verborgen & verzegeld (2)
12-01-2025 - Geplaatst door Andre Piet12 januari 2025, Benthuizen
De eerste keer zagen we dat in de zeventigste week van Daniël de Messias zou komen, maar verworpen zou worden. Gezicht en profeet zouden voor Daniëls volk en de heilige stad worden verzegeld. Toegesloten. Onbegrijpelijk gemaakt. Verborgen. Dit thema wordt met name ook door Jesaja uitgewerkt. Dit keer aandacht voor Jesaja 29:9-16 waar deze dingen wonderbaarlijk worden aangekondigd…
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Terugblik op de Zeventig Jaarweken
- Gezicht en Profeet Verzegeld voor het Volk
- Jesaja 29: Geestelijke Dronkenschap en Blinde Ogen
- Gods Regie: een Geest van Diepe Slaap
- De Schrift als een Onbegrepen, Verzegeld Boek
- Religie, Lippendienst en Geboden van Mensen
- Gods Wonderlijke Handelen Stelt Menselijke Wijsheid Terzijde
Introductie en Terugblik op de Zeventig Jaarweken ↑ hoofdstukken
Het was twee weken geleden, maar toen was het nog 2024, dat we over dit thema met elkaar nadachten. Verborgen en verzegeld — dat was nogal een volle bak. Dat was trouwens die ene bijeenkomst ook al. Ik heb me daar een beetje op verkeken. Ik moet bij nader inzien ook mijn excuses aanbieden dat het soms wel een beetje erg moeilijk was, wellicht voor iemand die nauwelijks bekend is met deze dingen om dat allemaal te volgen. Maar goed, ik heb mijn best gedaan.
In ieder geval probeer ik dat nu bij deze ook nog even recht te zetten, in die zin dat deze studie en deze bijeenkomsten, wat ik nu ga vertellen, goed te volgen moeten zijn. Dat is in ieder geval mijn insteek, ook als je de vorige keer er niet bij was of als je de vorige keer nadien niet meer hebt terugbeluisterd of bekeken. Dat is een hele pretentie; nee, geen pretentie, het is een intentie — laat ik het wat bescheidener zeggen.
Verborgen en verzegeld, dit is de tweede keer. Laat ik dan in ieder geval nog eventjes kort resumeren wat ik de vorige keer daarover heb gezegd en wat we besproken hebben. Het leeuwendeel bestond uit een bespreking van Daniël 9, over de profetie van de 70 jaarweken. Dat is een thema dat ook vorig jaar diverse keren naar voren is gekomen. Het is zo'n belangwekkende profetie; men noemt het ook wel, en ik denk terecht, de ruggengraat van de hele Bijbelse profetie, omdat alle lijnen terug te brengen zijn naar deze voorzegging.
De 70 jaarweken die we daar aantreffen... jaarweken, dat moet je goed realiseren. Je hebt gewone weekdagen, weken van dagen. Dat is de normale manier om daarover na te denken: dat je zes dagen hebt en dan een zevende dag. Maar de Bijbel kent ook het fenomeen van jaarweken, waarbij er sprake is van zes jaren waarin het land wordt bewerkt, gezaaid en geoogst, en een zevende jaar een sabbatsjaar is. Als je dat optelt of vermenigvuldigt, dan krijg je 7 x 7 jaren: 49 jaar. Na dat 49e jaar, na het zevende sabbatsjaar, krijg je het jubeljaar. Daar komt ons woord jubileum vandaan: het vijftigste jaar. Welnu, in Daniël 9 vinden we de voorzegging van 70 jaarweken. Dat is dus 70 keer 7 jaren, wat 490 jaar is, plus dan ook nog 10 jubeljaren, dus in totaal 500 jaren.
Die periode wordt onderverdeeld in drie perioden, namelijk van zeven jaarweken (oftewel 50 jaar), 62 jaarweken en één week. De verhoudingen zijn hier niet verhoudingsgewijs afgebeeld, maar gewoon om het even duidelijk te maken. Wanneer beginnen die? Het is een profetie van Daniël en je leest dan ook dat de profetie ingaat op een heel duidelijk chronologisch, dat wil zeggen tijdrekenkundig moment. Het is niet alleen een voorzegging van wat er gaat gebeuren, maar ook wanneer. De profetie gaat in op het moment dat het woord uitging om Jeruzalem te herstellen. Dat is het eerste jaar van koning Kores geweest en dat was precies ook het eind van de 70 jaren van Jeruzalems verwoesting.
Vanaf dat moment ging het woord uit om Jeruzalem te herstellen. Dat is een buitengewoon belangwekkend fenomeen waarin God bewijst wie Hij is, namelijk God. Hij voorspelt de dingen niet met een glazen bol of door een vermoeden uit te spreken. Nee, zo zullen de dingen gaan. Profetie is het bewijs bij uitstek waarin God Zijn woord verklaart, maar vooral ook bewijst. Zo bewijst Hij: dit is Mijn woord, want dit is een vermogen waartoe geen mens in staat is. Afijn, vanaf dat moment — en ik reken hier in de jaren Anno Hominis, dat wil zeggen gerekend vanaf Adam, wat ik nu even voor het gemak doe — vanaf dat jaar, in het 3500e jaar sinds de creatie van Adam, ging het woord uit om Jeruzalem te herstellen. Zeven weken later zou Jeruzalem daadwerkelijk hersteld zijn. Deze profetie vind je in de laatste verzen van Daniël 9 vers 24 tot en met 27. Het is in feite een hele korte passage, maar ze is zo boordevol; er staat heel veel in.
In die periode is dat wat God bij monde van Daniël voorzegt: dat in die zeven weken Jeruzalem hersteld zou worden. Daarna zal er een periode van 62 jaarweken zijn. Dat is natuurlijk een hele lange tijd; reken het maar uit. Met die jubeljaren erbij wordt het misschien wat ingewikkeld, maar 62 jaarweken is dus 62 keer 7 jaren, plus de 8 jubeljaren die je er ook nog bij moet tellen. Gedurende zo'n lange periode, eeuwenlang dus, zou Jeruzalem hersteld zijn. Er staat ook bij: "maar in de druk der tijden". Dat is bijvoorbeeld de tijd van de Makkabeeën, die vrij bekend en berucht of beroemd is. Jeruzalem is nooit meer een zelfstandige stad geweest in de zin van een stad waar het koningshuis van David geregeerd heeft. Dat is niet gebeurd. In die tijd heeft Jeruzalem altijd onder de druk van de volkeren bestaan, gedurende die 62 jaarweken.
