, voordat we ons gaan bezighouden met hoe God gepland heeft om via Israël heel de volkerenwereld te zegenen. Dat was sowieso altijd al bekend; het was van oudsher de verwachting van Israël omdat het hele Oude Testament daarvan spreekt. In het Nieuwe Testament is het niet anders. Als de Messias daadwerkelijk komt, richt Hij zich in zijn bediening op aarde uitsluitend tot het volk van Israël. Heel exclusief. Wat ik nu zeg is eigenlijk een onbekende waarheid, want wat je in de Evangeliën leest, wordt vaak lukraak op gelovigen van vandaag toegepast. Natuurlijk kunnen we er ongelooflijk veel van leren en kun je het toepassen, maar de Heer zelf heeft uitdrukkelijk gezegd dat dit brood voor de kinderen van Israël bestemd is.

Wanneer er dan eens een niet-Jood aanklopt, is de eerste reactie: "Wacht even, Ik ben gezonden tot hen." Ik weet dat er uitzonderingen zijn als er erg op gehamerd wordt, zoals bij die Kananese vrouw. Zij zei: "Maar de hondjes eten toch ook de kruimeltjes?" Waarop de Heer antwoordde dat Hij zo'n groot geloof zelfs in Israël nog niet had aangetroffen. In het algemeen is de lijn echter dat de Heer zich tot Israël richt, opdat Israël tot bekering zou komen en tot inzicht en herkenning van de Messias. In het boek Handelingen zien we dat weer: een herhaling, maar eigenlijk ook een verheviging daarvan.

Laten we naar Handelingen 3 gaan. Tijden van verfrissing, tijden van verademing. Je leest die uitdrukking in vers 19 en 20. Ik begin te lezen in vers 11. Dat is een beetje lastig, want ik had het zojuist over die man die door Petrus en Johannes was genezen. Ik zeg het verkeerd, want Petrus doet juist veel moeite om te zeggen dat zij het niet hebben gedaan. Het is gebeurd door de naam die hij genoemd heeft: de naam van Jezus de Nazarener.

Wanneer die man dan al dansend en uitgelaten de tempel binnengaat en er een volksoploop ontstaat, staat er in vers 9: "En al het volk zag hem lopen en God loven." Men herkende hem als degene die om een aalmoes gezeten had aan de Schone Poort van de tempel. Ze werden met verbazing en ontzetting vervuld over wat er met hem gebeurd was. Dat kun je je voorstellen: een man die zo'n bekend gezicht was, een man van veertig jaar, bij wie zich zo'n wonder voltrekt. Er is verbijstering alom.

In vers 11 lezen we: "En toen hij, die veranderde man dus die zojuist compleet hersteld was, Petrus en Johannes vasthield, liep al het volk rondom hen te hoop." Door dit te doen, associeerde de man zich meteen met Petrus en Johannes. Hij wist maar al te goed: het is doordat zij dit woord tot mij spraken, dat dit gebeurd is. Logischerwijs trok hij met hen op en hield hij hen vast. Ik neem dat heel letterlijk. Hij hield hen gewoon vast en toen liep al het volk rondom hem te hoop in de zogenaamde Zuilengang van Salomo, vol verbazing. Dat is aan de rand van het tempelplein. Daar heb je zo'n hele zuilengang die de Zuilengang van Salomo genoemd wordt. Salomo, de zoon van David en de Vredevorst. Je leest in het boek Handelingen trouwens diverse keren dat het volk zich daar verzamelde. Het is een groot complex geweest en het is veelzeggend dat het zo heette. En dan staat er in vers 12...

▶ 13:03 Niet Door Godsvrucht, maar de Knecht Des Heren Verheerlijkt ↑ hoofdstukken

Petrus zag het en hij antwoordde het volk. Hij antwoordde, waarmee dus gezegd is dat er in feite een vraag was. Hij antwoordt eigenlijk op de vraag die iedereen daar had: hoe kon dit zo gebeuren? Hij antwoordde het volk en zei: "Mannen, Israëlieten, wat verwondert gij u hierover of wat staart gij ons aan, alsof wij door eigen kracht of godsvrucht deze hadden doen wandelen?"

Godsvrucht — het kan zijn dat ik dat de vorige keer ook heb gezegd, iets staat mij daarbij bij, maar ik weet het niet meer helemaal zeker. Letterlijk betekent dat woord 'goede verering'. 'God vrezen' heet het dan in andere vertalingen. 'Vrucht' heeft in ieder geval niets te maken met ons woord vrucht; het is afgeleid van een Duits woord en dat betekent 'vrezen' (Furcht). Het heeft hier dus te maken met, het is eigenlijk min of meer een Grieks equivalent van de term die we in de Hebreeuwse Bijbel zo vaak tegenkomen: de 'vreze des Heren'. Dat is wat godsvrucht is: ontzag voor Hem en daarmee Hem de eer geven, de credits geven die Hem toekomen.

Het is niet door eigen kracht geweest of door onze verering, godsvrucht, dat wij deze man doen wandelen. Hoe dan wel? Welnu, de God van Abraham en Isaak en Jakob, oftewel de God van onze vaderen, die heeft Zijn knecht Jezus verheerlijkt. Het is mooi trouwens dat hier meteen ook die link gelegd wordt met de aartsvaders. Ik zei het zojuist al: vanaf Genesis 12, vanaf dat de aartsvader Abram geroepen wordt en de belofte krijgt — maar niet alleen híj krijgt die belofte. Die belofte wordt herhaald aan Isaak en vervolgens aan Jakob. En later in dit hoofdstuk, we zullen het aan het eind van de avond pas lezen in het 25e vers, wordt die belofte aan de aartsvaders herhaald: "En in uw nageslacht, in uw zaad, zullen alle stammen van de aarde gezegend worden." Dat is dus de belofte die aan Abraham, Isaak en Jakob is gegeven.

Het is niet alleen maar een belofte áán hen, maar het is ook een belofte vía hen. Dat wil zeggen: via hen en hun nageslacht, hun zaad, zou God de wereld gaan zegenen. En de God van Abraham, Isaak en Jakob, de God van onze vaderen, heeft Zijn knecht Jezus verheerlijkt. Dat is interessant, want hier lees je een woord dat andere vertalingen ook gebruiken. In de Concordant Version staat 'boy'. En dat is eigenlijk ook de gedachte: er staat eigenlijk gewoon 'jongen'. Zijn jongen, Jezus. Dat is trouwens geen kritiek op de vertaling, want de associatie bij dat woord jongen is inderdaad die van knecht. Zoals het Engelse woord 'boy' dat ook uitdrukt, of 'garçon' in het Frans; dat betekent eigenlijk jongen, maar het heeft de betekenis van knecht. Ons woordje 'meid' is daar de vrouwelijke variant van. Een meid hebben, dat wil zeggen — nou ja, tegenwoordig mag dat natuurlijk niet helemaal meer om het zo te zeggen — maar dat betekent gewoon een dienstmeisje.

