▶ 00:00 Introductie: de Onthulling van de Verborgen Messias ↑ hoofdstukken

In mijn inleiding had ik al even aangegeven dat we het gaan hebben over de Apocalyps, de naam immers van het laatste Bijbelboek. Voor degenen die hier twee weken geleden waren, is dat natuurlijk geen verrassing, want toen had ik dat ook al aangekondigd. Ik kan bij deze ook aankondigen dat dit niet de laatste is in de serie, want er volgt er in ieder geval nog één. We hadden het twee weken geleden dus over de boekrol en de zeven zegels. Dat heeft enige toelichting nodig, maar dit thema is direct ontleend aan Openbaring 4, 5 en 6, en eigenlijk ook nog 7 en 8, maar niet helemaal zoals ik het nu zeg. Voornamelijk de opening van de zegels wordt in Openbaring 6 beschreven. Zoals u ziet aan de ondertitel, gaan we het hebben over een viertal ruiters die daar beschreven worden.

Laten we even teruggrijpen op waar we het over hadden. Al was het maar voor degenen die er de vorige keer niet waren of het niet beluisterd hebben, zodat we in ieder geval allemaal weer even scherp kunnen stellen wat ook alweer de gedachte was. Kijk, het boek Openbaring gaat over de tijd dat Jezus Christus zal worden onthuld. Dat is ook de betekenis van de naam Apocalyps. Dat is van belang, want de aardigheid is dat meestal gesproken wordt over de Openbaring van Johannes. In zekere zin kun je dat wel rechtvaardigen omdat het boek geschreven is door Johannes, dat is waar. Maar de aardigheid is dat de eerste zin in het hele boek al aangeeft waar het echt de openbaring van is, namelijk de openbaring van Jezus Christus.

Wat gebeurt hier? Zag je het daar niet? Oké, die lichten gingen aan. Oh, de onthulling! Ja, het licht gaat aan, dat is wat er meestal gebeurt bij een onthulling. Gelijk weer uitzetten? Oh ja, wat je wilt, maar maak het niet al te donker. Ik ga verder. Het is de openbaring van Jezus Christus. Dat wil zeggen: in dit boek wordt Jezus Christus openbaar. De vooronderstelling daarbij is dat Jezus Christus tot op de dag van vandaag verborgen is. Ik zei in de inleiding al even iets over de Madi die de moslims verwachten. Zij denken – en dan zie je trouwens wel bepaalde parallellen hoe dat in de Koran of bij de sjiieten feitelijk gekopieerd is, een slap aftreksel van de Bijbelse gedachte – dat de Messias zich verborgen houdt. Zij geloven dat namelijk van die Madi; die houdt zich verborgen. Zo stond het in de Telegraaf ook letterlijk: hij houdt zich verborgen. Toen dacht ik: ja, dat is precies in feite ook de gedachte bij de Apocalyps. Het gaat namelijk over iemand die straks openbaar zal worden en die zich nu verborgen houdt. Iemand die hier ooit was, tweeduizend jaar geleden, en zijn voetstappen hier gezet heeft, maar zich aan het zicht heeft onttrokken en vertrok vanaf de Olijfberg. Sindsdien is er feitelijk nooit meer iets van hem vernomen. De apostel Paulus dacht er anders over, want aan hem is hij nog verschenen, maar u begrijpt het: sindsdien is hij verborgen en het wachten is op het moment dat hij zich gaat onthullen. Dat gaat niet van het ene op het andere moment, maar in fases en ook voor verschillende categorieën: voor de Ecclesia, voor Israël en voor de volkerenwereld. Hij wordt openbaar.

Eigenlijk is het hele idee van het boek Openbaring dat bij een onthulling, zoals wanneer een beeld onthuld wordt, het doek – de omhulling of de verhulling – wordt weggenomen. Dan wordt openbaar wat tot dusver misschien wel vermoed werd, maar meer dan dat ook niet, want het was verhuld. Dan wordt het openbaar en zichtbaar. Apocalyps betekent dus ook letterlijk het wegnemen van de omhulling. Apo is een voorzetsel en dat betekent eigenlijk 'ervanaf halen'. Anyway, daar gaat het boek Openbaring dus over.

Openbaring 4 beschrijft in een visioen, een gezicht dat Johannes ziet, hoe hij wordt opgetrokken in de hemel. Eigenlijk heeft Johannes een tijdreis meegemaakt, dat is feitelijk de gedachte. In hoofdstuk 1 vers 10 lees je dat hij zich op het eiland Patmos bevond, bij Turkije, en dat hij verplaatst werd in de dag des Heren. Hij was tweeduizend jaar geleden daar op Patmos en werd verplaatst in een heel andere tijd; wij zouden dat een tijdreis noemen. Daar heeft hij de dingen gezien, soms heel concreet en letterlijk, beschreven als een verslaggever, en soms ziet hij het ook gewoon in beelden. In Openbaring 4, als hij de troonzaal in de hemel betreedt, is het heel uitdrukkelijk ook in symboliek. Er zijn heel wat schilderijen gemaakt naar aanleiding van het boek Openbaring en dat is altijd heel lastig. Het werkt heel vervreemdend als daar bijvoorbeeld het Lam beschreven wordt. Johannes ziet dan een lammetje, staande als een lam, met zeven ogen en een tweeën tal horens. Dat gaat nog wel, dat is nog wel uit te beelden. Maar ook die vier dieren zoals ze beschreven worden, dat is eigenlijk niet te filmen. Nee, echt letterlijk niet. Hij beschrijft het, maar het idee is ook niet zozeer dat je het zou visualiseren, maar dat al die attributen die daaraan worden toegekend een betekenis hebben, een symbolische waarde hebben en ergens voor staan. Vaak geeft het boek zelf al de hints in die richting.

