GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

de dagen tellen (5) – honderdtwintig jubeljaren

16-01-2025 - Geplaatst door Andre Piet
16 januari 2025, Capelle a/d IJssel

Tijden worden in de Bijbel ingedeeld in millennia en eeuwen. De Bijbel rekent echter ook in jubeljaar-cycli van vijftig jaar. Wat is de achtergrond en de betekenis van dit fenomeen? Tal van markante momenten in de bijbelse geschiedenis blijken samen te vallen met jubeljaren. Wat eveneens blijkt is dat de millennia-telling perfect synchroon loopt met jubeljaren-telling. Dat kan geen toeval zijn…

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze Bijbelstudie behandelt de diepere, profetische betekenis van het jubeljaar, dat Bijbels gezien altijd het vijftigste jaar is. Een jubeljaar staat in het teken van vrijheid, het kwijtschelden van schulden en het terugkeren van bezittingen naar de oorspronkelijke eigenaar. De studie koppelt dit Bijbelse principe aan de honderdtwintig jaren uit Genesis, wat overeenkomt met honderdtwintig jubeljaren oftewel zesduizend jaar menselijke geschiedenis. Gods rechtsgeding met de mensheid beslaat deze gehele periode, waarna het zevende millennium van rust zal aanbreken. Dit patroon van drie keer veertig jubeljaren weerspiegelt zich tevens in de drie perioden van veertig jaar in het leven van Mozes. Alles wijst erop dat de geschiedenis exact verloopt volgens Gods vooropgezette en perfect getimede kalender.

“In feite is het concept van het jubeljaar de kern van het goede bericht van het evangelie: God heeft besloten dat alles uiteindelijk op Zijn tijd weer terugkeert bij Hem, bevrijd en vergeven.”

Terugblik op de Eerdere Bijbelstudies ↑ hoofdstukken

En wij gaan, zoals te verwachten, weer verder met onze serie. Inmiddels is dit nummer vijf van dit seizoen onder het thema dat als een paraplu boven alle avonden hangt die we hierover houden: 'De dagen tellen'. Dit thema is ontleend aan Psalm 90, de psalm die we de eerste avond met elkaar hebben besproken. "Leer ons zo de dagen tellen", dat wil zeggen: zoals God ze telt. In diezelfde psalm lezen we ook dat voor God duizend jaren zijn als één dag. Later bevestigt Petrus dat en zegt daarbij nog dat het ons niet zou mogen ontgaan dat duizend jaren inderdaad voor Hem als één dag zijn. De Schrift zelf getuigt daar dus op allerlei wijzen van; er zijn sowieso twee of drie getuigen van die waarheid.

Eigenlijk staat dit hele seizoen in het teken van die waarheid, want dat heeft nogal wat consequenties en enorm veel toepassingen. Dit keer gaan we het hebben over honderdtwintig jubeljaren. Vooral zullen we inzoomen op het fenomeen van jubeljaren, want bij nader inzien blijkt dat toch behoorlijk onbekend te zijn. We kijken naar de diepere strekking ervan, uiteraard weer in het kader van ons onderwerp: dat God door zes millennia heen op weg is naar die zevende dag, het zevende millennium. De grote Shabbat die Hij gereserveerd heeft voor Zijn volk en voor deze hele wereld.

U bent van mij gewend dat we even terugkijken en dat doen we dan ook. De eerste avond hebben we Psalm 90 behandeld: "hoe lang nog?", en hoe millennia voor God als dagen zijn en zoals Hij ze dan ook telt. De tweede avond hebben we dat bezien vanuit het eerste boek Genesis, waarbij de scheppingsweek en de daaropvolgende zevende dag feitelijk een blauwdruk zijn van de weg die God gaat met deze wereld. Genesis 1 is niet alleen een historisch gegeven waarin God beschrijft dat Hij in den beginne de wereld geschapen heeft en hoe Hij dat in zes dagen aan de mens geopenbaard en op schrift gesteld heeft. Dat is één ding. Maar bovenal blijkt het, in verband met ons onderwerp, ook profetisch te zijn. Terwijl het spreekt over den beginne, zegt het daarmee ook heel veel – om niet te zeggen alles – over de afloop. En dat is een geweldige waarheid.

Dat geldt trouwens in twee opzichten. Als je weet dat God degene is die alle dingen geschapen heeft en dat Hij het is die de dingen tot aanzijn heeft geroepen en ze beschikt, dan weet je dat het bij Hem per definitie in goede handen is. Maar wat we ook gezien hebben, is dat in de wijze waarop Hij het ooit in het verleden aan de mensen heeft toevertrouwd, beschreven wordt hoe Hij gedurende zes millennia handelt. Die zes millennia worden in Genesis 1 in type, beeld of symbolen uitgedrukt, zodat het een blauwdruk is van de hele heilshistorie, culminerend in dat zevende millennium: de zevende dag, gerekend vanuit God.

De derde avond hielden we ons bezig met het fenomeen van de 'twee dagen', waarbij we op vele Schriftplaatsen hebben gewezen. We zijn daarbij niet eens uitputtend te werk gegaan, maar hebben de belangrijkste voorkomens vermeld van hoe de Bijbel spreekt over twee dagen, waarna op de derde dag God Zijn volk Israël zou herstellen. Na twee millennia dus. Er is zelfs een hele expliciete profetie waarin dat zo gezegd wordt: dat God het volk Israël na twee millennia, waarin het in de diaspora als natie dood was, weer terugbrengt in het land. In het derde millennium zal Hij hen herstellen en keert Hij weer terug tot Zijn volk. Het volk keert terug tot God en naar het land, maar de Heer zelf keert ook terug. Niet langer verbergt Hij Zijn aangezicht – dat is de Bijbelse uitdrukking die daar dikwijls voor wordt gebruikt – maar dan zal Hij het onthullen.

Dat alles gebeurt op de derde dag. We hebben vele typen gezien, niet alleen die expliciete profetie, maar ook de geschiedenis van Exodus 19, waar JAHWEH op de derde dag neerdaalde op de Sinaï voor de ogen van het hele volk. En de geschiedenis van Jozua die door de Jordaan ging. Of Esther die op de derde dag de gouden scepter krijgt aangereikt. Hizkia die herstelt en op de derde dag naar het huis van JAHWEH gaat. Of Jona die op de derde dag weer aan land wordt gespuwd om alsnog zijn missie te gaan vervullen. De bruiloft te Kana op de derde dag. Of Lazarus, naar wie de Heer na twee dagen terugging om hem uit de doden op te wekken. Het zijn zeer veelzeggende beelden. De heenwijzingen en hints zijn overduidelijk voor wie ogen heeft om te zien en oren om te horen.

De vorige keer, in december, spraken we over de termijn van 'veertig...'. Het hangt er maar net vanaf welke tijdseenheid je daarbij invult: veertig dagen, veertig maanden, veertig jaren of misschien veertig weken, zoals een zwangere vrouw. Dat is ook een Bijbels gegeven. We hebben die termijn van veertig vooral bezien als een type van de tijd van Israëls ongeloof. Mozes was veertig dagen op de berg bij God, terwijl zijn volk beneden wachtte totdat hij zou afdalen. Dat gebeurde trouwens tot twee keer aan toe. De verspieders die veertig dagen het land verkenden, werden niet geloofd, waardoor Israël veertig jaren in de woestijn moest blijven ronddolen – die link wordt in de tekst expliciet gelegd. Ook de veertig dagen tussen opstanding en hemelvaart horen in dit rijtje thuis. Zo zijn er nog wel meer, maar dit is om de aandacht scherp te krijgen en te zien hoe God via al die verschillende lijnen telkens op dezelfde waarheid duidt.

Vorige keer hebben we vooral gekeken naar de termijn van veertig jaren, maar ook naar veertig jubeljaren gedurende de afgelopen tweeduizend jaar. Over het jubeljaar gaan we het straks uitgebreid hebben. Een jubeljaar is een cyclus van vijftig jaren, en veertig jubeljaren zijn dus veertig keer vijftig, wat uitkomt op tweeduizend jaar: de tijd van Israëls ongeloof. In feite wijst dit op dezelfde termijn als de 'twee dagen' of twee millennia, alleen de tijdseenheid is anders. Het is geweldig hoe God dat heeft laten vastleggen in Zijn Woord om aan te geven hoe Zijn wegen zijn en wanneer Hij, om zo te zeggen, weer acte de présence zal geven en Zich zal voegen bij Zijn volk. Dat maakt de actualiteit en de timing van deze serie heel spannend. Hoe je het ook wendt of keert – we gaan het daar later in het seizoen nog over hebben om in te zoomen op hoe laat het nu precies is.

Maar één ding moet toch duidelijk zijn: we zijn nu inderdaad twintig eeuwen verder. Wees wakker! Het feit dat u hier bent, is denk ik al een aanwijzing dat u wakker bent. Onder enig voorbehoud, maar dat lijkt mij wel zo, want anders zou u hier niet zitten.