Na die 62 weken zou de Messias zich aandienen. Zo staat het er letterlijk: de Gezalfde. Daarna zou er nog één week volgen, één jaarweek. Daar is een heleboel over te doen en wat ik hierover naar voren breng is niet bepaald algemeen geaccepteerd, dat moet ik er direct bij zeggen. Maar ik vertel het u zoals ik de dingen versta. De Messias zou zich aandienen en drieënhalf jaar later — dat is een halve jaarweek — zou de Messias worden afgesneden, "uitgeroeid" zeggen de meeste vertalingen. Dat is dus de periode vanaf het moment dat Jezus gedoopt werd en feitelijk daarmee ook gezalfd werd met heilige geest. Toen begon Zijn publieke bediening en die heeft drieënhalf jaar geduurd. In de helft van die week is de Messias afgesneden. Nog drieënhalf jaar later werd Stefanus gestenigd en een jaar daarop was er wederom een jubeljaar. Dat is precies het jaar 4000 geweest dat Saulus van Tarsus geroepen werd. Dat was de tijd waarin de verborgenheid begon. Maar goed, deze periode heb ik besproken, maar waarom deed ik dat?
Gezicht en Profeet Verzegeld voor het Volk ↑ hoofdstukken
Want u zegt misschien, of u denkt: we hadden het toch over verzegeld en verborgen? Maar waar gaat dit dan over? Wel, het punt is dat er in die profetie van de zeventig jaarweken wordt gezegd hoe die zeventig jaarweken zouden eindigen. Er worden zes kenmerken gegeven en één daarvan is dat in die zeventig weken gezicht en profetie – visioen en profetie – zouden worden verzegeld voor de heilige stad en voor het volk. Dat wil zeggen dat het volk en de heilige stad Jeruzalem hun eigen boeken niet meer zouden verstaan. Want dat is wat het woord verzegeld ook betekent: als een profeet of een profetie verzegeld is, is deze ontoegankelijk.
Ik heb daar nog meer voorbeelden van gegeven. Het boek Daniël zelf is daar een prachtig voorbeeld van, want aan het einde van Daniël 12 lees je ook dat het boek verzegeld werd. Pas in de eindtijd zou men het dan weer gaan verstaan. Waaruit dus blijkt dat een boek dat verzegeld is, niet geopend kan worden, behalve door degene die daartoe gevolmachtigd is. Het boek is dus ontoegankelijk en de profetieën zouden ze niet verstaan. Wat hier feitelijk gezegd wordt, is dat in die zeventig jaarweken de Messias zou komen, maar dat de Messias tegelijkertijd zou worden afgewezen; en wel dubbel eigenlijk. Laat ik het nog eventjes heel beknopt zeggen: Daniël 9 voorzegt de zeventig weken die tot de komst van de Messias leiden. De Messias zou worden verworpen in zowel de eerste als ook in de tweede helft van die zeventigste jaarweek.
Hoezo? Wel, in de eerste helft zou Hij na drieënhalf jaar worden gekruisigd. En in de tweede helft, na nog eens drieënhalf jaar, zou het volk ook officieel – het Sanhedrin voorop – het getuigenis verwerpen. Dat was toen Stefanus getuigde van Jezus, die opgestaan is uit de doden. Dat waren ook zijn laatste woorden: "Ik zie Jezus staan aan de rechterhand Gods." Men zou dat getuigenis ook verwerpen. Dus niet alleen het getuigenis van Jezus hier op aarde, maar ook het getuigenis van de opgewekte Jezus. Het volk heeft dat toen afgewezen en vanaf dat moment, in die week, is de profetie, het boek en het gezicht – de visioenen – verzegeld. Dat wil zeggen: hun eigen boeken konden ze niet langer verstaan. Met de zeventigste jaarweek zouden dus gezicht en profeet worden verzegeld.
Het einde van die zeventigste jaarweek valt samen met de roeping van Saulus, want dan volgt het jubileumjaar. Je leest dat Saulus van Tarsus daarbij betrokken was; hij bewaakte de mantels toen het hele Sanhedrin Stefanus stenigde. Dat is een heel aparte geschiedenis hoor. Daar was die jongeman, een aanstormend talent, die de jassen bewaakte van degenen die bezig waren met die steniging. Dat is de eerste keer dat hij Saulus van Tarsus genoemd wordt. Je leest dan dat hij ermee instemde. Dat is de aanleiding dat Saulus als de meest prominente tegenstander van Jezus de Messias wordt opgevoerd. Maar terwijl hij op weg is naar Damaskus, wordt hij geroepen. Dat is in die tijd geweest. Vanaf dat moment wordt de profetie verzegeld en verborgen. Eigenlijk begint dan ook, ik zeg het een beetje kort door de bocht, de tijd van de verborgenheid. De tijd waarin de Messias verborgen blijft, maar ook de Schriften verborgen blijven.
We hebben ook Jesaja 8 opgeslagen. Daar wordt weliswaar niets gezegd over de tijdlijn of wanneer dat precies zou zijn, maar er wordt wel gezegd dat Israël zou struikelen over de steen. Dat is een van de aanduidingen van de Heer Zelf, van de Messias. Ik zal daar straks nog even op terugkomen, maar Hij is de steen, de rots waarover het volk is gestruikeld. Je leest in datzelfde verband dat Israël als natie ten onder zou gaan in de volkerenwereld. God zou Zijn Torah, Zijn onderwijzing voor het volk, verzegelen. Ook dan wordt weer dat woord gebruikt: verzegelen, toegesloten, ontoegankelijk gemaakt, zodat het niet verstaan kan worden.
