GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

de zielse en de geestige mens

14-06-2025 - Geplaatst door Andre Piet
Maarn (rond de 60 weekend)

In 1Korinthe 2 maakt Paulus een belangrijk onderscheid dat in de gangbare vertalingen niet tot uitdrukking komt. Het verschil tussen psyche en pneuma. Tussen ziel en geest. En daarmee ook het verschil tussen ziels en geest-ig. Waarin onderscheidt de mens zich die door ziel wordt geleid, van degene die door geest wordt geleid? Gods woord maakt namelijk een messcherp verschil tussen beiden!

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie behandelt het fundamentele Bijbelse onderscheid tussen de ziel en de geest, voornamelijk gebaseerd op 1 Korinthe 2 en Hebreeën 4:12. Andre Piet legt uit dat de mens een levende ziel is (de combinatie van lichaam en geest) en dat het zielse betrekking heeft op zintuigen, emoties en vleselijke verbindingen die de mens gemeen heeft met de dieren. De geestige of geestelijke mens wordt daarentegen gekenmerkt door het zoeken naar objectieve waarheid en het kritisch onderzoeken van de Schriften. Ware geestelijkheid uit zich niet in emotionele ervaringen of religieuze tradities, maar in het toetsen van alle dingen aan de woorden die door Gods Geest geleerd zijn. Uiteindelijk gaat het om het ontvangen van de denkzin van Christus door openbaring in plaats van menselijke wijsheid.

“Dat is wat een geestelijk mens kenmerkt: hij checkt, hij wil de waarheid weten. En vandaar dat hij in de Schriften de dingen controleert.”

Inleiding: de Zielse en de Geestige Mens ↑ hoofdstukken

Voor dit weekend hebben we samen met de leiding, met degenen die dit allemaal hebben georganiseerd, een mooi thema belegd: de zielse en de geestige mens. Zo noem ik het maar even, en ik zal straks nog wel nader toelichten waarom ik deze bijvoeglijke naamwoorden gebruik, want daar is nog wel wat meer over te zeggen. Dat is namelijk het onderwerp voor deze dagen.

Ik zei al: ik ben alleen vandaag aanwezig. Maar er zijn twee studies en die hebben in beide gevallen – zowel vandaag als morgen, wanneer Dagmar spreekt – als onderwerp het contrast tussen ziel en geest, of de bijvoeglijke naamwoorden 'ziels' en 'geestelijk' of 'geestig'. Daarover zullen we het zowel vandaag als morgen hebben. We konden dit ook heel mooi afbakenen; ik heb dat met Dagmar overlegd en we hoefden daar eigenlijk nauwelijks iets over te bespreken. De aardigheid is namelijk dat we dit weekend de eerste Korinthe-brief zullen bespreken, en dan specifiek twee hoofdstukken: hoofdstuk 2 en hoofdstuk 15. Vandaag bespreek ik hoofdstuk 2 en morgen mag Dagmar het hebben over 1 Korinthe 15.

U weet wel, dat magistrale hoofdstuk over de opstanding en de aard van het lichaam dat we straks zullen ontvangen. In beide hoofdstukken speelt het concept van ziel en geest en het contrast daartussen een hele grote rol. Zo hebben we het afgesproken: ik bespreek de verzen in 1 Korinthe 2 en Dagmar die in 1 Korinthe 15. Zo lopen we elkaar niet al te veel voor de voeten. Er is wellicht wat overlap, maar goed, dat probleem is morgen voor Dagmar en niet voor mij nu. En trouwens, herhaling kan heel krachtig zijn; soms is het heel goed om de dingen nog eens van de andere kant scherp te beluisteren.

Gods Woord als Scherper Zwaard ↑ hoofdstukken

Vandaag spreken we over 1 Korinthe 2, maar voordat we daar naartoe gaan, wil ik beginnen om het contrast duidelijk te introduceren vanuit Hebreeën 4. Ik wil u laten zien dat het woord van God anders is dan het woord van mensen. Dat dat zo is, laten we dat maar gewoon eens even lezen.

In Hebreeën 4 vers 12 lezen we: "Want het woord van God is levend en krachtig en scherper" — nee, de vergrotende trap — "en scherper dan wat? Nou, dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zo diep..." Alleen al deze karakteristieken van het woord van God zouden ons eigenlijk al zo blij maken. Waarom? Omdat woorden van mensen zo vaak dor en droog zijn, maar ook vergankelijk en bederfelijk.

Het woord van God daarentegen is levend en het heeft ook een enorme power. Hoe groot is het contrast met mensenwoorden die vaak zo krachteloos zijn? Mensen zeggen iets, maar ze menen het niet. Of mensen zeggen iets of ze beloven iets en het gebeurt niet. Kortom, het is niet krachtig. En bovendien zijn mensenwoorden dikwijls ook zo vaag, maar wat doet Gods woord? Dat legt de dingen bloot en is vlijm- en vlijmscherp, scherper dan welk tweesnijdend zwaard je ook mocht hebben.

Een tweesnijdend zwaard is sowieso al scherp omdat het aan twee kanten snijdt. Maar welk zwaard je ook neemt, het woord van God is daar niet mee te vergelijken, want het overtreft het per definitie. En wat heeft dat te maken met dit onderwerp waar we het vandaag en morgen over hebben? Wel, dat woord van God is zo scherp: het vaneenscheidt — en nu komt het — ziel en geest.

Psyche en Pneuma: Definities en Verwarring ↑ hoofdstukken

En dit is heel erg boeiend, vind ik. Ik vind het zelfs ook wel humoristisch, want mensenwoorden verwarren deze beide begrippen eigenlijk voortdurend. Trouwens, hier staan in het Grieks de woorden die we eigenlijk allemaal wel via-via kennen. Want het ene woord 'ziel', dat is ons woordje psyche. Psychologie, psychiatrie, psychisch; nou ja, al dat soort begrippen. We hebben ook nog 'psychosomatisch', en soma heeft dan weer te maken met lichaam. Trouwens, daar zal morgen Daten het over hebben. Dit lichaam is psychosomatisch. Meer ga ik niet zeggen, Daten.

En aan de andere kant heb je dan ook het begrip 'geest'. En dat kennen we ook, alleen gebruiken we het woordje pneuma meestal in een wat andere zin. Dat is meer voor de techneuten — maar daar schaar ik mezelf niet onder — zoals bij pneumatisch gereedschap enzovoorts. Maar pneuma heeft te maken met geest; het heeft te maken met eigenlijk in beweging gebrachte lucht. En dat kan wind zijn — wind is namelijk in het Grieks ook pneuma — maar dit is ook het ademblazen. Dat is trouwens de aardigheid: dat dat in het Hebreeuws ook het geval is, namelijk met het woordje ruach. Maar die beide begrippen mogen mensen dan dikwijls door elkaar halen, maar het Woord van God doet dat niet.

De Bijbelse Definitie van de Mens: Lichaam, Geest en Ziel ↑ hoofdstukken

Dat ziet u eigenlijk al meteen in de eerste hoofdstukken van Genesis. Ik kom daar straks nog even op terug, maar u ziet het al als het gaat over de mens: de mens werd een levende ziel. Hoe wordt dat geformuleerd of hoe wordt dat gedefinieerd? Namelijk dat God stof uit de aardbodem nam. Want we zijn allemaal gewoon stof, dat weten we toch? We zijn allemaal stof en we keren weer terug tot stof; we zijn gewoon uit de aarde genomen. 'Aards', dat is ook wat de naam Adam betekent.