In ieder geval maakt dit het allemaal buitengewoon boeiend. Dan heb ik het nog niet eens over de actualiteit die momenteel gaande is in verband met het Midden-Oosten en het aantreden van een heel nieuwe periode. Vandaag stond nog in het AD dat 2025 een jaar van vrede gaat worden. Als dat inderdaad het geval is – en dat zou zomaar eens kunnen – dan staat dat in scherp contrast met wat we tot dusver hebben meegemaakt.

Laten we wel wezen: ik zou in de verleiding kunnen komen om daar nu op in te gaan, maar ik heb heel andere dia’s die we moeten gaan bespreken. Ik zei de vorige keer al dat ik gewezen heb op de termijn van veertig. Soms expliciet, maar meestal impliciet wees ik daarbij eigenlijk vooral op de termijn van veertig jubeljaren.

Eigenlijk heb ik dit thema dus al aangesneden, maar het was in die zin wat onbevredigend. Misschien had ik de volgorde moeten omkeren en deze avond eerder moeten doen? Maar goed, het is gegaan zoals het is gegaan. Laat ik het zo zeggen: het wordt nu wel hoog tijd.

De Instelling van het Jubeljaar in Leviticus 25 ↑ hoofdstukken

Het wordt nu wel hoog tijd om het eens te hebben over het fenomeen van de jubeljaren, want dat is tot nu toe eigenlijk alleen nog maar zijdelings aan de orde gekomen. De instelling van het jubeljaar vinden we in Leviticus 25. Wat kunnen we het beste doen? Gewoon naar dat hoofdstuk toe gaan. Eigenlijk is het zo dat als je dat heel goed wilt bespreken, je daar een hele serie avonden mee kunt vullen. Het begint in vers 1 en gaat door tot vers 55. Het hele hoofdstuk gaat over sabbatsjaren, maar met name over het jubeljaar. Over de exacte inhoud en hoe het geregeld was en wat er dan allemaal moest plaatsvinden, daar zullen we het nu niet eens uitgebreid over hebben. Het gaat mij namelijk vooral om het chronologische aspect, het tijdrekenkundige: wanneer is dat en hoe wordt daarbij gerekend? Er zitten buitengewoon veel andere aspecten bij, dat kan ik u alvast verklappen, voor zover we dat nog niet hebben gezien in verband met het getal veertig.

In Leviticus 25 vers 1 lezen we: "En JAHWEH sprak tot Mozes op de berg Sinaï." Je moet weten dat dit al veertig jaren was voordat het volk daadwerkelijk het land binnen zou gaan, en zelfs nog vijftig jaren voordat het land daadwerkelijk verdeeld was. Hier wordt echter alvast voorgesorteerd op wat er zou gaan plaatsvinden. Ga maar na, want er staat: "Spreek tot de Israëlieten." Mozes is hier de woordvoerder en hij moet tot hen zeggen: "Wanneer jullie komen in het land dat Ik u geef, dan zal het land rusten, een sabbat voor JAHWEH."

Het hele idee is natuurlijk dat het gebod van de sabbat – namelijk dat de Israëliet zes dagen zou arbeiden en de zevende dag zou rusten – een verbond was tussen God en Zijn volk. In Exodus lees je al dat dit specifiek bij Israël behoorde. Het volk zou zes dagen arbeiden en de zevende dag, de Shabbat, onze zaterdag, zou men rusten. Dat is een van de meest karakteristieke tekenen tussen Israël en haar God. Maar hier wordt gezegd dat ook het land zou rusten.

Als het gaat over de mens, dan wordt er gezegd: "Zes dagen zult u arbeiden en al uw werk doen, maar de zevende..." Ik heb het ooit zo uit mijn hoofd geleerd toen ik een jaar of zeven was. Ik kreeg toen van mijn opa een riksdaalder als ik de Tien Geboden uit mijn hoofd kon opzeggen. Ik kom uit een oerkalvinistisch milieu en heb dat toen gedaan voor het geld, maar ik ben er nog steeds dankbaar voor. Daarom kan ik dit zo opzeggen: "Zes dagen zult u arbeiden en al uw werk doen, en de zevende dag is de dag van JAHWEH uw God. Dan zult gij geen arbeid verrichten, gij nog uw dienstknecht, nog uw dienstmaagd, nog uw rund, nog uw os, nog uw ezel..." Nu haal ik twee geboden door elkaar. Ik kan het zo recapituleren, maar daar zit ik al met twee geboden door elkaar, excuseert u mij.

Waar het om gaat is dat er specifiek over de mens wordt gesproken die zes dagen zou arbeiden en de zevende dag staakt. Het woord 'shabbat' betekent staken, ophouden met werken. En eigenlijk betekent dat ook gewoon ophouden met werken voor geld, want werken is per definitie arbeiden voor geld. Het betekent niet zozeer dat je iets doet, maar dat je niet iets doet voor geld, maar gewoon om niet. Dat is nog iets heel anders.

"Wanneer gij in het land komt" – dat zou dus nog veertig jaar duren. "Wanneer gij in het land komt dat Ik u geef, dan zal het land rusten." Die inzetting zou dus nog decennia moeten wachten voordat ze daadwerkelijk van kracht werd. Want eerst moest men het land ingaan en het land veroveren. Daarna zou het land vervolgens verdeeld en verloot worden. Pas dan kon de inzetting van kracht worden. Ik heb deze dia er tussen geplaatst zodat we dit helder voor ogen hebben.

De Historische Termijn van 450 Jaren ↑ hoofdstukken

Dit is een citaat uit Handelingen 13, zoals u ziet. Paulus is daar in de synagoge van Antiochië, in het uiterste zuiden van Turkije. Hij geeft daar een kort resumé van de Israëlitische geschiedenis. Dan lees je: "...en na zeven volkeren uitgeroeid of verdreven te hebben in het land Kanaän, heeft Hij hun land hun ten erfdeel gegeven." Eigenlijk staat hier "tot lotsdeel gegeven". Het was een erfdeel, dat klopt wel, maar letterlijk staat er in het Grieks het woord "lotsdeel". Dat betekent dat het land door loting werd verdeeld; het viel je dus ten deel. Er staat ook letterlijk dat het verloot werd.

De twaalf stammen kregen ieder een gebied. In de Thora wordt uitgebreid beschreven hoe die grenzen liepen. Elke stam kreeg zijn gebied en binnen die stam kregen allerlei families weer een apart deel daarvan, wat eveneens door loting werd verkregen. Het was dus met recht een lotsdeel wat men ontving. Het proces was dus: eerst het land veroveren op de volkeren – zo goed en zo kwaad als dat gegaan is – want het heeft nog diverse jaren geduurd voordat het land daadwerkelijk ten erfdeel werd gegeven.

Er staat hierbij: "het was omstreeks 450 jaar". Bij dat "omstreeks" zou je kunnen denken dat het wat meer of minder zou kunnen zijn. Maar de aardigheid is dat als je één of twee verzen eerder leest, je ziet dat het volk in de woestijn "omstreeks veertig jaren" heeft vertoefd. We weten dat dit heel precies veertig jaar was. Ik bedoel maar te zeggen: uit het woordje "omstreeks" moet je niet afleiden dat het niet precies is.

Er wordt hier gesproken over 450 jaar. Nu hoop ik dat u het niet meeleest in de Statenvertaling, want daar wordt het verkeerd weergegeven. Dat heeft te maken met de handschriften; ik ga niet op alle details in, maar de grote handschriften zijn het erover eens dat het staat zoals het hier wordt geformuleerd. In de Statenvertaling wordt de indruk gewekt alsof die 450 jaren betrekking hebben op de periode van de richters. Dat is niet zo. Er staat dat God het land hen ten erfdeel gaf, omstreeks 450 jaar lang, en daarna – dus na die 450 jaren – gaf Hij hun richters tot op de profeet Samuël.

Hoe zit dat dan? Nou, dat is heel goed te tellen. Aan Abraham werd de belofte gegeven van het land en aan zijn zaad. Wanneer kwam zijn nageslacht, om het even in wat gangbaarder Nederlands te zeggen? De periode van de geboorte van Izaäk tot aan de uittocht was 400 jaar. Exodus 12 zegt zelfs – ik geloof dat ik er eerder in deze serie al eens op gewezen heb – dat het precies 430 jaar was. Dat betekent dat er vanaf de roeping van Abraham tot aan de geboorte van zijn zoon Izaäk een tijdsbestek van 30 jaar zat. Abraham was trouwens precies 100 jaar – twee keer vijftig, jawel – toen hij Izaäk kreeg.

