▶ 00:00 Introductie en Terugblik op 2 Timotheüs 3:1-5 ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen ook van mijn kant, vrienden. Goed u hier te treffen. Na de mooie inleiding van Dirk over de kudde gaan wij het over iets heel anders hebben, al is het inderdaad waar dat het, evenmin als zijn verhaal, genderneutraal is. Dat klopt helemaal, zoals hij dat in de aankondiging aangaf. Dit is deel twee van de serie en we gaan er nog één aan toevoegen over twee weken; dat is althans de bedoeling.

De vorige keer hebben we het over de eerste vijf verzen van 2 Timotheüs 3 gehad, waarin Paulus voorzegt en Timotheüs op het hart drukt – aan het einde van zijn leven, het is zijn laatste brief, een soort geestelijk testament – hoe het zou zijn in de laatste dagen van de christenheid. Ik heb toen ook duidelijk gemaakt, althans dat veronderstel ik, dat het daarbij gaat over de fase van de historie waar wij ons momenteel in bevinden. Dat kan niet missen, zodat de inhoud van deze woorden in 2 Timotheüs 3 hoogst actueel is.

Het gaat over de laatste dagen van de christenheid en wat Paulus daarover zegt, is dat wat zich noemt naar God en wat een vorm heeft van eredienst en van godverering, compleet bedorven blijkt te zijn. In die zin is Paulus dus buitengewoon pessimistisch. Dat had hij al voorzegd over de latere dagen, dat wil zeggen later in de kerkgeschiedenis, maar in de eindfase zou het eigenlijk tot een dieptepunt gedaald zijn. Dus naast de geweldige hoopvolle woorden van Paulus, die werkelijk een goed bericht zijn – jazeker – moet hij daarbij ook vaststellen dat het getuigenis, zoals dat aan de mens is overgedragen, door de mens totaal niet heel is gelaten.

Laat ik vanmorgen eerst nog even die vijf verzen lezen. Ik heb er trouwens nu als ondertitel 'De Ontmaskering' aan meegegeven, en dat zal vanzelf wel duidelijk worden. Voordat we verdergaan in vers 6, lees ik nog even de verzen voor die we de vorige week hebben besproken. Ik lees ze alleen maar voor en ik wil niet in de verleiding komen om daar opnieuw weer toelichting bij te geven, want dat heb ik de vorige keer al gedaan en we hebben onze tijd hard nodig.

"Weet dit echter, dat in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen zijn. Want de mensen zullen zijn: liefhebbers van zichzelf, liefhebbers van geld, arrogant, pochers, lasteraars. Voor ouders ongezeglijk, ondankbaar, niet-integer, zonder natuurlijke genegenheid. Onverzoenlijk, verdachtmakers, onbeheerst, onhandelbaar, zonder genegenheid voor het goede. Verraders, overhaast, beneveld, meer liefhebbers van genot dan van God."

Paulus geeft in het voorgaande dus een beschrijving van de christenheid, van de christelijke wereld. Dat blijkt dan uit vers 5: "Ze hebben een vorm van eerbied" – van godsvrucht, zegt de MPG-vertaling – "maar de kracht daarvan geloochend." En dan zegt Paulus ter afsluiting van deze beschrijving: "Mijd ook dezen." Houd ze op een afstand, zorg voor distantie en associeer je daar in ieder geval niet mee.

▶ 04:16 Timotheüs 3:6: Binnensluipen en in Krijgsgevangenschap Voeren ↑ hoofdstukken

Nou, deze vijf verzen hebben we besproken en dan gaan we nu gewoon verder met vers 6. En ik zal u vertellen: vooral de verzen 6, 7 en 8 waren eigenlijk tot voor kort voor mij betrekkelijk onduidelijk. Ik herinner me dat ik nog niet zo lang geleden van iemand de vraag kreeg of ik daar eens een keertje op in zou willen gaan. Ik durfde dat eigenlijk niet, totdat het voor mij duidelijk werd hoe de tekst er precies stond. Ik was eigenlijk op het verkeerde been gezet door de vertaling, totdat mij dan duidelijk werd hoe het er werkelijk staat. En toen werd voor mij ook in één keer duidelijk waar Paulus het over heeft. Nou, dat klinkt wat cryptisch natuurlijk, maar ik ga dat nu dus toelichten.

Hij begint met – we gaan het zinsdeel voor zinsdeel ontleden – hij begint met: "Want uit hen zijn zij". Met andere woorden, hij had het over de christenheid en zij hebben een vorm van eerbied, een schijn van godsvrucht, maar de kracht daarvan geloochend; mijd ook dezen. En dan: "Want uit hen zijn zij", dus dat is uit hen die een vorm van eerbied hebben. Paulus heeft het hier dus heel uitdrukkelijk nog steeds over die christelijke wereld en dat wat daaruit voortkomt. "Want uit hen zijn zij die de huizen binnensluipen." En dat klinkt heel erg sneaky. Wat ik ook wel een mooi woord vind trouwens, want sneaky heeft iets te maken met snake. En dat is dus zoals een slang inderdaad binnensluipt, binnendringt, ongemerkt.

Je zou ook de vraag in dezen kunnen stellen, en dat zet de toon: hoe kunnen ze die huizen binnensluipen en de vrouwen gevangen nemen? Want dat is waar hij het over gaat hebben. De vraag is dan eigenlijk: waar is de heer des huizes eigenlijk? Je zou namelijk het navolgende als een verwijt aan die vrouwen kunnen beschouwen, of aan degenen die hen gevangen nemen of degenen die binnensluipen, maar je zou natuurlijk ook gewoon de vraag kunnen stellen: waar is de man? Gewoon de heer des huizes. Inderdaad, dit is ook al niet genderneutraal, maar dan weet u meteen waar we het over hebben.