Vandaar, en het is heel interessant: dit woord 'knecht' is in de Septuagint, de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel (bent u er nog?), ook de vertaling van het woord wat je in Jesaja tegenkomt: de 'Knecht des Heren'. In het Grieks is dat de weergave waarbij de gedachte inderdaad mannelijk is, een jongen, maar dan in de zin van een dienaar, een knecht. De Knecht des Heren; bekend zijn natuurlijk al die profetieën over de Knecht die regelrecht gaan over de Heer Jezus Christus.

Ik verwijs hier nog even naar Jesaja 52 vers 13. Daar lees je: "Zie, Mijn knecht zal voorspoedig zijn, ja hij zal verhoogd, ja ten hoogste verheven zijn." In de Griekse vertaling staat er dan dit woordje 'paida', dat woord knecht dus. Ik haal het nu even aan omdat Jesaja 53 natuurlijk zo bekend is, beroemd ook denk ik, en niet ten onrechte. In die profetie lees je dat Jesaja al zes of zeven eeuwen tevoren aangeeft wie de Messias zou zijn en dat Hij verworpen zou worden door Zijn volk. "En wij achtten Hem niet, onze krankheden heeft Hij op Zich genomen en als een lam is Hij ter slachting geleid." Over die Man gaat het. Maar dan staat er ook nog bij, even daarvoor, dat Hij door God verhoogd zal worden. Terwijl het volk Hem verwerpt, zal God Hem verhogen. Hij zal voorspoedig zijn, ten hoogste verheven.

Dat is wat Petrus hier ook zegt: het is de God van Abraham, de God van onze vaderen, die heeft Zijn knecht Jezus verheerlijkt. In dit geval betekent dat niet alleen maar doen opstaan uit de doden, maar inmiddels is Hij ook ten hoogste verheven, namelijk ten hemel gevaren en onttrokken aan het oog. En dan staat er: "die gij..."

▶ 19:43 De Leidsman Ten Leven Gedood en Door God Opgewekt ↑ hoofdstukken

God heeft Hem verheerlijkt, maar jullie hebben Hem overgeleverd en verloochend ten overstaan van Pilatus, ofschoon deze oordeelde dat men Hem moest loslaten. Het is goed om even te bedenken wat ik zojuist al benoemde: het is nog maar een paar maanden tevoren dat de Heer, de Messias, door het volk was gekruisigd, gewoon op die plek daar in Jeruzalem. Dus als Petrus dit zo zegt tegen deze Israëlitische mannen, dan refereert hij aan een zeer recente geschiedenis. Datzelfde jaar nog hebben zij inderdaad die Knecht overgeleverd en verloochend ten overstaan van Pilatus. Het was weliswaar Pilatus die Hem liet kruisigen, maar dat was niet op zijn eigen initiatief; hij werd onder druk gezet. Dat is wat Petrus hier ook zegt: ten overstaan van Pilatus, ofschoon deze oordeelde dat men Hem moest loslaten. Pilatus krijgt te horen dat hij geen vriend van de keizer meer is als hij Jezus vrijlaat, en hij is heel zwak geweest in zijn rechtspraak door daaraan gehoor te geven. Hij werd bang en heeft alsnog fiat gegeven; zijn goedkeuring om Jezus te laten kruisigen.

Jullie hebben Hem overgeleverd en verloochend. Toch, gij hebt de Heilige en Rechtvaardige verloochend en begeerd dat een man die een moordenaar was, jullie geschonken zou worden. Pilatus heeft nog allerlei trucjes uit de kast gehaald — we kennen de geschiedenis — om er toch aan te ontkomen Jezus daadwerkelijk te veroordelen en om Hem in ieder geval niet te kruisigen. Maar zelfs toen het volk de keuze kreeg tussen Barabbas of Jezus, hebben ze massaal gekozen. Uit één mond lees je dan dat er gezegd wordt dat een man die een moordenaar was geschonken zou worden, terwijl de Leidsman ten leven werd gedood. Dat staat hier in het meervoud: jullie als volk.

De Leidsman ten leven wil niet alleen zeggen dat Hij naar het leven leidt; Hij is de grondlegger en de initiatiefnemer van het leven. Dat vind ik heel mooi. Het is niet alleen maar dat Hij de weg naar het leven is; Hij is degene bij wie het leven begint. Leven met een hoofdletter, namelijk leven dat eens voor altijd de dood achter zich heeft. Hij is de grondlegger van het leven, vandaar ook dat ik het met een hoofdletter heb gezet, want daarmee is het karakter aangegeven van het leven dat aan het licht is gekomen toen Hij door God werd opgewekt.

De Leidsman ten leven hebt gij gedood, welke God heeft opgewekt uit de doden, waarvan wij getuigen zijn. Dat wil zeggen: jullie hebben Hem gedood, maar Hij is door God gemaakt tot Leidsman van het leven door Hem op te wekken uit de doden. Terwijl alle doden achterbleven in het graf, is Hij de Eersteling uit de doden. Petrus zegt: "Waarvan wij getuigen zijn." Hij spreekt ook namens Johannes, maar eigenlijk namens al die honderden andere getuigen. In Handelingen 1 lezen we al over honderdtwintig man. Het is mooi dat je dat soort getallen vermeld vindt; we hebben het over de twaalf, maar ook over het tienvoud daarvan. Honderdtwintig speelt dan een grote rol en iedere keer worden we daarbij bepaald bij het volk van Israël.

Zij zijn de getuigen en je moet je realiseren dat wanneer die term gebruikt wordt, dit een juridische term is. U en ik — daar ga ik even gemakkelijk van uit — geloven en vertrouwen erop dat Hij daadwerkelijk uit de doden is opgewekt, maar wij zijn geen getuigen zoals Petrus en Johannes dat waren. Zij hebben Hem met eigen ogen gezien gedurende de veertig dagen dat Hij aan hen verschenen is bij allerlei gelegenheden. Eén keer waren er zelfs vijfhonderd broeders tegelijk, waar Paulus later ook over schrijft. Zij waren allen ooggetuigen. Het bijzondere daarvan is dat het hele getuigenis unaniem was. Niemand van de twaalf, van die honderdtwintig of van die vijfhonderd in dat gezelschap zei: "Nee, dat was niet zo." Het getuigenis was niet alleen veelvuldig, maar ook unaniem. Daarmee is ook gezegd — hoe was het ook alweer in de rechtspraak? — dat bij twee of drie getuigen een zaak zal vaststaan. In dit geval waren er zoveel meer getuigen en Petrus zegt: "Wij zijn daar ooggetuigen van."