Vervolgens verliep er een periode van precies 400 jaar vanaf de geboorte van Izaäk tot aan de uittocht uit Egypte. Daarna krijg je een periode van 40 jaar woestijnreis. Vervolgens heb je nog de tijd waarin het land veroverd en verdeeld moest worden, en daar is ook nog tien jaar overheen gegaan. In het boek Jozua vind je hints dat die periode een jaar of zeven, acht, negen in beslag nam, en hier staat dat er tien jaar aan voorafgegaan zijn. Zo kom je op een totaal van 450 jaar.

Als dat hier zo staat, dan klopt dat als een bus. Wanneer het volk in het land komt dat God hen geeft, zal het land rusten. Dat betekent dat men tien jaar nadat men het land was binnengetrokken, begon te rekenen. Het land kon dan bebouwd gaan worden. Ik heb hier zelfs nog een mooi schemaatje van, wat ik zojuist heb duidelijk gemaakt, dus ik kan verder gaan met wat dit betekent.

De Inzetting en Werking van het Sabbatsjaar ↑ hoofdstukken

Zes jaar zult gij uw akker bezaaien en zes jaar zult gij uw wijngaard snoeien en de opbrengst daarvan inzamelen. Vanaf wanneer worden die zes jaar gerekend? Dat is vanaf het moment dat het land verdeeld is, wat we het 450ste jaar noemen. Ik zeg het nu met nadruk en herhaling, omdat we hier later op terugkomen; onthoud dat dus goed. Het betekent dat, zoals men een week van dagen telde, men ook een week van jaren zou tellen. Zes jaar bewerken en inzamelen, maar in het zevende jaar zal het land een volkomen Sabbat hebben. Een volkomen staken dus; een Sabbat voor Yahweh. Uw akker zult gij niet bezaaien en uw wijngaard niet snoeien. Het land krijgt rust.

Ik moet er meteen bij zeggen dat men zich aan deze regel nooit veel gelegen heeft laten liggen. We hebben het er via een ander onderwerp ook al eens over gehad dat het volk ooit in de Babylonische ballingschap ging en uit het land werd gezet. Dat was om de sabbatsjaren te vergoeden die het volk aan het land niet had gegeven. God zegt dan als het ware: "O, jullie geven het land geen rust? Dan neem ik die rust gewoon zelf. Dan gaan jullie allemaal het land uit en na zeventig jaar keren jullie weer terug, zodat het land alsnog zijn rust krijgt." Niet via de route van de gehoorzaamheid, maar via Gods route. Hij neemt dat sabbatsjaar buitengewoon serieus.

Menselijkerwijs redenerend in termen van productiviteit en economische groei is zo’n zevende jaar natuurlijk helemaal niet handig. Het betekent dat een vruchtbaar land een jaar lang braak ligt en geen productie oplevert. Dat is economisch niet interessant. Het lijkt mij ook duidelijk dat de Joden het om die reden niet erg aantrekkelijk vonden, want je derft een heleboel inkomsten. Maar God had de belofte gegeven dat wanneer zij in Zijn wegen zouden wandelen, Hij het zesde jaar een overvloedige oogst zou geven, zodat men in het zevende jaar niet tekort zou komen. Het is eigenlijk dezelfde gedachte als bij het manna. Gedurende de veertig jaar in de woestijn kwam er op de zevende dag, de Sabbat, geen manna uit de hemel. Hadden ze dan geen eten op de Sabbat? Jawel, want op de zesde dag gaf God een dubbel deel. Als je dat vertrouwen hebt, kom je niets tekort. God geeft het gewoon, en dat had Hij aan het volk beloofd.

Hier staat beschreven hoe dat dan werkte. Men zou niet oogsten, maar er staat: "Wat vanzelf opkomt van uw oogst..." Zonder dat het land bewerkt is, zijn er immers zaken die op natuurlijke wijze opkomen en groeien, zoals aan de wijnstok. Dat mocht men niet als een reguliere oogst inzamelen; de druiven van de ongesnoeide wijnstok mochten niet worden verzameld. Het was een jaar van rust voor het land. De sabbatsopbrengst van het land diende echter wel tot voedsel voor u, uw slaaf, uw slavin, uw dagloner en de bijwoner die bij u verblijft. Het idee is dat wat het land spontaan opbrengt niet mag worden ingezameld of opgeslagen in schuren en kelders, maar dient ter consumptie voor iedereen. Op het stuk land dat je normaal gesproken zes jaar lang bewerkt, doe je in het zevende jaar niets. Iedereen die langsloopt mag plukken wat er groeit, maar er vindt geen georganiseerde oogst plaats. Dat betekent dus niet dat je in dat zevende jaar niets van het land mocht eten; de opbrengst was tot voedsel, maar het werd niet ingezameld.

Er zijn overigens door de tijd heen allerlei methodes geweest om dit te omzeilen, tot op de dag van vandaag. Er bestaan constructies waarbij men in het zevende jaar het land aan een heidense buurman verkoopt tegen een bepaalde prijs, zodat hij het kan bewerken, om het het jaar daarop contractueel weer terug te kopen. De Talmoed is rijk aan dat soort vindingrijke oplossingen. Denk ook aan de regel dat je op de Sabbat maar een beperkt aantal el van je deur verwijderd mag zijn vanwege de sabbatsreis — waar we het later nog over zullen hebben. Men omzeilde dat dan door bijvoorbeeld een "mobiele deur" mee te nemen, zodat je altijd bij je deur was en kon reizen waarheen je wilde. Ik las ooit een Joods gebed waarin stond: "Heer, hoe wonderlijk is het dat zelfs als we ongehoorzaam zijn, we toch nog luisteren naar wat U zegt." Maar dat is natuurlijk niet naar de geest van de wet.

Ik ga nu even voorbij aan de diepere typologie die hieraan ten grondslag ligt, wellicht komen we daar later nog op terug. Wat in vers 6 staat over de sabbatsopbrengst gold niet alleen voor de slaven, de dagloner en de bijwoner, maar ook voor het vee en voor het gedierte op het land. De paarden, koeien, kamelen en al het andere wild dat daar rondloopt, mochten er gewoon van eten. De gehele opbrengst was hen tot voedsel.

Dit alles is de aanloop naar het jubeljaar. Je kunt het jubeljaar namelijk alleen begrijpen als je het fenomeen van de jaarsabbatten kent. Er staat: "Voorts zult gij u zeven jaarsabbatten tellen, zevenmaal zeven jaren, zodat de dagen van de zeven jaarsabbatten negenenveertig jaren zullen zijn." Die rekensom is niet zo moeilijk. In het Hebreeuws staat er eigenlijk zoiets als "sabbatten van jaren". Daar komt ook het begrip "jaarweken" vandaan. Je hebt weken van dagen, maar ook weken van jaren. Onlangs heb ik daar nog over gesproken; het is een thema dat mij de laatste jaren erg bezighoudt. De zeventig jaarweken van Daniël gaan over dit principe. Een jaarweek is simpelweg een cyclus van zeven jaar: zes jaren waarin het land bewerkt en geoogst wordt, gevolgd door een sabbatsjaar.

Het Tellen van Zeven Jaarsabbatten ↑ hoofdstukken

En het zevende jaar heeft het land rust, en dan krijg je weer een nieuwe cyclus. Zoals je ook na de sabbat weer een nieuwe dag krijgt en zoals de week van dagen zich herhaalt, zo krijg je dat dus ook met de week van jaren: jaarweken of jaarsabbatten. "Voorts zult gij u zeven jaarsabbatten tellen, zevenmaal zeven jaren, zodat de dagen van de zeven jaarsabbatten negenenveertig jaar zijn."

Dit wordt hier weliswaar expliciet zo ingesteld en er worden allerlei specifieke regels over gegeven aan het volk, maar het fenomeen van jaarweken was ook daarvoor al bekend. Want ga maar na in de geschiedenis van Jakob; waar denkt u dat ik dan op doel? Denk eens diep na. Ik hoor verschillende goede antwoorden, maar eigenlijk is er eerst maar één antwoord dat van verschillende kanten komt: dat is de geschiedenis van Jakob die bij zijn oom Laban komt en daar gedurende twintig jaren verblijft.

Even voor de goede orde, nu we het er toch over hebben: Jakob komt in het buitenland en verblijft daar twintig jaren. Na twintig jaren — of ik zou haast zeggen: na twintig eeuwen — keert hij weer terug naar het land. Ook dat is weer een type, maar dat is niet de reden waarom ik het nu noem. Jakob komt bij zijn oom Laban terecht en wil Rachel tot vrouw nemen, want zij was zeer bekoorlijk. Er wordt een regeling getroffen: hij zou daar zeven jaar voor werken. Een jaarweek dus.