En God nam van dat stof uit de aardbodem – dat is ons lichaam, de soma – maar Hij blies daarin de geest des levens. Dan heb je lichaam en geest, en alzo werd de mens een levende ziel. De mens kreeg niet een ziel; dat is geen Bijbelse gedachte. Nee, de mens werd een ziel. Daarmee krijgt u eigenlijk een definitie in handen bij het eerste voorkomen van het woord ziel in verband met de mens. De mens ís een ziel. Hoezo is hij een levende ziel? Wel, doordat in dat stof, in dat stoffelijke, in dat lichaam de geest is geplaatst. De ziel is dus de combinatie van lichaam en geest. Zodra die combinatie trouwens weer weg is en de mens de geest geeft, dan is hij geen levende ziel meer. Dat is logisch, toch?

Ik moet er trouwens nog iets bij zeggen: de ziel is eigenlijk datgene wat de mens gemeen heeft met de dieren. Ik heb van huis uit altijd een beetje meegekregen – en dat is geen verwijt, maar het is de gangbare gedachte in de christenheid – dat de vraag "wat onderscheidt de mens van het dier?" beantwoord wordt met: "Wel, wij hebben een ziel. Een onsterfelijke ziel," zeggen ze zelfs. Nou, nog het één, nog het ander is Bijbels. Sowieso is de ziel in de Bijbel niet onsterfelijk, maar bovendien is dat niet wat ons onderscheidt van de dieren. Sterker nog, de eerste keren dat het woord ziel gebruikt wordt in Genesis 1 – en dat is wel vier keer – dan gaat het juist over dieren. Er staat dat de zeeën wemelen van levende zielen. Meestal staat er in onze vertalingen "levende wezens", maar er staat in het Hebreeuws gewoon het woord ziel, nefesh, om het even precies te zeggen.

In ieder geval is dat wat ziel is. Ziel is niet iets wat de mens onderscheidt van het dier; integendeel, het is juist wat hem doet overeenstemmen met het gedierte. Ik kom er straks nog even op terug, maar het woord van God maakt een heel duidelijk verschil tussen het een en het ander. En dat vind ik komisch. Ik zal u een voorbeeld geven om het contrast duidelijk te maken. Ik heb even op het internet gekeken – het is al een tijdje geleden dat ik deze dia gemaakt heb, maar ik heb hem weer opnieuw uit het archief gehaald. Ik vond hem mooi omdat hij notabene van de Taalunie komt. Je zou zeggen dat als je ergens een instantie zou verwachten die woorden scherp onderscheidt, het daar zou moeten zijn. Maar wat lees je bij de Nederlandse Taalunie? "Psychisch is afgeleid van psyche en betekent geestelijk, namelijk als contrast met het tegengestelde van lichamelijk." Ziet u hoe men ziel en geest hier in de definitie al gewoon door elkaar haalt? Psychisch is afgeleid van psyche en zou 'geestelijk' betekenen.

Ik vond er nog eentje op Wikipedia, de internet-encyclopedie. Daar staat: "De geestelijke gezondheidszorg, de GGZ, is een toegepaste wetenschap die zich bezighoudt met de psychische gezondheid van mensen." Het is dus de geestelijke gezondheidszorg, maar ze houdt zich bezig met de psychische gezondheid van mensen. Ziet u hoe die begrippen worden gebruikt? Ziel is eigenlijk gewoon hetzelfde als geest, dat is wat ermee aangeduid wordt, en men zegt dan dat het een contrast is met het lichaam. Maar ik hoop hiermee duidelijk te maken dat hoezeer mensenwoorden, de Taalunie en Wikipedia ziel en geest op één hoop gooien en zelfs door elkaar halen – ja, wie zou dat toch doen? – het woord van God dat niet doet. Wat de mens dooreenwerpt en door elkaar haalt, dat onderscheidt de Schrift heel uitdrukkelijk.

Zo scherp is het woord van God. Ik zal het vers nog even helemaal compleet aanhalen, want er staat bij dat het woord van God scheiding of onderscheid maakt tussen ziel en geest, en dan staat er ook nog bij: tussen gewrichten en merg. Gewrichten zijn eigenlijk de connecties, de uiterlijke verbindingen. Dat is hier in de Hebreeënbrief ook heel duidelijk, omdat het gaat over vleselijke banden. Connecties. Als familie heb je vleselijke connecties met je broers, zussen, vader en moeder, et cetera. En trouwens ook breder, niet alleen als familie, maar ook als volk. Dat zijn vleselijke verbindingen. Vleselijk – ik zei niet 'vreeslijk', al kan het dat ook zijn – maar het is vleselijk. Wat ik nu zeg is geen waardeoordeel, het is gewoon wat het is. Het zijn connecties, uiterlijke connecties. Aan de andere kant heb je het merg, en dat zit aan de binnenkant; dat is de onzienlijke binnenkant. Ik ben geen medicus en helemaal geen specialist als het gaat om botten, maar ik weet dat gewrichten te maken hebben met de connecties van de botten, en het merg, het beenmerg, dat zit erin. Dat is de binnenkant die niet gezien wordt.

Het woord van God maakt een messcherp verschil tussen beiden: tussen de plek waar connecties en vleselijke banden een rol spelen en daar waar het om de boodschap gaat. Ik hoop dat u daarmee ook inziet dat het in feite parallel loopt: ziel en geest, gewrichten en merg. En dan heb ik er nog eentje uit de Schrift. In de NBG-vertaling staat "overleggingen en gedachten van het hart", maar dat staat er eigenlijk niet. Er staat: "gevoelens". De Concordant Version geeft het weer met "sentimenten", en die vind ik mooi. Want sentimenten hebben inderdaad te maken met emoties, met de gevoelens. Maar het woord van God schift en onderscheidt; het maakt een verschil tussen aan de ene kant de gevoelens en aan de andere kant de gedachten, het denken van het hart. Ik zeg niet dat er geen overlap is of dat ze niets met elkaar te maken hebben, maar het woord van God is zo scherp dat het die twee uiteenhaalt, of in ieder geval onderscheidt en schift.

Zo heb je aan de ene kant dat messcherpe zwaard van het woord van God: aan de linkerkant heb je dan de ziel, de uiterlijke connecties, vleselijke banden en gevoelens. Ze zijn allemaal tot uw dienst en hebben hun nut en waarde. Maar dat wordt gecontrasteerd met de geest: de binnenkant, het merg en de gedachten. Dat heeft ook weer te maken met het denken, the mind. Het woord van God onderscheidt en schift deze dingen heel uitdrukkelijk.

De Geest van God Die de Diepten Doorzoekt ↑ hoofdstukken

En dat lijkt me een hele nuttige introductie voor dit onderwerp, want ik stel voor dan alsnog naar 1 Korinthe 2 toe te gaan. Want daarover wilde ik het speciaal gaan hebben. Ik begin te lezen bij vers 11 en we gaan tot aan het einde van het hoofdstuk. Daar vraagt Paulus zich retorisch iets af. Dat wil zeggen: het antwoord ligt in de vraag besloten. De lezer wordt geacht te weten wat hij nu onder woorden brengt: "Wie toch onder de mensen weet wat in een mens is dan de geest van de mens die in hem is?"