▶ 07:19 De Hemelse Troonzaal en de Vertegenwoordigers van de Schepping ↑ hoofdstukken

Het toont in een visioen hoe Gods troon in de hemel wordt omgeven door met name vierentwintig oudsten. Ik heb dat de vorige keer al laten zien en ik ga nu de bonnetjes niet opnieuw leveren, maar zij zijn een type van Israël als koninklijk-priesterlijke natie. Dat zit eigenlijk ook wel opgesloten in het getal vierentwintig, want dat is twee maal twaalf. Het verwijst naar Israël, maar dan wel in een heel speciale hoedanigheid. Deze vierentwintig oudsten zijn als het ware de hemelse representanten van dat volk.

Dan heb je ook de vier dieren, en die moeten we even goed onthouden, want zij spelen juist in het hoofdstuk waar we het vanmorgen over gaan hebben een grote rol. Andere vertalingen, zoals de Telos-vertaling, spreken over de 'levende wezens', wat eigenlijk wat correcter is. Het woord dat daarvoor gebruikt wordt, heeft te maken met het Griekse woord zoë, wat simpelweg 'levend' of 'levenden' betekent.

Zoals ik de vorige keer al wat uit de doeken heb gedaan, zijn zij een type van het leven op aarde in al zijn varianten. Het gaat dan om het wild gedierte, het vee, de mensen en het gevogelte; de schepping waarmee God een verbond sloot in de dagen van Noach.

▶ 08:40 De Verzegelde Eigendomsakte en de Ware Losser ↑ hoofdstukken

Dan komen we bij hoofdstuk 5, wat we de vorige keer hebben besproken. Dat beschrijft een zevenvoudig verzegelde boekrol. Die boekrol vertegenwoordigt eigenlijk de eigendomsakte van het land. Het gaat om land dat verloren is gegaan, in vreemd bezit is gekomen of bezet is – zo u wilt – en dat teruggekocht moet worden. Dit herinnert aan de Bijbelse wetgeving over land dat wordt toegekend, maar dat door omstandigheden misschien verkocht moest worden. In zo’n geval was er het naaste familielid dat het eerste recht had om het land weer terug te kopen: een losser, een goel.

De bekendste losser die we in de Bijbel kennen is Boaz. Ja, de Boaz die het stuk land van Naomi terugkoopt. Terwijl ik het zeg, denk ik: goh, alsof ik gewoon thuis zit, want we hebben het thuis altijd over zulke namen. In ieder geval gaat het erom dat het een officiële akte is, een eigendomsakte van land dat teruggekocht zou worden. Johannes moet vervolgens vaststellen dat niemand in staat is om die eigendomsakte, die God in Zijn rechterhand houdt, te openen. De boekrol mocht namelijk alleen geopend worden door degene die het daadwerkelijk ook zou kopen en in staat was de prijs daarvoor te betalen.

Niemand voldoet echter aan de eisen om als losser op te treden en Johannes weent zeer, want niemand in de hemel, op de aarde of onder de aarde was in staat om dat te gaan doen. Dan wordt hij door een van de oudsten gewezen: "Kijk!" En dan ziet hij een Lammetje; een geslacht Lammetje dat staat. Probeert u dat maar eens te filmen of uit te beelden: een Lammetje dat geslacht is, maar dat niettemin staat. De wijze waarop dit beschreven wordt, is juist zo veelzeggend, want het gaat inderdaad over Iemand die als een lam ter slachting werd geleid, daadwerkelijk ook geslacht is en Zijn bloed heeft gegeven, maar die niettemin drie dagen later door God is opgewekt uit de doden. Het is dus het Lammetje dat geslacht is, maar niettemin staat.

Als hij dan gewezen wordt op een Lammetje dat geslacht is, wat ziet hij dan? Zie hoe de beelden allemaal door elkaar lopen. Voor de verstandige kenner is dit echter zo veelzeggend: hij ziet de Leeuw van Juda. In beide gevallen verwijzen de benamingen, Leeuw en Juda, naar koningschap. Aan Juda is immers de scepter gegeven. Wie zal uiteindelijk het Joodse land gaan kopen? Dat is de Leeuw van Juda. Hij is degene die dat voor elkaar gaat krijgen, en Hij is ook het naaste familielid dat de prijs betaald heeft.

Ik vind dat zo mooi bij Boaz: hij was een man uit Bethlehem. U weet dat hij ook een voorvader was van de Here Jezus en in eerdere instantie van David. Boaz was machtig, "groot van vermogen". Hij was in staat om de prijs te betalen en hij was bovendien het naaste familielid. Hij beantwoordde dus volledig aan de criteria en het vereiste profiel. Hoewel dit een heel kosmisch gebeuren is, gaat het uiteindelijk allemaal om dat land. Want vanuit dat land gaat God, via een koninklijk-priesterlijke natie, de hele wereld en alle volkeren van de aarde zegenen.

Maar dat gaat niet zonder slag of stoot. Hij is waardig om het land op te eisen, of in de taal van Openbaring 5: Hij is waardig, in staat, geschikt en ook gemachtigd om de zegels van die boekrol te openen. Nou, daar waren we gebleven. Ik was echter nog één vers vergeten mee te nemen. Vorige keer dacht ik heel Openbaring 5 besproken te hebben, maar naderhand werd ik erop gewezen: "Waarom heb je het laatste vers niet besproken?" Verhip, dat was ik helemaal vergeten. Dat doe ik dan bij dezen alsnog.

Zo hebben we meteen ook de mooie brug naar hoofdstuk 5 – pardon, hoofdstuk 6. De vier dieren zeiden "Amen" en de oudsten wierpen zich neer en aanbaden. Het hele idee daarbij is dat heel de schepping wordt uitgebeeld; al het leven op aarde kan niet anders dan hiermee instemmen en daar "Amen" op zeggen. De boekrol in de rechterhand van God, zoals beschreven in Openbaring 5 vers 1, wordt gegeven aan de enig rechthebbende: het geslachte en opgestane Lammetje.