U weet hoe groot de receptie was, maar toen hij 's morgens zijn ogen opsloeg, was het zie: het was Lea. Hij had waarschijnlijk een flink glaasje op, denk ik dan; ik kan me het anders niet helemaal goed voorstellen. In ieder geval was het Lea. Je vindt daar die omkering die je zo vaak in het leven van Jakob ziet; het gaat net anders. Jakob heeft daar in zijn leven ook de vruchten van geplukt. Maar goed, het was dus Lea. Laban zei vervolgens: "Zo gaat dat bij ons, dat is het gebruik in ons land. We geven altijd eerst de oudste weg en daarna de jongste." Hij kon dat wel aardig verkopen.

Toen zei Laban: "Weet je wat, je doet gewoon nog een jaarweek en dan krijg je Rachel." En daarna zie je nog een keertje dat hij een periode gaat werken, tot hij er uiteindelijk in het twintigste jaar mee ophoudt en terugkeert. Die laatste periode heeft uiteindelijk zes jaar geduurd voor zijn eigen bedoeling, om zijn eigen kuddes te verwerven. Dat zijn mooie verhalen, dat zijn schitterende geschiedenissen. Weet u nog van die geschilde takjes waardoor hij die kudde groter maakte? Wonderbaarlijk, echt.

Maar om even ter zake te komen: Jakob werkte dus twee keer een jaarweek. Met andere woorden, het hele fenomeen van zeven jaren om de tijd op die manier te rekenen, was al wel degelijk eeuwen eerder bekend. Waarvan akte, want straks zullen we daar nog wat meer van zien. Zeven maal zeven jaren, zodat de dagen van de zeven jaarsabbatten tot negenenveertig jaar zijn.

De Bazuin (jovel) en het Vijftigste Jaar ↑ hoofdstukken

Dan zult gij bazuingeschal doen rondgaan in de zevende maand op de tiende van de maand. U weet het, het Joods nieuwjaar is altijd op de eerste van de zevende maand. Ja, we praten over wonderlijke dingen hoor, maar zo werkt dat. Vandaar dat Joden op 1 Tisjri, de eerste van de zevende maand, nieuwjaarsdag vieren: Shana Tova, gelukkig nieuwjaar. En op de tiende van die zevende maand heb je Jom HaKipoeriem, de Verzoendag. Over die term zelf zullen we het nu verder niet hebben, maar dat is misschien wel een van de allerbelangrijkste dagen op de hoogtijdkalender van Israël. Jom Kipoer, of zoals het hier staat, Jom HaKipoeriem in het meervoud. Op de tiende van de maand, op de Verzoendag, zult gij de bazuin doen rondgaan door uw ganse land.

En gij zult het vijftigste jaar heiligen – apart zetten – en vrijheid in het land afkondigen voor al zijn bewoners. Een jubeljaar zal dat voor u zijn. Dus wat het fenomeen is, is dit. Laat ik eerst nog even, voordat ik het schemaatje laat zien, ingaan op dat woordje 'jubel', want dat is wel boeiend hoor. Als wij zeggen 'jubel' of 'jubileum', dan is dat via via gewoon nog Hebreeuws. Jubileum komt uiteindelijk via het Grieks en het Latijn uit het Hebreeuws, en wel van het woord jowel. Ons woord 'jovel' is weer een ander woord trouwens, maar jowel is waar jubel vandaan komt. Het heeft de betekenis van een ramshoorn, en vandaar ook die bazuin natuurlijk. Dan laten we de bazuin klinken, een ramshoorn; dat is eigenlijk de betekenis van dat woord jowel.

Met andere woorden: een jubileum is de periode van vijftig jaar. Een jubileum is dus het vijftigste jaar. Ik moet erbij zeggen dat wij dat fenomeen ook kennen, van een jubileum. Niemand zal ontkennen dat als je vijftig jaar getrouwd bent, je een jubileum viert. Wij zeggen dan: dat is een gouden jubileum. Maar de Bijbel zegt: dat is een jubileum. Een ander jubileum kent de Bijbel niet. Wij kennen nog een halve, dan spreken we over een zilveren jubileum van 25 jaar, en ook nog een kwart, dat is 12,5 jaar, een koperen jubileum. Maar zo rekent de Bijbel niet. Een jubileum is namelijk per definitie het vijftigste jaar.

Het is eigenlijk zoals we spreken over millennia, dus over duizenden jaren, of over een eeuw, dus honderd jaren. Zo kent de Bijbel ook het fenomeen van – daar hebben wij geen echt woord voor, maar feitelijk ook weer wel – een jubileum, of zogezegd een gouden jubileum. Een tijdseenheid van vijftig jaren. En dat vijftigste jaar, dat is het jubeljaar. Dus je hebt eerst zeven weken, zeven jaarweken, en dat is in totaal 49 jaar. Daarna krijg je het vijftigste jaar en dat is een heilig jaar.

U weet dat we momenteel, volgens de paus, in 2025 in een jubeljaar leven, wat trouwens van geen kant klopt. Maar sowieso hebben de katholieken ervan gemaakt... Ik zeg altijd de Roomsen, ja sorry, dat bedoel ik niet denigrerend, maar we zeggen de katholieken. Katholiek betekent 'algemeen'. Ze zijn daaraan gelieerd omdat Rome, het Vaticaan, ervan heeft gemaakt dat het elke 25 jaar is. Elke 25 jaar is volgens het Vaticaan een jubeljaar. Dat is een kerkelijke instelling, maar het heeft met de Bijbel dus niks van doen.

Dan heb ik hier het schemaatje, dat ligt voor de hand. Je hebt hier 1, 2, 3, 4, 5, 6 jaren waarin het land bewerkt en geoogst wordt, en het zevende jaar gebeurt er helemaal niks. Dan begint er weer een nieuwe jaarweek en krijg je weer 1 tot en met 6 jaren dat er geoogst, gearbeid en gezaaid wordt. Het zevende jaar is er weer rust. Zo krijg je zeven achtereenvolgende jaarweken die eindigen met een sabbatsjaar. Dat is dus in totaal 49 jaren. En dan krijg je een ingelast jaar; dat is eigenlijk het woord. Een soort van schrikkeljaar, het komt er gewoon bij. Het hoort niet bij de cyclus.

Er zijn trouwens uitleggers die zeggen dat het vijftigste jaar eigenlijk ook weer het eerste is van de nieuwe cyclus, maar het staat er gewoon buiten. Zoals ons jubileumjaar er ook gewoon buiten staat, zodat het tweede jubileum per definitie altijd het honderdste jaar is. Dat zijn dus echt tijdvakken van vijftig jaren. Na dat vijftigste jaar krijg je weer een nieuwe cyclus. Zo heb je dus tijdseenheden van eeuwen, maar ook van jubeljaren. Die moet je niet veronachtzamen, want de Bijbel zelf definieert het als een heilig jaar voor God. Dat is wat 'heilig' betekent: het is door God apart gezet. God rekent op deze wijze met dat vijftigste jaar. Dat is een tijdseenheid die van groot belang is.

In feite zit daar typologisch veel aan vast. Zeven is het getal van de volheid. Sjeva in het Hebreeuws betekent zelfs ook gewoon 'volheid'. Het is niet alleen een cijfer of een getal, maar het is ook een woord dat volheid betekent. Zodat in feite acht de nieuwe cyclus is: overvloed en een nieuw begin. Ik lees even verder vanaf vers 10 van Leviticus 25: "Gij zult het vijftigste jaar heiligen en vrijheid in het land afkondigen voor al zijn bewoners."

Vrijheid en Teruggave: het Jubeljaar als Evangelie ↑ hoofdstukken

Vrijheid in het land afkondigen betekent dat iedereen die slaaf was, vanaf dat moment vrij was. Per definitie. In feite was er voor een slaaf al de mogelijkheid om in het zevende jaar vrij te komen, maar als hij dat beslist niet wilde, kon hij blijven. In het vijftigste jaar echter was iedereen die slaaf was, onherroepelijk vrij.

Het was echt een jaar van jubelen. Ons woord ‘jubelen’ heeft alles te maken met dat jubeljaar. Het is het jaar van vrijheid waarin ook alle schulden werden kwijtgescholden. Als u meer wilt weten over hoe dat precies werkte: het hele hoofdstuk Leviticus 25 gaat daarover. Er staat ook bij: "Dan zal ieder van u tot zijn bezitting en tot zijn geslacht terugkeren." Het idee is – en dat wordt uitgebreid uitgelegd in dit hoofdstuk, hoewel wij dat nu niet volledig bespreken – dat in het vijftigste jaar het land terugging naar hoe het oorspronkelijk verdeeld was. Het keerde terug naar de oorspronkelijke eigenaar.

Iemand kon zijn land hebben verkocht omdat hij verarmd was en gedwongen was tot verkoop, maar hij was het niet eindeloos kwijt. In het jubeljaar kreeg hij het terug. En mocht hij in de tussentijd zijn overleden, dan ging het alsnog terug naar de familie. In het vijftigste jaar kreeg je dus een complete reset van de economie. Alles begon weer met een schone lei. Geen schulden meer en bezittingen die ooit verkocht waren, gingen automatisch weer terug naar de oorspronkelijke eigenaar. Alles gaat weer terug naar de oorsprong.