Goed, hij zegt: "Want uit hen zijn zij die de huizen binnensluipen." Dus in die christelijke wereld is er een beweging en zij sluipen de huizen binnen en daar staat achter: "en vrouwtjes in krijgsgevangenschap brengen." Het is deze zinsnede waardoor ik in het verleden op een verkeerd spoor werd gezet en daardoor ontging me de clou. Het ging om die term "in krijgsgevangenschap brengen". De Statenvertaling had me trouwens al helemaal op het goede spoor gezet, maar die lees ik nooit – excusez-moi. Maar daar staat in de NBG namelijk: "die vrouwtjes weten in te palmen". En toen dacht ik: het gaat hier zeker over mannen die huizen binnendringen terwijl de man niet aanwezig is en dan vrouwtjes inpalmen of zoiets. Maar dat is niet wat er staat.

Er staat hier een Grieks woord dat u weer mag vergeten. Het heeft een Strong-code. Dat wil zeggen: het woord is gecodeerd. Dus als je wilt weten onder welke code dat woord in de grondtekst voorkomt: dat mag je ook weer vergeten, maar het is nummer 163. Het komt namelijk vier keer voor in het Nieuwe Testament. Nou, dan kijk je eventjes – je hebt mooie programma's, interlineairs en allerlei bijbelprogramma's – en je tikt in: Strong 163, waar komt dat Griekse woord nog meer voor? Dan kom je dat op drie andere plaatsen ook tegen en dan wordt het vertaald – en ik neem het nu eventjes bij de NBG. De NBG geeft het hier in 2 Timotheüs weer met "inpalmen", maar elders geven ze het vrijwel consequent weer met dit.

De eerste voorkomst is Lucas 21. De context doet er niet toe, het gaat om het woord zelf: "En zij zullen vallen door de scherpte van het zwaard en als gevangenen weggevoerd worden." Dat is zoals dat hier dan wordt weergegeven; hier staat dat specifieke Griekse woord. In Romeinen 7 vers 23 komt dit Griekse woord ook voor en dan staat er in de NBG-vertaling: "en mij tot krijgsgevangene maakt van de wet der zonde die in mijn leden is." Ook hier weer: "tot krijgsgevangene maken" of "als gevangenen worden weggevoerd". En nog één keer, en dat is ook uit een brief van Paulus, namelijk 2 Korinthe 10 vers 5. Daar staat: "elk bedenksel als krijgsgevangene brengen onder de gehoorzaamheid van Christus" of "aan Christus". Je ziet dus dat dit specifieke Griekse woord echt de betekenis heeft van in gevangenschap nemen, in krijgsgevangenschap nemen en dus gewoon meenemen. Iemand eigenlijk arresteren, gevangen nemen en naar buiten leiden en meevoeren. Dat is de gedachte. Het heeft dus niet de betekenis van verleiden, want dat is het idee dat de NBG-vertaling geeft, de indruk wekt van: "ja, zij verleiden vrouwen". Dat is niet het idee. Ze worden in gevangenschap genomen en weggevoerd. Dat is het fundamentele idee van dat Griekse woord.

En dan wordt het ineens heel duidelijk waar Paulus het over heeft. Hij heeft het dus over de laatste dagen, over de christelijke wereld en dat er dan binnen die wereld een beweging is, of dat daar mensen zijn die de huizen binnensluipen – sneaky – en dan vrouwtjes in krijgsgevangenschap brengen. Met andere woorden: de vrouwen waren in de huizen en vervolgens worden ze buiten het huis gebracht. Er is een beweging die dat doet, die als filosofie het feminisme heeft. Die wil de vrouw namelijk uit het huis halen. Ze beschouwen dat trouwens ook als bevrijding, toch? Het domein van de vrouw is van oudsher, traditioneel, ook thuis. Daar ligt de zorg voor de kinderen; die is primair aan de vrouw toevertrouwd. Wat er in de laatste dagen zou gaan gebeuren binnen de christelijke wereld, is dat er een beweging zou ontstaan waarbij de vrouwen – en het is hier een verkleinwoord, daar kom ik straks op terug – in ieder geval uit het huis worden gehaald. Het gebeurt sneaky, dus kennelijk onder het mom van bevrijding, maar het is in krijgsgevangenschap. Ze worden weggevoerd en in plaats van bevrijd, worden ze in werkelijkheid gevangen genomen. Dat is zoals Paulus het inderdaad typeert.

Ik wil er trouwens nog even iets over zeggen, want je valt over het verkleinwoord: "vrouwtjes". Hoezo vrouwtjes? Het staat ook echt in het Grieks zo, als verkleinwoord. Dat zou kunnen slaan op het kleine postuur, en dan heeft het een tamelijk neutrale gedachte. Maar dat is natuurlijk hier niet het idee; het is minachtend. Daar zou je twee verklaringen voor kunnen geven. Of het is de minachting van Paulus, die zich laatdunkend uitlaat over deze vrouwen die zich in krijgsgevangenschap laten brengen. Dat zou kunnen; Paulus noemt hen vrouwtjes. Het kan ook zijn dat het de aanduiding is van die binnensluipers. Namelijk: die spreken laatdunkend over vrouwen in de huizen. Want als je als vrouw je domein in het huis hebt en je toewijdt aan de zorg voor de kinderen... Dat is de Bijbelse gedachte en in feite ook heel naturel. Het is de vrouw die de kinderen voortbrengt en de kinderen zoogt. Zeker als de kinderen nog klein zijn, is dat primair haar taak. Van oudsher was dat gewoon niet alleen Bijbels, maar het was ook gewoon de gang van zaken in de natuur. Maar die binnensluipers zeggen: "Nee joh, jij wordt nu gekleineerd." Dat is een minachting voor die positie van de vrouwen in de huizen. Jullie moeten bevrijd worden. Heel sneaky. Jullie moeten naar buiten gebracht worden. Jullie zijn net als mannen. Dat lijkt een promotie, maar dat is in feite een devaluatie, want je devalueert daarmee het vrouwelijke.