Ja, ik bedoel, wat er in u leeft, wie weet dat? Je kunt heel gemakkelijk de schone schijn ophouden en zelfs als je je uitspreekt, dan kan het nog zo zijn dat wat jij naar voren brengt of denkt naar voren te brengen, door de ander weer heel anders wordt opgevat, zodat er veel ruis tussen beiden is. Als je echt wil weten: wie kent André Piet beter dan André Piet zelf? En dat geldt voor u net zo goed. Nou ja, ik geef toe: onder de mensen is dat zo. Want dan hebben we het uiteraard niet over God, die ons inderdaad veel beter kent dan wij onszelf kennen. Dat is nogal evident. Maar onder de mensen is het zo dat niemand het hart van de mens kent of weet wat er in een mens leeft, beter dan jijzelf, dan de geest van de mens die in hem is.

Paulus zegt dat om iets naar voren te brengen, want hij maakt een vergelijking: "Zo weet ook niemand wat in God is dan de Geest van God." Daarmee is gezegd dat Paulus een vergelijking maakt met de geest van de mens die kan onderzoeken, kan reflecteren en kan nagaan wat er in je leeft. Daartoe is de geest van de mens normaal gesproken in staat; dat is waar we toe begiftigd zijn. Dat is trouwens ook wat ons onderscheidt van de dieren. Geest hè, niet het zielse, maar het geestelijke. Dit is typisch geest. De geest van de mens zit zo in elkaar dat die weet wat er in een mens leeft. De vergelijking is niet honderd procent, maar bij God is dat in ieder geval zo: "Zo weet ook niemand wat in God is dan de Geest van God." Gods Geest weet wat in God is.

Nu moet ik iets naar voren brengen, want je zou hier natuurlijk... Het is 2025, 1700 jaar na Nicaea. Toen vond er namelijk een gigantische ramp plaats, als u het mij vraagt. Ik weet dat het alom wordt herdacht als een geweldig groot feit. Toen is de orthodoxie ontstaan bij dat concilie in Nicaea. Daar werd de leer van de drie-eenheid eigenlijk in aanvang gedefinieerd en naar voren gebracht: God de Vader, God de Zoon, God de Heilige Geest. Eén wezen, drie personen; allemaal onbijbelse termen. Maar kijk, toen is ook het idee begonnen dat Gods Geest een aparte persoonlijkheid zou zijn. Je hebt de Vader, je hebt de Zoon en je hebt ook de Geest als een aparte persoonlijkheid. Nu probeer ik niet te ontkennen dat de Geest van God persoonlijk is, zeker, maar dat geldt voor uw en mijn geest ook. Die is ook persoonlijk, maar daarom nog niet een aparte persoon. Ik bedoel, mijn geest is toch niet een aparte persoonlijkheid? Dan ga je haast denken in sferen van schizofrenie, alsof je verschillende persoonlijkheden zou zijn. Dat is niet gezond, kan ik u vertellen.

Maar kijk, wie weet wat er in God is? Dat weet Gods Geest. En dat is heel mooi, want 'geest' is eigenlijk een soort verzamelbegrip, een containerbegrip. Dat wil zeggen: het is een woord dat niet zozeer één ding betekent, maar allerlei toepassingen kent. Geest staat in de Bijbel — en trouwens in onze taal eigenlijk ook — voor dat wat niet gezien kan worden. Vandaar dat het van toepassing is op God, de onzienlijke God. Maar het is ook van toepassing op de menselijke geest, op de adem, op de wind. De wind zie je ook niet. Als u daar een toelichting op wilt lezen, zou u in Johannes 3 het gesprek moeten lezen dat de Heer Jezus voert met Nicodemus. Daar zegt de Heer dat ook: de wind, je hoort zijn geluid — dat wil zeggen, je hoort het wel en je ziet ook de effecten ervan — maar de wind zelf zie je niet. Dat is dus geest. Het kan ook van toepassing zijn op engelen en zelfs op demonen. Maar wat is dan de overeenkomst? Geest is dat wat niet gezien kan worden. Het is niet zozeer een positieve benoeming of een positieve definiëring, maar een negatieve. Dat wil zeggen: het zegt iets over het feit dat je het niet kunt zien. Dat is wat geest is. Eigenlijk zegt het iets over ons eigen onvermogen: we kunnen het niet zien. Nou, dat is geest.

Gods Geest is de kracht van de Allerhoogste, die persoonlijke kracht van de Allerhoogste. Dat is de drijvende kracht achter de schrijvers die ons de Schriften gaven. Ik refereer daarmee aan wat Petrus zegt in 2 Petrus 1: dat mensen van Godswege gedreven door God hebben gesproken. Wat zij optekenden, is geïnspireerd. Daar zit het woordje 'spirit' in, wat wil zeggen dat wat zij optekenden, geest is. Gods woorden zijn geest en leven. Leven kun je trouwens ook niet zien, alleen de effecten ervan. Maar die Geest was werkzaam en heeft de Bijbelschrijvers gedreven, zodanig dat ze de woorden optekenden. Dat woord is geïnspireerd. Dat is zo belangrijk, want die Geest is de drijvende kracht achter de schrijvers die ons de Schriften gaven, maar juist daarom maken de Schriften ons bekend met wat er in God is.

De Schrift als Neerslag van Gods Gedachten ↑ hoofdstukken

Voelt u, of nee, ziet u de redenering, het betoog, de gedachtegang en de logica? Niemand weet wat er in God is, behalve de Geest van God. Maar aangezien de Geest de schrijvers van de Bijbel heeft aangezet om de Schriften op te stellen – en die zijn geïnspireerd – maken die geschriften, de boeken van de Bijbel, die hele bibliotheek, ons bekend met de gedachten van God. Het maakt ons bekend met wat er in God is: Zijn geheimen en Zijn diepte.

Als u trouwens even terugleest in 1 Korinthe 2, dan leest u dat de Geest zelfs de diepten Gods doorzoekt. En als u nog even verder leest in ditzelfde hoofdstuk, dan ziet u ook dat Paulus moeite doet om de Korinthiërs hierover te vertellen. Daar had hij heel veel moeite mee, want ze waren nogal zielsgeoriënteerd. Maar hij doet moeite om hen te vertellen over de geheimenissen, de verborgenheden van God. En ja, hoezo? Hoe kan een mens dat weten? Nou, gewoon omdat God Zich bekendmaakt. De Geest weet wat er in God is en die Geest heeft ons ook de Schriften gegeven, als we de schakel van de Bijbelschrijvers even weglaten.

Snapt u? De Schriften zijn geest en leven. Ze zijn de neerslag van Gods Geest en tonen dus wat er in God is. Als u wilt weten wie God is en wat Zijn voornemens en gedachten zijn – dat wat Hij wil bekendmaken – dan moet u daar wezen. Er is niets wat de betekenis van het Woord van God overschrijdt. Er is niets grootser, heerlijker en krachtiger dan dat. Alle dingen zijn ooit tot stand gekomen door het Woord van God en wij hebben nu de woorden van God in de Heilige Schriften. Dat is wat opgetekend staat en wat tot onze beschikking staat. Die Schriften bewijzen zichzelf en verklaren zichzelf. Zo weet ook niemand wat in God is, dan de Geest van God.

Het Ontvangen van de Geest uit God ↑ hoofdstukken

Wij nu, zegt Paulus — ik moet wel doorgaan — wij nu hebben de geest... pardon, niet, dan moet ik erbij zeggen: wij hebben niet de geest van de wereld ontvangen, maar de Geest uit God. Ik zei al: de geest is eigenlijk een soort van verzamelnaam voor alles wat onzienlijk is. In feite staat het ook voor boodschap en voor woord. Woord... kijk, wat ik nu spreek, hoort u? Mag ik dat aannemen? En ik hoop dat het voor de livestream ook geldt, daar hadden we het net over. Dat hoor je, maar je ziet het niet. Vandaar dat woord ook geest is. Dat is een heel theologisch item: de connectie tussen woord en geest. Wat is het verband? Nou, eigenlijk strikt genomen zijn het synonieme begrippen. Gods woord is geest, want je kunt het namelijk niet zien, maar je kunt het wel horen. En het is krachtig en levend. Alsjeblieft, dat is allemaal wat het woord van God is.