We hebben vanmorgen een paar liederen gezongen die met opzet over het Lam gingen. Ik heb er de vorige keer al even op gewezen en doe het bij dezen nog een keer: in het Grieks staat er eigenlijk een verkleinwoord, een "lammetje". Dat onderstreept de kwetsbaarheid alleen nog maar meer. Maar vergis u niet: dat Lammetje blijkt bij nader inzien de Leeuw van Juda te zijn. Alles op zijn tijd. In ieder geval wordt hier in Openbaring 5 een scène in de hemelse troonzaal beschreven. Hij is degene die het gaat doen, en Hij is ook degene die daartoe gerechtigd en waardig is. Waardig is het Lam!

▶ 15:03 De Opening van de Zegels en de Tijdlijn voor Israël ↑ hoofdstukken

En dan komen we bij hoofdstuk 6. Van die hoofdstukindeling moet u zich eigenlijk niets aantrekken, want die is er later voor het gemak aan toegevoegd. Prima, niets op tegen; ik vind het zelf ook heel makkelijk om nu te zeggen dat we zijn gebleven bij Openbaring 6 vers 1, maar het is er alleen maar voor het gemak.

In hoofdstuk 6 vers 1 staat: "En ik zag toen het Lammetje één van de zeven zegels opende." Als ik dit cursiveer, dan geef ik daarmee aan dat ik wat afwijk van de NBG-tekst, vanuit de NBG-plus: "En ik zag toen het Lammetje één van de zeven zegels opende."

Nu moet ik alvast even vooruitgrijpen. Daar zullen we vanzelf nog op komen, maar ik loop nu eigenlijk even voor de muziek uit. Want we zullen nog zien dat wanneer eenmaal de zeven zegels daadwerkelijk geopend zijn, de Heer inmiddels is verschenen op de Olijfberg. Dat gebeurt namelijk bij het zesde zegel. Daar gaan we het de volgende keer over hebben, bij leven en welzijn.

Tegen die tijd is trouwens ook Israël, het volk, verzameld uit alle volken, talen en natiën en hersteld in het land. Dat is wat in het zevende zegel beschreven wordt. Trouwens ook in hoofdstuk 7; dat komt dan toch weer toevallig mooi uit. Ja, dat is eigenlijk die pauze van het zevende zegel. Ik ga daar later op in.

Het idee daarbij is wel van belang: als eenmaal die zeven zegels geopend zijn, dan is de Heer dus terug en gaat Hij het land opeisen. Hij brengt het volk ook via de woestijn weer in het land. Mocht u denken — wat in de uitleg dikwijls het geval is, maar ten onrechte — dat daarmee meteen het millennium kan aanbreken, de duizend jaren, de grote shabbat, dan vergist u zich. Dan blijkt in werkelijkheid de dag van toorn pas te zijn begonnen.

Want de zeven bazuinen worden vanaf dan geblazen en dat zijn de gerichten die over de volkerenwereld gaan. Alles verloopt dus gefaseerd. De zeven zegels hebben alles te maken met het land, Israël. Als dat alles gerealiseerd is, zal dat enorm veel commotie in de volkerenwereld teweegbrengen. Zij zullen zich dan keren tegen Israël en tegen de Messias, die inmiddels Zijn troon heeft bezet in Jeruzalem. Dat is een onderwerp dat we de volgende keer wat nader gaan bezien, maar dit is wel de situatie. Je ziet dus eerst de zegels, dat heeft te maken met Israël. Daarna krijg je de bazuinen, en dat heeft te maken met de gerichten die over de volkerenwereld zullen gaan komen.

▶ 18:03 De Rol van de Vier Dieren en de Introductie van de Ruiters ↑ hoofdstukken

En ik hoorde een van de vier dieren zeggen... en daar moet ik nu ook even de nadruk op leggen, want we bespreken vanmorgen een achttal verzen en die gaan over vier ruiters. Het zijn vier figuren die op een paard zitten; een ruiter, zeggen wij dan. Het woord 'ruiter' komt trouwens in de tekst zelf niet voor. Maar elk van die vier dieren blijkt dus betrokken te zijn bij die eerste vier zegels. Laten we dat nagaan: het eerste dier zien we terugkomen wanneer het eerste zegel geopend wordt. Ik hoorde een van de vier dieren zeggen: "Kom!", en dan verschijnt de eerste ruiter. Vervolgens krijg je het tweede dier, wordt het tweede zegel geopend en krijg je de tweede ruiter. Idem dito bij het derde dier: derde zegel, derde ruiter. En dan ook het vierde dier: het vierde zegel wordt geopend en dan komt de vierde ruiter, het vierde paard met degene die erop zit, opdraven om het zo te zeggen.

Maar wat daarbij van belang is, is de vraag die je zou kunnen stellen: wat hebben die vier dieren daar eigenlijk mee te maken? Welnu, ik denk dat het alles te maken heeft met het feit dat al het leven op aarde — want dat is wat die vier levende wezens, die vier dieren, vertegenwoordigen — belanghebbende is en daarmee ook betrokken is bij de lossing van het land. Vandaar dus ook hier deze connectie.

We gaan vrij nauwkeurig door de tekst, niet al te uitgebreid natuurlijk, want het moet wel binnen de tijdlijntjes blijven, maar er staat dit: "En ik hoorde een van die vier dieren zeggen..." Oh ja, dat moet ik nog even bijvermelden: die zeven zegels zijn onderverdeeld in vier zegels en drie zegels. Die verdeling van vier en drie zie je heel vaak; niet alleen in Openbaring, maar overal waar een zeven optreedt, zie je heel vaak de verdeling van vier en drie. Dat is hier ook het geval, want de eerste vier zegels zijn de vier ruiters en die drie latere zegels vormen weer een categorie apart. Vandaar ook dat ik het vanmorgen, als ik het moest knippen, op deze manier heb gedaan; ik ontkwam er eigenlijk niet aan. Dat ligt zo voor het oprapen, zeg maar. Dat zie je trouwens ook bij die zeven bazuinen. Daar zie je ook de eerste vier bazuinen en vervolgens heb je nog een drietal bazuinen en die worden dan de 'drie weeën' genoemd. Wee, wee, wee, ja. Dat is wel apart, ja. Hoewel ik erbij moet zeggen dat die weeën niet zozeer over smart gaan, maar over de weeën van een barende vrouw. Want er moet iets onthuld worden, hè? Apocalyps. De Zoon moet openbaar worden.