Hier zit natuurlijk een geweldige waarheid in besloten die wijst op de God die wij kennen: op het door Hem gereserveerde moment keert alles weer terug naar de oorspronkelijke Eigenaar – naar Hemzelf. Dan is iedereen bevrijd, zonder enige restrictie. Alles is weer terug bij af en we beginnen met een volkomen schone lei. In feite is het concept van het jubeljaar de kern van het goede bericht van het evangelie: God heeft besloten dat alles uiteindelijk op Zijn tijd weer terugkeert bij Hem, bevrijd en vergeven.

U begrijpt dat dit enorme consequenties had. Stel dat er net een jubeljaar is geweest en je verkoopt een stuk land, dan is dat land relatief duur omdat de koper er nog 49 jaar van kan profiteren. Is het daarentegen over twee jaar alweer een jubeljaar, dan kan de koper er maar twee jaar gebruik van maken. Dat betekent dat de prijs van het land automatisch veel lager wordt naarmate het jubeljaar nadert. De marktprijs daalt gigantisch, en dat is ook logisch.

In feite was je dus altijd slechts tijdelijk eigenaar van wat je gekocht had. Dat wordt prachtig beschreven in dit hoofdstuk: "Jullie zijn slechts vreemdelingen en bijwoners bij Mij; het land is van Mij." Jullie mogen het huren, maar het land blijft van God. Een Israëliet bezat het land dus niet echt; hij huurde of pachtte het. Op Gods tijd keerde het gewoon weer terug naar degene voor wie het bestemd was, naar de familie of het geslacht. Je kon het ook weer 'lossen' – denk aan de geschiedenis van Boaz en Ruth. Daar zit veel aan vast, maar dat is nu niet ons hoofdonderwerp.

Ik wil nog wel even stilstaan bij vers 11: "Een jubeljaar zal dit vijftigste jaar voor u zijn." Een jubeljaar is dus echt het vijftigste jaar. Ik zeg dit met nadruk, want ik heb me de afgelopen weken vermoeid met allerlei verklaringen die beweren dat het om het 49ste jaar gaat. En dat zijn niet de minsten die dat zeggen, maar ik ben ervan overtuigd dat het echt het vijftigste jaar is. Waarom? Omdat er staat: "Een jubeljaar zal dit vijftigste jaar voor u zijn." Dat noem ik simpel, maar ik ben in dit soort zaken graag heel simpel. Overigens wordt dit in de tekst diverse keren herhaald.

"U zult dan niet zaaien en wat vanzelf opkomt, zult u niet oogsten, en u zult de ongesnoeide wijnstokken niet aflezen. Want het zal een jubeljaar zijn; heilig zal het voor u zijn." Het is dus een voor God afgezonderd jaar. Van de akker mocht men eten wat hij opbracht, maar niet oogsten om de schuren te vullen. In dit jubeljaar kreeg ieder zijn bezitting terug. Al het land dat verkocht was, keerde terug naar de oorspronkelijke eigenaar of de familie.

In vers 23 staat nog: "Het land zal niet voor altijd verkocht worden, want het land is van Mij, en u bent vreemdelingen en bijwoners bij Mij." U bent van harte welkom, maar het land blijft van de Here. Dat geldt vandaag de dag nog steeds. Er is zoveel te doen over de eigendomsrechten van het land, over de Eretz. Van wie is het nu eigenlijk en wie kan er aanspraak op maken? Welke historische rechten en argumenten kunnen worden aangevoerd om een claim te leggen op een bepaald stuk land? Men spreekt over de Palestijnen, maar het land is niet van de Palestijnen. Ik moet er echter direct bij zeggen: het land is ook niet van de Israëlieten. Het land is van Hem.

Hij geeft het aan het volk voor wie Hij het bestemd heeft. Dat is Israël, maar Hij geeft het hun wanneer zij op Hem vertrouwen. Hij heeft hen tweeduizend jaar geleden uit het land gezet, en het zionisme is in feite een poging om buiten God om het land weer in bezit te nemen. Het zionisme is een seculier, werelds en ongelovig streven. Dat zeg ik niet omdat ik het volk het land niet gun, maar God heeft hen er destijds vanwege ongeloof uitgezet. Denkt u nu werkelijk dat men op grond van ongeloof weer kan terugkeren? God had van tevoren gezegd dat Hij het dan niet zou zegenen. Dat zien we ook in de afgelopen tachtig jaar van de Israëlische historie.

Men zou kunnen zeggen dat daar de komende jaren verandering in gaat komen, maar vergis u niet: dat zal slechts tijdelijk zijn. Ook dat heeft de Bijbel voorzegd. Dit zijn fundamentele gegevens. Van wie is dat land eigenlijk? Het is van Hem, en niet van Israël.

Nu wil ik het ook gaan hebben over die 120 jaar. Ik zie echter dat het inmiddels negen uur is, dus ik stel voor dat we eerst even gaan pauzeren. Na de pauze pakken we de draad weer op. Voor de pauze hebben we ingezoomd op Leviticus 25; eigenlijk hebben we slechts dertien van de 55 verzen over de inzetting van het jubeljaar besproken. Over dat fenomeen van het jubeljaar gaan we nu verder.

De Dagen van Noach en de 120 Jaren in Genesis 6 ↑ hoofdstukken

We gaan naar Genesis 6. Hoewel daar niet expliciet sprake is van jubeljaren, wordt er toch wel degelijk naar gehint. Dat wil ik u graag duidelijk maken, want even voor de goede orde: Genesis 6 is opgetekend na Genesis 5. Het laatste vers van Genesis 5 vermeldt dat Noach 500 jaar oud was toen hij zijn drie zonen Sem, Cham en Jafeth verwekte. Dat wil zeggen: één van de drie; het was geen drieling. Ik denk overigens dat Jafeth de eerste was, maar in Genesis wordt dat standaard verwisseld. Een half jaar geleden heb ik daar een keer een Bijbelstudie over gegeven in verband met de 'gam', en dat was 'hot stuff'. Maar goed, 'gam' betekent ook wat.

Genesis 5 wordt zo geëindigd en dan volgt de introductie van Noach. Dan krijg je die eerste vier verzen, waar ik trouwens ook wel eens een keer een serie over ga geven: over de zonen Gods die zich vermengden met de dochters van Adam, of de dochters van de mensen. Dat gaf de Nephilim, de reuzen; de 'groten van de voortijd' worden ze genoemd. In die eerste vier verzen staat heel veel, maar het is soms ook wat mysterieus. Dat geldt trouwens ook voor het vers dat we straks zullen lezen. Het is eigenlijk ook ter inleiding van de grote vloed in de dagen van Noach, die overigens begon in het 600ste jaar van Noach — trouwens ook weer een jubeljaar.

Het is de introductie van de grote vloed, want de vermenging van die zonen Gods met de dochters van de mensen was echt vreselijk. God heeft daar ook Zijn oordeel over uitgesproken. In feite was het een complete genetische ramp die daar plaatsvond. Noach en zijn familie, slechts acht zielen, zijn daaruit gespaard en daarmee is weer een nieuw begin gemaakt.

In die eerste verzen vind je het derde vers, en daar staat dit. Het hangt er een klein beetje vanaf welke vertaling u heeft, maar de verschillen licht ik vanzelf nog wel even toe. En de HEERE, of JAHWEH, zeide: "Mijn Geest zal niet tot in de aion in de mens twisten." Deze vertaling lijkt het meest op de Statenvertaling. In de NBG-vertaling staat — ik zal het even keurig voorlezen: "Mijn Geest zal niet altoos..." Er staat eigenlijk 'le olaam', in het Grieks 'tot in de aion', "...in de mens blijven." Nou, dat is vanuit het Hebreeuws gezien echt een heel vrije weergave. In de Statenvertaling staat: "zal niet met de mens tot in de aion twisten."

"De mens" kan gewoon een mens zijn in het algemeen, maar in dit geval ook "de mensheid"; dat ligt hier vrij dik bovenop. En dan dat woord "twisten". In de Statenvertaling staat dus "twisten", maar letterlijk staat er zoiets als "recht verschaffen" of "een rechtsgeding voeren". Het Hebreeuwse woord dat hier staat, heeft te maken met rechten in de zin van een rechtsgeding. Dat wordt gemotiveerd met: "daar hij ook vlees is". Waarom voert God met de mensheid rechtsgedingen? Wel, vanwege het conflict dat er is: de mens die voortdurend het recht van God betwist, en God die dat dan weer tegenspreekt en Zijn aanspraken maakt. Een rechtsgeding voer je uiteraard alleen daar waar sprake is van conflict of waar het recht getreden of geschonden wordt. De mens is vlees, vergankelijk, en dat heeft ook de gedachte in zich dat je er niet al te veel van hoeft te verwachten.