En dan staat er: "Op het geloof van zijn naam heeft zijn naam deze, die gij ziet en kent, sterk gemaakt." Welke naam is dat? De naam die Petrus ook had genoemd. Laat ik het nog even voorlezen. Ik ging er vanuit dat u de geschiedenis kent, maar ik herinner er nog even aan dat Petrus en Johannes die man passeerden die daar bij de Schone Poort lag. Toen deze zag dat Petrus en Johannes de tempel wilden binnengaan, verzocht hij om een aalmoes. Petrus zag hem scherp aan, samen met Johannes, en zei: "Zie naar ons." De man hield zijn blik op hen gevestigd in de verwachting iets van hen te ontvangen, maar Petrus zei: "Zilver en goud bezit ik niet, maar wat ik heb, dat geef ik u: in de naam van Jezus Christus, Yeshua HaMashiach, dat wil zeggen de Messias, de Nazarener, wandel!" Hij greep hem bij de rechterhand en richtte hem op. Terstond werden zijn voeten en enkels stevig. Hij sprong op, stond en liep heen en weer. Hij ging met hen de tempel binnen, lopende, springende en God lovende. Het is een geweldige gebeurtenis zoals dat vermeld wordt, en dat allemaal door het vermelden van de naam van Jezus Christus, de man uit Nazareth.

Daarom zegt Petrus: "Het is niet onze kracht of onze godsvrucht geweest dat wij dit gedaan hebben, het is zijn naam." Het geloof van zijn naam en op het gevolg van zijn naam. Ook dat is bijzonder: het is niet alleen die naam zelf, maar ook het geloof van die naam. Het is het vertrouwen dat de naam zelf heeft. Het geloof van Jezus Christus heeft hem genezen; een bijzondere manier van benoemen. Het geloof van zijn naam heeft deze man, die jullie zien en ook kennen — jullie weten wie het is — sterk gemaakt. Het geloof door Hem heeft hem dit volkomen herstel gegeven in uw aller tegenwoordigheid. Dus niet alleen de genezing, maar het is ook een 'instant revalidatie', om zo te zeggen. Hij was meteen gerevalideerd en hij kon alles wat ik misschien nu al niet eens meer allemaal kan. Nou ja, dat valt wel mee hoor, zo erg is het ook weer niet. Maar ik word wel ouder, Martijn, en jij ook. Iemand die nog nooit gestaan heeft en dan meteen loopt, wandelt, huppelt en springt... het is niet te geloven. Volkomen herstel in jullie aller tegenwoordigheid; jullie hebben dit zelf gezien.

Het is heel illustratief wat Petrus hier zegt. Het is een teken, zo wordt het ook genoemd in dit hoofdstuk en ook in het navolgende hoofdstuk. Want het krijgt nog een heel vervolg; in hoofdstuk 4 lees je dat zij naar aanleiding van deze toespraak worden gearresteerd en voor het Sanhedrin geleid. Waarna Petrus alsnog in dat gezelschap, echt namens de regeerders van het volk, getuigenis aflegt van de Naam.

En het is ook—en dat bedoelde ik met illustratief—de man die lag bij de Schone Poort. Het hele idee heeft te maken met het uitzicht; de Schone Poort had alles te maken met het uitzicht dat het volk daar had.

Wat we nu in het navolgende zien, is dat Petrus zegt dat wat deze man is overkomen, namelijk volkomen herstel van Gods wegen door de naam van Jezus de Messias, een teken voor jullie is. Zoals die man daar hulpeloos lag en helemaal niets kon en volledig afhankelijk was van Gods kracht om dit herstel te krijgen, welnu, dat uitzicht hebben jullie ook.

Dat betreft dus een heel schoon uitzicht. Hij lag daar aan de Schone Poort; ik vind dat ook heel beeldend. En nu zegt Petrus er nog iets bij.

▶ 31:31 Handelen uit Onwetendheid en de Zoon van God Verwerpen ↑ hoofdstukken

En nu, broeders, ik weet dat jullie naar onwetendheid hebben gehandeld, gelijk ook jullie oversten. En nu komt er iets aan de orde wat we, denk ik, toch even goed helder moeten krijgen. Kijk, we lezen in Mattheüs 12 – en het wordt ook in Markus en Lukas vermeld – over de zonde tegen de Heilige Geest. Dat is trouwens geen goede term; het is de lastering van de Geest. Maar dan lees je in Mattheüs 12 dat het lasteren van de Zoon des mensen, het lasteren van de Ben Adam, de mens vergeven zal worden. Maar de Heer zegt er dan iets bij: dat als de Heilige Geest gelasterd wordt, dat niet vergeven zal worden. In veruit de meeste vertalingen wordt daar volkomen ten onrechte gezegd 'tot in eeuwigheid', maar dat staat er niet. Er staat: 'noch in deze, noch in de toekomende aeon'. Het staat er niet als 'nooit vergeven', maar dat het niet vergeven zal worden, niet in deze aeon en ook niet in de toekomende aeon. In Mattheüs 12 – ik geef hier expres even de tekstverwijzing erbij – wat is daar zo apart aan?

Wel, in de dagen dat de Heer Jezus hier rondwandelde en ook de leiders van het volk Hem lasterden, zei Hij: dat zal vergeven worden. Maar straks ben Ik weg en dan zal het getuigenis van de Geest klinken. Als jullie dan zullen lasteren, dan zal dat niet vergeven worden, noch in deze, noch in de toekomende aeon. Waarmee gezegd is: dan zullen jullie die toekomende aeon niet binnengaan en beleven. Eigenlijk vond het lasteren van de Zoon des mensen plaats gedurende de tijd van de evangeliën, toen de Heer Jezus hier op aarde rondwandelde. Het lasteren van de Geest was de reactie van het volk en haar leiders op het getuigenis dat klonk in het boek Handelingen. Toen de Heer Jezus hier niet meer lijfelijk op aarde was, maar de Geest die Hij heeft achtergelaten – de Geest van het leven, het getuigenis van het opstandingsleven – dát is toen gelasterd. In feite heeft het volk het getuigenis in het boek Handelingen verworpen, en dat zou niet vergeven worden.

In de Hebreeënbrief wordt daar ook aan gerefereerd: dat als zij eenmaal de krachten van de toekomende eeuw hebben gesmaakt en dat dan verwerpen, het onmogelijk is om hen opnieuw tot bekering te brengen, omdat ze dan de Zoon van God opnieuw kruisigen. Zo wordt het vermeld. Ik moet even goed nadenken hoe het er precies staat. Het is onmogelijk voor degenen die de gaven van de Geest hebben gesmaakt en de krachten van de toekomende eeuw hebben ondervonden, maar daarna zijn afgevallen... Hoe staat het er ook alweer? Ik moet het toch even opzoeken. Hebreeën 6, dit is een passage die voor velen heel moeilijk te verteren is. Oh ja, zo mooi: diegenen die eens verlicht zijn geweest, van de hemelse gaven genoten hebben en deel hebben gekregen aan de Heilige Geest, het goede woord van God en de krachten van de toekomende eeuw hebben gesmaakt en daarna afgevallen zijn. Dat was eigenlijk ook de situatie van het Hebreeuwse volk aan het einde van het boek Handelingen. Als zij daarna weer afgevallen zijn en de Messias alsnog hebben verworpen, dan staat erbij: 'om hen weder opnieuw tot bekering te brengen, daar zij wat hen betreft de Zoon van God opnieuw kruisigen en tot een bespotting maken'.