Maar we hebben niet de geest, maar daarmee ook niet de wijsheid... want daarover had Paulus het in de voorgaande verzen van hoofdstuk 2. Nee, in ditzelfde hoofdstuk, vers 6, had hij het over de wijsheid van deze aeon, van dit wereldtijdperk. Nou, die geest hebben wij niet ontvangen. Niet dat we daar onbekend mee zijn. Ja, we komen uit deze aeon, we léven in deze aeon. Ik bedoel, het komt dagelijks — zeker in onze tijd met al die media — worden we ermee overspoeld: met die geest van de wereld. Maar dat is niet de geest die wij hebben ontvangen waar Paulus het nu over heeft. Wij nu hebben niet ontvangen de geest van de wereld, maar de Geest uit God. En hoe dan wel? Nou, via dat evangelie, het Goede Bericht zoals Paulus dit bekend had gemaakt aan de Korinthiërs. Zo hebben de Korinthiërs de Geest uit God ontvangen.

En ik vind het woord 'ontvangen'... er staat in... nee, hier niet, maar in de rest van dit hoofdstuk worden soms andere werkwoorden weergegeven, zoals 'aanvaarden' en zo. Maar 'ontvangen' vind ik wel een mooi woord. En ik heb het expres in dat symbooltje ook weergegeven, omdat dat wel mooi overeenkomt met de eigenlijke betekenis ook. Wij hebben niet de geest uit de wereld ontvangen, maar de Geest uit God. Hoe dan wel? Nou, dat klinkt heel spiritueel en je zou het zelfs heel wazig kunnen opvatten, maar het is heel concreet. Paulus heeft van Godswege een woord ontvangen: geest. De verborgenheden, de diepten van God zijn aan hem bekendgemaakt. Hij heeft het vervolgens uitgesproken, hij is als een heraut eropuit getrokken en heeft onderwezen, zodat we via dat evangelieform van de apostel Paulus deel hebben gekregen en ontvangen hebben de Geest uit God.

En nu kom ik bij mijn punt met dat symbooltje van die antenne. Die ontvangt; zo zeggen wij dat ook. Je ontvangt iets wanneer je erop afgestemd bent. Paulus heeft een woord doorgegeven en bij wie is het gearriveerd? Nou, bij degenen die God naar Zijn voornemen heeft geroepen. Paulus zegt in 1 Korinthe 1 ook dat wat hij te vertellen had, dwaasheid was voor de wereld. Voor de Joden een aanstoot, voor de Grieken een dwaasheid — stupide — maar voor hen die geroepen zijn, Joden zowel als Grieken, is het de kracht en de wijsheid van God. Nou ja, en hoe komt dat dan? Nou, omdat God ons de oren opent en de harten opent. En ook de ogen opent, zodat je het gaat zien. Als u begrijpt wat ik bedoel. Dan ben je erop afgestemd en dan ontvang je het. En die Geest hebben wij ontvangen.

Terwijl ik het zo zeg... ik leg het nu gewoon uit. Ik probeer ook de logica ervan te laten zien, want woord — logos — is logisch. Logisch, hè? Maar ik probeer dat gewoon te tonen: dat woord is logisch. Ja, maar daardoor zijn we dus afgestemd op het allerhoogst denkbare, namelijk dat wat er in God is. Eigenlijk zou je haast zeggen: het is toch vermeten of hoogmoed ten top als je zegt te kunnen vertellen wat er in God is? Wie denk je wel dat je bent? Ja, tenzij God zich bekendmaakt en openbaart. En dat doet Hij. Oké, en dan keren de rollen eigenlijk om. Dan is het juist hoogmoed om daaraan voorbij te gaan. Maar goed, je moet het wel ontvangen. Als u begrijpt wat ik bedoel: je moet erop afgestemd zijn.

Ja, en daar staat dan: "Wij nu hebben niet ontvangen de geest van de wereld, maar de Geest uit God, opdat wij zouden weten wat ons door God genadig wordt gegeven." Ik heb de tekst wat aangepast, maar dat had ik wel even correct moeten doen. Ik ga het alsnog aanpassen later. Maar in het Grieks staat hier eigenlijk één woord en dat is charizomai. Hebben we het weer vergeten? Maar het is eigenlijk één woord, maar je moet het even weten omdat hier het woordje charis in zit. En charis, dat is genade. En genade, dat is vreugde om niet. En God deelt mee wat er in Hem is. En dat geeft Hij zomaar, Hij maakt dingen bekend. En dat is het karakteristieke van dat wat Hij meedeelt en geeft en ons bekendmaakt: dat is genade. En dat is vreugde om niet.

Je kunt het niet claimen, je kunt er ook niet toe opklimmen zoals ik net al aangaf. Nee, God vertelt het je. Hij maakt het je bekend. Het heilgeheim — toch iets van mijn eigen achtergrond geef ik nu prijs — het heilgeheim wordt aan Zijn vrienden naar Zijn vreeverbond getoond. In ieder geval, dat maakt Hij bekend. Daar gaat het me om. En Hij geeft dat in genade en dat maakt blij. Als God gaat vertellen wat er in Hem is... Hij is liefde en Hij heeft een geweldig plan, een voornemen. We hebben er in het eerste lied ook over gezongen. Ja, als je dat hoort, als dat gaat resoneren, als je dat ontvangt, als je daarop afgestemd bent... ja, wat is het effect daarvan? Nou, het is gewoon genade. En wat is dat? Nou, dat is vreugde om niet. Het maakt je blij. Dat is echt karakteristiek van het woord van genade. Tenminste, als je het ontvangt. Als je het niet ontvangt, dan word je er soms verschrikkelijk boos over. Dat is de andere kant. Maar — nou moet ik er nog even iets bij zeggen — het begint bij weten.

Weten Versus Voelen: de Onwankelbare Waarheid ↑ hoofdstukken

Want ik laat de zin nog even een keer helemaal lezen: "Wij nu hebben niet ontvangen de geest van de wereld, maar de geest uit God." Waarom? Opdat wij zouden weten. Hoe vaak lees je dat niet in de brieven van Paulus, zoals in Romeinen? Wij weten nu dat de ganse schepping onderworpen is aan de vergankelijkheid. Wij weten! Trouwens, in deze zelfde brief, 1 Korinthe, is het ook een aaneenschakeling: "Wij weten nu!"

Een heleboel mensen zeggen: "Dat mag je niet zeggen. Wij weten? Wij vermoeden." Ze zeggen dat je de Bijbel wel kunt lezen, maar dat je daar niets stellig over mag zeggen. Wij weten echter, lieve mensen! Waarom? Nou, gewoon omdat het er staat geschreven, zwart op wit. Dat is toch geweldig. God maakt dat bekend; God zelf maakt Zijn woord aan ons bekend. En waarom? Wel, opdat we zouden weten. En wat zouden we dan weten? Nou, wat Hij ons genadig geeft. Hoe Hij geeft, en dat is pure genade. Dat maakt blij. Het begint met ontvangen, maar ook dat je het weet. Ik weet het zeker, dit is zo fundamenteel: je moet weten. Dat staat er geschreven.