Maar dat wist u wel natuurlijk. Trouwens, dat wordt in deze vier verzen juist overduidelijk aangetoond: hoe het met de mensheid eigenlijk al in een betrekkelijk vroeg stadium volledig bergafwaarts is gegaan. Zodat zelfs 'aliens', als ik het even zo mag zeggen, ingang kregen bij de mensheid. Daardoor werden reuzen voortgebracht. In feite is de hele Griekse mythologie op dit gegeven gebaseerd: goden die zich vermengen met de mensen. Je zou zeggen: dat is een fabeltje, maar het heeft wel degelijk Bijbelse oorsprongen. Zo is dat duizenden jaren geleden ooit gegaan. Er is dus wel degelijk een invasie geweest van hemelwezens. Ja, er is een heleboel over te vertellen, over de Enakieten enzovoort, maar dat is nu niet het onderwerp.

Maar dan staat er: "Mijn Geest zal niet tot in de aion met de mens twisten, daar hij ook vlees is. Zijn dagen zullen honderdtwintig jaar zijn." Dat is wat God verklaart. Zijn dagen zijn geteld, zo zeggen wij dat ook: zijn dagen zijn geteld, namelijk honderdtwintig jaren. Nu is de vraag: wat betekent dat? Er zijn een paar uitleggingen van. De meest bekende uitleg, die ik destijds al op de jongelingsvereniging hoorde, is dat de mens vanaf dan niet ouder zou worden dan hooguit 120 jaar. Dat is de eerste uitleg. Maar ja, als je enige Bijbelkennis hebt... Het verbaast me eigenlijk dat deze uitleg zo bekend is geworden, want ik heb hem al zo vaak gehoord en herhaald gekregen, maar hij klopt niet. Ook na de zondvloed werden mensen veel ouder. Noach bijvoorbeeld was 950 jaar toen hij overleed, en dat was na de zondvloed. Dan zou je kunnen zeggen: ja, maar hij was nog van vóór de zondvloed. Oké, dan nemen we Abraham. Die was in ieder geval van na de zondvloed en hij werd 175 jaar oud. Dus linksom of rechtsom: die verklaring kunnen we gevoeglijk in de prullenbak deponeren. Sorry dat ik daar zo onverbloemd in ben, maar het kan niet. Laten we het op zijn minst heel bescheiden zeggen: het is zeer onwaarschijnlijk dat deze uitleg correct is.

Uitleg twee is op zich heel zinnig: het zou nog 120 jaar duren voordat de zondvloed zou volgen. Dat is geen gekke verklaring. Eerlijk gezegd heb ik daar ook heel dikwijls aan gedacht, en toch is ook die bij nader inzien onwaarschijnlijk. Want wat lazen we net in het voorgaande? In het laatste vers van Genesis 5 lees je dat Noach 500 jaar oud was. Vervolgens lees je in Genesis 6, in vers 11, dat hij 600 jaar oud was toen de zondvloed aanbrak of begon. Dat is een tijdspanne van 100 jaar. Dus hoezo 120 jaar? Dat is dus ook niet echt een acceptabele uitweg. Ik weet het, er zijn noodoplossingen waarbij men zegt dat dit met terugwerkende kracht is of dat er wordt gerefereerd aan iets van eerder dan Genesis 5. Je kunt het zo redeneren, maar in de lijn van het betoog matcht het niet. Eerst wordt vermeld dat hij 500 jaar oud was, een paar verzen later is hij 600, en dat er dan hier over 120 jaar gesproken wordt... dat matcht niet.

Daar komt trouwens nog iets bij: ook na de zondvloed zou God wel degelijk blijven twisten — rechtsgedingen voeren — met de mensheid. Dat is niet opgehouden met de zondvloed, integendeel. In de duizenden jaren, de aion die daarop volgde, is het eigenlijk één groot nieuw wereldtijdperk vanaf de dagen van Noach. Het is sindsdien hetzelfde laken een pak: de mens die voortdurend de rechten van God vertreedt, en God die daar dan bij gelegenheid op ingaat.

120 Jubeljaren: Gods Rechtsgeding van 6000 Jaar ↑ hoofdstukken

Namelijk jubeljaren. Dan krijg je iets heel anders, dan krijg je het verhaal... Voordat ik bij de climax kom – we zouden er wel komen hè, ik had het gezegd – en de belangrijkste reden noem, wil ik eerst nog even deze noemen. Kijk, als we even uitgaan van het vijfhonderdste jaar van Noach waarin dit gezegd is. We spraken zojuist over dat vijfhonderdste jaar van Noach en als God deze uitspraak heeft gedaan in het vijfhonderdste jaar van Noach, dan was dat een jubeljaar, zal ik u vertellen. Waarom? Omdat Noach werd geboren in het jaar 1050 AH, anno hominis dus, en dat was ook weer een jubeljaar. Dit was vijfhonderd jaar verder en dat was dus ook weer een jubeljaar, en wel het 31e jubeljaar.

U zegt: "Ja, maar er wordt hier verder niet over jubeljaren gesproken." Nee, maar onder de oppervlakte rekenen we nu even niet in gewone jaren, maar in heilige jaren, als ik het zo mag zeggen. En dan niet op zijn rooms, maar op zijn Hebreeuws: sabbatsjaren, die vergeten jubeljaren. Als je in jubeljaren rekent, dan krijg je een heel apart verhaal. Want dan zou God een rechtsgeding voeren, rechten met de mensheid gedurende 120 jubeljaren. Oftewel gedurende 120 keer 50 jaar, en dat is 6000 jaar. Zodat je via de route van millennia – zes dagen en dan de zevende dag – uitkomt bij het zevende millennium. Maar gerekend in andere tijdseenheden, namelijk in dit geval de belangrijkste, de heiligste, de meest goddelijke tijdseenheid als ik het zo mag zeggen: namelijk die van de jubeljaren. Dan komt er een verhaal dat hetzelfde is als wanneer God na zes dagen zegt: "En nu is het Mijn dag." Maar dat zal dus zijn in termen van jubeljaren, na 120 jaren. Dat is eigenlijk de hoogste gedachte die hieraan ten grondslag ligt.

Ik zou eigenlijk niet weten hoe je hier, als je die eerste twee uitleggingen aan de kant zet, nog onderuit komt. Dan is het ook in de absolute zin het geval dat God met de mensheid, eigenlijk vanaf den beginne, een rechtsgeding voert gedurende een termijn. En die heeft Hij vastgesteld op 120 jaren: 120 goddelijke, heilige jubeljaren. Dan breekt inderdaad de aion aan en dan zal het rechtsgeding gevoerd zijn.

In feite is wat ik hier zeg niet zozeer informatie waar je nieuwe dingen van leert, maar het is wel in de lijn van wat we tot dusver hebben vastgesteld en het bevestigt dat. Ik bedoel, als we het hebben over 120 jubeljaren en dat Gods rechtsgeding dan gevoerd zal zijn en dat dan Zijn dag aanbreekt... ja, dat hadden we via die andere route ook al wel gezien. Maar het is wel mooi dat als je nu in heel andere tijdseenheden rekent – niet in termen van dagen en millennia, maar in termen van jubeljaren – je op dezelfde uitkomst uitkomt. Dat is toch de proef op de som. Je bevestigt daarmee dat de rekenwijze inderdaad correct is en dat geeft een geweldige goddelijke betekenis, een diepgaande betekenis. Dit is dus profetisch wat in de dagen van Noach al gezegd wordt: zo zal het gaan. God voert Zijn rechtsgeding, maar dat is gelimiteerd in tijd.

O ja, u zegt: "Het is een hele lange tijd hoor, 6000 jaar." Dat is waar, dat ben ik helemaal met u eens. Maar ja, wat heet? Het hangt er maar vanaf waartegen je het afzet. Maar 120 jaar.

Historische Mijlpalen in de Jubeljaartelling Vanaf Adam ↑ hoofdstukken

Die jubeljaartelling vanuit Adam wil ik ook graag even onderstrepen. Dat synchroniseert – dat is een mooi woord – en dat betekent dat het gelijktijdig loopt. 'Syn' betekent 'samen' en 'chronos' heeft te maken met tijd. Het wil zeggen dat die twee dingen bij elkaar vallen en samenvallen met de mijlpalen in de historie. Ik zal jullie laten zien wat ik daarmee bedoel. Ook dit is weer een bevestiging van wat we tot dusver hebben gezien. In 2016 hebben we uitgebreid stilgestaan bij hoe die hele tijdlijn verloopt en wanneer wat precies plaatsvond. Dat hoeven we nu niet nog eens dunnetjes over te doen; ik ga op die grond verder. Wat we in deze serie vooral doen is uitzoomen en het grote geheel zien. Eerst bekeken we de blokjes, de kleinere eenheden, en nu kunnen we uitzoomen om het grotere plaatje te overzien. Dat is wat we in dit seizoen doen.

Dat God inderdaad in die termen denkt, ook in die van jubeljaren, blijkt wel uit de historie. De geboorte van Abraham was in het jaar 2000 AH (Anno Hominis), wat overigens ook het sterfjaar van Noach was. Dat is precies het veertigste jubeljaar. De geboorte van Izaäk was honderd jaar later, in 2100 AH, en dat was het 42e jubeljaar. De uittocht uit Egypte vond plaats in het jaar 2500 AH, dus vijfhonderd jaar na de geboorte van Abraham. Dat was het vijftigste jubeljaar: het jubeljaar der jubeljaren.

Het jaar waarin het slavenvolk bevrijd werd uit Egypte is zo'n markante mijlpaal. "Ik ben JAHWEH, uw God." Ik had het eerder over de Tien Woorden in Exodus 20, maar die beginnen met: "Ik ben JAHWEH, uw God, die u uit het diensthuis, het slavenhuis Egypte, heeft bevrijd." Op welk jaar zou zo'n gebeurtenis nou plaatsvinden? Nou, dat was een jubeljaar. Sterker nog, het was het jubeljaar der jubeljaren. Het was namelijk het vijftigste jubeljaar – moet je je voorstellen – exact 2500 jaar na de creatie van Adam. Dat is zo bijzonder. Je ziet dat God inderdaad in deze tijdseenheden denkt. Niet alleen in termen van dagen als duizend jaar of duizenden jaren als dagen, maar ook in die tijdseenheden van heilige jubeljaren. En deze is ook heel apart... ja, u weet toch...

De Perfecte Synchronisatie van Gods Kalender ↑ hoofdstukken

Vóór de pauze heb ik laten zien dat God tegen Zijn volk had gezegd: "Als jullie in het land komen en het land veroverd hebben, dan zal het land verdeeld worden. Dan kunnen jullie het land gaan bewerken en dan begint de cyclus van sabbatjaren." Wat blijkt nu? De telling van sabbatjaren begon in het jaar — ik had het toen laten zien — in het 450ste jaar. Maar dat is dus het jaar 2550 anno hominis. Oftewel, het was het 51ste jubileumjaar, en dat is apart. Waarom? Omdat er vanaf dan... dat was een jubileumjaar, en vijftig jaar later zou het dus weer een jubileumjaar zijn.

Maar dat blijkt dus perfect synchroon te lopen met de jubeljarentelling die al liep vanaf Adam. Hoe groot was die kans? Dat kan ik u precies vertellen: één op vijftig. Dat dat precies... Dus God zegt: "Jullie komen in het land, dan mogen jullie sabbatsjaren gaan tellen en dan krijgen jullie het vijftigste jaar, het jubeljaar." En wat blijkt? Dat valt dus exact samen met — oftewel, het synchroniseert met — de jubeljarentelling die er al was, die al liep. Eigenlijk onuitgesproken vanaf Adam. Ik zeg onuitgesproken omdat het niet als zodanig wordt geteld. Maar als je dus de Bijbelse getallen en dergelijke allemaal bij elkaar optelt en rekent, dan kom je daar uit.

Ik bedoel, ik kan me voorstellen dat je zegt: "Moet je nu rekenen met de Bijbel?" Ja, reken maar! Kijk, er staat — ik heb daar een aardig voorbeeld van, ik kwam het deze week of vorige week tegen — er staat in de brief van Judas over Henoch. Henoch profeteerde, en er staat van Henoch dat hij de zevende vanaf Adam was. Kijk het maar eens na in de brief van Judas. Staat er in Genesis dat hij de zevende vanaf Adam was? Nee, dat staat er helemaal niet. Maar als je telt, dan zie je het onmiddellijk. Ik bedoel, dit is een handreiking om te tellen. Oftewel: rekenen. Want tellen is rekenen, een simpele vorm daarvan. Maar dat is het. En dat geldt hier ook. Je wordt in de dingen bevestigd als je gewoon rekent. Eerst rekenen op Gods Woord, maar er vervolgens ook mee gáát rekenen. Dan blijkt ook dat het klopt. Dat is perfectie. Zijn Woord is waarheid, het bevestigt zichzelf. En dat is dat interne bewijs van de Bijbel; dat vind ik geweldig. De Bijbel heeft geen externe bewijzen nodig. De Bijbel is het bewijs. God bewijst Zich in Zijn Woord Zelf. En dat vind ik zo geweldig.

Ja, ik houd van die vergelijkingen. Kijk, een leeuw hoef je niet te verdedigen. Daar hoef je geen hondjes naast te zetten zodat die leeuw niet aangevallen wordt. Laat de leeuw maar los; die verdedigt namelijk zichzelf. Zo is het met de Schrift ook. Het is Gods Woord. Lees het, leef het, maar reken er ook gewoon mee. Dan zul je zien dat het zichzelf bewijst. Ik vind dat zo geweldig. Oké, dat is een onderwerp apart, maar het moet gezegd worden.

Dus dit 51ste jubeljaar... moet je je voorstellen: er waren al 2550 jaar aan voorafgegaan en het valt perfect samen. Wauw! Oké, we gaan nog even verder. Het verbond met Salomo, weet u wel? Toen eenmaal de tempel en ook zijn paleis gereed waren, toen werd het verbond met Salomo gesloten. Dat was in het jaar 3000, en dus ook weer een jubeljaar; en wel het zestigste jubeljaar. De bevrijding uit de ballingschap onder leiding van Kores was in het jaar 3500 anno hominis. Dat was dus het zeventigste jubeljaar. En de roeping van Saulus — de zeventigste jaarweek, weet u wel, in Daniël 9, maar daar hadden we het al over — dat was in het jaar 4000 anno hominis. En dat was dus het tachtigste jubeljaar.

Nou, nu hebben we het dus voortdurend over jubeljaren die in het verleden allemaal te markeren zijn. Als je gewoon puur rekent met de Bijbelse gegevens, dan kom je hier dus op uit. En dat bevestigt precies de wijze van telling. Voor God zijn jubeljaren inderdaad heilige jaren, want belangwekkende momenten worden juist gemarkeerd in jubeljaren. Ja, precies wat je al had kunnen en mogen verwachten. Want God laat hoogtepunten plaatsvinden; die timet Hij. God timet, en wel op de "right time". Ja, "right time", en ook nog eens op de "right place". Ja, en dan heb ik er nog één. Eigenlijk is dat ongeveer de laatste, maar die wil ik zeker ook genoemd hebben.

De Drie Perioden van 40 Jaar in het Leven van Mozes ↑ hoofdstukken

En dat is de parallel met het leven van Mozes: de honderdtwintig jaren van Mozes. Ik ga er vrij kort doorheen, maar ik geef de Bijbelse gegevens erbij. Mozes stierf namelijk, zo lezen we, toen hij honderdtwintig jaar oud was. In Israël zeggen ze dat nog steeds als je iemand feliciteert: dan wens je dat diegene honderdtwintig mag worden. Of dat een goede en mooie wens is, dat weet ik niet; niet iedereen zal dat zomaar overnemen. Maar het idee is: wie werd er honderdtwintig? Nou, Mozes. Ik denk dat er meerdere teksten zijn die dit noemen, maar in Exodus 34 staat het er gewoon expliciet bij.

En wat dacht u? Ik had het zojuist over de honderdtwintig jubeljaren, en die blijken dus verdeeld te zijn in drie keer veertig jubeljaren. Dat zie je ook weer terug in het leven van Mozes. Al eerder had ik het er eventjes over: als je het hebt over de zes millennia die voorafgaan aan het zevende millennium, dan heb je iets dat keurig onderverdeeld is. Dit is trouwens een gegeven dat al heel oud is; ook de rabbijnen hebben hier al over gesproken en ik heb er al eerder op gewezen. De zes millennia vallen uiteen in drie gelijke delen, namelijk van Adam tot Abraham, van Abraham tot Christus en van Christus tot nu — of oké, tot het millennium. Dat zijn drie keer tweeduizend jaar. Meestal wordt er gezegd "ongeveer", maar ik zeg: precies. De beschrijving die ik net gaf, was misschien niet helemaal nauwkeurig, maar u begrijpt het idee: drie gelijkende perioden van drie keer tweeduizend jaar. Maar als je het opvat als jubeljaren, dan krijg je dus niet drie keer twee millennia, maar dan krijg je drie keer veertig jubeljaren.

Die verdeling van drie keer veertig jaren zie je dus perfect in het leven van Mozes optreden. Hij werd uit het water getrokken — ik zeg het expres even zo. Daar ontleent hij ook zijn naam aan, want dat is wat zijn naam, Moshe, ook betekent. Ze noemden hem Mozes omdat hij uit het water getogen, of getrokken, was, zoals de Statenvertaling zegt. Hij kwam eigenlijk uit de doden voort, want die hele Nijl was gewoon één groot graf, één grote begraafplaats, en Mozes werd daaruit getrokken. Tot zijn veertigste is hij de zoon van de dochter van Farao; die veertig jaren markeren het eerste deel van zijn leven. Een aardigheid is trouwens dat zijn begin wordt gemarkeerd door een biezen kistje. Weet u wat daar in het Hebreeuws staat? Hetzelfde woord als het woord dat gebruikt wordt voor de ark van Noach. De ark is misschien wel het meest markante attribuut van die eerste tweeduizend jaar. Ook in de eerste veertig jaar van het leven van Mozes was de ark weer uit het water. Zoals de ark veilig door de doodswateren van de toenmalige aion ging, zo was ook de kist — eigenlijk is een ark gewoon een kist — waarin Mozes lag, daar veilig. Hij was eigenlijk leven uit de dood. Die eerste veertig jaren verwijzen dus naar de periode van Adam tot Noach. Noach stierf in het jaar 2000, zoals ik al zei, en dus komen die eerste veertig jaren van Mozes overeen met de eerste jaren van de mensheid tot aan het tweeduizendste jaar, oftewel met de eerste veertig jubeljaren. Hoe vindt u die?

Dan gaan we verder naar het volgende deel. Vervolgens lees je dat hij op zijn veertigste begon om te zien naar zijn broeders, naar de kinderen Israëls. Ik zeg het expres zo, want in Handelingen 7 vers 23 zegt Stefanus, als hij terugblikt op deze geschiedenis: "En toen hij veertig was, toen ging hij omzien naar zijn broeders." Toen ging hij zijn oog richten op Israël. Tot dusver was hij eigenlijk nog steeds de zoon van de dochter van Farao, maar toen kreeg hij een heel andere identiteit, om het zo te zeggen. Toen ging het niet meer om de rijkdommen van Egypte, maar verkoos hij om zich te voegen bij het volk en nam hij het ook voor zijn volk op. Dit spreekt over de veertig jaren totdat hij tachtig jaar oud was. Het is ook de tijd dat God omziet naar Zijn volk. In feite begint de geschiedenis van Israël inderdaad precies in het jaar 2000, toen we met Abraham begonnen. Maar het is ook de tijd dat Israël nog in slavernij is, zowel letterlijk als vooral ook geestelijk. De periode van de wet, van het oude verbond, wordt door Paulus met name een tijd van slavernij genoemd. Israël was nog steeds onder het juk van de wet en zij bevond zich nog in slavernij. Gedurende de veertig jaren dat Mozes omzag naar zijn volk — u weet hoe dat gegaan is — nam hij het op voor een volksgenoot en moest hij toen vluchten naar de woestijn. Veertig jaar lang vertoefde hij in de woestijn als een herder van de kudde. De kudde is een beeld van Israël en hij was een herder voor die kudde. Deze periode spreekt dus van Abraham tot aan Christus. Het is de tijd dat God omziet naar Zijn volk, maar ze bevinden zich nog steeds in slavernij. Het is de periode van Abraham tot aan Christus, oftewel vanaf het jaar 2000 tot aan het jaar 4000. Dat komt overeen met het veertigste tot het tachtigste jubileumjaar. Wat ik nu natuurlijk doe, is laten zien dat de drie keer veertig jaren in het leven van Mozes parallel lopen met de drie keer veertig jubeljaren van Israëls geschiedenis tot aan het millennium.

En dan de derde periode van veertig jaren. Die begint bij de exodus. Na die veertig jaren dat Mozes in de woestijn was, lees je over de plagen over Egypte, maar ook hoe het volk verlost wordt: de uittocht. Ik moet er meteen bij zeggen dat de verlossing wel was gerealiseerd, maar het volk was gedurende deze veertig jaren nog steeds niet op de bestemming aangekomen. Als Mozes inmiddels zijn eigenlijke bediening aanvangt bij de exodus, dan is hij een man van tachtig jaren. Gedurende veertig jaar heeft hij zijn volk geleid — hij had al geoefend in de woestijn als herder van de kudde. Over de veertig jaren dat Israël in de woestijn vertoefde, hebben we het de vorige keer gehad. Dat is een beeld van de veertig jubeljaren, oftewel de afgelopen tweeduizend jaar, waarin de verlossing wel is gerealiseerd maar het volk nog steeds niet is gearriveerd in het beloofde land. Die tussentijd beleven wij nu; we zitten in het staartje daarvan. Dat spreekt dus van de afgelopen tweeduizend jaar, gerekend vanaf het jaar dat Saulus werd geroepen tot aan het jaar 6000 Anno Hominis (AH). Wanneer dat is? Als u het mij vraagt, is dat over tien jaar. Over die synchronisatie gaan we het nog hebben. Dat is overigens het enige dat ik niet met absolute zekerheid vanuit de Bijbel kan bevestigen. Voor onze jaartelling steek ik bijbels gezien niet mijn handen in het vuur. Ik heb geen reden om eraan te twijfelen, maar ik kan het bijbels gezien niet bewijzen. Maar in ieder geval, even los van de vraag in welk jaar we precies zitten — ik denk dus nog tien jaar verwijderd van het jaar 6000 — valt deze periode samen met het tachtigste tot het honderdtwintigste jubileumjaar. Zodat je drie perioden hebt van drie keer twee millennia, oftewel drie keer veertig jubeljaren, oftewel drie keer veertig jaren in het leven van Mozes. En die blijken dus inderdaad: de drie perioden van veertig jaar in zijn leven staan symbool voor de perioden in de geschiedenis.

Josua Neemt het Stokje Over: de Doortocht Door de Jordaan ↑ hoofdstukken

En wat krijg je na de dood van Mozes? Nou, u zegt: "Ja, dan zijn de honderdtwintig jaren voorbij." Maar dan krijg je degene die het stokje overneemt: Jozua! Weet u wel, dat was die man die veertig jaar eerder ook al in het land was geweest en toen niet door het volk geloofd werd. Dat was Jozua, de zoon van Nun.

Ik zeg Nun, dat is meer op zijn Hebreeuws. Ik heb daar de vorige keer al op gehint. In het Hebreeuws zijn letters ook cijfers. De Aleph is de één. De tweede letter is de Bet, de twee. De vijfde letter is de He en de tiende letter is de Jod. Dan krijg je de elfde letter, die staat vervolgens voor de twintig. De twaalfde letter is dertig, de Lamed. De veertiende letter is de Mem, dat is water. En dan krijg je de letter Nun, en die staat voor de vijftig. In de Hebreeuwse symboliek is Nun dus gewoon een letter en een cijfer, namelijk de vijftig.

Hé, veertig jaren zijn voorbijgegaan van de woestijnreis en dan zien we Jozua aantreden, de man die ooit al in het land was geweest maar niet geloofd werd. Om die reden moest het volk destijds ook nog veertig jaar in de woestijn blijven. En dan treedt Jozua aan en neemt – oneerbiedig gezegd – het stokje over. Hij brengt het volk alsnog het beloofde land binnen. Dat doet hij door de Jordaan, en dat was op de derde dag, op een afstand van tweeduizend el. Ja, de modernste vertalingen maken het 'duidelijk' door te zeggen dat het ongeveer een kilometer was, maar dan ontgaat je juist de hele clue dat het een afstand van tweeduizend was.

Maar ja, niet iedereen vat dit. Ik hoop in ieder geval vanavond voor u duidelijk gemaakt te hebben dat er heel veel vastzit aan die jubeljaren en hoe een geweldige goddelijke systematiek daar zelfs in wordt gedemonstreerd. Wat ik er eigenlijk ook mee wil zeggen is: door al dit onderwijs en door al deze gegevens zo gelovig te bezien, zie je de goddelijke handtekening in de Schriften. Dat bevestigt je inderdaad in het geweldige vertrouwen van wie Hij is, maar ook in de rijkdom en de waarachtigheid van Zijn Woord.

Ik bedoel, wij kunnen dingen heel goed misinterpreteren, dat geef ik u graag toe. Daarom zeg ik ook altijd tegen u, en dat zeg ik nu ook weer: geloof mij niet op mijn woord. Ik geef dingen door, maar check het zelf. Gods Woord is zo geweldig. En als u tot de ontdekking komt dat er dingen zijn die niet kloppen, dan kan ik u deze verzekering wel geven: het is nog veel mooier dan ik ooit had kunnen denken. Goed, nou ik zie dat het precies tien uur is. Ja, hoe had je het kunnen timen? Tien uur is het tenminste op mijn klok.

🎧 de dagen tellen (5) – honderdtwintig jubeljaren
Delen: