het lied der liederen (2)
06-07-2025 - Geplaatst door Andre Piet6 juli 2025, Urk
In Hooglied 2 klinkt de aankondiging van de komst van de Bruidegom: Hij was verborgen, maar Hij nadert, roept en verschijnt. Dit zijn geen gewone liefdesverzen, maar profetische woorden over de komst van de Messias tot zijn bruid, Jeruzalem. Wie goed luistert, hoort in deze poëzie de belofte van ontmoeting, herstel en nieuw leven. In deze studie willen we stilstaan bij deze beelden en hun rijke betekenis voor de nabije toekomst.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: het Lied Der Liederen als Profetisch Boek
- De Spiegelstructuur: de Verborgen en Zoekgeraakte Bruidegom
- Vers 8-9: de Komst van Dodi, de Ware David
- Vers 10-12: Talitha Kumi en de Oproep tot Opstanding
- Vers 13: de Vijgenboom, de Wijnstok en Israëls Herstel
- Vers 14: Jona, de Duif Geborgen in de Rots van Petra
- Vers 15: de Kleine Vossen Die de Wijngaard Verderven
- Vers 16: Shoshanna, de Bruidegom te Midden van de Leliën
- Vers 17: de Wederkomst op de Gespleten Olijfberg
Inleiding: het Lied Der Liederen als Profetisch Boek ↑ hoofdstukken
Goedemiddag allemaal, vrienden hier op Urk. Dankjewel voor de introductie, Koos. Wij gaan ons inderdaad voor de tweede keer bezighouden met het Lied der Liederen, en wie weet komt er nog een vervolg; dat heb ik nog niet zo gepland. Vanmiddag in ieder geval gaan we ons heel specifiek bezighouden met een passage die u hier ook achter mij ziet geprojecteerd: Hooglied 2 vers 8 tot en met 17, over de komst van de bruidegom.
De vorige keer was dat een kennismaking, wat natuurlijk een vrij dubbelzinnige term was in verband met dit onderwerp. Het was een kennismaking met het onderwerp en met het boek waar we ons mee bezighouden, maar het ging ook over een kennismaking tussen de bruid en de bruidegom. En wie zijn dat eigenlijk? Letterlijk, dus puur historisch, maar vooral ook profetisch. Want zo hebben we deze hoofdstukken, dit boek, toch vooral benaderd en dat zullen we vanmiddag op die wijze voortzetten: als profetisch boek.
Het is dus niet alleen maar een romance, een liefdeslied over Salomo met de Sjoelammitische — want zo heet de bruid, zoals we weten uit hoofdstuk 6. Die naam heeft alles te maken met de betekenis van de naam Salomo en heeft dezelfde verwantschap met vrede: Sjalom! Ik heb het expres weer 'Het Lied der Liederen' genoemd, omdat dat de oorspronkelijke naamgeving is en niet 'Het Hooglied', zoals wij het meestal noemen. Het is een overtreffende trap: het lied. Van alle liederen is dit hét lied.
Salomo wist waar hij het over had, want hij heeft maar liefst duizend-en-vijf liederen gecomponeerd, terwijl andere vertalingen, zoals de Septuagint, spreken over vijfduizend liederen. Dat is een enorme verzameling, en van die hele verzameling is dit toch het Lied der Liederen. Dat heeft er vooral ook mee te maken dat dit profetisch is. Het spreekt van Salomo, jawel, maar dan van Hem die meer is dan Salomo. Zo noemt de Heer Jezus Zich ergens in de Evangeliën ook de Zoon van David. Ook die term is in dit geval heel erg dubbelzinnig, want dan hebben we het uiteraard over de Messias. Ik heb dit de vorige keer ook al even laten zien, maar het lijkt me voor het overzicht goed om daaraan te herinneren.
De Spiegelstructuur: de Verborgen en Zoekgeraakte Bruidegom ↑ hoofdstukken
De spiegelstructuur – of ja, er zijn verschillende namen voor – de chiastische structuur. Dat wil zeggen dat als je het grafisch uitbeeldt, je eigenlijk een X te zien krijgt. Dat betekent dat de twee uiteinden, het begin en het einde, parallel lopen of gespiegeld worden. Alles wijst naar het midden, zoals je dat bij een X ook hebt: de twee uiteinden spiegelen elkaar en alle lijnen wijzen naar het midden. Die structuur zien we heel dikwijls en het werpt ook heel veel licht op het totaal van het boek. In het eerste deel van Hooglied, het Lied der liederen, zie je een ontluikende liefde, en aan het einde eindigt het met een bewezen liefde; dan is de liefde gecompleteerd, voltooid en tot haar bestemming gekomen.
Dan krijg je het tweede deel van het Lied der liederen. Daarin gaat het over de roep van de bruidegom in het voorjaar – wat ook nog apart is – en de verborgen bruidegom. Dat is een heel belangrijk item waar ik straks nog even op terugkom. Dit tweede deel loopt parallel met het één na laatste deel. Zoals het eerste overeenkomt met het laatste, zo komt het tweede overeen met het één na laatste. Daarin klinkt namelijk de roep van de bruid in het najaar en de bruidegom is niet langer verborgen, maar hij is present. Dan het derde deel: daar verschijnt de bruidegom als koning en lees je een lofrede op de bruid. Dat komt dan weer overeen met het twee na laatste deel, namelijk de bruid die verschijnt als koningin. Eerst de bruidegom die als koning verschijnt en twee na laatste de bruid die verschijnt als koningin. Dan is het niet alleen een lofrede op de bruid, maar een wederzijdse lofrede; dat wil zeggen dat zowel de bruid bezongen wordt als ook de bruidegom zelf.
In het midden zie je inderdaad dat alles uiteindelijk naar het centrum wijst. Dit is wat centraal staat: de verdwenen bruidegom. Dat wil zeggen dat hij verborgen is, en dat is een heel belangrijk kenmerk van dit hele boek. Het gaat over de bruidegom en de bruid, maar die bruidegom geraakt zoek. Hij verdwijnt en de bruid is naar hem op zoek. Profetisch is dat natuurlijk heel erg markant als je eenmaal weet waar het een en ander op betrekking heeft. De bruidegom spreekt van de Messias, de Zoon van David, de ware Salomo. En de bruid spreekt niet van – zoals alom meestal traditioneel beweerd wordt – de kerk. Nee, de bruid spreekt van Sion, van Jeruzalem of meer algemeen nog van Israël. En ja, wat weten we van Israël? Dat zij inderdaad wacht op de Messias, op de bruidegom, maar niettemin zoekt ze hem. Ze kent hem niet en daar is nog steeds niet die relatie. Hij kwam tot haar en toch kent ze hem tot op de dag van vandaag niet. Dat karakter van de bruidegom die verborgen is en gezocht wordt door de bruid is heel karakteristiek voor dit hele boek, maar ook profetisch. Feitelijk zou je daarmee kunnen zeggen dat de bruidegom weliswaar tot de bruid is gekomen, maar het duurt nog een hele tijd alvorens daar daadwerkelijk sprake is van de bruid en de bruidegom die elkaar vinden en dat daar de huwelijksgemeenschap tot stand gebracht wordt.
Daar vind je nogal wat meer voorbeelden van in de Bijbel. Behalve het Lied der liederen gaat ook het boek Hosea heel erg over dit thema. Het gaat over een vrouw die apart gezet wordt, die weliswaar gekocht en betaald is, maar voordat Hosea tot haar mag naderen en er huwelijksgemeenschap plaatsvindt, gaat er een hele tijd overheen. In feite vind je daar dezelfde gedachte, alleen de wijze waarop dat dan verhaald wordt is anders. Maar het geeft wel aan dat dit thema buitengewoon belangwekkend is in de Hebreeuwse Bijbel. Wat ik nou vanmiddag wil doen, is naar de passage toe gaan waar ik het over had: Hooglied 2 vers 8 tot en met 17. Ik heb de vorige keer al een paar keer daar kort aan gerefereerd, maar ik denk dat het heel waardevol is om dat wat uitgebreider te doen en te laten zien hoe prachtig zo'n gedeelte spreekt van Hem die inderdaad tot Zijn volk gaat komen, en wanneer dat zal zijn en hoe dat ook zal zijn.
Het is zo apart; ik heb mij hier in de voorbereiding opnieuw weer enorm over verbaasd. Ik zei de vorige keer dat het een kennismaking is, maar feitelijk is het dat voor mij ook. Je onderzoekt het en je bestudeert het; als je eenmaal het raamwerk kent en je weet waar het over moet gaan – wie de bruidegom is, wie de bruid is, dat verborgen karakter en hoe het komt dat ze elkaar uiteindelijk vinden – en je gaat vervolgens met die wetenschap de diverse passages en hoofdstukken lezen, dan is het zo geweldig om te zien dat inderdaad in al die details die waarheid wordt bevestigd. Je vindt dat iedere keer weer op allerlei manieren terug.
Daar wil ik trouwens ook nog één ding laten zien. Die spiegelstructuur, dat chiastische, dat zie je zelfs in zo'n passage zelf weer terug. Als u daar wat meer kennis van wilt nemen, dan kan ik u echt aanbevelen om een Companion Bible aan te schaffen of eens te lezen. Dat is weliswaar Engelstalig, maar het is Bullinger geweest die er al heel dikwijls op heeft gewezen dat allerlei Bijbelboeken, maar ook passages of verzamelingen van hoofdstukken, altijd weer die structuur vertonen. De Schriften zijn niet alleen in detail van Godswege ingeademd, maar het grote geheel verraadt ook de goddelijke hand. Die structuur – ik hou er eigenlijk wel van om het de 'X-factor' te noemen – zie je ook in de afzonderlijke passages. Soms zie je andere structuren, maar die spiegelstructuur waarbij het eerste overeenkomt met het laatste, zie je ook in dit bewuste gedeelte wat we vanmiddag gaan bezien.
Dan zie je dus dat het eerste gedeelte, vers 8 en vers 9, overeenkomt met vers 17. De woorden die je hier vindt, vind je ook weer in het laatste gedeelte terug. De geliefde, daar komt hij; dat vind je dan ook in het laatste vers terug als zijn komst, alleen dan met het karakter van een terugkeer. Dat de geliefde een gazel is en vergeleken wordt met een hert, zie je ook hier weer terug. Daarmee wil ik maar zeggen dat het karakter van deze verzen overeenkomt met het laatste vers. Dat zie je ook bij het tweede en het één na laatste gedeelte. Dan gaat het vooral over het gegeven dat het voorjaar is, de lente en alles wat dat met zich meebrengt: dat de vroege vruchten zwellen en de bloemen komen tot bloei. Dat zie je in dat één na laatste gedeelte weer terug over de leliën en de wijngaarden die in bloei staan.
Als centraal gegeven in deze passage hebben we vers 14, namelijk de duif. "Mijn duif", zo noemt de bruidegom zijn geliefde. Weet u wat er in het Hebreeuws staat? Het woord Jonah. Jonah betekent duif. Daarin zit eigenlijk de gedachte besloten dat zij bestemd is om een boodschap door te geven. Jona is trouwens ook weer een type van Israël, dat ook twee dagen in het graf der volkeren is en dan op de derde dag alsnog – aanvankelijk ongehoorzaam, maar alsnog – zijn missie gaat vervullen. Precies zoals dat met Israël ook het geval is.
Vers 8-9: de Komst van Dodi, de Ware David ↑ hoofdstukken
Ik stel voor dat we beginnen te lezen bij vers 8. Daar is de bruid aan het woord en lees je: "Hoor, mijn geliefde!" U weet nog, ik heb het de vorige keer ook al even aangestipt, maar voor het woord "geliefde" staat in het Hebreeuws dodi. Sommige mensen kennen die term wel. We hadden het er de vorige keer naderhand nog even over gehad; over de term hoe je geliefden noemt, een troetelnaam. Maar voor degenen die enigszins vertrouwd zijn met de Hebreeuwse letter: hier staat dodi. Je moet dan wel van rechts naar links lezen, maar die eerste drie letters vormen gewoon de naam David. Het is exact dezelfde naam. De klinkers moet je eigenlijk even weglaten, want die spelen in het Hebreeuws geen rol, maar hier staat gewoon de naam David. Waarmee dus ook gezegd is dat David "geliefde" betekent. Deze term, "mijn geliefde", komen we heel dikwijls in dit boekje tegen. Logisch, het is zo’n romantisch boek; het gaat daar juist over de geliefde. "Mijn geliefde", maar dat verwijst dus naar David. U zegt: de zoon van David? Jawel, maar dat is daarmee ook degene die in feite erft wat van David is. De Messias wordt ook dikwijls gewoon David genoemd. Waarom? Omdat hij David is: de man naar Gods hart, de geliefde inderdaad. "Hoor, mijn geliefde!"
Ik wil daarmee maar zeggen dat als je dit in het Hebreeuws leest, je op dingen stuit die je in het Nederlands ontgaan. Dat is geen probleem, zolang het je maar doorgegeven en verteld wordt; dan weet je het alsnog. "Hoor mijn geliefde, zie daar komt hij." Kijk, en dat bevestigt meteen of legt uit waarom ik "De komst van de bruidegom" als ondertitel aan deze studie heb gegeven. Dat is waar de bruid het over heeft. "Hoor, mijn geliefde, zie..." — beide zintuigen, het gehoor en het zicht, worden aangesproken. Daar komt hij. Waar het van spreekt, is de komst van David, of de zoon van David, want dat is Salomo. De naam Salomo komen we in dit boekje natuurlijk ook vaak tegen. Hij komt tot de bruid, springend over de bergen en huppelend over de heuvelen. Dit is een typisch Hebreeuws parallellisme: een dichtvorm waarbij twee zinnen parallel lopen. Springend komt overeen met huppelend, en bergen komt overeen met heuvelen. Dat het springend en huppelend is, is in beide gevallen een type van nieuw leven. Bij springen is dat helemaal makkelijk, want je hoeft alleen maar de Engelse associaties mee te nemen en je hebt meteen het woord voor voorjaar: spring. Nietwaar? De lente. En dat huppelen spreekt van vreugde, van vitaliteit. Hij, de bruidegom, de geliefde, springt over de bergen en huppelt over de heuvelen. Dat betekent ook dat hij van de hoogten komt, van bovenaf. Ik vind dat ook wel mooi als je je dat realiseert: hij daalt ook werkelijk af. Dat lees je later ook; hij daalt af tot de bruid. Maar dat betekent dus dat hij van de hoogten komt. In dit geval is dat heel gemakkelijk te begrijpen als je weet over wie het gaat. Als de bruidegom straks daadwerkelijk gaat komen, dan komt hij van boven, van grote hoogten, en wel springend en huppelend.
"Mijn geliefde is als een gazelle of het jong van een hert." Die twee komen we nogal eens tegen in het boek Hooglied, in het lied der liederen. De vorige keer hebben we het al gehad over dat refrein dat een drietal keren terugkeert. Hoe was het ook alweer? "Ik bezweer u, dochters van Jeruzalem..." Dat is waar de bruid eigenlijk een beeld van is: de dochter van Sion. "...bij de gazellen of bij de hinden des velds: wekt de liefde niet op en prikkelt haar niet voordat het haar behaagt." Dit is een drievoudige bezwering waar we de vorige keer vrij uitvoerig bij stil hebben gestaan, ook vanwege de rol die het in de geschiedenis heeft gekregen. Het Jodendom is zich ervan bewust geweest dat ze niet zou vooruitgrijpen op de tijd dat de Messias zou komen. Drievoudig heeft ze daarmee bezworen dat ze niet zou vooruitgrijpen en zou wachten op de komst van de Messias. Dat is ook de reden waarom het Jodendom van oudsher en tot voor kort altijd op het standpunt heeft gestaan dat ze moest wachten op de Messias alvorens terug te keren naar het land en daar een eigen volk, een eigen natie te gaan vestigen. Nooit mochten ze dat met geweld forceren. Een zowaar zeer actuele boodschap, als u het mij vraagt. Maar hier zien we in ieder geval de gazel en dat jong van een hert; daarmee wordt de bruidegom aangeduid. In dat springen en huppelen herken je de tred van de gazel en het jong van een hert. Trouwens, het is hetzelfde woord dat ook in Psalm 42 gebruikt wordt. U weet wel, de moederhinde of het hijgend hert — in beide gevallen is dat de berijmde vorm: "’t Hijgend hert, der jacht ontkomen, naar het klare water smacht." Maar hier is het niet de moederhinde, want daar in Psalm 42 en 43 is de hinde juist een type van de Messias in vernedering, die onder verdrukking te lijden heeft. Hier is het juist een hinde, een jong van een hert en een gazel die huppelend, jubelend en springend naar zijn geliefde gaat en daarheen op weg is. Het karakter is dus een ander: het gaat hier over de wederkomst. Dat dit zo is, zullen we vanzelf straks ook nog zien; het wordt namelijk expliciet gezegd.
Zie, en daar doelde zojuist Koos ook al even op bij de introductie, want ik heb hier de vorige keer ook al even op gewezen: "Zie, hij staat achter onze muur, kijkend door de vensters, spiedend door de traliën." Wat je hier bevestigd vindt, is het gegeven dat die bruidegom zich voorheen, tot die tijd, achter een muur bevindt. Hij ziet weliswaar de bruid, maar zij ziet hem niet. Hij kijkt door de vensters en spiedt door de traliën. Met andere woorden: hij ziet wel wat zij niet kan waarnemen. Het is verborgen. Dat is ook weer zo’n typerende zin die echt hoort bij het Hooglied, namelijk de bruidegom die zoek is. Waar is hij? In hoofdstuk 1 vers 7 lees je ook al de vraag: "Waar houdt hij verblijf?" Het antwoord is dan niet dat er een adres gegeven wordt, maar: "Volg de sporen van de kudde, dan vind je hem wel." Of in hoofdstuk 3 vers 2 en hoofdstuk 5 vers 6, daar vind je dat de bruid tamelijk dramatisch op zoek is naar de bruidegom. Er staat: "Ik zocht hem, maar ik vond hem niet." Ze wordt op een gegeven ogenblik zelfs aangerand door de wachters van de stad in haar zoektocht naar de bruidegom. Ze ziet hem niet, hij is verborgen. Dat is zijn aanvankelijke positie alvorens hij komt. "Mijn geliefde" staat er dan in vers 10. Heb je hem weer? Iedere keer benoemt ze hem zo. Ze noemt hem nooit bij name, maar altijd duidt ze hem aan met — nou ja, in dit geval: mijn geliefde, mijn David. Mijn geliefde gaat tot mij spreken.
Vers 10-12: Talitha Kumi en de Oproep tot Opstanding ↑ hoofdstukken
En nu, dubbele punt. Met andere woorden: wat nu gaat volgen, dat is de bruidegom die aan het woord is. Niet waar? Mijn geliefde gaat tot mij spreken. Dubbele punt. Sta op, mijn liefste, mijn schone en kom! Dus de bruidegom spreekt nu de bruid aan. Hij noemt haar 'liefste', een 'schoonheid', en hij roept haar op. En het eerste is: sta toch op, of gewoon: sta op.
Ja, neem me niet kwalijk, maar dit is echt zo'n typische aanduiding die ook gewoon letterlijk waar is. Ik bedoel, die bruidegom die haar aanzegt... je moet haast denken aan dat nummer van destijds: 'Sta op, kom uit de bedstee mijn liefste'. Dat is ook 'sta op', hè? Ja, maar daar doel ik nu eigenlijk niet op, al zou je dat letterlijk zo kunnen lezen. Maar het is natuurlijk, als je het profetisch beziet, helemaal typerend. Want wat gebeurt er als de bruidegom straks bij zijn wederkomst tot de bruid komt, huppelend en springend? Dan zal hij haar inderdaad aanspreken als de bruid. Dat is degene met wie hij een nieuw verbond zal sluiten, een nieuw huwelijksverbond. Maar het begint met opstanding: ze krijgt nieuw leven.
Het staat hier in het Hebreeuws trouwens, het woordje koumi. Dat kennen wij vanuit het Nieuwe Testament. Je vindt in Marcus 5 dat de Heer Jezus dat zegt tegen dat meisje: Talitha kumi. Dat betekent: 'Meisje, sta op'. Zo wordt de uitdrukking vanuit het Aramees of Hebreeuws aangehaald. Een meisje staat op; ze was dood en wordt tot leven gebracht. Ik zat me even af te vragen of dit het dochtertje van Jaïrus geweest moet zijn, maar als u het zeker wilt weten, dan moet u dat maar even nakijken. In Handelingen 9 is het Petrus die bij Tabitha komt, oftewel Dorcas, dat is haar andere naam, en Petrus wekt haar ook op uit de doden. Maar in Marcus 5 vind je de geschiedenis van... ja, ik meen van het dochtertje van Jaïrus. Het klopt wel, hè? Dat dacht ik al. Het dochtertje van Jaïrus was twaalf jaar. Dat is ook zo eigenaardig: ze was twaalf jaar toen ze stierf en ook weer opgewekt werd.
Daar zit trouwens een hele profetische lijn in, want op de weg naar het dochtertje van Jaïrus, wat lees je dan? Dat een vrouw de Heer eigenlijk onderbreekt in zijn weg. Die vrouw raakt de Heer aan en wat lees je van haar? Die was twaalf jaar bloedvloeiend. Heel eigenaardig. Dat dochtertje was twaalf jaar toen ze stierf en opgewekt werd, maar op de weg daarnaartoe wordt die vrouw ook genezen, per direct. Terwijl ik het zeg, denk ik: ja, dat kun je nu wel aanhalen, maar ik kan het nu verder niet toelichten. Maar ik vind hem te mooi om onvermeld te laten.
Talitha kumi: waar het nu even om gaat, is dat de bruid tot opstanding gewekt wordt. Sta op! En ja, waar doet dat aan denken? Aan heel veel passages in de Bijbel. Wat dacht u bijvoorbeeld van Ezechiël 37 over het dal van de dorre doodsbeenderen, waar Israël als natie uit de dood opstaat? Of Hosea, waar het volk na twee dagen als uit de dood tot nieuw leven komt en Hij tot hen komt? Of in Romeinen 11, waar Paulus zegt: 'Wat zal hun aanneming anders wezen dan leven uit de doden?' Met andere woorden: Israëls aanneming van de Messias heeft het karakter van nieuw leven als uit de dood. Ze staan op uit het graf der volkeren, of hoe je dat ook maar formuleren wilt. Sta op mijn liefste, mijn schone en kom.
Want zie, de winter is voorbij, de regen is over, verdwenen. Ook hier vervolgen we gewoon het typologische pad, want het is allemaal zo evident. De winter staat sowieso voor de tijd van de dood, waarin geen leven mogelijk is door de kou. Zoals de herfst spreekt van sterven, zo spreekt de winter van de dood. Wat vervolgens aanbreekt is het voorjaar, de lente, spring. Dan komt alles tot leven doordat het licht weer gaat toenemen en het warmer wordt. Oftewel: de winter is voorbij. Dit is ook precies wat van de tijd gezegd wordt dat de Messias zal komen: dat de zomer dan inderdaad nabij is. Ik kom daar straks nog even op terug.
Hier in vers 12 lees je nog als onderstreping dat het inderdaad over de tijd van nieuw leven gaat en het voorjaar: de bloemen vertonen zich op het veld en de zangtijd is aangebroken. Ja, wat gebeurt er in het voorjaar? Alles bot weer uit en alles komt tot bloei. De bloemen vertonen zich op het veld, alles in zijn eigen rangorde. Elke bloem heeft weer zijn eigen tijdstip dat het tot bloei komt; zo heeft God dat allemaal gearrangeerd. Het leven geeft Hij aan zijn schepping en aan het mensdom, maar wel ieder in zijn eigen rangorde, niet allemaal tegelijk. Ik vind dat een geweldige waarheid. Ik beschouw het ook als een enorm voorrecht dat je mag behoren tot de eerstelingen die nu al kennis mogen hebben van dat nieuwe leven, waar uiteindelijk elk mens van zal kunnen getuigen en van zal getuigen.
Dan is de zangtijd ook aangebroken, want dat geeft reden om te zingen. In de Psalmen wordt ditzelfde woord gebruikt en vertaald met snarenspel, melodie, gezang of lofzang. Maar het idee is dat ook de vogeltjes weer gaan fluiten natuurlijk; dat heeft daar allemaal mee te maken. Het voorjaar, nieuw leven en het gekir of het gekoer, wat eigenlijk hetzelfde woord is als ik het goed begrijp. Het gekir van de tortel, namelijk van de tortelduif, wordt gehoord in ons land. Hier staat op verschillende wijzen iedere keer dat de lente is aangebroken: de winter is voorbij, de bloemen vertonen zich op het veld, de zangtijd is aangebroken en de tortelduif koert weer. Die wordt weer gehoord in ons land.
Dit is trouwens weer een iets ander woord dan jonah. Het woord jonah is het algemene woord voor duif, maar dit is een tortelduif, een speciaal soort. Ik weet daar verder niet zo veel van, maar ik weet wel dat de tortelduif overwintert in Afrika en dan in Aviv, in Nisan, oftewel in het voorjaar, terugkeert naar Israël om daar te nestelen. Aviv betekent gewoon lente, het Hebreeuwse woord voor lente. Maar die keert dan terug en gaat koeren en eieren leggen. In feite keert hij terug; dat is leuk als je het zo beschouwt. Want de tortelduif was in de diaspora buiten het land, en in de tijd dat het voorjaar aanbreekt, komt de tortelduif en is hij weer in het land: Haaretz, in Israël. Daar gaat hij eieren leggen en koeren. De tortelduif is klassiek – daar hoef je niet eens je Bijbeltje over open te slaan – een embleem van liefde. Ik heb begrepen dat dat vooral komt doordat een tortelduif voor het hele leven één partner kent. Terwijl ik het zeg, denk ik: is dat bij een zwaan ook niet het geval? Ja. De tortelduif is bij uitstek een embleem van liefde en romantiek.
Vers 13: de Vijgenboom, de Wijnstok en Israëls Herstel ↑ hoofdstukken
De vijgenboom laat zijn vroege vrucht zwellen. Als je een klein beetje vertrouwd bent met de Bijbelse profetie, weet je dat de vijgenboom een beeld of type is van Israël. En wanneer die gaat bloeien, is dat een beeld van Israëls herstel: nieuw leven dat in de vijgenboom komt. Dat is trouwens een kwestie apart, en eigenlijk een beetje ten overvloede, maar heel vaak wordt gedacht dat 1948 het jaar was waarin de vijgenboom weer ging bloeien. Maar dat is dus niet waar; de vijgenboom bloeit op dit moment nog helemaal niet. Er is dan weliswaar weer een Joodse staat, maar levend is die vanuit Bijbels oogpunt nog niet. Pas als zij hun Messias — de opgewekte Messias — zullen ontvangen en herkennen, zal hun aanneming 'leven uit de doden' wezen. Dat leven in de vijgenboom komt pas op dat moment, wanneer de Bruidegom bij haar is gearriveerd. De vijgenboom laat zijn vroege vrucht zwellen.
En ja, als u het niet geloven wilt, dan moet u dat nog eens een keertje nakijken in Matteüs 24. Daar lees je dat de Heer Jezus, de Zoon des mensen, zal terugkeren. Er staat bij dat dit zal gebeuren na de verdrukking van die dagen, na die grote verdrukking. Dan zal het teken van de Zoon des mensen verschijnen aan de hemel en Hij zal Zijn uitverkorenen — dat wil zeggen: het uitverkoren volk — verzamelen van de uiteinden van de hemel en hen bijeenbrengen. Dan staat er: 'Leer dan van de vijgenboom deze les'. In die tijd heeft de vijgenboom een les te leren, namelijk dat wanneer het volk verzameld wordt ten tijde dat de Heer hen bijeen zal brengen, de vijgenboom tot bloei komt. Ik citeer nu: 'Wanneer zijn hout reeds week wordt en zijn bladeren doet uitspruiten' — oftewel in de lente dus. Dan weet je daaraan dat de zomer nabij is. Want lente is natuurlijk nog niet hetzelfde als de zomer; de zomer breekt aan als heel de volkerenwereld ook zal delen in dat leven.
Op het moment dat Israël verzameld is en de Heer tot hen gekomen is, moet de volkerenwereld nog bereikt worden. Dan gaat Israël in feite haar missie vervullen als een Jona. Dan gaat de boodschap door over de hele wereld en het Evangelie van het Koninkrijk zal dan overal gepredikt worden. Maar dat is pas wanneer die vijgenboom weer gaat bloeien en zijn vroege vrucht laat zwellen, zoals hier staat. Israël hersteld, dat is waar de vijgenboom van spreekt.
En de wijnstokken in bloei geven dan geur. In feite vind je hier weer dezelfde gedachte, want zoals de vijgenboom — en trouwens de olijfboom ook al — is ook de wijnstok of de wijngaard een type van Israël. Je leest in Hosea 10 vers 1 zelfs letterlijk dat de Heer zegt: 'Israël is Mij een weelderige wijnstok'. Of je nu kijkt in de Psalmen, in Jesaja, Jeremia of Hosea, overal vind je diezelfde waarheid: de wijnstok is Israël. Ja, de echte, ware Wijnstok is natuurlijk die ene Israëliet, dat weet u: 'Mijn Vader is de Landman'. Maar de wijnstok in het algemeen is in de Bijbel een beeld van het volk Israël; het wordt heel expliciet zo gezegd.
Met andere woorden: als de vijgenboom gaat bloeien, zal Israël nationaal hersteld worden. Ze worden dan niet alleen bij elkaar gebracht, maar zullen ook geestelijk leven ontvangen. Dat is dezelfde tijd waarin de wijnstok in bloei zal gaan en haar geur zal geven. Ook dat is weer een beeld van nieuw leven. Want wat produceert een wijnstok? Wijn. Het wonder van water dat wijn wordt, gebeurt eigenlijk voortdurend in de natuur bij een wijnstok. Hij neemt water op en na verloop van tijd wordt het wijn. Ik zeg het heel simpel, want in werkelijkheid is het proces wat ingewikkelder en langduriger, maar dat neemt niet weg dat water op die manier wel degelijk wijn wordt. En die wijn is 'L’chajim', zoals we in het Hebreeuws zeggen: op het leven! Ook dat is nieuw leven, een beeld van vreugde.
'Sta op, mijn liefste!' Nog steeds is de Bruidegom aan het woord en dat is wat hij tegen haar zegt: 'Sta op!' Opnieuw: opstanding. 'Mijn liefste, mijn schone, kom.' Het is een herhaling van wat we eerder ook lazen.
Vers 14: Jona, de Duif Geborgen in de Rots van Petra ↑ hoofdstukken
Mijn duif. Nu zijn we in het centrum van de passage terechtgekomen, wat ik zojuist in die chiastische structuur ook liet zien. Mijn duif, en hier zie je het: Jona. Mijn duif, mijn Jona. Waar bevindt zij zich? In de kloof van de steenrots. In het Hebreeuws staat hier haSela. En weet u wat er in de Septuagint staat, de Griekse vertaling? Weet u wat er dan staat? Jazeker, daar staat Petra. In het Hebreeuws is dat namelijk de stad Petra. Dirk kan het bevestigen; we hadden jarenlang een Israëlische collega en hij zong wel eens een liedje dat destijds in Israël bekend was als popsong, waarbij Israëlische militairen er altijd een sport van maakten om Petra te bezoeken. Dat nummer heette 'HaSela', dat is dit woord. Je kunt het opvatten als de steenrots of de rots in het algemeen, maar als je het als plaatsnaam opvat, staat hier dus een geografische aanduiding, namelijk: mijn duif in de kloof van Petra. Oftewel in de kloof van de steenrots van Petra.
Dan wordt het pas echt boeiend. Het is nu niet het hoofdonderwerp, maar er zijn nogal wat passages die spreken over een plaats in de woestijn waar het volk straks gebracht zal worden en waar zij bewaard zal worden. Je leest het in Micha 2, daar staat: "Voorzeker zal Ik u, o Jakob, in uw geheel bijeenbrengen; voorzeker vergaderen het overblijfsel van Israël. Ik zal hen bijeenbrengen als schapen in Bozra." Dat is die plaats pal bij Petra. Bozra wordt heel dikwijls genoemd in verband met de wederkomst. "Als een kudde in het midden van de weide; het zal er gonzen van de mensen." En in Openbaring 12 lees je dat als de mannelijke zoon is weggerukt tot God en Zijn troon, de vrouw vlucht naar de woestijn, alwaar voor haar een plaats bereid is van Godswege om daar 1260 dagen bewaard en behoed te worden. In een gereserveerde plaats in de woestijn.
Er zijn heel veel aanwijzingen dat dat inderdaad daar bij Bozra is. Dat wordt ook direct zo genoemd. Niet alleen in Micha 2, maar in diverse andere Schriftgedeelten. In Jesaja 63 wordt het letterlijk ook zo gezegd: "Wie is het, die van Bozra komt, in bloedbesprenkelde klederen uit Edom?" Bozra en Petra liggen daar in het gebied van Edom. Dat is trouwens ook rood; Edom betekent rood. Maar weet je, we hebben het nu over het Hooglied en over die bruid die genoemd wordt: "Mijn duif". En waar wordt ze gevonden? In Petra, in de steenrots. Dat zou je natuurlijk als poëzie kunnen beschouwen, en dat is het natuurlijk ook, maar het is tegelijkertijd profetie. Het is een voorzegging, want dat is precies de plaats waar God Zijn volk gaat brengen: in de woestijn, in de schuilhoek van de bergwand.
Vervolgens staat er dat de bruidegom tegen de bruid zegt: "Laat mij uw gedaante zien en laat mij uw stem horen." Het is ook zo dat daar de fysieke ontmoeting plaatsvindt tussen de bruidegom en de bruid. Ook daar zijn meerdere passages over. In Ezechiël 20 lees je dat God zegt — en dan gaat het weer over Israël: "Ik zal u brengen naar de woestijn van de volkeren en daar met u in het gericht treden van aangezicht tot aangezicht." Daar zal de Heer Zijn volk treffen, maar daar zullen zij Hem ook zien. "Zij zullen Hem zien die zij doorstoken hebben en over Hem een rouwklacht aanheffen," maar dat is dan weer Zacharia 12. Oog in oog met Hem die nu nog verborgen is. De bruidegom die nu in de hoogte is, die achter de muur staat en door de traliën naar haar kijkt, terwijl zij Hem niet ziet. Maar dan komt Hij tot hen. En waar zal Hij hen treffen? In die tijd van nieuw leven, het voorjaar, wanneer de winter voorbij is. Welnu, dan zal Hij haar gedaante zien en haar stem horen. En vice versa ook nog eens, van aangezicht tot aangezicht.
Dit is dus geen dichterlijke overdrijving of gezwollen taal, zoals je dat dikwijls hebt bij gedichten waarbij dingen een beetje 'over de top' worden geformuleerd. Nee, dit zijn geen hyperbolen. Als je zou zeggen dat dit enkel over Salomo en over die Sulamitische gaat, dan zou dit inderdaad overdreven taal zijn. Maar het is geen overdreven taal, omdat het slaat op de ware Zoon van David en het volk dat inderdaad in de woestijn gebracht zal worden, daar in Edom, in Petra, of op zijn Hebreeuws gezegd: in Sela. Daar zal Hij haar treffen en zien. Op een wonderbaarlijke wijze zal Hij haar daar in de woestijn bewaren gedurende die 1260 dagen dat de druk in het land buitengewoon groot zal zijn, en trouwens daarna ook nog.
Al dat soort details hoeven we nu verder niet te bespreken, maar de Bijbel spreekt daar zo uitgebreid over. Ik vind het zo schitterend dat je dit leest in het Hooglied over die bruid en die bruidegom, en dat het naadloos blijkt aan te sluiten: die vijgenboom, die wijnstok, de duif, de rotskloof. "Laat mij uw gedaante zien, want zoet is uw stem en uw gedaante is bekoorlijk." Dat is mede doordat het volk dan tot nieuw leven is gekomen. Hij geeft hen daar ook een heel nieuwe identiteit, zodat haar stem — dat wat zij vanaf dan gaat zeggen — inderdaad zoet is en haar gedaante bekoorlijk.
Vers 15: de Kleine Vossen Die de Wijngaard Verderven ↑ hoofdstukken
"Vangt ons de vossen, vangt voor ons de kleine vossen." Dit is een oproep die gedaan wordt. Waar zou dat naar verwijzen? Ik kan het in het algemeen wel zeggen, maar laten we eerst de hele zin lezen: "Vangt ons de vossen, de kleine vossen, die de wijngaarden verderven, nu onze wijngaarden in bloei staan." Met andere woorden: deze tijd is aangebroken, maar er is een gevaar dat dreigt en dat gevaar wordt "de vossen" genoemd.
Ik kan u vertellen, dat vind ik nou zo mooi: van dit soort beelden hoeven we zelf niet te gaan raden waar ze op betrekking hebben. Want in Ezechiël lees je dat de Heer zegt dat de valse profeten van Israël als vossen zijn: "Als vossen in bouwvallen zijn uw profeten, o Israël." Het beeld van een vos is natuurlijk niet zo vreemd, want een vos is een heel sluw dier dat zijn prooi altijd heimelijk benadert. Ik heb expres Reinaert de Vos er ook maar even bij genoemd, want dat is natuurlijk een klassieker. Reinaert de Vos: slim, sluw en gevaarlijk, die zo zijn prooi probeert te pakken. In feite is dat ook wat valse profeten doen: ze zijn sluw en ze verdraaien de zaken. Bij de gelegenheid dat de Heer zal komen, zullen die valse profeten inderdaad monddood gemaakt worden. In ieder geval zal hun stem niet meer worden vernomen.
Die vossen worden gevangen, zij die de wijngaarden verderven nu onze wijngaarden in bloei staan. Waarbij ik opnieuw zeg: zoals de wijnstok een beeld is van het volk Israël, zo is ook de wijngaard dat. U begrijpt dat het beelden zijn; een wijnstok is een beeld van Israël en een wijngaard is een totaliteit. Kent u Jesaja 5 en dat lied dat Jesaja daar bezingt? Hij zegt dat er een landman was die een wijngaard maakte. En dan wordt er verklaard: "Dat zijn jullie, o huis Israëls, die wijngaard."
Wat ik heb begrepen, is dat vooral de kleine vossen de wijngaard verderven omdat ze graag holen graven bij de wijnstokken. Daardoor woelen ze die hele wijngaard om en verderven ze de boel. Die moeten gevangen worden. Maar ze zijn hier ook een beeld, dat lijkt mij vrij duidelijk, van de valse profeten, zoals dat elders in de Bijbel ook het geval is.
Vers 16: Shoshanna, de Bruidegom te Midden van de Leliën ↑ hoofdstukken
"Mijn geliefde is van mij," zegt de bruid, "en ik ben van hem." Ik vraag me af wat nou mooier is: "Hij is van mij" of "ik ben van hem"? Ik denk eigenlijk het laatste; dat is het allermooiste. Ik ben van hem. En wie is dat dan? Ja, dat is de bruidegom. Dat is Dodi, dat is David. "Mijn geliefde, die te midden van de leliën weidt."
Daar moet ik ook nog even wat over vertellen, want in het Hebreeuws staat daar het woordje Shoshanna. Dat woord komt acht keer voor in het Hooglied. Acht is het getal van nieuw leven; na de volheid van zeven krijg je een nieuw begin. Als u het niet geloven wilt, dan moet u dat maar eens nakijken; ik heb alle acht de vindplaatsen hier vermeld. De bruid is de lelie, en de bruidegom is degene die bij de lelie is of te midden van de leliën weidt.
Je leest in Hosea 14: "Ik zal zijn als de dauw voor Israël." Ik zeg het nu even tegen mijn broer Dirk, maar ik refereer hiermee ook aan mijn Israëlische collega. Hij heet Nif. Als hij nu luistert vanuit Israël, dan groet ik hem bij deze ook even via de livestream. Nif is inmiddels echt ultraorthodox Joods geworden. Zijn voornaam was Nif, maar zijn achternaam was Tal. En Tal is dauw, dat is het woord dat hier ook gebruikt wordt: "Ik zal zijn als Tal voor Israël." Dat heb ik altijd onthouden. Maar het gaat me eigenlijk om het tweede deel van die tekst: "Hij – dat gaat over Israël – zal bloeien als een lelie." Al die beelden van vossen, de wijnstok en de vijgenboom worden in de Schrift verklaard. In dit geval is de lelie Israël, en zij zal gaan bloeien wanneer de Heer inderdaad tot hen komt.
Shoshanna is een naam die we eigenlijk allemaal wel kennen, want het is ons woord Susanne. Er is ook een burcht in de Bijbel die in het boek Esther een grote rol speelt, de burcht Susan, waar ook Daniël verbleef. Er is trouwens ook een apocrief bijbelboek genaamd Susanna, een appendix van Daniël. Susanna betekent dus gewoon 'lelie'. In Lukas 8 lees je bovendien dat één van de dienende vrouwen bij Jezus ook Susanna heette.
Ik zei al dat de lelie acht keer wordt genoemd. Je leest bijvoorbeeld in hoofdstuk 2 vers 2: "Als een lelie tussen de distelen, zo is mijn liefste onder de jonge meisjes." Dat is het contrast. Een lelie is een liefelijke bloem die spreekt van liefde. Ze wordt gevonden in de dalen, vandaar ook de 'lelie der dalen'. Hooglied 2 vers 1 zegt: "Ik ben een narcis van Saron, een lelie der dalen." In veel vertalingen staat 'roos van Saron', maar het is een narcis van Saron. Die lelie bevindt zich in het dal, en dat is logisch, want de Heer daalt af tot Zijn volk en zij komt tot bloei. Hij daalt af naar haar in het dal en in de hof. In Hooglied 6 staat: "Mijn geliefde is afgedaald naar zijn hof om zich daar te midden van de leliën te weiden."
Er is nog iets moois in verband met die leliën. Er zijn drie psalmen – 45, 69 en 80 – die alle drie beginnen met "op de wijze van de leliën". In de Statenvertaling staat "op Shoshanim"; daar is het onvertaald gelaten, maar het betekent gewoon "op de leliën". Vermoedelijk heeft dat te maken met de trompetachtige vorm van de bloem, die zo naar buiten uitloopt. Vele bloemen hebben die vorm, die eigenlijk ook lijkt op een bazuin. Als ik dat zeg, dan voelt u het natuurlijk al aan: als Hij zal komen, gaat er muziek klinken. Er gaat gezongen en gemusiceerd worden op de wijze van de leliën.
Vanouds is de lelie een embleem van liefde. Dat heeft te maken met de geopende bloemenkelk, wat een embleem is van vruchtbaarheid. Op het moment dat de kelk zich opent, zie je de vrucht. De derde verwijzing die ik naar het Ivriet maak, hoorde ik destijds van onze goede vriend Nif. Wij werkten toentertijd in de rozen, en Nif ook. In het moderne Ivriet is het woord voor roos 'Shoshanna'. In de moderne taal heeft het woord dus een andere betekenis gekregen: vroeger was het een lelie, maar tegenwoordig betekent het een roos. Dat heeft er weer mee te maken dat de roos in onze cultuur de bloem van de liefde is. "Zeg het met rozen," of als je de ander liefhebt, geef je een bos rozen, bij voorkeur natuurlijk rode. Het gaat erom dat het spreekt van liefde. Waarom komt die lelie iedere keer ter sprake? Omdat de bruid zelf die bloeiende lelie is.
Vers 17: de Wederkomst op de Gespleten Olijfberg ↑ hoofdstukken
Tot de dag waait — zo staat het er letterlijk — en de schaduwen vlieden. In de NBG-vertaling staat: zolang de avondwind waait. Het idee is dat op het moment dat de dag voorbij is, het koeler wordt en gaat waaien. Dat is de avondwind. Je leest daar ook over in de Hof van Eden; de avondkoelte die waait. In het algemeen is het waaien natuurlijk een beeld van de Geest, de Ruach die waait terwijl de schaduwen vlieden.
En dan wordt daar aan toegevoegd: Kerom! Dit wordt gezegd over de bruidegom. Het is de reactie van de bruid: "Keer om en doe als de gazel, mijn geliefde, of als het jong van een hert." De bruidegom is de gazel en het jong van een hert. In de NBG-vertaling staat "wend u hierheen", maar eigenlijk staat er gewoon "keer om". Ik vind dat nog mooier, want daarmee wordt gezegd dat de komst van de bruidegom een terugkeer is. De bruid roept: "Kom terug! Keer om!"
Het is zo prachtig, want hiermee wordt aangegeven dat wanneer de bruidegom straks tot haar komt, zij zich zal realiseren dat het een terugkeer is; dat hij is omgekeerd. Zo komt hij tot haar, springend en huppelend als de geliefde, als het jong van een hert. Het is dus met recht letterlijk een omkeer, oftewel een wederkomst. De bruidegom wordt nu herkend, waar hij bij de eerste komst nog miskend werd.
Keer om, zegt de bruid nu, en doe als een gazel of als het jong van een hert op de gespleten bergen, de gekloofde bergen. In de Statenvertaling staan hier de bergen van Berter. De vertalers hebben dat onvertaald gelaten en het als een plaatsnaam opgevat, hoewel niemand precies weet waar dat zou moeten zijn. Letterlijk betekent het echter gewoon bergen die gekloofd of gespleten zijn. Vandaar dat de NBG-vertaling dit weergeeft als gekloofde of gespleten bergen.
Waar zou dat mee te maken hebben? De Heer komt terug. De bruidegom komt tot de bruid. De winter is voorbij en hij nadert tot zijn volk. Het is een terugkeer. En dan komt hij op een gespleten berg, want hij zal zijn voeten zetten op de Olijfberg. Hij ging ooit weg vanaf de Olijfberg en er werd toen gezegd dat hij op dezelfde wijze — en we kunnen eraan toevoegen: op dezelfde locatie — weer zijn voeten zou zetten. Maar bij die gelegenheid zal de Olijfberg midden door splijten en een gespleten berg worden. Dan komt hij tot hen, met recht op de gespleten bergen; eigenlijk heb je dan twee olijfbergen. Er wordt over gespeculeerd of die berg uiteindelijk weer terugkeert in zijn oorspronkelijke vorm of dat die kloof blijft bestaan. In feite is het een hele vluchtweg die daar ter plekke gecreëerd wordt, want het volk zal kunnen vluchten via die kloof naar de woestijn.
Het is voor nu genoeg om vast te stellen hoe de bruidegom komt. Wanneer dan? Als de winter voorbij is, als de vijgenboom gaat bloeien en de wijnstok tot bloei komt. Dan keert hij terug op de gespleten bergen. Je leest er trouwens nog bij: "tot de dag waait en de schaduwen vlieden", oftewel in de avondkoelte. In datzelfde Zacharia 14 lees je dat wanneer de berg splijt, dit zal zijn ten tijde van de avond. Het klinkt heel cryptisch: "ten tijde van de avond zal het licht zijn." Er zal een dag van donkerheid zijn en dan wordt het in de avond alsnog licht. De link met Zacharia 14 ligt hier voor het oprapen.
Met deze verzen, vers 8 tot en met vers 17, wordt beschreven hoe de bruidegom tot de bruid komt. Het blijkt uit alle details: de bomen, de vruchten, de leliën, het tijdstip en alles wat er gebeurt. Opstanding, nieuw leven, de Selaar, de Petra, de locatie; alles spreekt profetisch van die geweldige gebeurtenis waar de hele Bijbel over spreekt. Namelijk dat hij zal terugkeren tot zijn volk en haar inderdaad als bruid zal huwen.
Ook Hooglied, het lied der liederen, spreekt van deze prachtige dingen. Het is een ontdekkingstocht om juist daarin bevestigd te worden. Het geeft aan hoe God in alle toonaarden, op alle mogelijke melodieën en snarenspel, het lied wil laten zingen van die geweldige liefde die hij straks zal uiten tot zijn volk. De bruidegom is niet alleen het hoofd, maar is samen met zijn lichaam. Tezamen, hoofd en lichaam, de bruidegom, zullen zij huwen met de bruid. Wat een dag zal dat zijn. Hooglied spreekt daarover. Amen!
UltimateGoodNews