▶ 00:00 Introductie: Pre-evangelisatie en de God Die Allen Alles Geeft ↑ hoofdstukken

We zijn tot dusver zo mooi op schema en dat willen we graag zo laten. Dus, twee minuten over twee, gaan wij nu weer van start nadat we geluncht hebben. Ik hoop dat u allemaal tevreden bent met wat u is voorgezet. Trouwens, een heel aantal van u heeft ook nog zelf iets meegenomen en ik zou zeggen: laat het u wel bekomen. Ik hoop niet dat ik nu het slachtoffer word van het feit dat u zegt: "Ja, maar na het eten wil ik altijd even uitrusten," en dat ik naar allemaal slapende gezichten ga zitten kijken. Daar heb ik altijd grote moeite mee, dus dan ga ik gewoon mijn volume wat aandraaien, zodat... Maar ik heb er alle vertrouwen in dat dat goed komt.

Dit is het derde deel van onze studie over de onbekende God en Paulus' toespraak op de Areopagus. Gerard heeft al het een en ander daarover gezegd, over de eerste verzen die Lucas beschrijft waarin Paulus het woord neemt. Hij spreekt zijn publiek aan en confronteert hen meteen, nadat hij eerst al gesproken heeft over de aanleiding. Het was natuurlijk een prachtige binnenkomer dat hij die lege sokkel had gezien. Naar aanleiding daarvan spreekt hij zijn publiek ook meteen aan; dat is schitterend gevonden.

Wat hij vervolgens doet, is nog geen antwoord geven op de vraag over die vreemde demonen of goden die hij zou verkondigen. Aan die vraag was hij nu nog helemaal niet toegekomen om te gaan toelichten waarom hij sprak over ene Jezus en over anastasis — of beter: de opstanding. Waarom niet? Nou, die vraag gaat hij wel beantwoorden, maar hij had een introductie nodig. Voordat hij het echte evangelie gaat vertellen, moet hij eerst aan pre-evangelisatie doen. Dat wil zeggen: mensen eerst even bij de les brengen en roepen dat hij het heeft over dé God.

De ene God waarvan Paulus spreekt... Gerrit heeft er verder nog niet op gewezen, dus dat doe ik bij dezen dan nog even. Ik maak graag gebruik van de lacunes die jij laat! De hele mensheid, zo beschrijft Paulus dat in de Romeinenbrief, wordt geacht — als men begiftigd is met verstand — te weten dat God er is. Want een mens met verstand, met intelligentie, herkent ontwerp en intelligent design. Daar heb je intelligentie voor nodig: om dat te ontdekken, te zien en te herkennen. Welmensen, de hele schepping getuigt ervan dat Hij er is. Dus weliswaar laat God Zich niet zien — nee, dat is principieel zo, want Hij is de onzienlijke God (trouwens, ik heb daar al een vraagje over binnengekregen waar we later nog over komen te spreken) — maar dat Hij er is, dat is onmiskenbaar.

Daar begint Paulus eigenlijk mee: dat God er is. Maar als Hij werkelijk God is, dan kan er ook maar één zijn. Dat is eigenlijk wat hij hen brengt, zonder te verwijzen naar de Bijbel; hij brengt pure Bijbelse waarheid bij hen binnen. De God die alles gemaakt heeft, die aan het begin van alles staat. En zoals vers 25 zegt — en nu sluit ik aan bij het laatste vers dat Gerard heeft besproken — Hij wordt ook niet door mensenhanden behandeld. Hij heeft geen therapie nodig en Hij hoeft niet gerepareerd te worden, alsof Hij nog iets nodig had. God heeft niets nodig van een mens.

Ik heb ooit een boekje in handen gehad — ik heb het volgens mij niet eens gelezen, want de titel was eigenlijk al veelzeggend genoeg om het naast me neer te leggen — van een hele bekende Duitse theologe, Dorothee Sölle. De titel van het boek was: God heeft mensen nodig. Nu kun je dat via een bepaalde route nog wel verdedigen ook, maar in het licht van dit gedeelte is dat natuurlijk onzin. God heeft niet iemand nodig; wij hebben Hém nodig. Hij gebruikt ons, dat is waar, maar Hij heeft ons niet nodig. En ik zou zeggen: prijs God voor die waarheid.

Waarom? Wel, Hij is Zelf degene die aan allen alles geeft. Leuk hè, die universele termen? Aan allen alles geeft. Leven, adem (wat min of meer synoniem is) en mocht ik iets vergeten zijn: al het andere. Ongeacht wat, niets hebben wij van onszelf. Er is een bekend opwekkingsliedje dat zo luidt: "Alles wat ik ben, dat heb ik van Hem. En alles wat ik heb, heb ik ook van Hem." Dus er is geen eigenschap of bezit of wat dan ook... alles is gegeven.

Ik moet zeggen, ook dat is een geweldige waarheid. Het geeft zo'n rust dat je weet: ik ben gemaakt, ik ben een creatie, ik ben door Hem bedacht. Ja, ik heb niets van mijzelf. Dat betekent ook dat het je zoveel rust geeft, zowel naar anderen toe als voor jezelf. Hij heeft mij gemaakt en ik ben wie ik ben. Maar dat geldt voor die ander ook. God heeft een plan met mijn leven, met jouw leven en met al die miljarden mensen. Hij is de Creator. Hij geeft aan allen leven, adem en alles.

▶ 06:47 Uit Één Mens: de Oorsprong van Elke Natie in Adam ↑ hoofdstukken

Ik pak de draad op bij vers 26. Paulus vervolgt zijn toespraak: Hij heeft uit één enkele het gehele menselijke geslacht gemaakt. Eigenlijk staat dit in de aoristvorm. Degenen die de GoedBericht-studies volgen, weten waar ik het dan over heb. Dat is een werkwoordsvorm die tijdloos is. Er wordt geen tijd in meegegeven en geen informatie over wanneer het plaatsvindt; het feit wordt simpelweg gesteld. Hij maakt uit één enkele het gehele menselijke geslacht.

Trouwens, er staat letterlijk nog wat anders. Daar doe je bij ons studie voor, nietwaar? Om daarop te wijzen. De Statenvertaling zegt nog: "uit één bloede", maar dat is waarschijnlijk later toegevoegd vanuit de Textus Receptus, zoals dat deftig heet. In alle grote handschriften ontbreekt het echter. Er staat letterlijk: Hij maakte uit één elke natie van mensen. Dat is wat er staat. Niet zozeer het menselijk geslacht, maar elke natie van mensen. Het maakt dus niet uit welke natie je uitkiest, elke menselijke natie is uit één voortgekomen.

Op wie doelt Paulus daarbij? De hele menselijke familie is met recht één familie, want ze hebben één stamvader: Adam. Adam betekent ook gewoon "mens". Een naam dient ter onderscheiding. Ik had het er van de week nog met mijn zoon over; een naam dient om iemand te herkennen in een groep. Bij ons in de familie lopen er bijvoorbeeld verschillende Ilses rond. De jongens hebben verkering met een meisje dat ook Ilse heet, en dat is lastig, want een naam dient juist ter onderscheiding. Dan moet je ze bijna gaan nummeren. Daar moet je trouwens erg mee uitkijken met schoondochters, maar u snapt het punt. Adam hoefde echter niet onderscheiden te worden; hij was gewoon mens, en daar was er in eerste instantie maar één van.

Over bloed gesproken: de naam Adam is daar indirect ook van afgeleid. Het heeft alles te maken met het woordje "dam", het Hebreeuwse woord voor bloed. Dus dan zijn we toch weer een beetje terug bij de tekst. Adam is degene naar wie de hele menselijke familie, elke natie van mensen, de geslachtsregisters kan terugvoeren. Je zou ook nog terug kunnen gaan naar de familie van Noach. Noach is ook ons aller stamvader, de vader van deze aion die na de zondvloed begon. Maar die wordt hier niet direct bedoeld, want de schoondochters van Noach kwamen uiteraard niet uit Noach voort. Hier wordt gedoeld op Adam. Heel de menswereld is te herleiden tot Adam.

Dit is een heel essentieel gegeven. Het is niet voor niks dat er juist in de laatste eeuwen aan gemorreld is, namelijk met het idee dat de mensheid te herleiden zou zijn tot veredelde apen. Maar ik zie hier werkelijk allemaal mensen voor mij, en dat zijn geen veredelde apen. Wij zijn een aparte creatie van God, begonnen bij Adam. Dat is wat hier staat. Waarom dat zo belangrijk is? Omdat het een tegenhanger heeft. Zoals door één mens de zonde en daarmee de dood in de wereld gekomen is, zo zal ook door één Mens heel de mensheid worden levend gemaakt. Door één daad kwam de zonde de wereld in, maar door één daad van gehoorzaamheid zal ook de hele mensheid worden gerechtvaardigd. Eigenlijk heb je daarmee het evangelie ook al beschreven en benoemd.

Toen Adam gemaakt werd, lag de hele mensheid al in hem besloten. Wat kunnen u of ik eraan doen dat hij ooit van de verboden vrucht heeft gegeten? Er is er Eén die dat beschikt heeft. Het gaat niet om schuld, maar in hem is dat allemaal besloten. Maar prijs God: zoals door één mens de dood en de zonde in de wereld kwam, zo zal ook door één Mens het leven gaan triomferen en zal elk mensenkind worden gerechtvaardigd.

Zover is Paulus hier echter nog niet. Hij zegt: die ene God maakte uit één elke natie van mensen. Opvallend is dat hij iedere keer die tegenstelling maakt tussen "één" en "allen" of "elke natie". Paulus vervolgt dan in vers 26: "om op de ganse oppervlakte van de aarde te wonen". Ik noemde net de naam van Noach al even. Kijk maar in de volkerenlijst van Genesis 10; de hele menselijke familie komt voort uit zeventig stamvaders. In de Bijbelse symboliek is zeventig het getal van de natiën. Elke natie van mensen kan zijn roots herleiden tot die volkertafel. En zij zijn er met de uitdrukkelijke bedoeling om zich over de hele aarde te verspreiden. Dat werd al tegen Adam gezegd: "vervult de aarde". Je moet dus niet gaan samenklonteren. Ook tegen Noach werd aan het begin van deze aion gezegd: "vervult de aarde".

Het eerste wat je echter leest in Genesis 11, is dat de mens zegt: "Nee, dat willen wij niet. Wij gaan ons concentreren. Wij gaan een stad bouwen: Babel. Wij gaan ons centraliseren." Dat is wat de mens altijd gedaan heeft, terwijl God zegt: "Verspreid je." Toen de mens meende zich daartegen te moeten verzetten, heeft God daar zelf een stokje voor gestoken en de talen van de mensen verward. Dat was heel effectief, want daardoor werd de mensheid genoodzaakt zich alsnog te verspreiden omdat de communicatie moeilijk verliep.

Tegenwoordig zijn we bezig dat probleem te overbruggen met allerlei technologieën, zodat de mensheid alsnog weer één van taal wordt. We zijn hard bezig dat talenprobleem op te lossen. Ik doe daar op mijn eigen website trouwens ook aan mee, want ik spreek tegenwoordig Chinees, Hindi, Duits, Spaans en Frans zonder enig probleem. Ik begreep onlangs van iemand dat het heel goed klinkt, maar dat is natuurlijk allemaal AI. Overigens werd er net een vraag gesteld over de afbeelding van Gerard op het titelblad: die is ook AI-gegenereerd. Iemand vroeg of die foto in Efese was gemaakt, maar die foto is niet echt gemaakt; de afbeelding is door AI bedacht. Wel leuk trouwens.

Het doel was dus om over de ganse oppervlakte van de aarde te wonen. Toen de mens dat probeerde te verhinderen, heeft God eigenmachtig de talen van de mensheid verward. Babel, een interessant woord. Gerrit gaf het vanmorgen al even aan: het denken van deze wereld staat altijd haaks op de werkelijkheid van God. Het is precies binnenstebuiten of achterstevoren. Wat voor de wereld wijs is, is voor God dwaas en vice versa. Babel betekent in de Bijbel "verwarring", zoals beschreven in Genesis 11. Maar in het Chaldeeuws betekent het "Poort Gods". Dat is een totaal tegenovergestelde betekenis, maar "verwarring" is hoe God het omschrijft. En die ene God is het, die uit één elke natie van mensen gemaakt heeft.

▶ 16:53 De Absolute Beschikker: Tijden en Grenzen van de Natiën ↑ hoofdstukken

Hij heeft ook, staat er dan vervolgens: de hun toegemeten tijden en de grenzen van hun woonplaatsen bepaald. Daarmee heeft Hij ze ook begrensd. Eigenlijk is bepalen ook begrenzen; je zet ergens palen neer om een grens te trekken. Maar dat geldt zowel in de ruimte als ook in de tijd. En Hij heeft de hun toegemeten tijden bepaald... dat wil zeggen: elke natie van mensen heeft niet alleen een plekje onder de zon gekregen, maar ook hun toegemeten tijden. De seizoenen, de jaren. Maar het geldt trouwens ook van perioden van heerschappij van natiën. God beschikt alles.

Nou, dat was waar Gerard het over had en ik ga daar gewoon mee verder. Dat is waar Paulus het over heeft. Die ene God, Hij beschikt alles. Hij staat aan het begin, Hij is de bedenker, Hij is de Schepper van allen. Alle mensen komen voort uit Hem via Adam. En vervolgens krijgen al die natiën hun plek. Hij plaatst ze. En iets, ja ik vind het mooi — degenen die wel eens vaker naar mij geluisterd hebben, die hebben mij dit wel eens vaker horen zeggen — maar je zou hem moeten onthouden: juist omdat God de Plaatser is, betekent dit: hoe kon iets plaatsvinden? Nou, omdat Hij het een plaats geeft. Het vindt plaats omdat Hij het een plaats geeft. Ook al begrijpen wij er helemaal niets van. Het loutere feit dat iets plaatsvindt, is enkel en alleen omdat Hij het een plek geeft in Zijn plan. En of wij dat begrijpen... ja, als we het niet begrijpen, dan is het pech voor ons. Trouwens, hoezo pech? Ik ben blij dat ik niet alles begrijp. Sommige mensen vinden dat ik een groot hoofd heb, maar ik ben blij dat die in ieder geval niet zo groot is dat hij alles... Je moet er toch niet aan denken. Wij zijn God niet. Hij weet de dingen en Hij geeft alles een plek, ook in de tijd.

En dat vind ik ook mooi als hier staat: Hij heeft de hun toegemeten tijden bepaald. Ook de tijden van heerschappij die een natie van mensen dan krijgt. Ik zal een paar voorbeelden geven. Tegen Abram wordt al gezegd dat na vierhonderd jaren zijn nageslacht zou worden bevrijd uit Egypte en vervolgens zouden die natiën in Kanaän worden verdreven. God had die tijd al gewoon beschikt en zelfs tevoren bepaald. Jullie krijgen zoveel tijd om te heersen over het nageslacht van Abraham; dat is gelimiteerd, bepaald, begrensd, en dan is het voorbij. Nog zoiets wat in de Bijbel al van tevoren wordt gezegd: over dat als Israël dan van de landkaart geveegd wordt en Jeruzalem verwoest, dan lees je dat er zeventig jaren zouden gaan van Babels overheersing. Maar ook die tijd die Babel dan zou krijgen om de heerschappij te hebben over het Joodse land, is een door Hem toegemeten tijd, namelijk in dit geval zeventig jaar. En dan komt Kores de Pers, en die mag ze weer terugbrengen naar hun eigen land.

Of, nou ja, je leest trouwens in Daniël veel vaker daarover: over de tijden van de grote wereldrijken van Babel, het zilveren Medo-Perzische Rijk en het koperen Griekse Rijk. Alles op... daarna komt die tijd. En daarna krijgt die natie van mensen weer de heerschappij. Maar Hij beschikt dat. Hij stelt koningen aan en als de tijd daar is, dan zegt Hij — zo spreekt Jesaja erover — Hij blaast en weg zijn ze. Ja, dat vind ik mooi, want dat scheelt een heleboel onrust voor ons ook, als wij denken: ja, dat gaat helemaal niet goed, politiek enzo, we moeten gaan demonstreren, we moeten op de A12 gaan liggen ofzo. Nee, Hij beschikt die dingen. En als het tijd is voor een bepaalde heerser, dan zet Hij hem daarop. Meestal is het zo dat ze in menselijke zin door veel ellebogenwerk op hun plekje zijn gekomen, maar met dezelfde vaart moeten ze ook weer het veld ruimen. Zo gaat dat in de grote wereldpolitiek en in de wereldgeschiedenis. Al die tijden heeft Hij hun toegemeten, maar ook niet meer dan dat. Ik bedoel, dan krijgen ze heerschappij, maar evengoed wordt die heerschappij ook weer van hen afgenomen en aan een ander gegeven. Ja, dat is de Allerhoogste. Hij is de Allerhoogste. Er zijn vele hogen, maar Hij is de Allerhoogste en Hij beschikt over al die tijden.

En ook over de grenzen van hun woonplaatsen; ook die zijn allemaal door Hem bepaald. Het is heel bijzonder zoals de Bijbel daarover schrijft, want we zijn er al een paar keer op geattendeerd dat Paulus nergens verwijst of refereert aan de Bijbel. Maar deze uitspraak bijvoorbeeld die hij hier doet, die is heel gemakkelijk in de Bijbel te traceren. Want dit lijkt als twee druppels water: Paulus moet hier gedacht hebben aan Deuteronomium 32. Hij hoeft het niet te noemen voor die Grieken, dat zou ook geen indruk op hen gemaakt hebben, maar in Deuteronomium 32 vers 8 staat: "Toen de Allerhoogste de volkeren hun erfdeel toebedeelde..." Toen volgde God een bepaalde strategie, als ik het zo mag zeggen. Hij deed dat op een bepaalde manier. Dan staat er namelijk: "Hij stelde de grenzen der volkeren vast." Hoe dan? "Naar het getal van de zonen Israëls." En die is heel mooi. Want daarmee is dus gezegd dat eigenlijk de hele volkerenwereld een plek krijgt, maar het is allemaal gegroepeerd en ook gerelateerd aan het getal van de zonen van Israël. Dat volk staat daarin centraal en alles wordt daaraan ook onderworpen en ondergeschikt. Vandaar ook dat in de hele wereldgeschiedenis dat volk gewoon altijd leidend is geweest. Zo essentieel, het gaat allemaal daarom. Ja, waarom? Nou, omdat God dat volk heeft voorbestemd om een koninkrijk van priesters te zijn, en Hij gaat de hele wereld binnenkort zegenen via dat volk.

Daar is een heel mooi voorbeeld van, als u deze wilt onthouden: dat Hij de hele wereld heeft gegroepeerd rondom Israël. Er staat in Exodus 15 een tekst dat Israël zojuist Egypte heeft verlaten en dan komen ze bij een oase terecht. Er wordt bij vermeld: daar in Elim — zo heet die plek — waren twaalf waterbronnen en zeventig palmbomen. Hoezo dat? Is dat interessant, hoeveel palmbomen daar stonden? Ja, en waarom? Wel, vanwege de symboliek of de typologie. De twaalf waterbronnen en de zeventig palmbomen waren allemaal gegroepeerd rondom die waterbronnen. Logischerwijs, want daaraan ontleenden ze hun water uiteraard. Het was allemaal vanwege die twaalf. En twaalf is het getal van Israël, zoals zeventig het getal van de natiën is. Trouwens, weet u dat van Israël ook? Hoeveel mensen waren er toen die aankwamen in Egypteland? Behalve de twaalf zonen waren het zeventig zielen. Kijk het maar eens na, het staat ook in Exodus 1. Maar goed, laten we het niet ingewikkelder maken. Het gaat er even om dat God de grenzen van hun woonplaatsen bepaald heeft en wij weten dan ook nog eens dat dat allemaal te maken heeft met Israël. Zoals die twaalf waterbronnen centraal stonden en die zeventig palmbomen volledig afhankelijk daarvan waren. Een schitterend plaatje, een illustratie van deze waarheid.

Maar bij Paulus gaat het erom: Hij heeft alles bepaald. Hij is de Schepper, maar Hij is ook degene die elke natie van mensen zo hun tijd geeft, maar ook hun plek en ook hun grenzen. Trouwens, het is een groot probleem als je die grenzen dan weer gaat overschrijden. Er gaat geen dag voorbij of we lezen de krant en het gaat over de problemen die massa-immigratie geeft, dat mensen allemaal hun grens overgaan.

En wanneer dat er nou een paar zijn, dan is dat wel te overzien. Maar als dat hele volksstammen worden, ja, dat levert altijd problemen op. Het blijkt nooit goed te gaan als je volken gaat husselen – of hoe zeg je dat? – in ieder geval gaat vermengen; dat werkt niet.

Nee, we gaan nu geen politieke problemen aanpakken; ik stel gewoon vast dat het niet werkt. En vandaar ook: die volkeren hebben allemaal hun eigen plek, vaak ook hun eigen cultuur, gedachtegang, enzovoort. Laat ze daar. Maar in ieder geval: Hij heeft de grenzen van hun woonplaatsen bepaald. En dan staat erbij wat de grote doelstelling daarvan is.

▶ 27:57 Het Doel van de Schepping: Dat de Mens God Zou Zoeken ↑ hoofdstukken

Opdat zij God zouden zoeken, of zij Hem al tastende vinden mochten. Dus die ene stamvader van alle natiën en de verspreiding over de hele aarde, maar ook de begrenzing van de gebieden als ook de begrenzing van hun tijden, heeft één doel, dat hier wordt gedefinieerd door Paulus: opdat zij God zouden zoeken. God zoeken en zouden vinden. En juist het loutere feit dat als de mens daartegen ingaat... Ik had het net over Babel, maar wat gebeurde er in Babel? Men wilde zichzelf een naam gaan maken en daardoor macht creëren. Maar dat was eigenlijk alleen maar tegen 'de Naam'. In plaats van dé Naam wilde men zichzelf een naam gaan maken. Weet u, als je dat op een andere wijze formuleert, dan krijg je dus 'in plaats van de Naam'. Dat is anti-Sem, antisemitisme. En ik zie direct een link tussen die twee. Op het moment dat de mens zichzelf een naam maakt, dan is dat eigenlijk omdat men God wil buitensluiten en men zelf de macht wil hebben. Vandaar ook dat volkeren allianties en grote rijken gaan maken, maar allemaal om de grenzen te overschrijden. Het gaat er niet om dat rijken groot worden, nee, juist in tegendeel: verspreid je over de aarde om God te gaan zoeken, want dat is het enige wat er in ons hele bestaan toe doet, namelijk Hij.

Waarom? Nou, er is er maar Eén en van Hem zijn wij volledig afhankelijk. Elke ademtocht die wij hebben, het feit dat je kunt zien, het feit dat we kunnen eten, alles, alles is te danken aan Hem. En het gaat er ook om dat we Hem zouden zoeken, want daar vindt de mens vreugde, daar vindt de mens vrede, daar vindt de mens alles wat hij nodig heeft. Alles? Ja, alles. Dat ze God zouden zoeken of ze Hem al tastende vinden mochten. Het idee is: de mens weet wel dat God er is. Hij heeft een geweten, een conscientie. Conscientie betekent letterlijk iets 'medeweten'. God heeft een wetenschap, God weet dingen, en Hij heeft die wetenschap aan de mens gegeven. Een mens weet dat Hij er is. Dat kun je verminken, je kunt dat geweten dichtschroeien. Je kan de mens hersenspoelen zoals op universiteiten enzovoorts gebeurt, maar een mens weet van nature dat Hij er is. Een mens weet ook wat goed en kwaad is. Dat weet hij. Dat is wat het geweten is. En dat kan misvormd worden, maar dat is wat dat geweten is. En ook dat wat we al eerder memoreerden: slechts één God kan werkelijk God zijn. En die God zou de mens zoeken.

Of ze Hem al tastende vinden mochten – het idee is natuurlijk: God Zelf laat Zich niet zien en daarom wordt de mens ook geacht Hem te zoeken. En er staat een woord, prachtig: 'Hoewel Hij niet ver is van ieder van ons.' Hij laat Zich kennen. En in feite getuigt de hele schepping niet alleen maar dat er een God is; het is ook zo ingenieus ontworpen. Dat design is zo adembenemend, of je nu naar het grote geheel kijkt of naar de kleinste details. Alles is zo geweldig. Zo laat God Zich kennen. Maar het spreekt zelfs ook van diepere waarheden, maar dan is het vaak ook weer belangrijk om Gods Woord te kennen. Om maar wat te noemen: ik had het erover dat God de mens gemaakt heeft, maar Hij heeft aan de mens bijvoorbeeld ook kennis gegeven van de sterrenbeelden. En al die sterrenbeelden – dat zegt de Romeinenbrief ook – de hele sterrenwereld getuigt van Hem. De hemelen vertellen Zijn eer en al die sterrenbeelden vertellen het verhaal van Hem die ooit geboren zou worden uit de maagd en uiteindelijk zou triomferen als de Leeuw. Al die twaalf sterrenbeelden plus hun decanen, 48 stuks, ze vertellen dat verhaal. Nou, en dat evangelie staat al sinds mensenheugenis aan de hemel. De Egyptenaren wisten ervan, de Chinezen weten daar van. Ja, waar komt die kennis vandaan? Nou, dat is allemaal al van den beginne aan de mens overgeleverd. En al die overleveringen, zoals er nog veel meer zijn, zoals ook bijvoorbeeld de kennis van de zondvloed: elke natie van mensen heeft daar herinneringen aan. In allerlei volksverhalen is dat allemaal meegekomen.

Hij is niet ver van een ieder van ons. Geweldige wetenschap, want er staat: 'In Hem leven wij, bewegen wij ons en zijn wij.' Ja, niets gaat buiten Hem om. In Hem leven wij. De Bijbel kent trouwens niet het begrip 'alomtegenwoordigheid'. Wel de Almachtige, ook de Alwetende, maar het idee is niet zozeer dat God op elke locatie is, maar waar ik ook heen ga: Hij is er altijd. 'Steeg ik ten hemel, Gij zijt daar, en maakte ik het dodenrijk tot mijn sponde,' zegt de psalmist, 'dan zijt Gij daar net zo goed.' En waarheen zou ik vluchten voor Zijn aangezicht? Jona dacht ooit: nou, dat ga ik doen. En die ging precies de andere kant op dan God hem gewezen had. Maar God vond hem. God beschikte een storm en Hij beschikte een grote vis, en die zei 'hap', en drie dagen later werd hij weer uitgespuugd. Ja, allemaal natuurlijk met een verhaal. Wat denkt u nou? Dat de grote Schepper van hemel en aarde zulke dingen niet kan? Denk je nu werkelijk dat je God kunt ontlopen? Dat is wel dwaasheid. Als er één God is, elke vezel van je bestaan, elke cel van je lichaam, alles heb je van Hem. Denk je werkelijk dat je... het is toch de dwaasheid gekroond dat je Hem kunt ontlopen? Denk je het werkelijk?

God raakt je nooit kwijt, hè? Van God kom je – ja, dat klinkt oneerbiedig, maar u begrijpt hoe ik het zeg – van God kom je nooit af. Daar kom je nooit af. Nee, logisch. Dat komt omdat Hij nooit laat varen de werken van Zijn handen. Hij heeft je niet voor niks gemaakt. En al moet Hij dan linksom of rechtsom, Hij neemt daar ook de tijd voor. Hij toont, Hij richt. Maar waarom denkt u dat Hij gericht voert? Gewoon om weer terecht te brengen en om weer recht te zetten, te corrigeren. Dat doet Hij soms hardhandig, daar hebben we ook alweer bezwaren tegen natuurlijk. Want we hebben heel veel aanmerkingen op God. Wij denken dat we het beter weten dan Hij. Hoe bizar! Over arrogantie gesproken, zeg. Als je dat denkt, dat je het beter weet... Het loutere idee dat God fouten zou maken, dat is toch bizar?

▶ 36:18 Gods Onfeilbare Plan: bij de Schepper Gaat Nooit Iets Mis ↑ hoofdstukken

Laat ik u dit zeggen. Misschien moeten we het maar eens uitspreken. De God waar Paulus het hier over heeft op de Areopagus, die in die wereld de grote onbekende is, is nog steeds de grote onbekende. Want ook — en nu ga ik iets zeggen dat voor sommigen misschien pijnlijk is — in de christelijke religie is God vaak nog steeds een godje. Niet dé God, de Ene die alles beschikt heeft.

Ik weet waar ik het over heb, want daar leeft ook de gedachte dat het ooit in het begin helemaal fout is gegaan. Je moet daar trouwens heel erg op inzoomen. Wanneer is het dan uiteindelijk misgegaan? Bij Adam en Eva in de hof. En dan kun je nog verder teruggaan naar de slang die God gemaakt had. Ja, God had hem gemaakt. Maar wat is daarmee gebeurd? Er leeft het idee dat er ooit in een grijs verleden, linksom of rechtsom, iets fout gegaan moet zijn.

Weet u wat de Bijbel zegt? Dat Hij de grote Creator is en ook de Beschikker van de slang. Hij creëert. In het boek Job staat het ook: Zijn hand leed geboortepijnen toen Hij de slang voortbracht. Hij is Degene die de tegenstander gemaakt heeft, met een doel. God heeft alles gemaakt voor Zijn doel. Alles beantwoordt aan het doel dat Hij Zich gesteld heeft en er is nooit iets misgegaan bij God. Alleen het idee al, mensen, dat er bij God — dé God — ooit iets mis zou kunnen gaan!

Dat is trouwens ook een dramatische gedachte, want als het ooit in het verleden mis kon gaan, wie garandeert mij dan dat het straks niet weer misgaat? Het is een vreselijk idee, maar in feite heb je dan weer te maken met een vorm van heidendom. Dan krijg je de gedachte dat de mens ook nog een heel groot deel voor eigen rekening krijgt en dat de mens God kan dwarsbomen. In relatieve zin is dat zo; je kunt Hem ongehoorzaam zijn, maar Hij heeft jou gemaakt. En Hij zet de dingen recht. Hij toornt, maar altijd maar voor een ogenblik, relatief gezien. Een ogenblik duurt Zijn toorn, maar Hij zet de dingen recht.

Hij laat niet varen het werk van Zijn handen en Hij brengt alles daar waar Hij het Zich voorgenomen heeft. Als je dat niet weet, dan ken je God niet. Ja, sorry, dan ken je God echt niet. Ik bedoel dé God. Misschien ken je wel een godje? Die kenden ze daar in Athene ook genoeg; godjes zat. Maar de God bij wie nooit iets misgaat en die daarom ook alles tot een goed einde gaat brengen... Als je eenmaal weet dat er één God is en je dit werkelijk beseft, dan weet je: alles komt goed. Sterker nog: het is nooit fout gegaan.

Nou, weet u, er komt dan zo enorm veel licht; het verdrijft alle duisternis. Je kunt met tal van vragen zitten over het waarom van de dingen, en je weet het niet. Ik hoef het ook niet te weten, want ik vertrouw Hem die het allemaal bedacht en gemaakt heeft. Zou Hij fouten maken? Zou Hij het niet weten? Het is toch geweldig om zo'n besef te hebben van zo'n God. En ja, Hij is ook de God die de doden levend gaat maken. Maar goed, daar gaat Gerrit het straks over hebben. Ik ga verder.

▶ 40:20 Wij Zijn Gods Nageslacht: de Dwaasheid van Afgodsbeelden ↑ hoofdstukken

Gerrit zei het zojuist al: nergens refereert Paulus aan de Schrift. Dat wil zeggen, hij citeert de Schrift nooit letterlijk in deze toespraak. Hij refereert er ook niet aan en hij beroept zich er ook niet op. Kijk, in de synagoge zegt Paulus dingen omdat iets waar is omdat de Bijbel het zegt. Maar dat zegt hij tegen de Atheners natuurlijk niet. Nee, het is waar, en omdat het waar is, staat het ook in de Bijbel. Dat is wat anders.

Paulus zegt: "Gelijk ook enige van uw dichters hebben gezegd." Zoals Gerrit formuleerde: hij kende zijn klassiekers. In dit geval – de namen mag u weer vergeten, het maakt mij ook niet zoveel uit, maar ze zijn in de boeken te traceren – gaat het om Aratus en Cleanthes, die beiden een paar eeuwen voor Paulus leefden. Zij hebben dat inderdaad gezegd. Dat is trouwens heel interessant, want ze verwijzen daarbij niet naar 'dé God', maar naar Zeus, de oppergod die de Romeinen Jupiter noemen. Zo zoekt Paulus gewoon aansluiting. Het is logisch dat Paulus meteen een aansluiting zoekt; in het Engels zeggen we 'common ground'. Dat wil zeggen dat je iets gemeenschappelijks zoekt om te kunnen communiceren. Om te communiceren heb je iets nodig waar jij en ik zich in kunnen vinden.

Als ik met calvinisten in gesprek ben – uit dat nest kom ik nu eenmaal – dan is het wel handig als je weet wat Calvijn gezegd heeft en daarnaar kunt verwijzen. Dat maakt indruk bij zulke mensen. Niet omdat het op zich gewicht in de schaal legt, maar gewoon om te kunnen communiceren. In dit geval doet Paulus dat ook. Hij zegt: "Wat ik zeg is toch niet zo vreemd? Sommige van jullie eigen dichters hebben ook al gezegd dat wij van Zijn geslacht zijn."

Paulus is het daar helemaal mee eens: "Daar wij dan van Gods geslacht zijn..." Wij komen uit Hem voort. Het woord 'genos' staat hier, waar ons woordje 'gen', 'genetisch' en ook 'genesis' vandaan komt. Het betekent allemaal wording, het begin, de oorsprong. Wij komen bij Hem vandaan; wij zijn rechtstreeks afkomstig van God en naar Zijn beeld en gelijkenis gemaakt. Dus ook de hele mensheid is Gods huisgezin. Daar moet je, vooral in het licht van de christelijke traditie, eens over nadenken. Paulus zegt tegen zijn publiek: "Jullie hebben grote achting voor al die afgoden, maar realiseer je dat jullie onwetend zijn. Realiseer je dat jullie allemaal van Gods geslacht zijn." Dat wil zeggen: Zijn familie, Zijn huisgezin. Alleen dat al geeft aan hoe hoog God de mensheid aanslaat en wat voor een bestemming Hij voor al die miljarden mensen in petto heeft.

"Daar wij dan van Gods geslacht zijn, moeten wij niet menen of veronderstellen dat het Goddelijke gelijk is aan goud of zilver of steen van gesneden handwerk en menselijk sentiment." Dat laatste slaat op menselijke gevoelens. Het idee is dat beelden door mensenhanden gesneden of door mensen bedacht zijn. Paulus verwijst naar de beelden die hij daar in Athene zag, maar er zijn ook beelden van menselijk gevoel, en dat kunnen ook gewoon denkbeelden zijn. Dat is meer hoe wij over God 'spelen'. Wij hebben ook onze godsbeelden, maar dat zijn constructies die uit het menselijk brein voortkomen, meestal vanuit menselijk sentiment of zoals we het graag wensen.

Paulus zegt: "Daar heb ik het niet over. Ik heb het niet over beelden die door de mens zijn gemaakt of bedacht. Nee, ik heb het over de God uit wie wij voortkomen." Hoe kan Hij dan – dat is de logica – gelijk zijn aan iets dat uit ons voortkomt? Snapt u het bizarre daarvan? Wij komen uit Hem voort, en iets wat wij maken – Jesaja steekt daar gewoon de draak mee – gaan we dan gelijkstellen met de godheid of het Goddelijke? Nee, natuurlijk niet. Het is precies omgekeerd: de éne God.

Nu is de vraag: hoe gaat Paulus dit verhaal afsluiten? Dat mag Gerard straks weer bespreken. Het is nu tien voor drie, dus ik stel voor dat we het hierbij laten.

▶ 00:00 De Leugen van de Onsterfelijke Ziel ↑ hoofdstukken

Ik stel voor dat we het laatste deel van het programma van deze dag nog gaan afdraaien. Er was nog een half uur gepland en ik zie dat er een aantal mensen zijn weggelopen. Nou ja, in ieder geval zijn weggelopen. "Wij horen u nog wel eens", ja, zoiets. Maar er was nog even gelegenheid, zoals beloofd, om wat vragen te bespreken. Er waren een paar vragen binnengekomen. Gerard, had jij er ook een? Begin jij eens. Nee, jij hebt geen vragen binnengekregen? Je dacht dat je er één had? Nee? Nou, ik weet in ieder geval dat degene die zei dat hij nog een vraag had, inmiddels weg is. Die heeft de vraag dus niet gesteld. Misschien dat ik van de week nog wat mailtjes krijg. Dit is een heel uitgelezen gezelschap. Nu wordt het via de livestream uitgezonden, maar of het gepubliceerd blijft en of het er echt geschikt voor is, dat zien we nog wel.

Ik heb in ieder geval een tweetal vragen binnengekregen. De eerste is: waar komt het idee eigenlijk vandaan van de onsterfelijke ziel? En vooral: hoe is dat in de christenheid zo terechtgekomen? Want waar het idee van de onsterfelijke ziel vandaan komt, die vraag kun je eigenlijk wel bijbels beantwoorden. Gerard zei in de pauze dat dit eigenlijk geen bijbelse vraag is, maar strikt genomen is dat het wel, omdat je er al over leest in de Hof van Eden. Je ziet daar dat de slang spreekt. God had gezegd: "Je zult de dood sterven." "Nee," zegt de slang, "je ogen zullen opengaan." Het is de leugen dat de dood niet echt de dood is. Die leugen is daar begonnen en werd verwisseld voor de gedachte dat je niet werkelijk doodgaat, maar dat juist je ogen opengaan en je op een andere wijze voortleeft. Dat is eigenlijk precies het tegenovergestelde van wat God zei.

Sindsdien is dat de meest karakteristieke leugen van de slang, denk ik. Behalve natuurlijk het wantrouwen jegens God en het tegenspreken van wat Hij te melden heeft. Het is een heel karakteristiek ding dat geldt voor alle religies: ze ontkennen allemaal de dood. De onsterfelijke ziel zoals Plato die gemunt heeft — want in feite was het helemaal geen nieuwe leer van Plato — werd wel heel leidend in de Griekse filosofie. En in de oosterse wereld hebben ze net zo goed de gedachte dat een mens niet echt doodgaat, alleen heet het daar reïncarnatie. Maar ook dan ga je op een andere wijze voortleven. Je verhuist dan, ja.

Dus ja, waar komt dat idee vandaan? Maar de vraag was ook nog: waar komt het dan in de christenheid vandaan? Want als je de Bijbel leest, zoals Gerard dat ook naar voren bracht, dan is het zo evident als wat dat alle hoop in de Bijbel is gesteld op de opstanding. De hoop is niet dat je voortleeft als je sterft, maar de hoop die er is, houdt altijd verband met de opstanding. De doden worden opgewekt door God. Je kunt je wel voorstellen dat op het moment dat je het idee van een onsterfelijke ziel aanvaardt, de vraag opkomt: wat is dan nog het nut en de meerwaarde van de opstanding? Dat zie je dan ook algemeen in de christenheid. De opstanding is helemaal niet zo relevant meer, want degenen die overleden zijn, die juichen immers al voor Gods troon — of wat de bestemming dan ook mag zijn. In ieder geval speelt de opstanding daarin in feite geen rol, terwijl dat nu juist essentieel is.

Heb jij daar nog iets aan toe te voegen? Daar heb je niets aan toe te voegen, maar dat is wel wat Paulus ook naar voren brengt in 1 Korinther 15. Dat is een heel hoofdstuk dat gaat over de opstanding. Als die opstanding er niet is, dan zegt Paulus eigenlijk — als ik 1 Korinther 15 moet samenvatten en reageer op degenen die zeggen dat er geen opstanding van de doden is — dan hebben we het nergens meer over. Dan zijn we klaar.

▶ 04:51 De Opstanding van Jezus Christus Door God ↑ hoofdstukken

Trouwens, er was nog iets wat verder nog niet echt aan de orde is gekomen, maar dat gaat over de opstanding van Jezus Christus. Ook zoals dat in de christenheid beleden wordt, want zeker orthodoxe christenen geloven allemaal dat Jezus Christus is opgestaan uit de dood. Maar eerlijk is eerlijk, zij geloven niet wat zojuist in het laatste deel aan de orde kwam, in wat Gerard voorlas en besprak: namelijk dat God Hem uit de doden heeft doen opstaan.

Nee, want men zingt luid en duidelijk: "Hij stond op uit het graf door eigen kracht, want Hij is God, bekleed met macht." Maar als Hij God was, dan hoefde Hij dus niet door God opgewekt te worden uit de doden. Dan had Hij God ook niet nodig. Sterker nog, als Hij God was, dan kon Hij niet eens sterven. Dan is dat feitelijk een ontkenning van de dood.

Maar het was een Man die God heeft aangewezen en die door God is opgewekt uit de doden. Dat is heel essentieel. Iedere keer komt dat ook terug in het getuigenis van het Nieuwe Testament: God heeft Hem doen opstaan. Het is niet zo dat Hij opstond uit eigen kracht omdat Hij God was. Nee, want er is maar één God, de Vader. Je ziet dat wanneer je bij het ene punt al de mist ingaat en in mysteries verzandt, je ook andere dingen niet meer recht kunt verstaan.

En toen was daar nog een vraag die ik moest stellen; ik moet het nu allemaal even uit mijn herinnering putten. Ja, ik zit hier onderwijl ademloos te luisteren.

▶ 06:52 De Onzienlijke God en Zijn Zichtbaarheid in Christus ↑ hoofdstukken

Dat ging over de onzienlijke God. Ik weet even niet meer wie de vraag stelde, maar dat doet er ook niet toe. O ja, zo was het: de onzienlijke God. Misschien zou je hem nog eventjes nader kunnen toelichten? Ja, er zijn nogal wat schriftplaatsen – Gerard heeft hem ook nog genoemd uit 1 Timotheüs – dat de onzienlijke God... En ja, Colossenzen 1: Hij, de Heer Jezus Christus, is het beeld van de onzienlijke God, de onzichtbare God. Dat is een beetje het 'tricky' gedeelte van deze vraag: zullen we ooit God zien? Ik bedoel dat helemaal niet als een aantijging, alsof je mij in de val zou proberen te lokken. Nee, helemaal niet.

De kwestie heeft twee kanten. Heeft bijvoorbeeld ooit een mens God gezien? Johannes zegt: "Niemand heeft ooit God gezien." De eniggeboren Zoon, die aan de boezem des Vaders is, die doet Hem kennen, of heeft Hem doen kennen. En toch zijn er heel wat plaatsen in de Bijbel waar gesproken wordt over het zien van God. Over Mozes die God gezien heeft, of dat de Heer verscheen aan Abraham. Noem maar op, er zijn heel wat vermeldingen van Gods verschijningen. En dan komt de vraag: maar hoe dan wel? In het Oude Testament verscheen God altijd via engelen, of dé Engel bij uitstek, een Boodschapper. En nu verschijnt Hij, kennen wij Hem door Zijn beeld, Zijn icoon. Maar Hij blijft de onzichtbare God. En voor zover wij Hem zien, zien wij Hem door Hém. Daarom zegt de Heer Jezus ook, zoals je zojuist citeerde: "Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien."

Dan krijg je de vraag: hebben we dan de Vader gezien? Ja en nee. Dat is... je kunt die vraag... Als God alles is in allen, dan zijn wij in God... nee, dan is God in ons. Ja, dan is Zijn heerschappij voorbij. Hij moet als Koning heersen totdat... en dan zal Hij de heerschappij overdragen. Maar dat wij God dan gaan zien? Hij blijft, als je het mij vraagt, gewoon de onzienlijke God. Het is wel zo dat God nu alles is in Christus. Hij was ooit alles in Zichzelf, nu is Hij alles in Christus, en straks – dat is het einde van de aeonen – dan wordt Hij alles in allen. Eigenlijk praten we dan over iets waar we op dit moment eigenlijk geen benul van hebben. Dat wel, ja, maar goed, dat geldt voor de Heer Jezus Christus ook. Ik bedoel, als Hij straks geopenbaard wordt, dan zullen wij Hem zien, en via Hem ook God. Ja, dus het is altijd indirect. Want God is geest, en het meest kenmerkende van geest is dat het onzienlijk is. Zo versta ik het.

Maar misschien ziet mijn... In de hof? Van Henoch lees je dat ook, ja. Hoe? Nee, hij hóórde Hem wel. Hij hoorde Hem. Ja, maar dat was niet omdat God Zich niet liet zien; hij wilde zich niet laten zien aan God. Jazeker. En wij horen Hem. Nou ja, Hij laat Zich kennen via Zijn woord. Zo versta ik dat ook, ja.

Jacco, ik begrijp je gedachte. Jij bedoelt dat als je Jezus Christus ziet... maar zelfs dat weet ik niet. Is dat zo? Nee, want Hij is gezeten aan de rechterhand Gods. Maar dat God zichtbaar is, letterlijk in de concrete zin van het woord? In 1 Timotheüs 6 staat dat Hij een ontoegankelijk licht bewoont en dat niemand Hem gezien heeft en ook niemand zien kán. Dan kun je altijd nog weer onderuit zeggen: "Ja, maar dat geldt voor nu, straks wordt het anders." Oké, ik houd erop dat Hij inderdaad principieel de onzienlijke God is. Kijk, al die kenmerken die jij citeerde uit 1 Timotheüs – van de onvergankelijke, de enige, al die adjectieven, die bijvoeglijke dingen die van God gezegd worden – die zijn gewoon absoluut. Dat geldt voor de enige, dat geldt voor de onvergankelijke en dat geldt ook voor de onzienlijke. Dat is karakteristiek voor de ene God.

En Jezus Christus? Dat is zoals ik het versta, ja. Ik zou geen schriftplaats weten die dat direct zo zegt. Er staat wel in Johannes 1 dat niemand God ooit gezien heeft. De Eniggeborene, die nu aan de boezem des Vaders is, die doet Hem kennen. Maar er staat niet dat Hij Hem ziet. Dat staat er niet. Dus principieel is Hij de onzienlijke. Ik versta dat ook zo.

Wacht eventjes. Ik had beloofd om de vraag even te herhalen, zodat iedereen weet wat de vraag was. Ik kan je wel een antwoord horen geven, maar wat was de vraag ook alweer? De vraag is dus: hier wordt nog iets tegen ingebracht. Men zegt dat de Heer Jezus gezeten is aan de rechterhand Gods, en dat veronderstelt toch dat Hij zienlijk is en dat Hij rechts daarvan zit? Voor zover ik weet staat er nergens dat Hij áán de rechterhand van God zit; het is altijd 'rechts van God', dus de rechterzijde. En dat is sowieso een uitdrukking van verhoging, hè? Rechts en links... nee, voor zover ik weet niet. Maar er wordt wel over God gesproken alsof Hij handen heeft, voeten heeft, of een mond. Maar dat lijken me dan toch mensvormige uitspraken.

Koos, ik dacht dat jij alles wist, joh! Wat Koos naar voren brengt is: wij moeten toch niet proberen om God zichtbaar te maken? Dat is waar religie heel erg mee bezig is, met allerlei emblemen, gebouwen en weet ik wat allemaal. Maar dat was ook niet de vraag. De vraag is niet om God... precies, absoluut, ja, eens. Fred, sorry... Ja, inderdaad. Hij laat Zich wel horen. God laat Zich wel horen; Hij is Woord, Logos. Maar dat is wat anders dan zien. En wie weet – maar nu ga ik helemaal speculeren – zijn er nog meer zintuigen waarmee we Hem wel kunnen waarnemen? In ieder geval niet het oog. Geestelijke ogen dan weer wel, de ogen van het hart.

En ik zat me af te vragen: was daar nog een vraag? We hebben nog een paar minuten, mensen. Ton? Jij weet alles al. Het klopt wel, want jij hebt mij net nog een toevoeging gestuurd. Hele mooie, ja. Vertel, vertel. Je zag de vijfendertigste dag ook al? Ja. En die dag is al bepaald, hè? Vastgesteld. Ik weet welke dag dat is trouwens: de derde dag, of de Dag van Yahweh, of de zevende dag, nog weer anders geteld.

Met andere woorden, zijn er nog dringende of goede, steekhoudende vragen die nu nog even van belang zijn om gesteld te worden? Eigenlijk bestaan er alleen 'niet-steekhoudende' vragen over dit onderwerp. God laat Zich kennen, maar altijd via. Wat van Hem niet gezien kan worden – Zijn eeuwige kracht en goddelijkheid – wordt sinds het begin der schepping met het verstand doorzien. Dus Hij laat Zich kennen, Hij laat Zichzelf zien, maar altijd via. En dat is omdat Hij de onzienlijke God is. Ja, dat zeker. Maar dan blijft het relatief. Van Mozes lees je wel 'van aangezicht tot aangezicht', maar dat was dan altijd nog weer via engelen en boodschappers dat Hij Zich kenbaar maakte. Ik ben bang dat als het ontoegankelijk licht is, dat het ook werkelijk oogverblindend is. En dat maakt Hem sowieso onzienlijk.

▶ 20:08 Afsluiting: God Is Werkelijk God ↑ hoofdstukken

Misschien is dat ook meteen een hele mooie afsluitende vaststelling. Kijk, we hebben nu een hele dag gewijd aan de bespreking van die verzen, over het feit dat Paulus daar op de Areopagus was, 1975 jaar geleden. Maar wat nemen wij daarvan mee? In ieder geval lijkt mij dat de God die toen zo de Onbekende was, nog steeds de Onbekende is; in de wereld van de filosofie, maar net zo goed in die van de religie.

Ik vond het wel mooi dat Gerard Romeinen 1 nog tijdens de laatste bespreking zo liet zien, namelijk dat het er allemaal om gaat dat we God als God gaan verheerlijken en danken. Dat doortrekt ook ons hele bestaan, dat je echt gaat beseffen wat het betekent dat Hij die ene God is, en Hem zo ook de credits en de eer geeft die Hem toekomen.

In feite is dat waar we het vandaag over gehad hebben, wat Paulus beschrijft in Handelingen 17. Ja, het is in een paar pennenstreken beschreven – misschien dat de toespraak an sich langer heeft geduurd – maar de heerlijkheid van die grote God, die alles beschikt en plaatst en brengt naar waar Hij het hebben wil, dat is ongekend. Maar het maakt ook zo dankbaar. Want je gaat beseffen, en je ontvangt daardoor vrede, dat Hij de dingen plaatst en dat Zijn weg de beste is. Het maakt zo enorm blij.

En als je dat gaat beseffen... het gaat niet om emotie, dat weet ik. Dat is nooit maatgevend en er kan van alles in de psyche plaatsvinden. Maar het is zo'n machtige waarheid dat Hij werkelijk God is. Paulus kwam eigenlijk niet verder dan dat vast te stellen. En op het moment dat hij het heeft over die ene man die Hij heeft aangewezen en uit de doden heeft doen opstaan... verder kwam hij niet, maar de geweldige glorie van die God heeft hij geëtaleerd. Daar kunnen wij wat mij betreft alleen maar 'amen' op zeggen en ons realiseren hoe geweldig dat is.

Mag ik met één persoonlijk ding afsluiten? Het was in 1992 dat ik via een artikel in Christenen voor Israël in aanraking kwam met de wetenschap dat de Bijbel niet zoiets kent als een 'eeuwigheid', een eindeloze eeuwigheid, maar aionen. Wat mij toen nog niet eens als allereerste zo triggerde en een enorm antwoord gaf, was niet dat het uiteindelijk allemaal goed komt, maar dat God werkelijk God is. Dat er nooit iets misgaat. Daar raak je niet over uitgesproken, want dat is het antwoord op al je vragen. Waar komt het kwaad vandaan? Waarom gaan de dingen zoals ze gaan? Altijd is het antwoord: Hij is God. Hij plaatst het, er gaat niets fout, Hij beschikt het. En dus is de goede afloop op voorhand absoluut gegarandeerd.

Nou, is dat een blijde tijding of niet? Dat is toch geweldig? Ik stel voor dat wij nog... Ja, want je had geen vragen, maar er is nog wel werk aan de winkel!