Er mag geen verschil meer zijn, maar dat lijkt een bevrijding; in werkelijkheid is het minachting voor de vrouw. En het typisch vrouwelijke mag ook niet meer gezegd worden. U weet het, had ik het vorige week niet even over dat Huis van Afgevaardigden, dat zelfs alle gendertermen verboden zijn? Ik las trouwens van de week een toespraak van Pelosi, die dame van de Democraten. En die hield zich er niet aan. Dus de natuur is altijd nog weer sterker dan de leer. Dat zie je altijd. Maar goed.

Het lijkt bevrijding, maar in werkelijkheid krijgt de vrouw er alleen maar lasten bij. Trouwens, dat hoor ik zo vaak: "Nu mogen we naar buiten in die zin. Nu zijn we net als de man." In werkelijkheid hebben ze een taak bijgekregen; hun last is alleen maar zwaarder geworden. Ze moeten iets doen wat eigenlijk van nature niet op hun weg ligt.

Maar dit is een beweging waarbij... en dat is zoals Paulus het typeert wanneer hij het over de laatste dagen heeft en de christenheid neerzet. Hij zegt: het is vorm, de kracht ervan hebben ze verloochend. En dan typeert hij op de een of andere wijze een beweging van vrouwen die zich in de huizen bevinden, maar in krijgsgevangenschap genomen worden. Waar heeft hij het over als een typering van wat er in de christelijke wereld gaande is? Dan zeg ik: ja, dat is heel typerend voor het feminisme. Dat ook in de kerken — het religieuze, het christelijk feminisme — eigenlijk van de vrouw een man maakt en dat promoot als bevrijding. In werkelijkheid is het een miskenning van de vrouw.

Zij denken dat de vrouw in huis gekleineerd is, maar in werkelijkheid is wat zij doen de vrouw in krijgsgevangenschap brengen. Dus toen me dat duidelijk werd, begreep ik ook ineens waarom Paulus dit aangeeft in het typeren van de christenheid in de laatste dagen. Dat is profetisch. Hij spreekt niet van feminisme, dat is een term die wij daaraan geven; nee, maar het is wel precies wat het feminisme doet. De vrouw wordt geacht als een man te zijn en die moet bevrijd worden, maar in werkelijkheid wordt ze in gevangenschap gebracht.

▶ 16:55 Geleid Door Begeerten en het Verlies van Waarheid ↑ hoofdstukken

Nou goed, dat gezegd hebbend, ik ga even verder met de beschrijving, want dan staat er nog bij: "die beladen zijn met zonden". Daarbij kun je denken aan zowel degenen die de huizen binnensluipen als juist ook aan de 'vrouwtjes', zoals zij dan genoemd worden, die zij in krijgsgevangenschap brengen. Ze zijn beladen met zonden en worden geleid door begeerten. Dat "en" hier heeft de betekenis van "namelijk". Dat "en" is dus eigenlijk verklarend. Dat is een Griekse stijlvorm; wij kennen het trouwens ook. Dat noemen ze een hendiadys. Dat betekent letterlijk "één-door-twee". Je zegt één ding door twee dingen te noemen. Daar kennen wij heel veel voorbeelden van, en dan krijgt het woordje "en" de betekenis van "namelijk". Denk aan "de God en Vader van Jezus Christus". Dat betekent niet de God én ook nog de Vader, nee: de God, namelijk de Vader van Jezus Christus. Dat is een hendiadys.

En ik heb hier ook: "die beladen zijn met zonden en geleid worden door begeerten". Het idee is dat men beladen is met zonden doordat men geleid wordt door begeerten. Trouwens, het Griekse woord voor begeerten duidt gewoon op gevoelens of emoties. Maar dan begrijp je eigenlijk nog iets anders: dat beladen zijn met zonden en geleid worden door begeerten, door gevoelens en emoties, is ook een typische vrouwelijke valkuil. Kijk, niet dat begeerten fout zijn, of gevoelens, of emoties. Er is niets mis mee, integendeel: het is juist de kracht van het vrouwelijke. Dat weten we allemaal; een vrouw is veel gevoeliger. Dat is trouwens ook de reden waarom de Bijbel zegt dat de mannen met hun vrouwen moeten omgaan als met "brozer vaatwerk". Ik steek de hand in eigen boezem, maar het komt erop neer: de man is broos vaatwerk, maar de vrouw is brozer. Gevoeliger namelijk ook. Dat is haar kracht; het is geen zwakte, het is haar kracht.

Daarom is zij ook zo geschikt om voor de kinderen zorg te dragen, zeker in een jong, vroeg stadium. Daar is de man vaak veel te ruw en te grof voor; daar is hij ongeschikt voor. Dat geldt trouwens voor veel meer dingen nog. Daarom moet hij maar gauw het huis uit, zeg maar. Hij is daarvoor eigenlijk gediskwalificeerd – het is maar net hoe je het noemt natuurlijk. Maar dit is wel heel bijzonder: gevoelens zijn buitengewoon belangrijk. Gevoelens zijn nooit fout. Er is geen enkel gevoel fout. Een gevoel is een gevoel, vergelijkbaar met een chemische reactie; daar kun je geen moreel label aan plakken. Gevoelens kunnen hoogst ongewenst zijn – dat je bepaalde dingen voelt die je eigenlijk niet zou willen voelen – maar "deal with it", zeggen ze dan. Ze zijn echter nooit fout. Het idee dat je bepaalde gevoelens niet mag hebben, daar doet de Bijbel nooit aan mee. Gevoelens of emoties, in welke vorm dan ook, zijn nooit fout.

Dat lijkt me op zich een hele bevrijdende boodschap. Hoe vaak is de prediking in de christenheid, ook traditioneel, niet geweest dat gevoelens worden veroordeeld? Dat is moralisme: dat je bepaalde dingen die je voelt, en waar je niet voor kiest, veroordeelt. Waar het om gaat is die valkuil waar juist vrouwen – en mannen trouwens ook hoor – in stappen doordat ze gemakkelijker geleid worden door gevoel. Juist omdat bij een vrouw het gevoel dominanter is dan bij de man. Ik generaliseer, dat weet ik, maar dat is vrij bekend. Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus; er zijn zoveel varianten die dat op een andere manier formuleren, maar het komt er altijd op neer dat mannen rationeler zijn. Ik weet het, dat zijn van die platitudes en platgetreden uitdrukkingen, maar aan de andere kant zijn het ook gewoon feiten waar je altijd tegenaan loopt. Zo is het nu eenmaal.

Maar goed, laat ik even teruggaan naar die "vrouwtjes in krijgsgevangenschap" die beladen zijn met zonden en geleid worden door begeerten. Dat laatste is fataal. Begeerten, gevoelens en emoties zijn nooit fout, maar als je je erdoor laat leiden, is het fout. Vandaar ook dat een man geacht wordt daar primair leiding te geven. Een man heeft namelijk veel sterker de neiging om gevoelens wat geringer te schatten, en als het gaat om leidinggeven, is dat inderdaad alleen maar goed. Ik geef toe dat ik vanmorgen een hele "foute" toespraak houd, en het wordt allemaal live uitgezonden. Mensen zullen zeggen: "Hoe kan hij dit zeggen? Het is 2021, mensen! Zulke taal gebruik je niet meer." Ja, dit is gewoon zoals de Bijbel daarover spreekt: over mannelijk en vrouwelijk. De Schepper drukt Zich uit in het mannelijke en de schepping in het vrouwelijke; dat zijn de betekenissen die de Bijbel daaraan geeft. De man wordt inderdaad geacht de primaire verantwoordelijke te zijn om leiding te geven. Dat kan hij ook omdat hij zich wat minder door gevoelens laat domineren. Dat is tenminste de bedoeling, dat is de gedachte. Dus niet de begeerten zijn fout, maar het daardoor geleid worden.

Dan wordt de vrouw weliswaar naar buiten geleid, maar... o ja, er staat nog iets bij. Ik moet echt doorgaan. Er staat: "die altijd leren en toch nooit tot besef van waarheid kunnen komen". Dit is een mooi voorbeeld. Dat "altijd leren" heeft hier de betekenis van een actieve bezigheid: onderwijsgeven namelijk. Kan een vrouw dat niet? Jawel, het kan wel, maar het is de primaire taak van de man. Het is een mannelijke functie. Dat geldt voor leidinggeven ook; de heersersstaf is een mannelijk embleem. Moet ik dat verder duidelijk maken? Nee, dat doe ik niet. Maar dat principe geldt ook voor onderwijs; u leest in 1 Timotheüs 2 dat de man dat als eerste zou doen. Het is in feite zijn taak en zijn verantwoordelijkheid. Het idee is niet dat een vrouw dat niet mag, maar de vrouw is ervan vrijgesteld.

Op het moment dat je zegt dat een vrouw net als een man moet zijn en dat man en vrouw gelijk zijn – wat onzin is, want man en vrouw zijn niet gelijk, iedereen weet dat – dan mis je iets. Je kunt zeggen dat ze gelijkwaardig zijn; de een is niet meer en de ander niet minder. Maar ze zijn niet gelijk. Het verschil is nu juist zo vruchtbaar. Sterker nog: als het verschil er niet zou zijn, dan zou er niet eens vruchtbaarheid zijn. Vruchtbaarheid is juist gebaseerd op het verschil. Ze zijn niet gelijk, maar de vrouw is inderdaad vrijgesteld van die taken. Dat is niet haar "pakkie-an"; die taak rust niet op haar schouders. Dus nogmaals, ik zeg niet dat een vrouw dat niet kan of niet mag, want ook in de Bijbel vind je daarop uitzonderingen, maar de regel is dat dit primair een mannelijke aangelegenheid is.

De beweging die zegt dat dit helemaal niet mag, vindt dat de vrouw bevrijd moet worden uit de sfeer van het huis. Zij wordt naar buiten gebracht, moet gaan leren en op de kansel gaan staan. Dat soort dingen; daar hebben we het eigenlijk over. Die "vrouwtjes" die altijd leren, dat is niet de normale gang van zaken. En dan staat er: "die altijd leren en toch nooit tot besef van waarheid kunnen komen". Daar staat echt "kunnen" komen. Daar moet je eens even goed bij stilstaan, want het punt is dit: wie geleid wordt door gevoelens, kán niet tot besef van waarheid komen. Dat kan niet.

Want je laat je leiden door gevoelens. Maar wie liefde heeft voor de waarheid, die weet: gevoel is daarin never nooit maatgevend. Feiten zijn feiten en of het nou leuk of lekker of gevoelig is, dat speelt geen rol. En als je echt besef hebt van waarheid, dan kan het niet anders dan dat je niet geleid wordt door gevoelens, door begeerten.

Dat is wat Paulus hier ook aan de kaak stelt. Hij zegt: ja, ze leren weliswaar altijd, ze doen hun studies, maar ze zijn ongeschikt omdat ze geen besef van waarheid kunnen hebben. Ze leren altijd zonder tot besef van waarheid te kunnen komen. Waarom? Ze laten zich leiden door gevoelens.

En als dat dan het onderwijs wordt, dat het allemaal gaat om gevoel... Mensen, wat ik nu zeg, ik leg nu deze woorden uit, ik doe het zinsdeel voor zinsdeel. Dit is de christelijke wereld van nu. Men zegt: het is modern, het is 2021. Wat ik nu zeg, dat is uit het jaar nul en ik beschouw dat als een compliment. Dit verandert namelijk ook niet. Wat we nu zien is mode. Wat als bevrijding gepredikt wordt, dat is het juist niet. Men leert wel, maar men heeft geen idee van waarheid en het gaat allemaal om gevoel.

Alles, het hele onderwijs, ook in de moderne christelijke wereld, gaat allemaal – ga het maar na – om gevoel. Het gaat niet meer om waarheid, om feiten, om dat wat er staat geschreven. Nee, gevoel. Maar als je eenmaal op die toer zit en geleid wordt door gevoelens en door begeerten, dan kun je ook niet eens meer komen tot besef van waarheid. Dan besef je namelijk niet wat waarheid is en dat kan ook niet, want het een blokkeert het ander.

Ik ga verder met vers 8.

▶ 28:50 Timotheüs 3:8: de Religieuze Imitatie Door Jannes en Jambres ↑ hoofdstukken

Hij gaat nog steeds verder met dezelfde onderwerpen; het woordje ‘zoals’ geeft dat ook aan. Hij heeft het over die feminisering in het onderwijs. Dat is overigens een algemene klacht, maar ik bedoel specifiek het onderwijs in de christelijke wereld: de feminisering waarbij niet de man centraal staat. Ik bedoel daarmee het woord van de man. Paulus gaat nu typeren wat daar vervolgens gebeurt en hij maakt daarbij een vergelijking met het verleden.

„Zoals echter Jannes en Jambres...” Dat was trouwens de ondertitel die ik voorheen aan deze studie had gegeven. De vorige keer zei ik dat ik het in de volgende sessie over Jannes en Jambres zou gaan hebben en dat had ik ook als ondertitel vermeld. Ik ben daar echter van afgeweken omdat ik dacht dat veel mensen niet weten wie Jannes en Jambres zijn. Daarom heb ik de studie een iets actuelere ondertitel gegeven, maar over hen had ik het dus: Jannes en Jambres.

Wie zijn Jannes en Jambres? Je vindt deze namen alleen hier in de Bijbel. Paulus veronderstelt echter dat deze namen bekend zijn, en dat klopt. Dit zijn namelijk de namen van twee Egyptische tovenaars. In de Bijbel zelf staan ze in de geschiedenis in Exodus niet bij name genoemd, maar in de Joodse overlevering zijn ze zeer bekend. Het feit dat Paulus ze noemt, geeft aan dat het een betrouwbare overlevering betreft, anders had hij ze niet zo aangehaald. Via de overlevering klopt het dus dat een tweetal van die tovenaars Jannes en Jambres waren.

Ik veronderstel dat dit bijnamen waren, want Jannes betekent ‘bedrieger’. Nou, zo noem je je zoon normaal gesproken niet. En Jambres betekent ‘trots’. Daarmee worden feitelijk die Egyptische geleerden en tovenaars getypeerd. Het waren niet alleen academici, maar ook magiërs aan het hof van de Farao. Er staat: „Zoals echter Jannes en Jambres Mozes weerstonden...” Je leest dat Mozes naar het huis van de Farao wordt gestuurd, de heerser van wie hij zelf ook deels afstamde; hij kwam immers uit het huis van de Farao. Mozes ging daarheen met zijn broer Aäron en heeft daar tekenen gedaan. De tovenaars waren daar ook en zij worden hier bij name genoemd omdat die namen zo veelzeggend zijn.

Zij weerstonden Mozes. En waarin weerstonden zij hem? Wel, doordat zij imiteerden wat hij deed. Wat zij boden, was eigenlijk de schijn van iets; het was een imitatie van wat Mozes deed. Ga maar na – ik heb de gegevens er even bij gepakt. Ik ga er nu niet te diep op in, maar ik typeer even wat zij deden. De staf veranderde in een slang; dat gebeurde met de staf van Aäron, maar die Egyptische tovenaars, Jannes en Jambres, deden dat ook. Water veranderde in bloed; ook dat konden zij. Dat zijn geen goocheltrucjes geweest, hoor; dit is pure magie. Tenminste, van hun kant uiteraard; bij Mozes waren het tekenen van God. Ook lieten zij kikvorsen opkomen. Zij imiteerden hem.

Juist door te imiteren, weerstonden zij hem. Mozes en Aäron kwamen met deze goddelijke tekenen die overtuigend hadden moeten zijn, maar dat werd weerstaan doordat deze figuren eigenlijk hetzelfde deden. Daarmee werd de oproep van Mozes ontkracht, of in ieder geval werd hij op die manier weerstaan. Uiteindelijk vielen ze door de mand, maar daar kom ik straks nog op.

Eerst even dit: „Zoals echter Jannes en Jambres Mozes weerstonden, zo weerstaan ook dezen de waarheid.” Met ‘dezen’ wordt de groep bedoeld waar we het net over hadden: de christenheid die een vorm van eerbied heeft, die de feminisering van het christendom voorstaat en promoot, en die zich laat leiden door gevoel zonder besef van waarheid. Paulus zegt dat het net zo is als ooit bij Jannes en Jambres. Het heeft wel de schijn, maar het is imitatie. Het is niet echt; het lijkt er alleen maar op. Het heeft een vorm van eerbied, maar het is het niet. Het is alleen maar de vorm, de mal. En het is ook dwaasheid, dat zullen we straks zien.

Zo weerstaan ook dezen de waarheid. Ze wijken niet alleen af van de waarheid, maar ze weerstaan haar. Het is echte oppositie tegen wat Paulus predikt. Hij is aan het eind van zijn leven en, zoals ik de vorige keer vertelde over de achtergrond, allen in Asia hebben hem verlaten. Nu richt hij zich tot die ene, tot Timotheüs, zijn medewerker. Hij zegt: wees je ervan bewust hoe het zal gaan in de christelijke wereld in de laatste dagen. Dat is een neergaande lijn die uiteindelijk een dieptepunt bereikt. De christenheid zakt zo diep. Men is niet alleen afgeweken van de waarheid – dat was al in veel vroege stadia het geval – maar ze weerstaan de waarheid. Vandaar dat Paulus met grote nadruk zegt: houd ze op een afstand. Zorg ervoor dat je je er niet mee associeert. Want het lijkt wel wat; het lijkt eerbiedig en christelijk, maar het is een afwijking van en een weerstaan van de waarheid. Paulus is niet mals; hij typeert de situatie zoals ze is. Het is soms moeilijk om dat aan te wijzen en scherp te krijgen, maar dit is wat het is.

▶ 36:05 Kritisch Denken: de Waarheid Is Niet Democratisch ↑ hoofdstukken

Vooral als je ziet dat iets gewoon mainstream wordt en dat iedereen erin meegaat, dan komt er vanzelf een vraag bij je op. Als je eerlijk bent – en dat is trouwens een hele goede vraag – dan vraag je je af: "Ben ik nou gek, of zijn zij het?" Ik zeg dat dit een goede vraag is, want elke vraag moet je jezelf durven stellen. Dat heet kritisch denken. Als je je alleen laat leiden door gevoel, dan wordt het kritisch denken ondermijnd en is het denken in feite bedorven. Gezond denken heeft alles te maken met kritisch denken; dat je de dingen bevraagt en jezelf afvraagt: "Is dat wel zo?" Dat is besef van waarheid. Iemand die besef en liefde heeft voor de waarheid, wil weten hoe het echt zit. Wat staat er geschreven? Daarbij moet het gevoel soms even uitgeschakeld worden. Dat is heel belangrijk, want het gevoel doet niet ter zake; het gaat erom: wat is de waarheid? Als je dat niet meer ziet, dan is het denken bedorven.

Bedorven denken heb je bijvoorbeeld wanneer je je laat leiden door wat 'men' zegt, door wat iedereen zegt. Je denkt dan: "Dat zal toch wel kloppen? Denk je nou echt dat ze er allemaal naast zitten?" Ik las laatst een hoofdstuk in een boek over de geschiedenis van de wetenschap en dat vond ik wel mooi. Het ging er eigenlijk over dat je je nooit moet verkijken op cijfers. In de wetenschap is het nog altijd zo dat grote ontdekkingen altijd gedaan worden door één enkeling, die vervolgens moet opboksen tegen de rest. Nieuwe ontdekkingen worden niet met gejuich ontvangen. Een echte, wezenlijke verschuiving in het denken – wat ze een paradigmaverschuiving noemen – wordt nooit zomaar met open armen ontvangen; dat is altijd een strijd. Degene die daar als eerste mee komt, degene die het licht ziet, wordt altijd weggeserveerd of afgeserveerd. Die wordt weggezet als een 'wappie' of iets dergelijks; die termen gebruiken ze dan. Men zegt dat zo iemand niet spoort en dat hij 'moet gaan roken' – en dan bedoel ik roken als een ketter op de brandstapel. Daar komt die term immers vandaan.

In de wetenschap is dat normaal, maar in de Bijbel is dat ook zo. De waarheid is helaas niet democratisch. Ook dat heeft te maken met het besef van waarheid. Verkijk je niet op gevoelens en verkijk je ook niet op getallen. Het feit dat je een minuscule minderheid bent, zegt niet dat je ongelijk hebt. Als je gezond gaat denken, kan het zelfs omgekeerd gaan werken. Dat klinkt heel vreemd, en ik weet dat dit als arrogant aangemerkt kan worden, maar dan kan het zijn dat je denkt: "Als iedereen het denkt, dan zal het wel niet zo zijn." Dat meen ik echt. Als je eenmaal weet dat men in de laatste dagen massaal en mainstream de plank compleet misslaat, en je bent je ervan bewust dat we in die tijd zijn aangeland, dan beschouw je het niet meer als een aanbeveling wanneer iedereen hetzelfde denkt. Dan denk je juist: "Hé, nu moet ik even goed opletten." Op zich is het feit dat iedereen het zegt geen bewijs dat het onwaar is, maar het staat er los van. Het zijn onafhankelijke gegevens. De meerderheid en de waarheid bewegen zich onafhankelijk van elkaar.

Mensen die de waarheid weerstaan, zo typeert Paulus in feite de hele christelijke wereld. Het is ontaard denken en het is corrupt. Corrupt betekent hier onbedrouwbaar; je kunt er niet meer van op aan. Ze zijn ook "ondeugdelijk omtrent het geloof", zoals de NBG-vertaling het noemt. Dat is precies wat het is: het deugt niet. Je gooit het weg omdat het de toets niet kan doorstaan; het is gediskwalificeerd. Het deugt simpelweg niet. In welk opzicht niet? Qua denken is het bedorven en qua geloof is het ondeugdelijk. Ook hier zie je weer dat het over de christelijke wereld gaat, want ze hebben wel de schijn van geloof – een vorm van eerbied – maar het deugt niet. Let op: Paulus generaliseert hier. Hij zegt dat het in het algemeen zo zal zijn. Dat betekent niet dat er geen uitzonderingen zijn, die zijn er ongetwijfeld. Dat zijn die enkelingen waar we het de volgende keer over gaan hebben.

"Maar jij..." Niet meer kijken naar 'men', naar de massa, maar jij; die ene enkeling die nog wel oren heeft om te horen. Dat bedoel ik niet op een manier van "ik weet het beter". Nee, het gaat erom dat je je realiseert waar het om gaat bij de waarheid. Dan is het ook niet anders: ook dat is waarheid. Dan heeft God je ogen, je oor en je hart daarvoor opengezet. Verbeeld je dus maar niks. Een van de geweldige waarheden van het goede bericht, van het hele evangelie, is nu juist dat God alles in Zijn hand heeft. Hoe was het ook alweer met de kudde? Hij brengt uiteindelijk alles precies daar waar Hij het hebben wil, met iedereen. Kijk, en dat geeft weer die enorme rust, ook om af te wijken van het geheel. Want het is inderdaad een strijd. Waar we het over hebben, is oorlog. Zo noemde Paulus het ook. Het feit dat die vrouwen zogenaamd 'bevrijd' worden, maar Paulus zegt dat ze als krijgsgevangenen worden weggevoerd. Het is oorlog. Dit weerstaan van de waarheid is niet zomaar een andere richting of een andere visie; het is het actief weerstaan van de waarheid. En ze zijn ondeugdelijk omtrent het geloof. Maar, en nu komt het, vers 9.

▶ 42:59 Timotheüs 3:9: de Definitieve Ontmaskering van de Christenheid ↑ hoofdstukken

En dat verklaart ook meteen de titel van de ondertitel van deze toespraak, van dit tweede deel: ontmaskerd. Want hoe eindigt het nou uiteindelijk met die christelijke wereld? Gewoon de christenheid. Hij zegt in vers 9: "Maar zij zullen niet verder vorderen." En die "zij", dat is dus die christenheid die de waarheid weerstaat en ondeugdelijk is qua geloof. De "zij" is men; de christelijke wereld als groot geheel.

Wat is de toekomst? Wel, Paulus had het moreel, geestelijk en intellectueel gekwalificeerd. Hij zei: zo zal het gaan en dit is wat ze zijn. Zo zal het zijn afgezakt en tot een dieptepunt zijn gedaald. En hoe eindigt het dan? Dat is vers 9: "Maar zij zullen niet verder vorderen." Je zou dit kunnen beschouwen als een hele kwalijke afgang, maar ik vind dit ook goed nieuws: "Hun dwaasheid zal overduidelijk zijn aan allen." Hun dwaasheid, dat gaat dus over de christelijke wereld, maar "aan allen", dat is aan gewoon de hele wereld. In feite wat hier staat is: het eindigt gewoon in één grote démasqué. Een ontmaskering.

De dwaasheid wordt aan allen overduidelijk en ik kan niet anders dan hieruit concluderen dat die christenheid die Paulus had beschreven — de neergang eerst in latere tijden, eerst het afwijken, vervolgens het weerstaan, totdat het compleet alleen nog maar een vorm is waarvan de kracht wordt verloochend en het denken bedorven is door het weerstaan van de waarheid — uiteindelijk als een plumpudding in elkaar zakt. Het christendom wordt in de laatste dagen dus ontmaskerd als dwaas. In feite zitten we ook in die fase dat er van de christenheid niks overblijft. De christelijke wereld is niet alleen maar een morele en geestelijke neergang, maar uiteindelijk valt dat wat men als christelijk te vertellen heeft gewoon weg. Er staat: "Hun dwaasheid zal aan allen overduidelijk zijn." En dat is precies ook iets wat we de laatste decennia nu opmerken.

Als je nou iets zou moeten zeggen over de christelijke wereld, gewoon even het christelijke Westen zoals dat meestal wordt getypeerd... Dat was altijd christelijk, voor wat het waard is, maar in ieder geval wordt dat in de hele wereld zo beschreven. Hoe eindigt het nu? De kerken lopen leeg. En waar is dat het gevolg van? Nou, de kerken zijn gewoon uitgepraat. Ik wilde het anders zeggen, maar we houden het netjes: ze zijn gewoon echt uitgepraat. Ze hebben niks meer te melden. De kerken lopen leeg, ja, maar de boodschap is ook leeg. En wie krijg je er nog? Wat hebben ze te vertellen dan? Er is natuurlijk nog een generatie die voor de vorm nog gaat, maar de jongere generatie heeft daar geen boodschap meer aan natuurlijk. Begrijp me goed, ik heb het niet over de aantallen, ik heb het over hoe het beleefd wordt in de kerken zelf. Ik weet het van dominees, van priesters: ze staan gewoon met lege handen. Ze hebben niks meer te vertellen.

Ja, wat ze te vertellen hebben, dat is dezelfde onzin die je in de wereld ook hoort. Ik had het net over feminisering en over genderneutraliteit. De kerkethiek coquetteert daar nu ook mee. "Wij hebben ook een regenboogvlag die wappert op onze toren", weet je wel? En: "Wij doen ook mee met die klimaatideologie." Ik bedoel, dat zijn de dingen die ze doen. We hebben nog een Wereldraad van Kerken, maar wat hebben ze nou te vertellen aan hoop, aan waarheid? Dat zijn de feiten. Ze lopen gewoon mee; ze huilen mee met de wolven in het bos. Zo heet dat toch? Maar zij hebben niks meer te zeggen van echte hoop, echte kracht. Dit is het, niet anders. Men staat met lege handen. De preek mag ook niet te lang duren natuurlijk, zeker geen uur. Nee, waarom? Eigenlijk is tien minuten ook al te lang, want ze hebben niks te zeggen.

U zegt nu misschien dat ik het hard neerzet, maar dit is wat Paulus zegt. Hij zet het heel scherp neer, juist om het duidelijk te maken: "Hun dwaasheid zal aan allen overduidelijk zijn." De kerken zelf hebben het in de gaten, die jongelui hebben het in de gaten. Ze zeggen: "Het gaat nergens meer over. Doei!" En de wereld weet het ook; die lacht erom. Voor de moslims hebben ze vaak nog wel wat respect, want die geloven tenminste nog in wat ze zeggen. Dat is waar. Die moet je ook niet belachelijk maken, dat durven ze ook niet. Zelfs de cabaretier durft dat niet. Maar de kerk, daar kun je alles mee doen. Ze geloven zelf niet eens in wat ze zeggen en ze doen het alleen maar voor de vorm: "Ja, die kerk moet toch in stand blijven."

Uiteindelijk... wat blijft er van over? Nou, er was al niet veel van over, en dan komt er een klein virusje langs — ik zeg een heel klein virusje, want je ziet het niet met je ogen — en dan blijft er helemaal niets meer van over. Let op wat er gebeurt. Er is geen nieuws over wat ik zeg, dat is gewoon bekend. Hun dwaasheid zal aan allen overduidelijk zijn. Nou, dat is het einde. Een generatie gaat daar dan nog traditioneel mee door, want "zo hebben we het altijd gedaan", maar er blijft niks van over.

Zo eindigt Paulus: "Zoals dat ook bij hen het geval was", of "zoals het dat ook bij hen werd". Die "hen", dat waren die Jannes en Jambres. Want u weet hoe dat ging met Jannes en Jambres. Die hadden de imitatie, die hadden de vorm, ze konden er wel wat van, maar uiteindelijk zakten ze door de bodem. Ze werden ontmaskerd. Want op een gegeven moment lees je in Exodus 8 dat Mozes en Aäron uit stof muggen tevoorschijn brachten. En dat konden zij niet. Ze konden geen leven uit de dood brengen. Eigenlijk is ook dit weer typerend. De echte boodschap van het evangelie is de levende God, die een Redder is voor alle mensen, maar die ook de dood tenietdoet en leven en onvergankelijkheid aan het licht brengt. Die boodschap kunnen zij die de waarheid weerstaan niet brengen. Dat hebben ze niet.

Daarmee worden ze ook ontmaskerd. Paulus zegt: "Ja, in de christelijke wereld zal het zo gaan. Wees daarop bedacht." De dwaasheid zal aan allen overduidelijk zijn, zoals dat ooit ook bij Jannes en Jambres was. Ze weerstonden de waarheid, maar uiteindelijk worden ze ontmaskerd. En de dwaasheid... dat was met Jannes en Jambres ook zo. Uiteindelijk werden ze niet meer gehoord; het werd als dwaasheid gezien. Ze waren geleerd en tovenaars, maar ze worden als dwazen uiteindelijk weggezet, zoals dat ook bij hen het geval was. Zo eindigt het ook met de christenheid als geheel.

Is dat positief? Ja, dat is positief, want het betekent dat de waarheid blijft staan. Dit is voorzegd. Ik vind dat echt... ik vind het zo... ja, 2021. U weet, we staan op het standpunt dat we richting 2030 gaan. Dan zijn er twee millennia voorbij. Ik heb daar al zo vaak op gewezen: dat zijn mijlpalen. De tijd is nabij, mensen. En wat je mag verwachten in de laatste dagen van de christenheid, dat is wat Paulus hier zegt. Hij beschrijft het, hij typeert het en hij zegt: "Zo zal het eindigen." En dan denk je: wauw. Paulus heeft het in de eerste eeuw exact zo gezegd zoals het nu vandaag, in de eenentwintigste eeuw, afloopt. Zo is het voorzegd en zo eindigt het. Net zoals bij Jannes en Jambres.

▶ 53:10 Afsluiting: Vooruitblik op Blijvend Koers Houden ↑ hoofdstukken

Nou, en de volgende keer – want laat ik die dan ook meteen even aankondigen – gaan we verder met deel 3. We gaan dan gewoon verder in vers 10, de navolgende verzen, want dan gaat Paulus Timotheüs aanspreken en dan begint hij ook met: "Maar jij." Dat heeft alles te maken met koers houden.

Maar u weet het, een gestrand schip is een... een baken in zee, was dat de uitdrukking? Een schip op het strand is een baken in zee. Ja, ik geloof dat dat het is. Sorry dat ik het wat onvoorbereid nu zo zeg, maar in ieder geval heeft het alles te maken met koers houden. Wat we nu hebben bezien in vers 1 tot en met 9, heeft te maken met hoe het eindigt met dat schip van de christenheid.

Dat moet je weten. Waarom moet je het weten? Om alert te zijn op wat je mag verwachten en hoe het zal zijn in die laatste dagen, zodat je het herkent. Als Paulus dit niet zo getypeerd had, had je het ook niet zo kunnen herkennen in onze dagen. Daarom is het van zo'n groot belang om hier kennis van te nemen, om dat te lezen en tot je te laten doordringen wat Paulus toen reeds aan het einde van zijn leven optekende en zei: "Weet dit. Maar jij, weet dit."

Wij leven nu in die dagen en wij merken het op. We merken het op, ja, en we zijn alert en wakker. Zo kunnen we ook daadwerkelijk koers houden. Ik stel voor dat we daar de volgende keer dan verder mee zullen gaan.