En God zou Zijn aangezicht – dat is ook heel kenmerkend – verbergen voor het huis van Jakob. Feitelijk is dat de situatie sinds de eerste eeuw van onze jaartelling. Dat wil zeggen: de Messias is gekomen, maar in plaats van dat Hij daadwerkelijk als Messias Zijn koninkrijk zou vestigen en openbaren en vanuit Jeruzalem zou regeren, ontstond er een tijd van verborgenheid. Het volk heeft Hem verworpen, in dubbele zin van het woord zelfs. Het volk is ten onder gegaan in de volkerenwereld en God verbergt Zijn aangezicht. Dat is de tijd van de verborgenheid, waarin God weliswaar Zijn woord gesproken heeft, maar verder niets van Zich laat weten. Dat is natuurlijk ook de grote aanklacht naar God toe: "Waar is God nou?" Wel, Hij verbergt Zijn aangezicht voor Zijn volk en daarmee ook voor de hele volkerenwereld. Want voor zover God opereert met deze wereld, doet Hij dat via dat volk. Dus ja, één en één is twee; dat heeft alles met elkaar van doen.
Nou, dat is een lange inleiding, maar dat moest ik nog even zeggen om het beeld compleet te maken. Ik hoop dat ik daarin enigszins geslaagd ben. Kijk, als je natuurlijk nog helemaal van toeten noch blazen weet, dan begrijp ik dat dit alsnog een 'volle bak' is. Maar dit is wel de toon die gezet moet worden. Anders luistert u het gewoon nog een keertje na, dat kan ook nog hè?
Jesaja 29: Geestelijke Dronkenschap en Blinde Ogen ↑ hoofdstukken
Nadat we hebben gesproken over Jesaja 8, gaan we nog wat verder bladeren in datzelfde Bijbelboek Jesaja. We gaan naar Jesaja 29, en ik zie hier een foutje in mijn aantekeningen staan: het is niet vanaf vers 1 tot 14, maar het moet vanaf vers 9 tot 14 zijn. Ik lees u voor uit de NBG-vertaling, en waar de tekst cursief of schuingedrukt is, ziet u dat ik iets afwijk van de standaardvertaling, wat ik dan ook zal toelichten. Misschien is het goed om u te realiseren dat Jesaja pakweg anderhalf tot twee eeuwen voor Daniël leefde, maar hij voorzegde toen al de komst van de Messias. Zijn geschrift is in hoge mate profetisch. Hij spreekt weliswaar tot het volk in zijn eigen dagen, een volk dat trouwens ook in ongeloof leefde, maar feitelijk is zijn spreken een uitbeelding van hoe het zou zijn in de dagen dat de Messias zou komen. Dat het inderdaad die strekking heeft, blijkt vanzelf. Ik zal dat aantonen, omdat dit gedeelte dat we nu met elkaar lezen in het Nieuwe Testament heel wat keren wordt aangehaald of waarnaar wordt gerefereerd. Daaraan zie je dat Jesaja niet alleen schrijft met het oog op zijn eigen tijd — dat ontken ik niet — maar de hoogste, de diepste en de meest specifieke betekenis heeft zijn schrift juist met het oog op de dagen van de Messias.
Dan staat daar dit: "Treuzel — of vertraag — en wees verbaasd. Verblind u en wees blind." Dat is een feit; het is geen erg aardige aanvang. Feitelijk is dit een aanklacht tegen het volk, namelijk dat het traag is en treuzelt. U leest soortgelijke woorden in verband met de Emmaüsgangers, toen op de dag van Jezus' opstanding de Heer zich incognito voegde bij de twee mannen die op weg waren naar Emmaüs. U leest dan hoe zij allerlei vragen stellen en eigenlijk helemaal gedesillusioneerd zijn over het feit dat Jezus gestorven is. "Wij hadden nogal gehoopt dat hij het was die Israël verlossen zou," zeggen ze dan. Dan komt Jezus, die zich in dat gesprek mengt nadat hij tot dusver alleen nog maar het verhaal heeft aangehoord. Je zou zeggen dat die mensen, die feitelijk in de rouw waren, troost nodig hadden, een pastoraal woord. Maar dan zegt de Heer Jezus tegen hen: "O onverstandigen en tragen van hart." Dat was niet echt wat wij een pastorale aanpak zouden noemen. Maar dat is wel wat hij zei: "O onverstandigen" — dat wil zeggen: jullie begrijpen niet waar het om gaat — "en tragen van hart om te geloven alles, alles wat de profeten hebben gesproken. Moest de Christus, de Messias, niet lijden om alzo in zijn heerlijkheid in te gaan?" En beginnend bij Mozes en al de profeten legde hij hun uit wat in de hele Schrift op hem betrekking had. Kijk het maar na in Lukas 24.
Met andere woorden: men was traag. In feite kwam het erop neer dat men het niet geloofde. Men had de profetieën wel, maar men geloofde ze slechts gedeeltelijk. Namelijk dat de Messias zou komen en zou heersen in Jeruzalem, en zijn vrederijk zou oprichten voor de volkeren — wat waar is. Maar ze geloofden alleen dát deel van de profetie. In feite geloofden ze precies dat deel van de profetie wat de kerk als instituut tegenwoordig juist vaak niet gelooft. Ze hadden een partieel geloof; ze geloofden slechts een deel. Maar dan zul je dus nooit een totaalzicht hebben op de Messias, die door lijden heen tot heerlijkheid zou gaan. Ze treuzelden, en dat wordt hier van het volk in het algemeen gezegd. Ze zijn traag, en daardoor zouden ze zich verbazen over de dingen die zouden gebeuren. Dat komt omdat hun ogen gesloten waren. "Verblind u en wees verblind."
Er staat nog iets bij wat heel eigenaardig is: "Zij zijn dronken", maar Jesaja verklaart meteen: "maar niet van wijn. Zij waggelen, maar niet van de bedwelmende drank." Dat zijn natuurlijk twee parallelle zinnen. Het idee is dat wanneer je dronken bent, je geen heldere denkzin meer hebt. Je spreekt trouwens ook niet al te helder meer. Dat is feitelijk de situatie waarmee Jesaja de toestand van het volk vergelijkt. Ze zijn dronken, ze praten maar wat, maar er zit geen enkele structuur of lijn in; alle logica is weg. Men waggelt, men staat niet stevig. Dat is een van de kenmerken. Men is ook niet goed georiënteerd; men weet niet waar men vandaan komt en men weet niet waar men naartoe gaat. Dat zijn allemaal kenmerken van dronkenschap. Ja, zegt Jesaja dan, maar dat heeft niet te maken met alcohol. Dat heeft gewoon te maken met het feit dat ze het Woord niet kennen of, beter gezegd, niet geloven. Daardoor komt het. Hun toestand laat zich dus vergelijken met die van dronkenschap en duizeling. De vaste tred is er niet en er is geen oriëntatie meer.
Het Woord is alles, lieve mensen. We komen bij elkaar en er zijn zoveel dingen die de aandacht vragen en die zo belangrijk zijn, maar er is maar één ding dat er werkelijk toe doet. Als het er op aankomt, is er maar één ding nodig. Vraag het maar eens na aan Maria en Marta: één ding is slechts nodig. We denken vaak dat er vele dingen nodig zijn, maar nee, er is maar één ding nodig. Al het andere zal u bovendien gegeven worden; dat is het principe van "zoek eerst". Dan heb je ook zicht op de dingen; dan ben je georiënteerd en bovendien wordt je denken helder en daarmee ook je spreken. Dan weet je waar het werkelijk om gaat.
Gods Regie: een Geest van Diepe Slaap ↑ hoofdstukken
En daar staat vervolgens in vers 10: "Want JAHWEH – de Godsnaam, de 'Ik ben die Ik ben' – heeft een geest van diepe slaap over u uitgestort." Dit is mijn eerste bewijs. Deze passage die ik nu bespreek, wordt dikwijls aangehaald in het Nieuwe Testament. Paulus haalt dit gedeelte bijvoorbeeld aan in Romeinen 11, waar hij spreekt over het huidige ongeloof van Israël en het feit dat ze gestruikeld zijn. Paulus brengt dat dan in perspectief. Hoe komt het nou dat Israël het niet ziet? Je kunt dat van allerlei kanten aanvliegen. Je kunt het van de onderkant bekijken, vanuit het menselijk perspectief: zij geloven het domweg niet. Maar het goddelijke perspectief is dat God hun ogen niet heeft geopend.
Dat is wat Paulus aanhaalt in Romeinen 11:8: "Gelijk geschreven staat..." U moet zelf in de context maar eens kijken wat eraan voorafgaat, maar kort gezegd gaat het daar over ongeloof. Paulus zegt dan dat dit al geschreven staat in de boeken van de Hebreeuwse Bijbel: "God gaf hun een geest van diepe slaap." Ik leg expres even dit accent: God gáf hun die geest. Hoe komt het dat ze niet zien en niet horen? God gaf hun ogen om niet te zien en oren om niet te horen. Paulus voegt daaraan toe dat dit zo is tot de dag van heden. Dat was dus niet alleen in de tijd van Jesaja het geval, maar hij zegt: dat is vandaag nog steeds zo. Nu Israël heel duidelijk het getuigenis van de opgestane Messias heeft verworpen, is er aan de ene kant de waarheid dat Israël niet gelooft, maar aan de andere kant is het allemaal Gods regie.
Een diepe slaap noemen wij een narcose. In feite is het in de praktijk een soort doodstoestand, want je reageert helemaal nergens op. Bij een gewone slaap reageer je nog op allerlei prikkels, maar als je onder narcose bent, reageer je nergens meer op. Je leest van Adam ook dat hij in een diepe slaap was; wij zouden zeggen een narcose. De Bijbel vergelijkt deze toestand met de dood. Israël zou twee dagen – twee millennia – dood zijn. Een diepe slaap betekent simpelweg dat ze zich niet bewust is van wat er gaande is. Ze ziet niet en ze hoort niet. Ze heeft wel ogen, maar ze zien niet; ze heeft oren, maar ze verstaan het niet. Ze begrijpen het niet.
Het cruciale punt is dat God dit Zelf regelt. Dit is voor ons allemaal vaak een groot probleem: dat God de dingen beschikt. Als je Hem mag kennen – en ik ken de christelijke wereld maar al te goed – hoor je vaak: "Ik heb voor Jezus gekozen." Vooral in de evangelische wereld wordt het op jouw conto geschreven. Vergeet het maar; dat is absoluut een leugen. Ik zet het zwaar aan, maar waarom? Omdat het God onteert. God is degene die ogen, oren en harten opent. En omgekeerd geldt de negatieve kant ook: God is het die verblindt en God is het die een geest van diepe slaap geeft.
Het allereerste en belangrijkste voor een mens – en dat is eigenlijk de kern van deze nieuwjaarstoespraak – is: geef God de eer. Laat God werkelijk God zijn. Hij is degene die alles bestuurt en in handen heeft. Ook het ongeloof van Israël is Zijn weg met dat volk; Hij is de grote Regisseur.
Als we teruggaan naar Jesaja 29, dan staat daar: "JAHWEH heeft een geest van diepe slaap over u uitgestort en Hij heeft uw ogen – namelijk de profeten – toegesloten." Dat is een mooi beeld. De profeten zijn de ogen waardoor je in staat bent om de dingen te verstaan en te begrijpen, ook via hun geschriften. Maar Jesaja zegt dat Hij die ogen, de profeten, heeft toegesloten. Dat wil zeggen dat ze die boeken en geschriften helemaal niet begrijpen. Er staat ook dat Hij "uw hoofden, de zieners, heeft omhuld." Dit is weer zo’n parallellisme, want de profeten komen overeen met de zieners. Het gaat om het gezicht en de profeet, waar ik het eerder over had bij Daniël 9. Gezicht en profeet zouden worden verzegeld. Een gezicht heeft te maken met wat zieners schouwen. Profeten zijn vaak mensen die visioenen hebben gezien en dingen letterlijk hebben aanschouwd. Denk aan Ezechiël, die geleid werd naar een veld vol dode beenderen. Zij hebben dingen gezien en daar vervolgens van gesproken.
Wat hier dus staat, is dat deze profeten en vooral hun nalatenschap – hun geschriften, de Schrift – voor het volk toegesloten en omhuld zijn. Ze begrijpen het niet en ze kunnen er niet bij. Dat idee wordt vervolgens verder uitgelegd in vers 11: "Zo werd het gezicht van dit alles voor u als de woorden van het verzegelde boek." Ik merk hierbij op dat er een bepaald lidwoord bij staat; ik denk dat hier simpelweg verwezen wordt naar hét Boek, de Schrift. En dat Boek zou dus verzegeld zijn.
De Schrift als een Onbegrepen, Verzegeld Boek ↑ hoofdstukken
Zo werd het gezicht van dit alles voor u als de woorden van het verzegeld boek. In dat boek staat dus eigenlijk het gezicht, dat visioen wat de profeten hebben gekregen. Er wordt dus een vergelijking gemaakt met een verzegeld boek. Moet je je voorstellen, eigenlijk is het een beetje een concessie. Ik vertaal hier 'boek', maar feitelijk staat er een boekrol. Maar je moet weten: in die dagen van Jesaja, zelfs in de dagen van het Nieuwe Testament, was het algemene gebruik nog steeds dat van een boekrol. En pas in de eerste eeuw — er zijn er die zeggen, en ik vind dat er hele interessante aanwijzingen voor zijn, dat juist in de dagen van de apostel Paulus voor het eerst er boeken kwamen, de Codex. Echt boeken zoals wij dat kennen. Nou ja, eigenlijk zijn boeken ook alweer een beetje uit natuurlijk, want je hebt het gewoon allemaal digitaal op je beeldscherm staan. Maar goed, 'boek' is gewoon dat wat geschreven staat. Dus dat blijft toch gelijk, hoe het zich ook aandient.
Maar het is verzegeld, en dat wil zeggen: het is toegesloten en je kan daar dus niet bij. Eigenlijk moet je het vergelijken met een brief, zeker een aangetekende brief, maar ook een gesloten brief. Ja, die kan jij niet zomaar openen. Die mag alleen maar geopend worden door degene aan wie hij geadresseerd is. Nou, zo werd het gezicht van dit alles voor u als de woorden van het verzegeld boek dat men aan iemand geeft die lezen kan, terwijl men zegt: "Lees dit eens." Een verzegeld boek wordt gegeven aan iemand die lezen kan. Dat staat letterlijk: die bekend is met schrift of met het geschrevenen. Dat kan ook gewoon betekenen — ik denk dat dit ook in ieder geval de associatie is — iemand die belezen is. Niet alleen maar in staat is om geen analfabeet te zijn, nee, het gaat erom: iemand die belezen is, die geleerd heeft, die zoals wij dat zeggen geletterd is.
Ja, nou en ja, je geeft een boek dat verzegeld is, dat op slot zit. Dat kan zelfs letterlijk gewoon. Je had vroeger van die Statenbijbels, weet je wel? Met sloten erop. En daar zat ook, heb ik begrepen, aangezien er sloten op zaten, kon je die dus ook afsluiten, opsluiten. Daar heb je een sleutel voor nodig. En ja, nou, als dat dus versleuteld is of op slot zit, dan kun je zeggen: "Lees het eens." En wat zegt hij dan? "Ja, ik kan het niet, want het is verzegeld."
Nou, en met andere woorden: het boek, de Schrift, is voor Israël — dat is wat hiervoor gezegd wordt — verzegeld. Ze kunnen er niet bij. Dan kun je zeggen: "Ja, maar ik kan lezen." Ja, dat weet ik wel, maar als het boek verzegeld is, kun je het niet lezen en dus ook niet verstaan. Er staat in Matteüs 11 — je leest dat de context heel boeiend is omdat juist in het direct voorafgaande wordt gesproken over de massieve afwijzing waar Jezus tegenaan liep daar in Galilea en dat zijn getuigenis overal verworpen werd. En van Jezus staat daar: "En te dientijden hief Jezus aan en zei: Ik dank U, Vader." Het is heel bijzonder, want als je direct het voorafgaande leest, dat hij overal buitengezet en verworpen werd, en vooral de leidslieden niets van hem moesten hebben, en dat hij zich kennelijk afzondert en dat hij dan opziet: "Ik dank U, Vader."
En waar moet je op letten, hoe hij dankt en wat hij dan ook zegt? "Ik dank U, Vader, Heer van hemel en aarde, die dus alles beschikt. Dat Gij deze dingen" — die ik vertel; hij ging de synagoges in, hij vertelde de dingen — "dat Gij deze dingen voor wijzen en verstandigen" — oftewel degenen die belezen zijn en geleerd — "dat Gij deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt, maar aan kinderkens, kinderkes geopenbaard." Dus juist degenen waarvan je op voorhand zou zeggen: "Ja, die zullen het als eerste begrijpen en verstaan en accepteren", dat zijn juist degenen waarvan Jesaja eerder zegt, en waarom Hij zijn Vader ook dankt: "Ik dank U, Vader, dat U het voor hen hebt verborgen." Het is namelijk helemaal niet een kwestie van belezen zijn of geleerd hebben, maar het feit dat Hij degene is die de dingen jou duidelijk maakt. Hij openbaart het je.
En dat betekent gewoon: Hij opent jouw hart daarvoor, je ogen daarvoor. En dat maakt je ook een kindje. Een kind, wat kan een kind? Een klein kind is er gewoon in alles afhankelijk van. Die weet nog helemaal niks. En nou ja, dat is de instelling van een kind. Je vertelt tegen een kind van Sinterklaas, die loopt met een paard over het dak en die gooit het bij ons in de schoorsteen — die we niet eens hebben, weet je wel — maar je gelooft dat gewoon. Ja, je snapt het niet, maar een kind snapt nog helemaal niks. Dus als papa dat zegt, dan zal het toch wel waar zijn? Nou ja goed, dat is weer een ander verhaal. Sinterklaas ligt inmiddels alweer zo lang achter ons. Nee, ik ben er nooit zo van geweest. Ik ook niet. Maar toen was het nog wel eens goed, ja. De meeste mensen hebben problemen met Zwarte Piet, maar ik heb wel de meeste problemen met Sinterklaas, om het zo even te zeggen. Ik heb gisteren nog een stukje geplaatst op mijn website over Nicaea, even tussendoor. Over Nicaea, dat was ook Sinterklaas. Dit mag u dan weer even uitknippen, want het gaat helemaal niet om Sinterklaas. Het ging mij erom: om een klein kind dat gewoon alles gelooft. Niet omdat hij het begrijpt, maar juist omdat hij het niet begrijpt; hij vertrouwt gewoon zijn ouders. Dat is het. Dat is het hele idee. Aan kinderkens geopenbaard.
Ja, en in feite heb ik heel sterk de indruk dat — dat is mijn suggestie — de Heer Jezus hier ook inderdaad refereert aan de profetie van Jesaja. Dat juist degenen die lezen kunnen, belezen zijn, zij kunnen er niet bij. Ze verstaan het niet. En dan krijg je nog een vergelijking. Eerst was de vergelijking van een verzegeld boek dat wordt gegeven aan iemand die wel lezen kan, maar omdat het boek verzegeld is, kan hij er niet bij. Oké, nou krijg je in vers 12 nog een vergelijking: of het boek wordt gegeven aan iemand die niet lezen kan, terwijl men zegt: "Lees dit eens." Maar hij antwoordt: "Ik kan niet lezen." Ja, dat is... het effect is dus hetzelfde. Hier staat trouwens ook hetzelfde: die niet lezen kan, die niet bekend is met schrift, met letters enzovoort, kortom: niet geleerd is. Met andere woorden: de geleerde heeft helemaal niets voor boven degene die niet geleerd is. Het hele idee is dat degene die niet lezen kan — dus inderdaad ook letterlijk wellicht een analfabeet — het niet begrijpt, maar eigenlijk om dezelfde reden. Het hele idee is: de Schrift, het boek, kan men niet begrijpen. Geleerd of niet geleerd? Het is toegesloten.
Dat is wat Jesaja voorzegt, men zal — en precies ook wat in Daniël wordt gezegd — de Messias komt, maar met zijn komst zal God zich gaan verbergen voor het huis van Jakob en de Torah, het onderwijs, de Schriften, gezicht en profeet wordt verzegeld, toegesloten. Ze begrijpen het niet. Ze kunnen het ook niet begrijpen en van Gods wege kunnen ze het niet begrijpen. Het is dus de bedoeling. Ik moet zeggen, ik vind dat een geweldige waarheid: de waarheid dat God ook uitkiest. Ik weet het, het is voor vele mensen ook... ik bedoel, we zijn nu met elkaar hier in Benthuizen. Dat is een zeer reformatorische plaats en ja, in de kerken hier ook ter plaatse, dat weet ik zeker — ik ben er nooit geweest maar dat weet ik gewoon omdat ik het milieu ken — daar wordt reformatorisch gedacht. En uitverkiezing betekent dan altijd: van de een wel en de ander niet. En dat klopt ook, dat betekent uitverkiezing ook, want je kiest uit. De een wel en de ander niet; degene die wordt uitgekozen, toch?
Maar ja, degene die uitgekozen is, die gaat naar de hemel en de ander wordt verdoemd. Nou, dat is zo volstrekt onbijbels. Nee, God kiest uit om jou iets te laten zien, om jou vervolgens ook tot zegen te stellen voor degenen die niet uitgekozen zijn. God koos Abram uit om de hele wereld te zegenen. God koos David uit om koning te zijn over Zijn volk. Niet omdat Zijn volk Hem niet interesseerde; juist omdat Zijn volk Hem wel interesseerde, koos Hij David uit om koning daarover te zijn.
Ik bedoel, uitverkiezing is iets exclusiefs, maar juist omdat God inclusief denkt en spreekt. Hij heeft heel Zijn schepping op het oog en dan wordt uitverkiezing geweldig. Want God is degene die de dingen beschikt en ogen opent. En als Hij nu nog ogen toesluit, dan is dat omdat Hij ze op Zijn tijd alsnog gaat openen, ieder in zijn eigen rangorde. En dan wordt het een geweldige waarheid, want dan betekent dat als je nu de dingen mag kennen, je bevoorrecht bent. Dank God dat Hij jou dat zicht heeft gegeven, maar denk niet dat je het zelf hebt gedaan, want dan onteer je Hem. Oké, laten we even verder lezen.
Religie, Lippendienst en Geboden van Mensen ↑ hoofdstukken
In Jesaja 29 lezen we: "En mijn Heer zeide: Omdat dit volk Mij slechts met woorden nadert en met zijn lippen eert, terwijl het zijn hart verre van Mij houdt..." De zin loopt natuurlijk door, maar dit is de aanklacht van Jesaja tegen zijn volk in zijn dagen, maar ook profetisch; het verklaart waarom ze de Heer hebben verworpen. Het komt omdat het lippendienst was. Ze waren wel godsdienstig en orthodox, jawel, maar ze dachten in termen van eigen werken en men geloofde het niet werkelijk.
Als we één hoofdstuk terugbladeren naar Jesaja 28, dan wordt daar over deze zelfde dingen iets voorzegd: "Voorwaar, door mensen die een onverstaanbare taal spreken, en in een vreemde tongval zal tot dit volk spreken Hij..." In sommige vertalingen staat er "een belachelijke tongval" of een "belachelijke taal". U weet hoe dat werkt: als je een taal hoort die je niet kent, dan klinkt dat vreemd of zelfs belachelijk. Het is overigens heel knap dat mensen die talen kunnen spreken en elkaar nog begrijpen ook, maar voor een buitenstaander klinkt het vreemd. God kondigt hier aan dat Hij tot het Joodse volk zal gaan spreken. Hoe dan? In het Hebreeuws? Nee, want God had Zijn woorden oorspronkelijk in het Hebreeuws aan hen gegeven. Hier staat: "Ik ga mijn volk toespreken in een taal die voor hen belachelijk is", of in ieder geval verachtelijk. In feite is elke niet-Hebreeuwse taal voor een Jood religieus gezien verachtelijk. Men beschouwde het Hebreeuws als de taal waarmee God Zich bedient, en daar is zelfs wel wat voor te zeggen, maar God zegt: "Er komt een tijd dat Ik tot dit volk ga spreken via het buitenland, via buitenlanders en via een niet-Hebreeuwse taal." Ons Nieuwe Testament is geschreven in het Grieks, en nu spreekt God via het Grieks tot Israël. Dit is overigens ook vervuld in het spreken in tongen; daarvoor moet u 1 Korinthe 14 maar eens opslaan, waar dit gedeelte ook wordt aangehaald.
Daar staat bij — en dat is waarom ik het aanhaal: "Dit is de rust, geef de vermoeide rust, en dit is de verademing. Maar zij wilden niet horen." Dat wil zeggen: God had tot het volk gesproken over rust en over verademing voor degenen die belast zijn, maar ze wilden niet luisteren. Het is hetzelfde gedeelte dat ik zojuist aanhaalde uit Matteüs 11, waar de Heer de Vader dankt dat Hij deze dingen verbergt voor wijzen en verstandigen. In datzelfde gedeelte, als je even doorleest, staat: "Komt allen tot Mij, die vermoeid en belast zijt." U kent de tekst. Waardoor waren ze vermoeid en belast? Door alle geboden van mensen. Dit moet, dat moet. En weet je wat er gebeurt als er zoveel "moet"? Dan word je vermoeid. Je krijgt een last te dragen die je niet kunt torsen. Maar Gods Woord geeft kracht; dat is een kenmerk van Gods Woord. God vraagt niet, God geeft. God belooft. Zelfs het "gij zult" is in dat licht een belofte.
Maar het volk wilde niet horen; voor hen was dat niet het geval. Kijk maar na, want er staat vervolgens: "Zo zal voor hen het woord van JAHWEH zijn: wet op wet, wet op wet, eis op eis, eis op eis, hier wat, daar wat." In het Hebreeuws klinkt dit als een soort staccato: wet op wet, eis op eis. Dat wil zeggen: dit moet, dat moet. Het volk verstond het Woord van God niet omdat zij het hadden veranderd in wetten en dingen die je moet doen, terwijl God zegt: "Ik geef en Ik doe het." Hier zie je weer het fenomeen dat mensen het Woord van God veranderen en het maken tot iets van henzelf. De consequentie daarvan is dat je moet werken, maar dat betekent ook dat de eer voor jou is als je het doet. Ze waren ijveraars voor de wet. Paulus zegt dat ook in Romeinen 11: hij getuigt van hen dat ze ijver voor God hebben, maar zonder inzicht en zonder verstand.
Zo was het in de Joodse religie en zo is het in de christelijke religie; elke religie is hierop gebaseerd. Maar waarom is de Bijbel werkelijk een "goed bericht"? Omdat God zegt: "Dit ben Ik, dit heb Ik gedaan, dit doe Ik en dit zal Ik doen." That's it. Of je het nu gelooft of niet, dat is de waarheid. Daar kun je op staan en daar wil je blijven. In religie is het echter "wet op wet, eis op eis". U zegt misschien dat dit wat kort door de bocht is, maar het geldt voor elke religie. En dan staat er ook nog bij: "opdat zij bij hun gaan achterwaarts struikelen en te pletter vallen, verstrikt en gevangen worden." Ook daar hebben we het de vorige keer over gehad. In feite gaat het hier over wat er gebeurde met de Joodse natie toen ze struikelden over de Steen. Ze struikelden, en uiteindelijk is de hele natie ten onder gegaan, te pletter gevallen en in ballingschap verstrooid onder de natiën.
Hier vind je weer diezelfde waarheid: dit volk eert Mij met de lippen, en hun ontzag voor Mij is een aangeleerd gebod van mensen. Een aangeleerd gebod is een kunstje. Ik weet echt waar ik het over heb; u kent dat wel als u nagaat wat er in de godsdienstige pers verteld wordt en wat er vanaf kansels geroepen wordt: "Dit moet je doen, dat moet je doen, als je het zus of zo aanpakt dan gebeurt dat, als je een beetje goed je best doet..." Het zijn voornemens, maar het zijn kunstjes. Het is vorm, en het is typisch menselijk: een aangeleerd gebod van mensen. Dat dit ook profetisch is, blijkt wanneer de Heer Jezus dit in Zijn dagen aanhaalt in Matteüs 15. Hij noemt hen hypocrieten en huichelaars en zegt: "Terecht heeft Jesaja over u geprofeteerd, zeggende..." En dan krijgt u een citaat uit Jesaja 29, waar we het nu over hebben: "Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart is verre van Mij." Het is buitenkant, het is vorm. Ze doen wel allerlei dingen, maar God werkelijk liefhebben en Hem vertrouwen dat Hij het doet, dat is er niet bij. "Tevergeefs eren zij Mij." Het is in feite geen eer; ze zijn wel godsdienstig, maar het is eigenlijk een onteer van God omdat zij leringen leren die geboden van mensen zijn. Zelfbedacht en bindend gemaakt. De religie is daar vol van, ook de Joodse religie met allerlei dingen die ze erbij verzonnen hebben.
Ik zei u net al dat ik gisteren een artikel op mijn website heb geplaatst over het Concilie van Nicaea. Het is dit jaar, 2025, precies 1700 jaar geleden dat dit eerste concilie bijeenkwam. Dat was de kerkelijke vergadering waarbij keizer Constantijn alle kerkelijke leiders bij elkaar bracht omdat er consensus moest komen. Toen is de leer van de drie-eenheid — een beetje kort door de bocht gezegd — ontworpen en per decreet vastgelegd. Je moet de leer van de drie-eenheid...