Ik heb het er nu zelf bij gehaald, dus nu moet ik ook uitleggen waarom. Ik aarzel een beetje, maar ik haal het aan om daarmee aan te geven dat wat er in het boek Handelingen plaatsvond en de reactie van het volk – waarbij ze de opgestane Messias verwerpen – in feite het opnieuw kruisigen van de Zoon van God was. Ik bedoel dit: zij hebben ooit, onder leiding van de oversten, Jezus overgeleverd aan Pilatus om te worden gekruisigd, en in het boek Handelingen doen ze dat opnieuw.

Laat ik nu even teruggaan naar vers 17. Petrus zegt: 'En nu, broeders' – zijn broeders naar het vlees – 'ik weet dat jullie naar onwetendheid hebben gehandeld.' Jullie wisten niet wat jullie deden, en evenmin jullie oversten. Maar zo heeft God in vervulling doen gaan wat Hij bij monde van alle profeten tevoren geboodschapt had: namelijk dat Zijn Christus moest lijden. Met andere woorden: het was voorzegd en dus moest het ook gebeuren, maar jullie hebben je dat niet gerealiseerd. Ik verwees zojuist naar Jesaja 53, waarin we ook lezen dat het volk haar eigen Messias zou verwijderen. Dat moest ook gebeuren. Hoe vaak wordt dat niet in het Nieuwe Testament naar voren gebracht? In Handelingen 2 lees je ook dat Petrus dat op de Pinksterdag zegt: 'Deze Jezus, naar de bepaalde raad en voorkennis van God uitgeleverd, hebben jullie door de handen van wetteloze mensen aan het kruis genageld en gedood.' Maar God heeft Hem evenwel drie dagen later opgewekt uit de doden.

Het idee is dus: Jezus moest gekruisigd worden en overgeleverd worden door Zijn eigen volksgenoten en door de leiders van het volk. Waarom? Omdat het al voorzegd was; het was tevoren geboodschapt dat Zijn Christus moest lijden. Daarmee is dus gezegd dat dit gebeurde in onwetendheid. En nu vertel ik jullie dus – dat is wat Petrus in Handelingen 3 zegt, eigenlijk als spreekbuis van de twaalf – wat ik jullie nu ga vertellen over dat wat enige maanden tevoren heeft plaatsgevonden hier in Jeruzalem. Jullie hebben Hem dat aangedaan, maar dat moest gebeuren. Jullie hadden daar geen idee van. De Heer zei dat ook ooit aan het kruis: 'Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.' Het werd hun ook vergeven. Nu, in het boek Handelingen, klonk het getuigenis opnieuw, maar nu van Hem die is opgestaan uit de doden. Dat getuigenis van de Geest betreft in feite nog steeds de handelingen van de Heer. We noemen het de Handelingen van de apostelen, maar het zijn eigenlijk de handelingen van de Heer zelf. Je leest ook dat Lukas zijn tweede boek daarmee begint: 'Mijn eerste boek, Theophilus, heb ik gemaakt over al wat Jezus begonnen is te doen en te leren.' Met andere woorden: dit tweede boek gaat over wat Jezus vervolgens heeft gedaan, maar dan als de Verheerlijkte daarboven. In Zijn naam is die man daar genezen. En nu klonk opnieuw het getuigenis. Niet het getuigenis van Hem die hier op aarde wandelt, maar het getuigenis van Hem die door God uit de doden is opgewekt.

▶ 40:12 Metanoia en Epistrefo: tot Bezinning Komen en Omkeren ↑ hoofdstukken

En dan in vers 19: kom dan tot bezinning en omkering. In de NBG-vertaling staat: "Kom dan tot berouw en bekering." Afgelopen zaterdag waren we in Maren – een aantal van u was daar ook bij – en toen had ik het over een soortgelijke rede in het boek Handelingen, maar dat ging over de toespraak die Paulus hield op de Areopagus in Athene. Ook daar kwam deze term over bekering al even voorbij. Er staat eigenlijk dit woord: bezinning. Gerard Dordijn heeft dat toen ook toegelicht; in het Grieks staat daar het woord metanoia, en dat betekent eigenlijk gewoon nadenken of eventueel met-denken. Het heeft dus alles te maken met bezinning. Gerard stelde al voor – en ik denk dat dit heel terecht is – dat ons woord 'omdenken' precies aangeeft waar het mee te maken heeft.

Petrus had gezegd: "Jullie hebben dit in onwetendheid gedaan." Dat was agnostisch, wat wil zeggen: zonder kennis. Maar nu worden ze op de hoogte gebracht van het feit dat God dit zo gepland en geregisseerd heeft. Hij is Degene die dat zo heeft gedaan. Jullie waren onwetend, jullie hebben in onwetendheid gehandeld, maar nu vertel ik jullie hoe het werkelijk zit: zo móést het gebeuren. Pas als je weet hoe het werkelijk zit en daar kennis van hebt genomen, kun je je ook bezinnen. In feite is metanoia een heel rationele bezigheid; dat wil zeggen met kennis, met weten, met het denkvermogen. Eerst wisten ze het niet en nu worden ze op de hoogte gebracht van hoe het zit, en dan ben je dus niet meer onwetend. Omdat je niet meer onwetend bent, kun je je daadwerkelijk gaan bezinnen. Je wordt op de hoogte gebracht en dan is het, zoals wij dat zeggen: ik vertel iemand iets, en wat moet hij ermee? Nou, denk er maar eens over na. Dat is bezinning. Bezin je daarop, want het heeft grote consequenties.

Wat Petrus hier zegt terwijl hij ze aanspreekt, heeft enorm veel betekend daar in de stad Jeruzalem. De hele stad stond op zijn kop, eigenlijk ook vanwege alles wat er al had plaatsgevonden. Nu zegt Petrus: "Jullie hebben Hem dit aangedaan en jullie oversten hebben dat in hun ogen zo geregisseerd, maar dat was in onwetendheid. De Grote Regisseur heeft dit zo gedaan. Jullie wisten niet wat er gebeurde; kom dan tot bezinning en omkering." Dat is weer een ander woord. Het is heel opmerkelijk: dit woord voor bezinning, metanoia, wordt in het Nieuwe Testament meestal vertaald met 'bekering'. Maar stel je voor dat ze dat hier ook hadden gedaan, dan had je deze zin gekregen: "Kom dan tot bekering en bekering." Dat is natuurlijk waanzin; zo'n weergave kan niet.

Dat komt omdat er simpelweg een ander woord staat: epistrefo. Dat betekent opkeren of, wat idiomatischer, omkeren. Het heeft te maken met een keer. Ik verwees zojuist al naar de Septuagint; daar is het de weergave van het Hebreeuwse woord teshuva of shuv, wat te maken heeft met terugkeer. Wanneer Israël weer terugkeert naar haar God of terugkeert naar haar land, dan heet dat allemaal 'omkering'. Kom dus tot bezinning en omkering, opdat uw zonden uitgedelgd worden. Uitgedelgd, of uitgewist, betekent niet alleen de gedachte van vergeving, maar vooral dat de zonden zelf worden uitgewist. Die zonden moeten plaatsmaken voor nieuw leven; dat is het uitdelgen van zonde. Jullie zijn dan niet langer zondaren, maar jullie ontvangen nieuw leven en daarmee worden de zonden uitgedelgd.

Begrijpt u wat ik bedoel te zeggen? Het is dus niet louter administratief, in de zin dat het u niet meer wordt aangerekend, maar u zondigt daar niet meer. Uw zonden worden uitgedelgd doordat u een nieuw leven krijgt. En waarom? Omdat u inmiddels bezonnen bent en teruggekeerd naar de plaats waar u wezen moet.

▶ 45:44 De Bestemde Tijden van Verfrissing en de Terugkeer van de Messias ↑ hoofdstukken

Opdat er bestemde tijden van verfrissing mogen komen van het aangezicht des Heren. Ik zei bij de aanvang al even dat dit hoofdstuk heel illustratief is voor de boodschap die in het boek Handelingen klinkt aan het adres van Israël. Waarom? Omdat hier gezegd wordt dat als Israël inderdaad als volk tot bezinning zou komen en haar Messias alsnog zou erkennen – maar nu als de opgestane en verheerlijkte Messias – dat met recht een enorme ommekeer zou betekenen. Want de bestemde tijden van verfrissing zouden dan komen van het aangezicht van de Heere. In feite wordt daarmee gezegd: dit zijn de Messiaanse tijden die voor Israël, en daarmee uiteindelijk voor de hele volkerenwereld, zouden aanbreken.

De bestemde tijden van verfrissing; in de NBG-vertaling staat 'de tijden van verademing'. Het Griekse woord dat hier wordt gebruikt, wordt elders weergegeven in de context van iemand die helemaal uitgeput is en aan het einde van zijn Latijn niets meer kan, maar dan nieuw leven ontvangt en hersteld wordt. Dat is feitelijk ook wat de man die daar door Petrus en Johannes was genezen, had ondervonden. Die man hield Petrus en Johannes vast, misschien nog steeds terwijl Petrus deze rede hield, en Petrus kon zo naar hem wijzen. Wat deze man heeft ondervonden, namelijk totaal herstel, dat zal voor jullie als volk beginnen aan te breken wanneer jullie door diezelfde Naam ook hersteld worden. Wanneer jullie Hem zullen geloven, tot bezinning komen en zullen terugkeren naar dat Woord, dan zullen de bestemde tijden van verfrissing komen van het aangezicht des Heren.

Dit zijn de tijden die al van oudsher zijn aangekondigd en geprofeteerd. Dat verzin ik niet, want er staat direct achteraan dat God de Christus – Israëls Messias dus, die voor jullie tevoren bestemd was – Jezus zal zenden. In het algemeen is dit zo onbekend. Ik had het eerder over de evangelieën die vaak lukraak zomaar worden toegepast op de kerk, wat dikwijls heel misplaatst is omdat die woorden specifiek bestemd waren voor Israël. Maar wat ook zo onbekend is, is dat het in het boek Handelingen aanvankelijk nog steeds om Israël gaat. Israël zou tot bekering en bezinning komen. Ik heb het zojuist gelezen, maar de belofte is daar direct aan gelinkt: als jullie als volk tot bezinning komen en terugkeren naar jullie God, dan zullen er tijden van verademing komen. Jullie zullen hersteld worden van het aangezicht des Heren. Dat zal onmiskenbaar afkomstig zijn van Hem, zoals het onmiskenbaar was dat deze man niet door mensenwerk of door een therapeut was genezen. Nee, dat kwam rechtstreeks van boven.

Hetzelfde zou Israël gaan ondervinden als zij zich inderdaad zouden bezinnen en terugkeren. Dan zou God de Christus zenden die voor hen tevoren bestemd was. Hier zie je duidelijk voor wie de Christus, de Messias, bestemd is. Petrus zegt niet alleen "voor jullie", maar hij zegt later in ditzelfde hoofdstuk: "voor jullie in de eerste plaats". Natuurlijk zal via Israël ook de wereld daarmee in aanraking komen, maar in de eerste plaats is Hij voor jullie. En wie is die Messias? Dat is Jezus, want dat had hij zojuist al aangestipt. Je krijgt dus deze volgorde: de bezinning en de omkering van het volk – niet langer onwetend, maar inmiddels tot bezinning gekomen – waarna de bestemde tijden van verfrissing zullen aanbreken en de Christus, de Messias, oftewel Jezus, door God zal worden gezonden.

Hiermee is gezegd dat Israëls bekering samenvalt met de terugkeer van de Heer; het een zal het ander tot gevolg hebben. Wanneer komt de Heer terug? Dat is wel mooi, want je hoeft helemaal geen tijdstip te noemen, maar je kunt daarmee aangeven waaraan God dat koppelt. In welke context zal dat plaatsvinden? Wanneer zal de Heer terugkeren? Welnu, wanneer Israël terugkeert tot haar God en tot bezinning komt en tot erkenning komt van wie Hij is. Dat staat hier in Handelingen 3, maar ik heb met opzet diverse schriftplaatsen ook uit het Oude Testament genoemd. In Hosea 6 lees je dat ook: als Israël zou zeggen: "Kom, laat ons wederkeren tot de HEERE", dan zal Hij ook tot hen terugkeren. Daar wordt trouwens ook nog eens vermeld wanneer dat zal zijn: ten derde dage. Maar daar gaat het nu even niet om; het gaat nu niet om een tijdstip, maar over de setting waarin Israëls bekering en de terugkeer van de Messias samenvallen. Die zijn aan elkaar gekoppeld.

Dat is wat hier in Handelingen gepredikt wordt. Ik denk niet dat je dit genoeg kunt benadrukken; dit is zo essentieel voor het verstaan van het boek Handelingen. We zijn hier nog aan het begin van het boek, waar de contouren weliswaar steeds duidelijker werden, maar in het verloop van Handelingen wordt volkomen helder dat Israël ook deze boodschap afwijst. Daarmee hebben zij – ik herhaal wat ik zojuist zei vanuit Hebreeën 6 – de Zoon van God in feite opnieuw gekruisigd. In feite bevestigden zij daarmee datgene wat zij ooit hadden gedaan in onwetendheid, maar nu deden ze het terwijl Petrus hun vertelde waarom dat allemaal zo was gebeurd. Nu waren ze niet langer onwetend. Je kunt natuurlijk altijd nog verdedigen dat God degene is die de ogen moet openen, dat is waar, maar ze waren nu niet meer onwetend omdat Petrus hun dit verteld had. En dan zou de Christus, die voor hen tevoren bestemd was, ook Jezus, gezonden worden.

We zouden nu verder kunnen gaan met vers 21, maar ik zie dat het negen uur is, dus laten we eerst maar even gaan pauzeren. Dan kunnen we straks daar de draad weer oppakken.

Goed, laten wij weer de draad oppakken waar we hem loslieten. Het moet duidelijk zijn dat ik dit gedeelte bespreek in het kader van het onderwerp dat het heil naar de natiën gezonden wordt. Dat heeft alles te maken met de boodschap dat God via Israël de volkerenwereld gaat zegenen. Vandaag gaat het heil ook naar de natiën – maar dat zal de volgende keren aan de orde komen – niet dankzij het geloof van Israël, maar juist door hun verwerping. Die lijn wil ik de komende keren uiteenzetten. Dan is het wel eerst belangrijk dat je ziet hoe het getuigenis in het Nieuwe Testament helemaal gebaseerd is op de verwachting zoals de Hebreeuwse profeten daar al over spreken, namelijk dat via een gelovig Israël de volkerenwereld gezegend gaat worden. Dat is ook wat we in de nabije toekomst verwachten: Israël zal gelovig worden en haar Messias gaan herkennen, en daardoor zal de hele volkerenwereld ook delen in die verwachting. Dat is waarom dit nu zo aan de orde komt. We waren gebleven bij vers 19 en 20, dat de Christus dan ook van Godswege gezonden zal worden, namelijk Jezus, en daar legt Petrus de nadruk op.

▶ 56:08 De Hemel Ontvangt Hem tot de Wederoprichting Aller Dingen ↑ hoofdstukken

Dat is een soort tussenzin: hem moest de hemel ontvangen tot op de tijden van de wederoprichting aller dingen. Dat wordt hier niet, maar elders wel — in Handelingen 2 had Petrus dat ook al uitgelegd — verklaard door te zeggen dat God Christus heeft verhoogd aan Zijn rechterhand. Psalm 110 zegt: "Zit aan Mijn rechterhand, totdat Ik Uw vijanden stel tot een voetbank voor Uw voeten." Waarmee gezegd is dat de Messias wordt verhoogd aan Gods rechterhand. En hoe lang dan? Wel, totdat Zijn vijanden inderdaad gesteld zullen worden tot een voetbank voor Zijn voeten en Hij zal gaan heersen hier op aarde. Daar zit dus een tijd tussen. Hij is nu verhoogd; Hem moest de hemel ontvangen. Dat vind ik ook een mooie uitdrukking. Hij moest lijden, zo zagen we zojuist al, maar hier staat ook: Hij moest de hemel ontvangen. Dus het loutere feit dat de Heer ten hemel voer, opgenomen werd in de hemel en een wolk Hem onttrok aan hun ogen, dat moest gebeuren van Godswege. "Hem moest de hemel ontvangen", een mooie term trouwens.

En dat is dan wel "tot op de tijden". Het heeft dus een "totdat". Net zoals in Psalm 110: "Zit aan Mijn rechterhand, totdat." En hier ook: Hem moest de hemel ontvangen tot op de tijden van de wederoprichting aller dingen. Ik zei zojuist bij aanvang al even: het is vandaag, of het was vandaag, Jom Kippoer. En wat is Jom Kippoer? Dat is de dag waarover je leest in Leviticus 16, dat de hogepriester dan met het bloed het heiligdom inging, eens per jaar. Hij vertoefde daar in dat heiligdom; de hele Hebreeënbrief is in feite één groot commentaar op dat fenomeen. Het gaat erom dat de hogepriester uiteindelijk weer uit het heiligdom zal komen. Dan heft hij zijn handen op en zal hij het volk zegenen. Daarna wordt die tweede bok de woestijn ingezonden, enzovoort. Maar het gaat even om het punt dat de hogepriester in het heiligdom is. Dat is wat Jom Kippoer eigenlijk ook uitbeeldt, en dat is precies waar Petrus het hier over heeft. Hij moest de hemel ontvangen, zoals dat ook uitgebeeld is op de dag van Jom Kippoer, tot op de tijden van de wederoprichting aller dingen, waarvan God gesproken heeft bij monde van Zijn heilige profeten vanaf de aeon.

De wederoprichting van alle dingen, of een herstel, een restauratie van wat dan? Nou, van alles waarvan God gesproken heeft bij monde van Zijn heilige profeten. Het is een prachtige term natuurlijk: dat God gaat reconstrueren, of om het anders te zeggen: restaureren, herstellen van alles waarvan ooit de profeten spraken. Ik vind het trouwens ook een prachtige gedachte dat we in feite de afgelopen eeuw hebben meegemaakt dat alle stukken op het schaakbord, om het zo te zeggen, weer in het Midden-Oosten worden neergezet. Al die landen zijn weer hersteld. De profeten spraken over Babel, over Syrië en over Israël. Over de Filistijnen, over Jeruzalem en over Egypte. Al die landen zijn na een aantal millennia van de kaart geweest, maar al die namen waarvan de profeten hebben gesproken, ze zijn weer op de kaart gezet.

In feite zien we dat fenomeen van de afgelopen honderd jaar ook. Vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw zijn al die landen — noem ze maar op: Libanon, Syrië en uiteindelijk natuurlijk ook de Joodse staat — weer verschenen. Ook Jeruzalem is weer in Joodse handen. Dat aloude conflict tussen Israël en de Filistijnen is ook weer zo hoogst actueel; ik hoef daar verder niets over te vertellen. En dan hebben we het nog niet eens over wat er afgelopen week is gebeurd, dat er nu dan toch echt eindelijk vrede in zicht lijkt te zijn. Wat gaat er gebeuren? Ik vind het allemaal zo boeiend dat wij dat nu allemaal zo anno 2025 mogen meemaken. Echt waar, ik vind het geweldig. De tijd is gewoon op handen. Je weet het: als je het profetisch woord kent, dan voel je het aan je water. Je weet het omdat de termijn bezig is te verstrijken en de gebeurtenissen die je in dat verband mag verwachten, zich aandienen. Dat er inderdaad weer een valse vrede gaat komen, en zelfs over tien leiders wordt er al gesproken. Heb je dat gelezen? Dat er een 'college van vrede' moet worden gevormd daar in het Midden-Oosten, van zeven tot tien leiders. Dat staat ook in dat 21-puntenprogramma. Hé, die heb ik vaker gehoord! Hoe dat zich allemaal precies gaat voltrekken, een heleboel weet ik niet, maar je herkent de dingen die gaande zijn. Dat je dit nu zo allemaal met de tijd mag aanschouwen, ik vind dat buitengewoon. Al die tijd waarvan de profeten ooit hebben gesproken: wij staan op de drempel daarvan. Je ziet het, en het moet gebeuren; het kan niet anders.

Trouwens, ook later in het boek Handelingen wordt dit aangehaald. In Handelingen 15 is het Jacobus die een profetie uit Amos aanhaalt. Hij spreekt er dan over dat de vervallen hut van David wederopgericht zal worden. Dat is dezelfde soort term als hier gebezigd wordt. Dat wil zeggen dat het hele Davidische huis, het koningshuis dat eigenlijk een vervallen hut is geworden — de hele dynastie speelt geen rol meer; waar is überhaupt de Zoon van David? — weer opgericht gaat worden. Het wordt gerestaureerd. Er staat dat Hij zal wederkeren en de vervallen hut van David weer zal opbouwen, opdat het overige deel der mensen Hem zal zoeken. En dan gaat ook het jubeljaar aanbreken. Het jubeljaar is het jaar waarin alles weer terugkeert; ook weer een herstel naar de oorspronkelijke eigenaar.

Hoe dan ook, Hij is nu in de hemel. Dat is wat Petrus zegt. Petrus noemt hier trouwens helemaal geen tijdstip. Petrus wist het ook helemaal niet; het is goed om je dat te realiseren. Vlak voordat de Heer ten hemel voer, vroegen de discipelen nog aan de Heer Jezus: "Herstelt U in deze tijd het koningschap voor Israël?" En dan zegt de Heer in feite heel omzichtig — Hij gaat eromheen: "Het komt u niet toe te weten." Later, aan het einde van het boek Handelingen, wisten ze het wel, namelijk dat het niet in die tijd zou gebeuren, maar toen wisten ze dat nog niet. "Het komt u niet toe te weten, maar jullie zullen Mijn getuigen zijn hier in Jeruzalem." Nou, dat is wat je hier in Handelingen 3 ziet gebeuren en wat daar beschreven wordt. Of dat in deze dagen zou gebeuren, dat wist Petrus niet.

Petrus wist wel dat als Israël zich bekeert en als Israël zich bezint, en niet langer onwetend is over wat er plaats heeft gevonden met Jezus de Messias en dat God Hem uit de doden heeft opgewekt — als ze tot inkeer zullen komen, dan zou dit gaan gebeuren. Dan zou Hij, die nu nog steeds in de hemel is opgenomen, terugkeren. Hij zou van Godswege naar de aarde gezonden worden tot op de tijden van de wederoprichting van alles waarvan God gesproken heeft bij monde van Zijn heilige profeten vanaf de aeon. Met andere woorden: dat wat de profeten allemaal hebben gezegd over wat er met Israël gaat gebeuren en hoe Israël een zegenkanaal gaat worden voor de hele volkerenwereld, dat gaat dan in vervulling. Dat is wat hier gezegd wordt, en hij motiveert dat vervolgens nog nader.

▶ 01:05:55 Een Profeet Gelijk aan Mozes Doen Opstaan ↑ hoofdstukken

Vers 22: "Mozes toch heeft gezegd..." en ik kan u verklappen dat dit in Deuteronomium 18 is geweest waar dat wordt vermeld. De Heere God had die profeet waar Petrus het nu over heeft, al voorzegd. De Heere God zou een profeet doen opstaan uit uw broeders, zoals ik, gelijk mij. Dat is trouwens ook wel mooi, wat Mozes hier profetisch aankondigt. Er komt iemand die net als ik zal zijn en God zal hem dus doen opstaan — ook vrij dubbelzinnig natuurlijk. Letterlijk ook: doen opstaan uit uw broeders, dat wil zeggen dat hij afkomstig zal zijn uit het volk van Israël.

En "gelijk mij", daaronder versta ik ook dat het leven van Mozes in feite een type is, een beeld is of parallel loopt met dat van de Messias. Ik vind het heel apart hoe het was toen Mozes tot Israël gezonden werd. U weet wat er toen gebeurde. Hij zag onrecht tussen zijn broeders en hij sloeg toen die Egyptenaar dood. Dat werd hem kwalijk genomen, zodat hij moest vluchten. Eerst werd hij dus niet herkend en erkend, vervolgens verdwijnt hij uit het zicht en keert hij uiteindelijk veertig jaar later alsnog terug. Ja, waarom veertig? Veertig minuten... ja, goh. Nou ja, over dat tijdstip hebben we het nu verder niet, maar het gaat er even om: eerst komt Mozes tot zijn volk en hij wordt niet herkend, dan verdwijnt hij uit het zicht, maar hij keert uiteindelijk terug en zal hen verlossen uit de slavernij. Het is een prachtig plaatje van de Messias.

Dan zwijg ik er nog over wat de naam Mozes betekent: uit het water getrokken. Uit de doodswateren van de Nijl is hij getrokken; in feite ook een uitbeelding van opstanding. Toch? Uit de omgeving van de dood is hij getrokken en aan de dood ook letterlijk onttrokken. Vandaar ook: "De Heere God zal u een profeet doen opstaan uit uw broeders, gelijk mij. En naar hem zult gij horen in alles wat hij tot u zal spreken." In eerste instantie deden ze dat dus niet. Dat zegt Petrus hier niet expliciet erbij, maar dat weten wij nu wel. Maar ook hier is dit een profetie: Israël zal eenmaal wel degelijk naar hem gaan luisteren, gelukkig.

Er staat trouwens nog iets bij: "en het zal geschieden dat alle ziel die naar deze profeet niet hoort, uit het volk zal worden uitgeroeid." Ook dit is profetisch, want het spreekt van wat er zal gebeuren tijdens de grote verdrukking. Een ongelofelijk deel zal inderdaad omkomen en de tijden van die wederoprichting van die toekomende aeon niet meemaken. Zij zullen dus inderdaad uit het volk worden uitgeroeid en omkomen. Ook dit is profetisch volstrekt waar.

En al de profeten vanaf Samuel en vervolgens — Samuel was ook een profeet — zovelen er hebben gesproken, hebben ook deze dagen aangekondigd. Welke dagen? De dagen waar Petrus het hier over heeft, in ieder geval ook de dagen van de Messias waar hij nu over spreekt. In feite zijn dat ook — dat wordt in het Oude Testament ook genoemd — de laatste dagen. Op het moment dat de Messias komt, dan breken de laatste dagen aan. Dus strikt genomen zijn die laatste dagen al begonnen; dat zegt Hebreeën 1 ook al: begonnen bij de verschijning van de Messias. "Jullie zijn de zonen van de profeten," zegt Petrus hier.

▶ 01:10:43 Zonen van de Profeten en het Verbond met Abraham ↑ hoofdstukken

En van het verbond dat God met jullie vaderen gemaakt heeft toen Hij tot Abraham sprak. Daar heb je hem weer: opnieuw wordt er gerefereerd aan de aartsvaders en in het bijzonder aan Abraham die geroepen werd. Petrus spreekt hier tot zijn volksgenoten en zegt: "Jullie zijn de erfgenamen daarvan." Want dat is wat een zoon immers betekent: een zoon is ook een erfgenaam. Jullie zijn zonen van de profeten die dit allemaal tot jullie hebben gesproken, en ook zonen van het verbond dat God heeft gesloten toen Hij tot Abraham sprak.

Dat is een belangrijke belofte: "In uw zaad zullen alle stammen van de aarde gezegend worden." Ik heb er al eerder aan gerefereerd; de vorige keer zijn we er ook mee begonnen in Genesis 12. Het is één van de meest basale beloften die aan het volk is gegeven en die iedere keer weer opnieuw klinkt. En "uw zaad", dat kan normaal gesproken — of meestal — gewoon uw nageslacht betekenen, dat wil zeggen het volk Israël. Ik verwijs hier naar Genesis 28, waar je leest dat die belofte herhaald wordt aan Jakob. Toen hij die droom had in Bethel, werd er tegen hem gezegd: "En uw zaad zal zijn als het stof der aarde en gij zult u uitbreiden naar het westen, het oosten, het noorden en het zuiden. En met u en met uw zaad zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden." Dus die belofte wordt voortdurend aan de aartsvaders herhaald.

Wij hebben dit hele seizoen het thema dat het heil naar de natiën gezonden is. Daar gaat het immers om: heel de wereld, alle geslachten van de aardbodem gaan gezegend worden. Daarom heeft God een volk uitgekozen via wie Hij dat gaat realiseren. Dat gáát Hij doen, en daarom is dat een uitverkoren volk. Ik wijs er hier ook op dat wanneer Paulus in de Galatenbrief deze belofte citeert — Galaten 3 vers 16 — hij zegt dat dit zaad uiteindelijk, in de meest specifieke zin en de hoogste betekenis van het woord, Christus Zelf is. Hij zegt er dan als een soort woordspeling bij dat het niet voor niets in het enkelvoud staat, omdat het namelijk over één iemand gaat: Christus.

Is dat een tegenstelling? Nee, het is beide waar. Het volk gaat gezegend worden juist doordat zij tot erkenning komen van Hem die opgestaan is uit de doden en met recht ook het Leven is, waar "zaad" sowieso natuurlijk van spreekt. Via Hem en via dat volk zullen alle stammen der aarde gezegend worden. En God heeft in de eerste plaats voor jullie Zijn "Jongen" — en hier heb je weer diezelfde term "Knecht" — doen opstaan. Ook weer in de eerste plaats voor jullie. Niet exclusief natuurlijk, maar primair voor jullie. Niet omdat de rest God niet interesseert; integendeel, Hij gaat iedereen zegenen, maar dat gaat via jullie. God liet Hem opstaan in de eerste plaats voor dat volk. Ik val wellicht in herhaling, maar dat doe ik om heel duidelijk te onderstrepen dat via een gelovig Israël alle volkeren der aarde gezegend zullen worden.

▶ 01:15:16 De Grote Opdracht: Volkeren Bereiken Via de Bekering van Israël ↑ hoofdstukken

Het is misschien goed om dat bij deze nog eens duidelijk vast te stellen, want daar hebben we het nog niet zozeer over gehad. Aan het einde van Zijn bediening hier op aarde heeft de Heer de Grote Opdracht gegeven — zo noemen wij dat dan — om alle volkeren tot Zijn discipelen te maken. Maar hoe gaat dat dan gebeuren? Als je de vraag stelt, is zij eigenlijk al beantwoord. Hoe gaan alle volkeren tot Zijn discipelen gemaakt worden? Dat gebeurt doordat eerst dat ene volk tot een discipel gemaakt zal zijn. En als dat eenmaal het geval is, dan zullen alle volkeren via dat volk ook bereikt worden.

Dus eerst via Israël. Wat ik nu zeg is echt volstrekt onbekend in de christenheid. Men zegt vaak: "Ja, aan de kerk is de Grote Opdracht gegeven, het zendingsbevel." Nee, dat is niet zo. Alle volkeren zouden tot Zijn discipelen gemaakt worden, maar Israël eerst. Dat verklaart ook waarom de twaalf weliswaar zeer actief waren, maar het niet in hun gedachten opkwam om naar de natiën te gaan. Het heeft tien jaar geduurd voordat Petrus zo ver was, en er moest hemel en aarde bewogen worden om hem zelfs bij de godvrezende Cornelius in huis te laten gaan om hem over de Messias te vertellen. Daar moest heel wat voor gebeuren, want Petrus wilde dat aanvankelijk helemaal niet. Vaak wordt er gezegd dat ze ongehoorzaam waren, maar ze waren helemaal niet ongehoorzaam. Israël zou immers eerst tot bekering komen; dat was de bediening van de twaalf.

Het is in feite het evangelie van het koninkrijk wat we vanavond hebben besproken: het evangelie dat het koninkrijk zal gaan aanbreken. Hoe dan wel? Doordat het volk van de Koning tot erkenning komt van wie Hij is, namelijk de Koning. Dan zullen ook alle volkeren gaan delen in dat koninkrijk. Maar waarom heeft het dan zo lang geduurd voordat het evangelie naar de heidenen toeging? Dat is de vraag voor degenen die die lijn niet begrijpen. Het antwoord vinden we hier, maar eigenlijk op zoveel andere plaatsen. In de eerste plaats heeft God voor Israël Zijn Knecht doen opstaan. Zij zouden tot inkeer komen en dan zouden ook alle andere volkeren bereikt worden.

Dat dit niet via de twaalf is gebeurd, is heel opmerkelijk, want de twaalf zijn feitelijk nooit meer naar de natiën toe gegaan. Wellicht komen we daar in een later stadium nog op terug, maar we zien natuurlijk dat het de apostel Paulus is die naar de natiën gaat. Petrus is weliswaar het huis van Cornelius binnengegaan en heeft daar het evangelie verteld, maar hij heeft daarmee enkel de deur geopend. Vervolgens is hij nooit meer naar de natiën toe gegaan. Dat was niet zijn bediening. Zijn bediening was om, als woordvoerder van de twaalf, een apostel te zijn voor de besnijdenis.

Zij zouden het evangelie eerst horen, zodat via Israël de hele volkerenwereld ermee in aanraking zou komen. Als je die lijn in het boek Handelingen eenmaal ziet, valt alles op zijn plek. Dan begrijp je ook waarom er buiten de twaalf om een dertiende apostel geroepen moest worden, met een heel ander startpunt. Dat gebeurde juist nadat Israël het evangelie heel uitdrukkelijk had verworpen. Er werd een dertiende apostel buiten het land geroepen die wel naar de natiën zou gaan, maar niet vanwege Israëls geloof, maar juist vanwege Israëls ongeloof.

Paulus zegt: "Ik ben een apostel van de natiën." Waarom? Omdat door hun misstap het heil naar de natiën is gegaan. Niet door hun geloof; dat is een heel andere gang van zaken, die in het Oude Testament verborgen was. God heeft in de eerste plaats voor jullie Zijn Jongen, Zijn Knecht, doen opstaan en Hem tot jullie gezonden om jullie te zegenen door eenieder van jullie af te brengen van zijn boosheden. Israël wordt dus een zegenkanaal doordat ze worden afgekeerd van hun boosheden — namelijk het niet luisteren naar wat de profeten, zoals Mozes, gesproken hebben. Via deze Messias zal Israël worden gezegend, maar ook hier geldt weer: in de eerste plaats via dat volk.

Ik zie nu tot mijn verbazing dat dit al de laatste dia was. De volgende keer wil ik daar heel graag over verder gaan. Dan bladeren we verder door het boek Handelingen en gaan we naar Handelingen 7, over Stefanus en hoe hij het Sanhedrin aanspreekt. We zullen zien hoe hij verworpen en gestenigd wordt, en hoe Paulus dan als het ware al klaarstaat om vervolgens geroepen te worden. Die lijn in het boek Handelingen moet je eerst zien, voordat je toekomt aan de geweldige geheimen die Paulus te melden heeft.