Anyway, ik hoorde een van die vier dieren dus zeggen, met een stem als van een donderslag: "Kom!" Iedere keer — en dat is heel karakteristiek voor al die vier ruiters die opdraven — worden ze opgeroepen door een van die vier dieren, respectievelijk ook in de juiste volgorde, en iedere keer hoor ik: "Kom!" Ze worden als het ware geïntroduceerd door die vier dieren. Het is dus eigenlijk een soort van hemels commando met een stem als van een donderslag. Feitelijk is het zo dat het eerste zegel de eerste mijlpaal is naar de overdracht van het land. Want ik zei u al: de opening van de zegels van die boekrol vertegenwoordigt de eigendomsakte van het land. Op het moment dat al die zegels verwijderd zijn, dan kan de rol geopend worden en dan is de eigenaar daadwerkelijk ook in concreto — de facto, zo moet ik het zeggen — in het bezit van het land. Bij het eerste zegel is er eigenlijk nog niets gebeurd en bij het tweede zegel ook niet. Pas als het zevende zegel verwijderd is, dan kan de rol geopend worden en dan is Hij de eigenaar.

Die zeven zegels zijn feitelijk zeven mijlpalen op weg naar het in bezit nemen, of de overdracht zo u wilt, van het land. De Go'el zegt dan: "Nu is het van mij." Het zijn dus eigenlijk zeven mijlpalen. Eigenlijk is dat eerste zegel weer een hele aparte categorie, want daar vindt eigenlijk alleen maar iets positiefs plaats. Maar je kunt het tweede zegel alleen maar begrijpen als je het eerste zegel ook kent. Of nee, eigenlijk is het omgekeerd: je kunt het eerste zegel alleen maar begrijpen als je weet wat er bij het tweede zegel gebeurt. Dat klinkt misschien cryptisch, maar houd die gedachte even vast. Zometeen wordt het helder, dus blijf luisteren. Het is een introductie, hè? Er wordt gezegd: "Kom!"

▶ 23:36 Het Eerste Zegel: de Ruiter op het Witte Paard (schijnvrede) ↑ hoofdstukken

En dan vers 2: "En ik zag, en zie, een wit paard. En die erop zat, die had een boog." Om dit goed te verstaan, moet je eigenlijk het hele boek al kennen. De Schrift legt immers zichzelf uit; de ene passage werpt licht op de andere. Het is één geheel. Het mogen dan allemaal verschillende stukjes zijn, maar alleen door ze op de gepaste wijze bij elkaar te brengen — zoals het hoort — zul je het panorama gaan zien. Dat is een geweldige heenwijzing naar het feit dat de Bijbel, hoewel deze natuurlijk uit vele boeken bestaat, gewoon één geheel is. In feite is er maar één Auteur; daar komt het op neer.

Maar de ruiter op het witte paard, wie is dat? Laten we niet meteen een fout antwoord geven. Om deze ruiter te duiden, moet je eigenlijk bijna naar het einde van het boek gaan, naar hoofdstuk 19. Daar lees je namelijk: "En ik zag de hemel geopend, en zie, een wit paard, en Hij die daarop zat, die wordt genoemd Getrouw en Waarachtig. En Hij velt vonnis en Hij voert oorlog in gerechtigheid." Deze Ruiter gaat vrede brengen, maar dat doet Hij door eerst oorlog te voeren. Dat is precies omgekeerd aan wat de ruiter in Openbaring 6 doet. Die voert juist geen oorlog; die brengt vrede, maar uiteindelijk leidt dat tot oorlog. In hoofdstuk 19 is het andersom: Hij voert oorlog om daardoor werkelijke vrede te brengen. Ziet u dat?

Toch lijkt de ruiter uit hoofdstuk 6 als twee druppels water op de Ruiter uit hoofdstuk 19. Ik vind dat ergens ook wel komisch. Het is — vergeef me als het wat arrogant klinkt — zo overduidelijk dat de ruiter op het witte paard in Openbaring 6 een schijnvertoning van de Messias is. Het is dan ook opvallend dat heel veel uitleggers zeggen dat deze ruiter de Messias is die komt; zij denken dat dit Christus is. Maar dat kan helemaal niet. Hij wordt in de tekst heel duidelijk onderscheiden van het Lam. Ik doe eigenlijk geen moeite om dat breed te weerleggen, maar ik vind het veelzeggend dat hij er zo sprekend op lijkt. Dat kan inderdaad niet missen: een ruiter op een wit paard.

Trouwens, in onze cultuur is dat ook een algemeen beeld. Wie komt er bij ons allemaal op een wit paard? De prins op het witte paard natuurlijk. En in het begin van december is er ook iemand die op een wit paard zelfs over de daken loopt. Wit is uiteraard een beeld van reinheid en, ik kan het nu eigenlijk ook wel verklappen, van shalom, van vrede. Maar de definitieve, echte Ruiter op het witte paard is de Messias. Wanneer de ruiter in Openbaring 6 optreedt bij het eerste zegel — de eerste grote mijlpaal die in het boek Openbaring wordt geïntroduceerd — dan is dat iemand die lijkt op de Messias, maar het niet is.

"Ik zag een wit paard en die erop zat, die had een boog." Ik zei al dat het boek Openbaring in feite begint met iemand die lijkt op de Messias, en daarmee is hij door deze aanduiding eigenlijk ook al ontmaskerd. Het is een schijnvertoning. Hij lijkt op de Messias en hij gaat iets doen wat de Messias werkelijk gaat doen. Er staat dat hij een boog had. Laten we dat goed horen, want dat vind ik belangrijk. U denkt misschien dat ik nu meteen linken ga leggen met de actualiteit. Ik popel soms wel en sta te trappelen om in die terminologie te blijven, maar dat doe ik nu expres niet. Het is prachtig om de actualiteit te bezien in het profetisch licht, maar je moet niet de Bijbel uitleggen aan de hand van de actualiteit of de gebeurtenissen die je in de krant leest. Het is precies omgekeerd: je leest de Bijbel en je krijgt een indruk, een idee, je gaat dingen verstaan. In het licht daarvan ga je kijken naar wat er gaande is en dan ga je dingen herkennen.

Ik beperk me nu even tot wat de Schrift zegt. Hij had een boog, en dat is heel eigenaardig. Deze ruiter op het witte paard heeft wel een boog, maar er wordt niet gesproken over pijlen. Dat lijkt me wel handig als je een boog hebt. Bovendien is er van een veldslag of een oorlog helemaal geen sprake. Toch heeft hij die boog. Het idee is dat hij zich strijdbaar presenteert; hij komt opdraven met een boog in de hand, zo van: "Kom maar op," maar er gebeurt verder niets. Hij gaat namelijk vrede brengen. Als u dat nog niet wilt geloven, dan moet u even een kwartiertje wachten, want we komen er vanzelf op bij het tweede zegel. Hij voert geen oorlog, maar de symboliek die hij bij zich heeft, geeft aan dat hij daartoe kennelijk wel in staat is. Hij heeft in ieder geval een boog.

En hem werd een kroon gegeven. Ik heb er een paar jaar geleden al eens op gewezen dat er in de Latijnse vertaling staat: "corona". Maar goed, ik geef het gewoon ter informatie door en wil er niet te veel bij stilstaan. Het idee bij een kroon is hier overigens wat specifiek. Het woord "kroon" is een beetje misleidend, want er staat niet het gewone woord voor de kroon die een koning draagt. Een aantal vertalingen spreekt hier terecht over een lauwerkrans. In het Grieks staat er "stephanos", wat je herkent in de naam Stefanus. Dat betekent lauwerkrans, een embleem van overwinning. Het is iets wat je verkrijgt omdat je wint of overwint; een beeld van triomf. Op de een of andere manier wordt hij gelauwerd, hij wint en overwint.

Mocht dat eerste u ontgaan zijn, dan brengt de tweede mededeling u alsnog op het spoor: "Hij trok uit, overwinnende en om te overwinnen." Dat is in feite alles wat er staat. De hele entourage is helder: hij komt opdraven op een wit paard, heel triomfantelijk, en hij trok uit overwinnende en om te overwinnen. Dat wil zeggen dat hij niet één keer overwint, maar keer op keer. Hij doorstaat de dingen, hij boekt successen op rij, en vandaar ook die lauwerkrans. Dat alles doet hij vooral om vrede te bewerkstelligen. Hoe ik dat weet? Nou, die vijf minuten zijn inmiddels al voorbij.

▶ 32:24 Het Tweede Zegel: de Ruiter op het Vuurrode Paard (burgeroorlog) ↑ hoofdstukken

Komen we bij het tweede zegel. Want dan staat er dat wanneer het Lammetje het tweede zegel opent, ik het tweede dier hoorde zeggen: "Kom!" Dat is eigenlijk dezelfde gedachte als bij het eerste zegel, alleen is inmiddels de identiteit van een van die vier dieren veranderd. Er is een duidelijke link tussen de opeenvolgende vier dieren en de vier ruiters. Dat wordt vervolgens toegelicht door wat er plaatsvindt: een tweede paard verschijnt. In de NBG-vertaling staat een rossig paard, maar er staat eigenlijk een vuurrood paard. Het is een vurig paard, dat is het idee. Het gaat dus om een kleur. We zullen dat trouwens bij al deze ruiters zien; het zijn vier paarden met nogal bijzondere kleuren. Dat is ook weer zo aardig, net als met een droom: dan zie je soms de gekste dingen die in de realiteit niet voorkomen. Een wit paard of een zwart paard kan ik me nog wel voorstellen, maar bij de laatste is het echt overtuigend, want dat is een groen paard. Die bent u waarschijnlijk nog nooit tegengekomen; ik in ieder geval niet.

Maar nu dus het tweede, een vuurrood paard. Die kleur is niet zomaar gekozen; het is eigenlijk heel intuïtief. Het zijn de associaties die je hebt bij vuurrood: bloedrood, vurig. Er kwam dus een tweede vuurrood paard en aan hem die daarop zat — iedere keer zit er een ruiter op het paard — werd gegeven de vrede van het land weg te nemen. Aha, daarmee heb ik eigenlijk ook verklaard wat dat eerste paard doet. Want door te zeggen dat de vrede wordt weggenomen, is impliciet gezegd dat de eerste ruiter kennelijk de vrede in het land gebracht had.

Ik moet hier één ding toelichten dat ik al veel vaker heb gezegd, maar in dit geval moet ik het gewoon nog even onderstrepen. Het woord 'land' heb ik gecursiveerd weergegeven om aan te geven dat ik hier afwijk van de gangbare vertalingen, zoals de NBG-vertaling. De meeste vertalingen spreken hier namelijk over het wegnemen van de vrede van de 'aarde'. Maar in het Grieks, en trouwens ook in het Hebreeuws, is dat hetzelfde woord. Het land is gewoon het droge. Je ziet dat al in Genesis 1: God noemde het droge 'aarde' of 'land'. 'Het land' kan dus slaan op al het droge, en dan zeggen we 'de aarde', maar het kan ook specifiek slaan op een bepaald stuk land. In de Bijbel slaat dat meestal op Israël: Ha-arets, het land Israël. Het land is dus bepaald; niet zomaar een land, maar hét land. Vertaaltechnisch is voor beide opties wat te zeggen, en 'het land' is denk ik altijd het meest correct, maar de reden dat ik het hier specifiek zo weergeef, is de context. Deze zeven zegels gaan namelijk over Israël. Bij de opening van het zevende zegel is Israël bevrijd, in het land gebracht en hersteld. Pas daarna komen de volkeren in de picture, en dat is bij de bazuinen. Het is dus om uitlegkundige redenen dat ik hier 'het land' weergeef en daarmee een hint geef naar het feit dat het hier gaat over een specifiek stuk land, namelijk Israël.

Die eerste ruiter op het witte paard had vrede gebracht; hij was in staat om in het land vrede te vestigen. Maar dat is van korte duur. Hoe lang precies, dat weet ik niet. Dat wordt hier niet beschreven en elders mijns inziens ook niet, maar daar moet je altijd mee uitkijken, want het kan zijn dat ik morgen iets lees en denk: verrek, daar heb ik altijd overheen gelezen. Dat kan altijd gebeuren, het is me al veel vaker overkomen. Maar voor zover ik weet, duurt het niet lang. In ieder geval wordt die vrede, die aanvankelijk zo spectaculair werd gebracht door een overwinnaar die op kop drafte, weer weggenomen. Er staat ook bij: "dat zij elkaar zouden slachten." En aan die ruiter werd een groot zwaard gegeven, waarmee eigenlijk twee keer hetzelfde wordt gezegd: er vindt een slachting plaats en ze slachten elkaar af. Wij noemen dat een burgeroorlog. Er gaat een slachting in het land plaatsvinden en bij slachten denk je inderdaad meteen aan vuurrood, maar dan vooral aan bloedrood. Het is een burgeroorlog.

Het opmerkelijke — 'aardigheid' is een vreemd woord in dit verband, want zo aardig is het niet — is dat hier in Mattheüs 24 ook al naar verwezen wordt. Ik wil u even meenemen naar die passage. Daar staat: "Zij zullen jullie overleveren aan verdrukking en ze zullen u doden. Zij zullen door alle volkeren gehaat worden om mijns naams wil." Dit gaat ook over het einde van de aion, in feite dezelfde tijd die in de Openbaring het grote onderwerp is. Namelijk dat deze boze aion vervangen gaat worden door een nieuwe aion. In vers 10 van Mattheüs 24 staat: "en dan zullen velen ten val komen en ze zullen elkaar overleveren en elkaar haten." Ook daar gaat het over het land, oftewel Israël. Er gaat een burgeroorlog komen.

Het bijzondere hiervan is dat het motief hier niet expliciet beschreven wordt. In feite is het een godsdienstige burgeroorlog, maar dat wordt in Openbaring 6 niet zozeer belicht, terwijl dat in andere passages wel gebeurt. Even helemaal terzijde, maar ik wijs er kort op omdat het een heel boeiend punt is: er zijn uitleggers geweest, zoals Knoch, die dit heel uitgebreid hebben toegelicht. Hij laat heel duidelijk zien dat je in het boek Openbaring de 'troonsessie' en de 'altaarsessie' hebt. Dat wil zeggen dat de eerste hoofdstukken vooral over het politieke perspectief gaan, de troon. Pas later in het boek krijg je vooral de godsdienstige kant: de religieuze motieven die een rol spelen bij het beest dat godslasterlijke dingen spreekt en een beeld opricht dat aanbeden moet worden. Dat is de priesterlijke of godsdienstige kant. Je hebt dus altijd die twee lijnen: de koning en de priester, de politieke en de religieuze kant. Het zijn precies de twee onderwerpen die je op een verjaardag nooit moet aansnijden, heb ik wel eens gehoord, maar het zijn eigenlijk de enige twee dingen die er echt toe doen: Wie heeft de macht? En wie wordt gediend, naar wie luister je? In het boek Openbaring zie je dat dan ook terug.

Ik gaf al aan dat het een godsdienstige burgeroorlog is. Dat motief wordt hier niet direct genoemd, maar ze slachten elkaar wel af. Ik kan daar wel wat over zeggen op basis van wat in andere passages aan de orde komt. Ik geloof namelijk dat er een enorme verwijdering gaat komen in het Joodse land, een verwijdering die zich feitelijk nu ook al aftekent tussen de Haredim, het religieuze deel, en het seculiere deel. Die groepen hebben niets met elkaar en dat gaat zich alleen maar verder toespitsten. Zeker als er straks ook nog een tempel komt, zal dat enorm tot een explosie komen. Ze gaan elkaar afslachten.

In feite hoef je niet eens zoveel voorstellingsvermogen te hebben om dat idee te begrijpen en dat dit gebeurt in het Midden-Oosten; dat ze zulke dingen doen. En niet alleen in het hele Midden-Oosten, maar ook in het Joodse land. Nou ja, dat ze elkaar zouden slachten en hem een groot zwaard gegeven werd.

En dat is het tweede zegel. Het wordt in feite iedere keer heel kortweg aangestipt. Dus je krijgt eerst het eerste zegel, de eerste ruiter: vrede. Heel triomfantelijk, maar die vrede wordt weggenomen en dan, in het land, slacht men elkaar af.

▶ 42:52 Het Derde Zegel: de Ruiter op het Zwarte Paard (schaarste en Honger) ↑ hoofdstukken

Toen Hij, het Lammetje, het derde zegel opende – de derde mijlpaal – hoorde ik het derde dier zeggen: "Kom!" En ik zag, en zie: een zwart paard. Degene die erop zat, had een weegschaal in zijn hand. In de Bijbel is dat altijd het symbool van economie en van handel. Waarom? Omdat geld in die tijd werd geteld door het te wegen; dat is de functie van de weegschaal. Er zijn tal van voorbeelden waarbij, met name in de profetie en in visioenen, de weegschaal een uitbeelding is van handel en economie.

Dat blijkt hier ook wel uit de toelichting die vanuit de hemel wordt gegeven. Ik hoorde namelijk als een stem te midden van de vier dieren zeggen wat dit precies betekent. De profeet ziet een ruiter op een zwart paard. Bij een wit paard denk je: "Wauw, geweldig!", maar bij een rood paard heb je dat niet. Dat klopt ook, want dan is afslachting het onderwerp. Een zwart paard is somber en wordt geassocieerd met de dood en met honger.