Er werden allemaal termen geïntroduceerd die — ik moet het erbij zeggen — uit de duim gezogen zijn. Het is echt zelfbedacht. Het zijn hele knappe termen; nou ja, ik vind het wel meevallen, maar oké. Er is heel erg over nagedacht en het is buitengewoon gecompliceerd, zo zelfs dat niemand het begrijpt. En om dat goed te praten zeggen ze: "Ja, dat komt omdat het een mysterie is."
Zo kan er nooit iets tegen ingebracht worden. Eerst bedenk je iets wat niemand begrijpt en vervolgens wordt daar kritiek op gegeven, waarna je zegt: "Ja, maar dat komt omdat het een mysterie is." Dat heet de kleren van de keizer, toch? Maar het is wel bindend, want als je het niet gelooft, dan word je voor eeuwig verdomd. Dat is toen bepaald.
Het zijn echter geboden van mensen; dat is gewoon zo evident als wat. De Schrift kent dat helemaal niet. De Schrift kent één God, de Vader. En u zegt misschien: "Ja, maar er is meer over te zeggen." Jawel, maar dat is de fundamentele waarheid. En vanwege die gang van zaken, omdat het volk dat niet verstaat... Oké, God Zelf regelt dat, dat is waar; Hij is de Regisseur. Maar dan staat er daar nog iets bij dat ook nog genoemd moet worden.
Gods Wonderlijke Handelen Stelt Menselijke Wijsheid Terzijde ↑ hoofdstukken
Daarom zegt God: "Zie, Ik ga voort wonderlijk met dit volk te handelen, wonderlijk en wonderbaar." En weet u wat wonderlijk betekent? Dat betekent dat je het niet begrijpt. Dat is wat wonderlijk toch is: het stelt je voor een raadsel, het verbaast je. Je vraagt je af: hoe kan dat? I wonder. In het Engels zeggen ze dat ook: ik begrijp er niets van. Wat God hier zegt, is dat het ongeloof voor Hem de aanleiding is om wonderbaar — dat wil zeggen: voor hen onbegrijpelijk en verborgen — te gaan handelen. Dit fenomeen van ongeloof is de aanleiding voor een hele nieuwe wijze waarop God handelt.
Laat ik het voor iedereen begrijpelijk formuleren: de Messias is door het volk verworpen en vervolgens gaat God iets heel nieuws doen waar ze nooit aan hadden kunnen denken. Wat ze totaal niet verwacht hadden en waar ze zelfs nu nog boos om worden als het gesuggereerd wordt. Dat is de tijd van de verborgenheid. Paulus is degene die daar eigenlijk de man van is; hij is degene die dat allemaal onthult. Er wordt een ekklesia verzameld uit de natiën, die door God een plaats wordt gegeven waar men nooit aan had kunnen denken: boven alles verheven, hemels. Niet eens aards, maar hemels van positie. Dat is echt wonderbaarlijk.
Er is nog een schriftplaats, Psalm 118, die u wellicht kent. De steen wordt namelijk ook nog eens aangehaald in het Nieuwe Testament. Daar heb je hem weer: de steen, eben. De steen die de bouwlieden versmaad hebben, is tot een hoeksteen geworden. Kijk het maar na in het verband: die bouwlieden zijn de leidslieden van Israël. Stelt u zich voor dat er iets gebouwd wordt. Een bouwwerk komt tot stand en de bouwlieden, de experts, degenen die daarmee bezig zijn en erover gaan, zien een steen en zeggen: "Nee, die gooien we weg." Versmaad. Maar de steen die de bouwlieden versmaad hebben, is tot een hoeksteen geworden.
Dit wordt aangehaald en het betekent dat de Messias weliswaar verworpen is — Hij is gekruisigd en verworpen door het volk — maar dat Hij vervolgens de hoeksteen wordt van een heel ander bouwwerk. En dan staat erachter: "Van JAHWEH is dit geschied." Hij is de Regisseur, Hij is degene die het bedacht heeft. Het is wonderlijk, hetzelfde woord als in Jesaja 29. Het is wonderlijk in onze ogen; we begrijpen er geen snars van. Maar dat is zoals God het had bedacht; zo zou het gaan.
In vers 14 staat nog iets waar ik mee wil afsluiten: de wijsheid van zijn wijzen — dat wil zeggen de wijsheid van Israëls wijzen, van degenen die geacht worden het te weten — die zal tenietgaan. U moet zich even voorstellen dat we het hier hebben over de mensen van het uitverkoren volk, het Joodse volk Israël. In dat volk heb je de leidslieden die het volk onderwijs geven. Dat zijn degenen die geacht worden het te weten; dat zijn hun wijzen. En hier staat wat God zegt: hun wijsheid zal tenietgaan, het stelt niets voor. Het verstand van zijn verstandigen zal schuilgaan; dat wil zeggen dat het nergens meer is.
U had het kunnen bedenken: ook dit wordt weer door Paulus aangehaald in verband met het woord van het kruis. Want het woord van het kruis is wel een dwaasheid voor hen die verloren gaan — degenen die als wijzen verloren gaan en hun wijsheid kwijtraken — maar voor ons die gered worden, is het een kracht Gods. Want er staat geschreven, en Paulus haalt hier Jesaja 29 aan: "Ik zal de wijsheid der wijzen verloren doen gaan en het verstand der verstandigen zal Ik verwerpen." Ik zal het terzijde stellen. Het gaat niet om de wijsheid van de mens of het verstand dat de mens claimt.
Met andere woorden: wat er nu gaande is, is dat God een volk uitroept onder de natiën van wie Hij de ogen opent. Totaal niet vanwege hun afkomst, maar Hij roept een volk uit dat een ekklesia vormt. Zij geloven in Hem die door de experts is verworpen. Daarmee zet God alles van de mens compleet terzijde. Ik wil eindigen met waar 1 Korinthiërs ook mee eindigt: opdat het zou zijn gelijk geschreven staat: "Wie roemt, roeme in de Heer." Amen.
UltimateGoodNews