Luister naar wat ik nu zeg: dat heeft dus niets met gevoelens te maken. Kijk, dat God van mij houdt en van deze hele wereld houdt, voel ik dat? Nou, misschien soms wel, misschien zelfs heel vaak. Maar daar gaat het niet om. Mensen zeggen heel vaak: "Ik voel het niet." Nou en? Wees blij dat het toch zo is. Ook als je het niet voelt, is dat een feit en feiten interesseren zich niet voor uw of mijn gevoelens. Wees blij dat het zo is. De reputatie van de waarheid is dat ze zo hard is, hè? De waarheid is zo hard. Prijs God dat het zo is! Want weet je wat het geweldige is aan het feit dat het Woord hard is? Je kunt erop staan, je kunt ertegen beuken, je kunt je ertegen verzetten, maar het is als een granieten rotsblok. Het is onwankelbaar. Je kunt erop staan, je kunt erop bouwen. Dat is de Rots der eeuwen. Geweldig. We weten dat.

Als je midden in de nacht wakker wordt, hoe voel je je dan? Dan ben je heel slaperig en meestal alleen maar boos omdat de wekker ging of omdat er iemand was die jou wakker maakte. Maar als iemand dan vraagt: "Wat is twee keer twee?", dan zeg je: "Vier." Voel je dat? Nee, dat weet ik toevallig. Dat zijn dingen die niet veranderen. Dat is de ellende met gevoelens en emotie. In het woord emotie zit 'motion', beweging, en dat beweegt voortdurend. Daar is niets mis mee, maar je kunt er niet op bouwen. Het geweldige van wat je weet, is dat het zo is. Vandaag is het zo en morgen is het zo. Dat is waarheid, dat verandert niet. Daar kun je gewoon op staan en bouwen.

Kijk, dat is zo belangrijk: wat God ons laat weten over wat er in Hem is, dat maakt Hij bekend. En dan weet je het. Dan ga je ook het besef krijgen van wat Hij ons in genade geeft. En Paulus zegt er nog bij — ik ga u even jaloers maken.

Woorden Geleerd Door de Geest Versus Menselijke Wijsheid ↑ hoofdstukken

In vers 13 spreekt Paulus over de dingen die in God leven, die Hij bekendmaakt en die wij weten. Hij zegt: "Hiervan spreken wij dan ook niet met woorden van menselijke wijsheid, maar die van de Geest geleerd zijn." Ik moet hier even een kleine aanpassing maken. Ik heb de PowerPoint gisteravond nog gemaakt en hoewel ik wist waar ik het over zou gaan hebben, maak ik de dia's vaak wat later. Soms maak ik dan nog even een aanpassing in de Bijbeltekst om wat letterlijker te zijn, en mijn manco is meestal dat ik dat niet altijd goed nakijk. Dat heb ik nu waarschijnlijk ook weer gedaan.

"Hiervan spreken wij dan ook niet met woorden van menselijke wijsheid, maar die van de Geest geleerd zijn." Eigenlijk maakt Paulus hier twee contrasten. In de eerste plaats heeft hij het over de wijsheid van de mens en de wijsheid van de wereld tegenover de wijsheid van God. Maar hij heeft het ook over woorden van menselijke wijsheid versus de woorden die van de Geest geleerd zijn. Wat Paulus te melden heeft, is niet alleen goddelijke wijsheid qua inhoud, maar ook woorden die van de Geest geleerd zijn. Die staan lijnrecht tegenover woorden van menselijke wijsheid. Dat wat de mens produceert aan zogenaamde wijsheid, is volgens Paulus in 1 Korinthe 1 dwaasheid bij God. Het is ergens wel grappig hoe die twee totaal niet matchen. De wijsheid van de wereld is dwaasheid voor God, maar vice versa is de wijsheid van God ook dwaasheid voor de wereld. Als je die twee met elkaar laat communiceren, matcht dat totaal niet.

Paulus benadrukt hier dat niet alleen de inhoud, maar ook de woorden die hij spreekt, van de Geest geleerd zijn. Ik denk dat we hiermee iets heel belangrijks onder ogen krijgen. Ik bevind me nu in een gezelschap dat over het algemeen van oudsher al vertrouwd is met 'gezonde woorden' en de nadruk daarop, bijvoorbeeld via een concordante vertaling. Dat wil zeggen: de woorden zoals ze in de Schrift staan, zoveel als mogelijk accuraat weergegeven in onze eigen taal. Waarom doen we dat? Omdat de woorden die van de Geest geleerd zijn, zo ontzettend belangrijk zijn. Het is niet alleen maar 'Godswijsheid' in algemene zin, waarbij Hij iets vertelt en jij het vervolgens in je eigen woorden mag doorgeven. Nee, de woorden waarin Hij dat heeft bekendgemaakt en zoals ze zijn opgetekend, zijn van de Geest geleerd. Dat gaat heel ver.

Paulus spreekt over woorden van menselijke wijsheid. Als je in de christelijke wereld bent grootgeworden, dan weet je dat de theologie vergeven is van zulke woorden. Ik had het net over het concilie van Nicea. Daar kwam een klein gezelschap van een paar honderd man bij elkaar, maar uiteindelijk hebben ze de hele christenheid op een verkeerd spoor gezet. Zodat we nu, zeventienhonderd jaar later, nog steeds gebonden zijn aan de woorden die men toen heeft uitgesproken – althans, dat is wat men voorgeeft. Maar ik zal u vertellen: alle elementaire woorden in dat concilie zijn gewoon verzonnen. Het was misschien heel geleerd en academisch bedoeld, en ik wil niet de indruk wekken dat het geen intelligente mensen waren, maar het is menselijke wijsheid.

Begrippen als 'drie-eenheid', 'God de Zoon' of 'de godheid van Christus' zijn woorden van menselijke wijsheid. Of wat dacht u van de term 'moeder Gods'? Dat is een Rooms-Katholiek begrip. Zulke termen zijn leidend geworden en hebben een grote rol gespeeld in de theologie en de kerkelijke taal. Ze kunnen beredeneerd worden, want men zegt: "Jezus is God, en aangezien Maria de moeder van Jezus was, was Maria dus de moeder van God." Ergens moet er in deze redenering iets fout zijn. Ik ga nu niet precies uitleggen wat, maar één ding kan ik in ieder geval aantonen: de term 'moeder Gods' staat nergens in de Bijbel. Dat kunt u gewoon controleren.

Ik had het eerder ook al over de 'onsterfelijke ziel'. Waar staat dat? Toch speelt het een enorme rol in de theologie. Hetzelfde geldt voor de 'erfzonde', 'de Koning der kerk', het 'genadeverbond' of het 'werkverbond'. Ik schud ze zo uit mijn mouw. Het zijn allemaal termen die een grote rol spelen in de prediking en het onderwijs, maar het blijven woorden van menselijke wijsheid. We moeten terug naar de kern. Dat klinkt misschien negatief, maar ik bedoel het positief: we moeten gewoon de woorden van de Schrift gebruiken. Als je je denken zuiver wilt houden, laat dan maximaal de woorden van God, zoals ze in het origineel staan en getrouw overgezet zijn, je eigen worden. Paulus noemde dat in de brief aan Timotheüs: "de gezonde woorden die jij van mij gehoord hebt." Die woordenschat moet je je eigen maken. Dat zuivert het denken, en daarmee ook het spreken en het onderwijs. Hoe houd je je denken zuiver? Door de woorden van God en dat wat Hij heeft bekendgemaakt, tot je te nemen.