De stem in het midden van de vier dieren licht dit toe: "Een dagmaat tarwe voor een denaar en drie dagmaten gerst voor een denaar." In de meeste vertalingen staat het misschien iets anders, maar het gaat inderdaad om een dagmaat. Het woord dat hier wordt gebruikt, draagt de gedachte in zich van de hoeveelheid die één persoon minimaal nodig heeft om per dag te overleven. Het is gewoon het minimale om in leven te blijven. Drie dagmaten is dus de minimale hoeveelheid voor drie personen. Een denaar (of een schelling) was een dagloon. Zo staat het ook letterlijk in Matteüs 20: het loon dat een arbeider krijgt voor één dag werken.

Moet u zich voorstellen: om als individu in leven te blijven voor één dag, moet u een volledige dag werken. Maar als u een gezin heeft, kunt u hen op die manier nooit meer onderhouden. Dan moet je overgaan op gerst, want daarvan kun je voor diezelfde denaar in ieder geval drie dagmaten krijgen. Gerst is goedkoper, waardoor je nog net drie personen in leven kunt houden. Hoewel ik dit zelf niet exact heb nagerekend, wijst dit op prijzen die ongeveer tien à twaalf keer zo duur zijn als normaal. Er is sprake van een enorme inflatie, of beter gezegd: pure schaarste. Dat werkt enorm prijsopdrijvend, maar waar het om gaat is dat de gewone man in het land simpelweg geen brood meer kan kopen om zijn gezin te onderhouden. Er ontstaat honger.

Er is overigens een logisch verband met de vorige ruiter. Wanneer er een burgeroorlog uitbreekt, is de voedselvoorziening een van de eerste dingen die daaronder lijdt. Dat leidt onvermijdelijk tot armoede en zelfs tot honger. Toch is er iets opmerkelijks aan deze passage, want er wordt één ding aan toegevoegd: "Breng geen schade toe aan de olie en de wijn." Waar gerst en tarwe staan voor dat wat je nodig hebt om in leven te blijven, zijn olie en wijn vooral luxeproducten. Zonder wijn kun je heel goed leven. Deze luxeartikelen blijven blijkbaar wel vrij beschikbaar.

In feite komt het erop neer dat de luxeproducten er nog wel zijn, maar die zijn natuurlijk alleen weggelegd voor degenen die geld hebben. Het zijn vooral de arme mensen die door deze schaarste worden getroffen; zo gaat dat meestal. Wat hier bij het derde zegel wordt getekend, is het ontstaan van honger in het land. De rijke elite heeft daar minder hinder van, want zij hebben geld genoeg en kunnen zich de olie en de wijn nog wel veroorloven. Daar is ook nog voldoende van aanwezig, omdat het maar een beperkte hoeveelheid is die men daarvan kan gebruiken.

▶ 47:54 Het Vierde Zegel: de Ruiter op het Bleekgroene Paard (de Dood) ↑ hoofdstukken

Dan krijg je het vierde zegel. Ik moet doorgaan. En toen hij het vierde zegel opende, hoorde ik de stem van het vierde dier zeggen: "Kom!" Voortdurend iedere keer hetzelfde patroon; het wordt heel voorspelbaar. En wat ziet Johannes dan? "En ik zag een groen paard." Nou, dat zie je niet elke dag. De vertalers hebben dat een beetje wegvertaald, denk ik, want in de NBG-vertaling staat dan "een vaal paard". In het Grieks staat hier het woordje chloros, waar ons woord chloor van afgeleid is, en dat betekent in feite een bleekmiddel. Dan begrijp je het ook: het is lichtgroen, of bleekgroen. Wat doe je met chloor? Bleken. Dat zal de associatie zijn. Het is lichtgroen en vandaar dus... het is niet direct kritiek, maar ik denk dat de vertalers het makkelijk hebben willen maken voor de lezer. Want ja, een groen paard vind je toch een beetje lastig om je concreet voor te stellen. Maar er staat dus: "En ik zag een groen paard." Een lichtgroen paard eigenlijk, een bleekgroen.

En die daarop zat, zijn naam was de dood. Het is trouwens de enige ruiter die een naam draagt, of van wie de naam wordt gegeven. U had graag gewild dat die eerste ruiter ook natuurlijk benoemd werd; dat geloof ik wel. Maar deze ruiter is de enige die een naam draagt, namelijk de dood. Hieruit blijkt trouwens sowieso al dat dit in hoge mate symbolisch is: die ruiter, die vier dieren... een ruiter die "de dood" heet. Het dodenrijk volgde hem. Dat betekent: als die ruiter de dood is, wat neemt die dan mee? Gewoon doden. Die volgen hem dus ook. Vandaar ook het dodenrijk, of eigenlijk de Hades. Als je dit in de toelichting leest, de kanttekeningen, dan wordt hier gezegd dat de dood hier gewoon ook de pestilentie is. In de 15e eeuw heb je de Zwarte Dood gehad, zo wordt dat genoemd. Toen ging de pest door Europa en ik geloof dat echt tientallen procenten van de bevolking werden uitgedund door die bacterie. Als je daardoor getroffen werd, dan was het onherroepelijk de dood. In Matteüs lees je trouwens ook over pestilentie. Kennelijk is hier sprake van de dood die rondwaart, en wie getroffen wordt... vele doden volgden achter hem.

En nu ga ik iets zeggen wat u misschien nog nooit zo gehoord hebt – misschien kent u sowieso deze hele passage niet – maar: "en hun werd macht gegeven over het vierde deel van het land om te doden." Meestal wordt dit "hun" uitgelegd als de dood en het dodenrijk. Dat is op zich een hele zinnige gedachte, maar ik lees het anders, en ik zal ook aangeven waarom. Ik geloof dat vers 8b een hele aparte pericoop is. Dat "hun" slaat dan niet slechts op de dood en het dodenrijk, op de vierde ruiter alleen, maar het slaat op alle voorgaande... nee, op de drie voorgaande ruiters, zeg ik het goed? Op drie ruiters, namelijk het rode, het zwarte en het groene. "Hun werd macht gegeven over het vierde deel van het land om te doden." Die ruiters... kijk, die ruiter op het witte paard doodt sowieso niet, die brengt alleen maar vrede. Maar dat rode, dat zwarte en dat groene paard brengen dood en verderf met zich mee op verschillende wijzen: via slachting en burgeroorlog, via honger of via pestilentie. Zij tezamen doden een vierde deel van het land. Ook hier zou je het weer kunnen vertalen met "de aarde", dan krijg je een veel breder perspectief, maar nogmaals: ik denk dat het hier specifiek gaat over het land Israël. Een vierde van het land wordt gedood; dat is verhoudingsgewijs een gigantische slachting.

En waarom denk ik dat? Hoezo denk ik aan die drie ruiters? Wel, omdat er staat: "en hun werd macht gegeven over het vierde deel van het land om te doden met zwaard en honger en dood." Maar dat is precies de omschrijving! Want dat zwaard is dat rode paard, die de slachting teweegbrengt. Dat zwarte paard is de honger, die de schaarste van brood en tarwe veroorzaakt. En "de dood" als aanduiding van de Zwarte Dood of de pestilentie, dat is dat groene paard. Dus tezamen doden ze een vierde van het land. En dan staat er nog bij: "en door de beesten van het land." Je zou het zelfs gewoon kunnen lezen als: namelijk door de beesten van het land. Die beesten zijn hier die paarden, die onheilspellende, rampzalige paarden: dat rode, zwarte en groene paard. Men heeft hier ook wel vertaald met "wilde dieren", dus dat er in het land beren en leeuwen rond zouden waren. Dat kan, dat geef ik toe. Maar in deze hele context denk ik juist aan wat die ruiters bewerken. Trouwens, het woord "beest" komt echt heel vaak voor in het boek Openbaring, wel 38 keer. Ik heb het laten natellen door mijn computerprogramma. En dat verwijst altijd naar overdrachtelijke beesten, hetzij het beest uit de zee of het beest uit het land. Dus het hele idee dat deze beesten inderdaad die ruiters en die paarden vertegenwoordigen – het rode, zwarte en groene paard – vind ik helemaal niet zo gek.

▶ 54:47 Samenvatting van de Vier Ruiters en Profetische Waakzaamheid ↑ hoofdstukken

Nou, en daarmee hebben we feitelijk de vier ruiters, de eerste vier zegels, bezien. Misschien vindt u het handig om daar nog even een samenvatting van voor ogen te hebben. Wat hebben we nu eigenlijk gezien? Laten we even uitzoomen en naar het grote geheel kijken. De Messias zal straks verschijnen – het Lammetje, de Leeuw van Juda – om het land Israël op te eisen. Maar daaraan voorafgaand vindt een aantal mijlpalen plaats: het openen van de zegels.

De eerste mijlpaal: een spectaculaire winnaar zal vrede vestigen voor Israël en daarmee eigenlijk ook voor het Midden-Oosten. Israël kan immers alleen vrede hebben doordat er daadwerkelijk een verbond gesloten gaat worden. Ik zeg dit overigens ook met de kennis van andere Bijbelse passages; er gaat vrede komen en er komt weer een tempel, ook al wordt dat hier in Openbaring 6 nog niet direct zo beschreven. Elders in het boek Openbaring wel, maar hier gaat het om die spectaculaire winnaar die vrede zal vestigen voor Israël. En dan rijst natuurlijk de vraag: zou die figuur momenteel al rondlopen? Ik denk het wel, ja. Kijkt u maar eens na. U zegt misschien dat ik een geintje maak omdat ik me hier al vaker over heb uitgelaten, maar ik zeg het nu expres even cryptisch. Wie zou er nu, als het zich inderdaad binnenkort gaat ontwikkelen en manifesteren, een figuur kunnen zijn die momenteel op een spectaculaire wijze vrede in het Midden-Oosten gaat brengen en die wint en overwint? Ja, ik denk hem wel te zien, maar we gaan het beleven. Ik geef direct toe dat zijn naam niet genoemd wordt, dus dat ga ik nu ook expres even niet doen. Maar houd uw ogen open.

Dat is dus de eerste: een spectaculaire winnaar die vrede vestigt voor Israël. Dan wordt vervolgens het tweede zegel geopend en wordt de vrede weggenomen; men gaat elkaar afslachten. Daarop volgt een heel duidelijk en logisch vervolg, waar ik al even op hinte: een grote schaarste aan eerste levensbehoeften. Er ontstaat honger; dat is het derde zegel. En vervolgens krijg je ook nog een pestilentie, wat vaak weer een gevolg is van de toestanden die daarvóór optreden. Een vierde van het land in zijn totaliteit zal door die verschillende ruiters – door dat rode, zwarte en groene paard – omkomen door het zwaard, de honger en de pestilentie. Daarmee hebben we de vier ruiters in Openbaring 6 bezien.

Dat betekent dat er nog drie zegels geopend moeten worden; er zijn nog drie mijlpalen te gaan. Vindt u dat we die eigenlijk ook eens moeten bespreken? Ik vind van wel. Zullen we dat dan voor de volgende keer doen? Bent u het met me eens hoe geweldig het boek Openbaring deze dingen neerzet? Maar ook dat wij nu op voorhand al weten hoe dit gaat aflopen. Dat vind ik heel erg mooi. Die zegels moeten nog geopend worden en de boekrol is nog gesloten, maar wij weten al hoe het helemaal gaat aflopen. We hebben als het ware al een preview, of om niet te zeggen: de spoiler. We weten het al. Juist ook in de aanloop naar het zevende millennium, dat over een aantal jaren gaat aanbreken, weten wij dat deze dingen bewaarheid gaan worden.

Houd daarom uw ogen open. Dat is een van de meest belangwekkende dingen in verband met de eindtijd in het algemeen, iets wat je ook in de brieven van Paulus ziet: waak. Wees wakker. Leef bij het licht. Volg niet wat men zegt en volg ook niet wat er in de christelijke wereld allemaal beweerd wordt, want juist zij weten het vaak helemaal niet. Het is slechts een enkeling die het ziet. Maar het licht van het profetisch woord is een lamp die schijnt in een hele duistere, morsige plaats. En wij verblijden ons daarin. Amen.