In vers 13 staat: "Hiervan spreken wij dan ook niet met woorden van menselijke wijsheid, maar die van de Geest geleerd zijn, zodat wij het geestelijke met het geestelijke vergelijken." Die laatste zin is een beetje lastig, want het hangt er vanaf welke vertaling je hebt. In de Statenvertaling staat 'samenvoegende'. De Concordant Version zegt 'matching'. Dat komt overeen met wat de ISA in de interlineair zegt: 'doen passen'. De Telos-vertaling zegt 'mededelen'. Ik zeg dit niet om kritiek te leveren op de vertalers; vertalen is soms gewoon heel erg lastig. Maar juist dat maakt het des te belangrijker dat we hier zo accuraat mogelijk mee omgaan. De woorden van God zoals ze in de Schriften staan, zijn helaas niet in het Nederlands aan ons overgeleverd. Sommige mensen denken dat wel en zeggen dat de Statenvertaling heilig is. In de Engelstalige wereld heb je de 'King James Only'-beweging; mensen die zweren bij de King James als zijnde 'de Schriften'. Maar het is een vertaling van de Schrift.

Omdat vertalen lastig is, moet je in de eerste plaats eerbied hebben voor de vocabulaire, de woordenschat. Wat een mooi woord is dat eigenlijk: woordenschat. Als we het over de Bijbel hebben, dan is het echt een schat aan woorden. Wat Paulus hier zegt is dat hij het geestelijke – de wijsheid die hem geopenbaard is – ook met geestelijke woorden heeft medegedeeld. De woorden waarin hij het uitspreekt, matchen met de inhoud.

De inhoud, daar gaat het om. Zodat wij het geestelijke met het geestelijke matchen of passen. Het ene wordt meegedeeld in het ander en dat matcht volkomen. Snapt u? Zo breng ik ook de verschillende vertalingen een beetje bij elkaar. Het idee is dat de inhoud van wat hij vertelt, perfect matcht met de wijze waarop hij dat in woorden heeft weergegeven. Hij deelt het geestelijke mee, en dat matcht met de woorden die eveneens geestelijk zijn. Het gaat dus niet alleen om de inhoud, maar ook om de vorm, de woorden zelf.

Daarom kun je er, denk ik, niet genoeg nadruk op leggen dat die Schriften zo getrouw mogelijk, woord voor woord, worden weergegeven. Het is altijd de beweging terug naar de bron; als je geïnteresseerd bent in de Schriften, dan wil je terug naar het begin. Hoe staat het er precies? Niet: hoe hebben mensen het weergegeven? Wees daar altijd kritisch op.

De Zielsmens: Beheerst Door Zintuigen en Emoties ↑ hoofdstukken

U zegt: "Maar je zou het ook nog hebben over een zielsmens." Dat klopt, daar gaan we nu naar kijken. "Doch, een zielsmens ontvangt niet hetgeen van de Geest Gods is." Dit is meteen een heel treffend voorbeeld van hoe woorden worden weergegeven. Als u een NBG-plus vertaling voor u heeft, dan staat er dat een "ongeestelijk mens" niet ontvangt wat van de Geest Gods is. Er staat hier in het Grieks echter simpelweg het woord psychikos. De Statenvertaling heeft het over de "natuurlijke mens", maar "natuur" is in de Bijbel een heel ander woord, en "ongeestelijk" eveneens. Ik zeg niet dat er geen overlap is, maar het zijn verschillende begrippen.

Trouwens, ik had het net over woorden van menselijke wijsheid. Men spreekt bijvoorbeeld vaak over de "verdorven menselijke natuur"; dat is een bekende theologische term die in het calvinisme een grote rol speelt. Ik zal u vertellen: dat is niet naar de Schrift. De Bijbel spreekt nooit over de natuur van de mens als verdorven. Integendeel, het tegennatuurlijke of het naastnatuurlijke is verdorven, maar niet de natuur zelf. Ik vind dat zo mooi: als je bijbels leert denken en de woordenschat van de Bijbel je eigen maakt, ervaar je steeds meer het contrast met de woorden van menselijke wijsheid. Dan gaan er vensters en deuren open en ga je dingen zien die een ander niet ziet.

Er staat hier dus "zielsmens". Niet ongeestelijk, ook niet natuurlijk, maar een zielsmens ontvangt niet hetgeen van de Geest Gods is. Een zielsmens is niet iemand die een ziel heeft — in feite zijn wij immers allemaal zielen — maar het is een mens die beheerst wordt door de ziel. Zoals ik al eerder zei, is het zielse datgene wat de mens deelt met het gedierte. Dat heeft vooral te maken met de zintuigen en de sensaties. In het woord "sensaties" zit het woordje sense, wat weer te maken heeft met de zintuigen, de indrukken en de emoties die worden opgewekt door wat de zintuigen opvangen. Dat kan via de ogen gaan, het gehoor, de neus of het gevoelsmatige; het zijn allemaal sensaties. Sensationeel!

Ook emoties zijn ziels. Ik wil graag iets corrigeren wat ik zojuist zei, want terwijl ik het uitsprak, dacht ik: André, dit is niet helemaal correct. We zongen net een lied en ik vond dat prachtig klinken. De klanken van de piano en de viool in zo'n ruimte maken indruk op mij. Ik noemde dat ziels, en zo bedoelde ik het ook: het heeft niets te maken met vroomheid of geestelijkheid. Ik vind het gewoon mooi. Er zijn zoveel zielse dingen. Als je geniet van een lekkere maaltijd, is daar niets mis mee; daar dank je God voor. Maar het is wel ziels en het heeft niets met geloof te maken. Zelfs een dier kan genieten van lekker eten, ook al is het zich daar waarschijnlijk niet van bewust. Nu ga ik niet meer over dieren vertellen, want ik ben niet zo'n enorme dierenliefhebber, maar het gaat om het punt: fijne ervaringen die je opdoet via de zintuigen zijn ziels. We hebben ze dagelijks: iets zit lekker of iets voelt goed.

Een zielsmens wordt dus beheerst en vooral beperkt door het zielse. De ziel wordt bovendien gekarakteriseerd door bloed. De ziel van al wat leeft, van alle vlees, is in het bloed. Allerlei zielse ervaringen worden dan ook geassocieerd met bloed. Denk aan termen als "bloedstollend", "bloedheet" of "bloedserieus". Als emoties of sensaties opspelen, gaat het bloed sneller stromen. Dat heeft een dier ook. De geest daarentegen heeft alles te maken met adem. In beide gevallen worden ziel en geest uitgedrukt in een bepaald type: de ene in het bloed en de andere in de adem. Morgen zal Dato daar ongetwijfeld meer over vertellen, dus daar laat ik het nu bij.

Een zielsmens is dus iemand die door het zielse wordt beheerst. De dingen van de Geest van God worden niet ontvangen via zielse kanalen of een zielse antenne. Ik zal het anders illustreren. Denk aan imposante gebouwen zoals kathedralen of aan meeslepende muziek. Als we met elkaar geestelijke liederen zingen, dan spelen de melodieën en de wijze waarop het gespeeld wordt een rol in hoe dat resoneert in onze beleving. Dat is ziels. De emotie die dat oproept is vergelijkbaar met wat ik onlangs ervoer toen ik met mijn jongens in de grote kathedraal van Milaan was. Zo'n overweldigende ruimte en een koor dat zingt; dat vind ik schitterend. Ook Gregoriaanse zang vind ik in zo'n context mooi. Maar dat is smaak. Andere mensen gaan weer helemaal uit hun dak bij een popconcert; in wezen is dat allemaal ziels. Het is iets wat conform jouw smaak is.

Hetzelfde geldt voor kleureffecten, zoals het licht dat door de gebrandschilderde ramen van een kathedraal valt. Maar je ziet het ook in een stadion waar een enorme menigte zingt. Dat is ziels. Nogmaals, dat is niet veroordelend bedoeld, het is gewoon wat het is. Het heeft niets met geloof te maken, maar met datgene wat je als ziels wezen aanspreekt. Dat kan ook door de geur van wierook komen, als je daarvan houdt. Al die elementen zijn zielse impressies die zo gemakkelijk worden verward met geestelijkheid. Men noemt het dan een "zalige" ervaring.

Dat zie je ook in evangelische bijeenkomsten waar "zielen gewonnen" worden. Vaak gebeurt dat door opzwepende muziek, ritme en lichteffecten. Niets is te dol. Omdat er dan woorden uit de Bijbel klinken — of wat daarvoor doorgaat — verwarren mensen die ervaringen met geestelijkheid. Maar er is niets geestelijks aan; het is puur ziels. Het Woord van God is echter niet ziels. Dat gaat namelijk via het gehoor, via het woord zelf. Het heeft niets te maken met grote aantallen mensen, imposante gebouwen of lichteffecten. Je hoort een woord, in dit geval het woord van Christus. Zoals Paulus zegt in Romeinen 10: "Zo is dan het geloof uit het horen en het horen door het woord van Christus."

Dat wil zeggen: Hij die God 2000 jaar geleden uit de doden heeft opgewekt en tot Heer en tot Christus heeft gemaakt. Als je dat woord hoort, ja, dat is geestelijk. Dat is pneumatisch. En al is de setting nog zo saai en al is er helemaal geen zielse entourage – u begrijpt nu wat ik bedoel – dan nog kan het je treffen, maar dat is geestelijk.

Een ziels mens ontvangt niet hetgeen van de Geest Gods is, want het is hem dwaasheid. Hij kan het ook niet verstaan. Hij heeft er namelijk geen antenne voor. Waarom niet? Die zielse mens, degene die daardoor geregeerd of beheerst wordt, die wil zien en vooral ook daardoor voelen; geëmotioneerd raken. Ik zeg het nu voor de derde of vierde keer: dat bedoel ik niet als veroordeling voor zien en voelen, want dat doen we allemaal, maar als dat leidend is, dan is dat dus echt heel ziels. En de zielse mens die georiënteerd is op zien en op voelen, die heeft per definitie geen antenne om de dingen van God te verstaan. Waarom? Paulus zegt: omdat het slechts geestelijk te beoordelen is.

Nu kom ik op iets waar ik het eigenlijk nog niet over gehad heb: dat bijvoeglijke naamwoord. Dat is echt lastig. Ik had het over ziel en geest, maar hoe moet je het noemen als je er een bijvoeglijk naamwoord van wilt maken? Iets wat gekenmerkt wordt door ziel, is ziels. Ik gebruik dat woord vaak, en een heleboel andere mensen ook, en dan wordt het ineens een algemeen geaccepteerd woord. Eigenlijk zou je in het Nederlands moeten zeggen: zielig.

Hier geef ik meteen even aan hoe lastig vertalen soms is, want 'zielig' heeft in het Nederlands nu weer net een andere betekenis, namelijk: meelijwekkend. Wij zien meestal niet zozeer een connectie tussen het woord zielig en de ziel. Etymologisch is die er wel – het heeft dezelfde oorsprong en hetzelfde grondwoord – maar in onze taalbeleving heeft het een andere betekenis. Dus tja, hoe moet je dat zeggen? Ik vind het wel weer leuk dat iets wat ziels is, eigenlijk zielig is. Dat klopt wel, want het zielige drukt terneer.

Datzelfde heb je nu weer met het woordje 'geestelijk'. Als iets gekarakteriseerd wordt door pneuma, door geest, hoe noem je dat dan? Ik geef het hier nu weer met 'geestelijk', maar dat is ook niet helemaal top. 'Geestelijk' heeft namelijk ook weer een beetje die vrome en kerkelijke connecties. Een geestelijke, u weet wel, dat is iemand met een ambt, een priester of zo. Dat heeft echter niets te maken met het Bijbelse woord geestelijk. Eigenlijk geef ik daarom de voorkeur – maar daar mag u anders over denken – aan het woord 'geestig'. Iets wat gekenmerkt wordt door geest, is geestig.

Er ligt daar een boek op de tafel en de auteur ken ik enigszins. Hij heeft een boek geschreven, een collectie van allemaal blogs, en dat boek heet: 'Zielig is niet geestig'. Het gaat trouwens over de eerste Korinthebrief. Ja, ik heb het zelf geschreven, vandaar dat ik het weet. En ik ken de auteur, want: wie onder de mensen weet wat in een mens is, dan de geest van de mens die in hem is?

Grappig hoe dat in de taal dan weer doorwerkt; ik vind dat ook wel humoristisch. Als wij een bijvoeglijk naamwoord voor ziel bedenken, dan zeggen we 'zielig', en als we een bijvoeglijk naamwoord aan geest verbinden, dan zeggen we 'geestig'. Dat is talig gezien tamelijk willekeurig, maar het klopt eigenlijk wel heel erg. De ziel heeft inderdaad te maken met het aardse dat terneerdrukt. Daarentegen maakt dat wat God bekendmaakt via zijn Geest en door zijn Geest juist blij. Hij maakt namelijk bekend wat ons door genade geschonken is. Het is dus blijmakend, dus geestig. Zo gek is het nou ook weer niet.

Maar even ter zake: een ziels mens ontvangt niet hetgeen van de Geest Gods is, want het is hem dwaasheid. Hij kan het ook niet verstaan, omdat het slechts geestelijk of geestig te beoordelen is.

De Geestige Mens: Waarheid Checken en Beoordelen ↑ hoofdstukken

Het punt is: de geestige mens – en dat ga ik echt toelichten – die zoekt waarheid. Namelijk dat wat de toets der kritiek kan doorstaan. In het Grieks staat hier namelijk ook het woordje anakrino. En nou kom ik... ik ga meteen even door naar vers 15, en dat moet u onthouden. U moet natuurlijk niks, maar om hier nu de essentie van te pakken: onthoud 1 Korinthe 2 vers 15. Wat is nou een geestige, of een geestelijke, of – die is nog mooier – een pneumatische mens? Een spirituele mens, echt... nou, wat is daarvan het onderscheidende?

Er staat: "Hij beoordeelt alle dingen." Dat klinkt misschien een beetje vager, maar ik wil het graag toelichten, want het is prachtig. Waarom? Omdat hier in het Grieks het woordje anakrino staat. U mag het van mij meteen weer vergeten, behalve dan dat het eigenlijk een juridisch begrip is. Met name in het boek Handelingen kom je dat diverse keren tegen, iedere keer in verband met verhoren, onderzoeken, navraag doen of nagaan. Dat is het woord. Hier wordt het vertaald met "beoordeelt", maar eigenlijk betekent het: hij checkt.

De geestelijke mens checkt, en daarom zei ik ook: de geestelijke mens is geïnteresseerd in waarheid. En waarheid staat los van emoties; dat zijn twee onafhankelijke dingen. Maar de pneumatische mens is juist geïnteresseerd in waarheid; de geestige mens, die checkt.

En nu begrijpt u ook meteen waarom ik in het begin dat plaatje had bij de titel-dia. Daar zag u een contrast – u vroeg het zich misschien af – van een mens die aan de ene kant duidelijk heel geëmotioneerd is, of die sensaties beleeft. Tenminste, dat moet het tekeningetje dan voorstellen: iemand die sensaties beleeft, dat is ziels. En dan zie je zo'n plaatje met iemand die denkt, een pen in zijn handen heeft, boeken naast zich heeft en dingen optekent.

Ik zal u dit vertellen: als je aan de meeste mensen zou vragen: "Wie is nou de geestelijke mens?", dan denk ik dat de meesten zouden zeggen dat dit degene is die heel veel uitstraling heeft. Dat wordt dan gezien als geestelijk. Ik zeg niet dat dit, of met opgeheven handen staan, of helemaal blij zijn, of zo emotioneel geraakt zijn, niet ziels is. Maar op zichzelf genomen is dat inderdaad wel ziels. Geestelijk, pneumatisch, is juist degene die de dingen checkt, onderzoekt en die dus nagaat. Ik ga het bewijzen, en het voorbeeld dat ik nu ga geven, kennen de meesten van ons wel, maar we weten misschien niet dat daar hetzelfde woord staat: dat woordje anakrino.

Het Geestelijke Onderzoek van de Bereërs ↑ hoofdstukken

We gaan naar Handelingen 17 vers 11. Voor mij is Handelingen 17 vers 11 een begrip over de Bereërs. Eerst was Paulus in Tessalonica geweest, waar hij werd ontvangen, maar vervolgens kwam hij in het naburige Berea in Macedonië, in Griekenland. En dan lees je dit in Handelingen 17 vers 11: "En dezen", de inwoners van Berea dus, "onderscheidden zich gunstig van hen die te Tessalonica waren." Hoezo? Nou, "daar zij het woord met alle bereidwilligheid ontvingen." Maar die in Tessalonica ontvingen het toch ook? Jawel, maar hier staat nog iets bij: ze ontvingen het met alle bereidwilligheid, dat is één ding, maar er staat ook: "en dagelijks de Schriften nagingen of deze dingen zo waren."

Klopt het wel? Moet je nagaan: het woord dat Paulus daar predikte! Maar de Bereërs worden geprezen omdat ze het checkten. Ze gingen elke dag de boeken in, en dat was vroeger een veel grotere onderneming dan nu. Je hebt nu die Bijbel onder je vingertoppen, maar dat was toen wel even anders; het was veel zeldzamer. We zijn zo bevoorrecht vandaag. Maar zij gingen dagelijks in de Schriften na of het inderdaad klopte wat Paulus zei. En daar was Paulus ook blij mee, want hij bracht namelijk de waarheid. Als je weet dat je de waarheid brengt, dan vind je het juist geweldig als mensen het checken, want weet je wat er dan aan het licht komt? De waarheid! Dan blijkt: hé, het klopt. Dus als mensen ertegenaan gaan trappen en het blijft nog steeds staan, dan weet je dat het stevig is.

Dat is wat een geestelijk mens doet: die checkt. Deze Bereërs waren geestelijk, ze gingen de dingen na. Want hier staat namelijk het Griekse woord anakrino, datzelfde woord. Dat is wat een geestelijk mens kenmerkt: hij checkt, hij wil de waarheid weten. En vandaar dat hij in de Schriften de dingen controleert. Ik zeg het heel vaak en ik hoop niet dat het een loze frase is, maar ik meen het echt: als je de waarheid doorvertelt die geschreven staat, dan hoop ik maar dat mensen het controleren. "Ja, dat zegt André wel..."

Stel je voor dat je zou zeggen: "Ja, maar ik ben een geestelijke, ik heb een ambt." Dan heb je een of andere mijter op je hoofd en zeg je: "Ik heb een ambt. Ik ben ooit met begeleiding van gedenkwaardige mensen ingezet om dat ambt te bekleden." En op basis van dat ambt en het feit dat je aangesteld bent en door het instituut gevolmachtigd bent, zou jij bij machte zijn om te zeggen: "Dat is de waarheid." Er zit een man daar in Rome, de bisschop van Rome, en die kan gewoon uitspraken doen. Hij kan een encycliek schrijven – hoe heet het allemaal? – en dat zijn bindende uitspraken. Dat is zo ziels als het maar kan. Want die man geniet die autoriteit op grond van vleselijke connecties enzovoort. Niemand mag hem controleren of tegenspreken, want nee, hij is de "plaatsvervanger van Christus".

Maar begrijpt u? Een leraar, iemand die de Schriften doorgeeft, die moet gecontroleerd en gecheckt worden. Hij zegt dat wel, maar is het ook zo? Dit is de beste oproep die je maar kunt doen aan je publiek. Ik ben graag heel vrij om te vertellen wat ik te melden heb; sterker nog, ik beschouw het als een voorwaarde. Ik moet vrij zijn om te kunnen vertellen wat ik te melden heb. Maar u bent vrij en eigenlijk ook verplicht – niet dat ik het ga controleren, zo bedoel ik het niet – maar u bent moreel verplicht om het ook te checken. Dat is wat je geestelijk maakt.

Zelf staat er dan over die geestelijke mens: hij checkt de dingen, hij beoordeelt het, hij gaat het na, maar zelf wordt hij door niemand beoordeeld. Hij wordt onbegrepen. De criteria die hij hanteert, worden namelijk niet begrepen. Dus hij staat er eigenlijk boven en hij staat er ook buiten. Hij wordt toch niet begrepen en hij kan dus ook niet beoordeeld worden. En nu de laatste verzen, want dan ga ik echt afsluiten.

De Denkzin van Christus voor de Kindertjes ↑ hoofdstukken

Want wie kent de denkzin van de Heer? Of de zin, in de zin van de denkzin. In het Engels zeggen ze 'the mindset', of 'de oriëntatie' is ook een mooi woord. Gericht op waar de zon opkomt, weten we wel: de oriënt. Wie kent de denkzin van de Heer, dat hij Hem zou voorlichten? Ik bedoel: wie zijn wij? Alles wat wij weten, dat is omdat Hij ons voorlicht. Wij lichten Hem niet voor, wij vertellen niet hoe het zit.

Onze denkzin wordt niet gevormd door de wijsheid van deze aeon, of wat wij denken, of wat we menen, of de opinies die nu gelden, of de bevindingen die je doet. Nee, God openbaart Zijn Woord. En ja, dat is het geweldige: de Schriften. En dat is die collectie van documenten, boeken.

Ja jongens, in deze tijd... ik had gisteren nog een heel gesprek in verband met wat er in de hele wereld gebeurt. We hebben het er hier helemaal niet over gehad, maar dat wijst ons zo sterk op wat er in het Midden-Oosten gaat gebeuren. De tijd is gewoon zo nabij. En om dan in deze tijd voorgelicht te worden door dat Woord en zo de denkzin van Hem te hebben... Wij hebben de denkzin van Christus.

Hoe dan? Niet omdat wij op onze tenen staan. Nee, weet u wat het geweldige is? En dat is het laatste wat ik citeer uit Matthäus 11. Daar lees je dat de Heer Jezus, als Hij dan afgewezen wordt door de geestelijke 'houten metoten' van Zijn dagen — bij de Farizeeën wordt Hij weer afgewezen — Zijn ogen opheft naar boven. Hij zegt: "Ik dank U, Vader, dat U deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt, maar aan kindertjes geopenbaard."

Je hoeft er dus helemaal niet slim voor te zijn of academisch gevormd. Je luistert gewoon naar wat Hij te melden heeft. Als je daar dan een antenne voor hebt gekregen en dat dus kunt ontvangen: dank God op je blote knieën. Amen. Zullen we met elkaar nog een lied ter afsluiting zingen?

🎧 de zielse en geestige mens
Delen: