GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Gideon (3) – schaapsvel op de dorsvloer

12-08-2018 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op zondag 12 augustus 2018 in Zoetermeer

Gideon ontvangt een dubbele bevestiging dat hij van Godswege Israëls redder is. De eerste keer legt hij een schaapsvel op de dorsvloer en vroeg in de morgen blijkt dat alleen het schaapsvel doordrenkt is van de dauw terwijl het omliggende land droog is. De tweede keer daarentegen is niet het schaapsvel bedauwd maar heel het land. Deze geschiedenis heeft een diepere zin: het spreekt van “het lam dat geslacht is” en als enige onvergankelijk leven vanuit de hemel ontving in Jeruzalem. Het tweede teken spreekt van de toekomst, wanneer de bergen van Sion dezelfde zegen zullen ontvangen: leven uit de doden!

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De geschiedenis van Gideon en de wollen vacht op de dorsvloer is meer dan een historisch verslag; het vormt een profetische blauwdruk voor de eerste en tweede komst van Christus. Het eerste teken, waarbij de vacht bedauwd werd terwijl het land droog bleef, wijst op Zijn opstanding en onvergankelijk leven als Eersteling in Jeruzalem. Het tweede teken toont hoe, na twee millennia, datzelfde opstandingsleven en die zegen over Israël en uiteindelijk over heel de aarde zal neerdalen.

“Zoals het eerste teken spreekt van de eerste komst van Christus, zo spreekt het tweede teken van de tweede komst van Christus.”

Introductie: de Verborgen Christus in het Watermerk van de Schrift ↑ hoofdstukken

Het is inmiddels de derde keer dat we ons deze zondagmorgen bezighouden met de geschiedenis van Gideon. Dit keer gaan we een gedeelte uit die geschiedenis, die we in het boek Richteren aantreffen, bespreken waarvan ik vermoed dat het misschien wel het bekendste deel is van zijn memoirs, om het zo te zeggen. Het gaat over dat wollen vacht dat hij dan legt op de dorsvloer. We zullen het straks eerst even lezen; dat is gauw gedaan, want het zijn maar een paar verzen waar we ons mee bezig gaan houden.

Maar ik wil eerst nog even terugblikken op wat we de voorgaande keren hebben gezien, vooral de vorige keer, zodat we het plaatje weer helder voor de geest hebben over wie we het ook alweer hebben. Daarbij is de insteek duidelijk — dat moet op voorhand eigenlijk toch wel vaststaan — dat het niet alleen maar gaat om de geschiedenis. Dat doen we wel; we lezen gewoon vers voor vers en we kijken wat dat allemaal behelst en wat daar precies staat. Maar het gaat veel verder, het gaat veel dieper of, zo u wilt, het gaat veel hoger. Namelijk: we hebben het over Hem van wie Gideon, Israëls verlosser, een type is. Als ik het zo zeg, dan moet dat op voorhand eigenlijk ook al duidelijk zijn, en hoe heel zijn geschiedenis naar Hem vooruitwijst. Dat is altijd weer het geval.

Het is een van de grote ontdekkingen — ik mag dat rustig zo zeggen, met recht een ontdekking — dat wil zeggen: de bedekking wordt weggenomen en onder de oppervlakte wordt dan die blauwdruk, dat watermerk van de Schrift helder. Namelijk, je ziet daarin de opgewekte Christus. In deze geschiedenis zie je dat heel duidelijk; ook vanmorgen zullen we dat weer zien. We hebben het over de geschiedenis die begint in Richteren 6. De eerste vierentwintig verzen hebben we in de eerste bijeenkomst besproken, waarin Gideon geroepen wordt om Israël te verlossen. Israël was onder de voet gelopen door Midian en Midian drukte zwaar op het volk, zodat zelfs Israël zwaar verarmde en het volk zeer zwaar onderdrukt werd.

Dan wordt Gideon op een bijzondere wijze geroepen terwijl hij bezig is in de wijnpersbak te dorsen. Hij dorste — het was ook erg droog, dat verschijnsel kennen we natuurlijk in Nederland ook — maar hij werd geroepen om Israël te verlossen. Dat is een heel eigenaardig verhaal en daar hebben we uitgebreid bij stilgestaan. De vorige keer hebben we ons beziggehouden met eigenlijk een intermezzo. Je zou verwachten, en dat zie je trouwens ook meestal in het boek Richteren, dat als een richter geroepen wordt tot een specifieke taak, je vervolgens leest hoe hij die taak opvat en oppakt en doet wat hem opgedragen is, namelijk het volk verlossen en vervolgens ook richten.

Maar dat is in deze geschiedenis van Gideon niet het geval. Eigenlijk krijg je dan een intermezzo, en dat is wat we de vorige keer hebben gezien in de verzen 25 tot met 32. Ik noem het even intermezzo 1, omdat we ons straks bezig gaan houden met intermezzo 2: een tussengedeelte, een onderbreking feitelijk van de geschiedenis. Dat is typerend voor het boek Richteren. Namelijk die onderbrekingen — ik heb dat de vorige keer ook al gezegd, dus ik volsta er nu mee eraan te herinneren — dat het eigenlijk spreekt van de tijd tussen de verlossing, de eerste komst van Christus, en het daadwerkelijk aanbreken van het koninkrijk bij de tweede komst van Christus. Dat idee van die onderbreking, namelijk dat wat er gelegen is tussen de eerste en de tweede komst, dat vind je iedere keer weer terug. Eigenlijk is dat wat we de vorige keren hebben besproken ook het geval.

Gideon moet dan, voordat hij Israël gaat verlossen, eerst het altaar in zijn vaders huis afbreken. Hij moet dat afbreken en hij moet dat transformeren; hij moet het materiaal van het oude altaar dat gewijd was aan Baäl gebruiken om een nieuw altaar te maken, namelijk voor de HEER, voor Jahweh. We hebben met name de typologische lijnen besproken, daar waar het naar vooruitwijst: hoe het oude verbond wordt afgebroken te midden van zijn familie, te midden van Israël, en hoe dat getransformeerd wordt tot een nieuw verbond. Hij voert dat uit door middel van tien man en hij doet het ook nog in het verborgene. Dan lees je dat hij vervolgens, hoewel hij niet uit de stam van Levi was en dus feitelijk naar de maatstaven van het oude verbond niet gerechtigd was om priesterdienst uit te voeren en te offeren — hij offert niet in, en dat wordt een paar keer benadrukt — de tweede stier ten brandoffer offert.

Goedemorgen trouwens, hartelijk welkom.

Als Gideon dan dat offer gebracht heeft, maar ook dat altaar afgebroken heeft, dan wordt hij verworpen. Sterker nog: de mannen van de stad proberen hem te doden, maar hij ontkomt aan hun hand door de wijze raad van zijn vader Joas. Dat is wat we de vorige keer hebben gezien, en vooral nogmaals de verborgen lijnen die daarin besloten liggen. Dan krijg je vanaf vers 33 tot 35 hoe Gideon... en dan verandert het scenario feitelijk, want hij was de verworpene, maar vanaf vers 33 lees je dat hij niettemin de strijd gaat aanvoeren. Hij blaast de shofar, de ramshoorn, en hij verzamelt Israël — eigenlijk moet ik zeggen de noordelijke stammen van het land, dat heb ik u de vorige keer ook laten zien.

Hij blaast de ramshoorn en hij verzamelt Israël tot de strijd. En dan krijg je vanaf vers 36 tot 40, en dat zijn tevens de laatste verzen van het hoofdstuk, een tweede intermezzo en dat is wat we vandaag gaan bespreken. Eigenlijk weer zo'n onderbreking. Gideon vraagt bevestiging dat God door zijn hand Israël gaat verlossen. Hij was ertoe geroepen, maar hij wil een teken. Wat zeg ik? Hij wil twee tekens zelfs. Laten we even dat gedeelte lezen, zodat we weten waar we het over hebben, om dan vervolgens in de details te duiken, om het zo te zeggen.

Het Tweede Intermezzo: Gideon Vraagt Om Twee Tekens ↑ hoofdstukken

Dan lezen we in vers 36: "En Gideon zei tot God: 'Indien U door mijn hand Israël wilt redden, zoals U hebt gezegd, zie, ik leg een vacht van wol op de dorsvloer. Indien er alleen op het vacht dauw zal zijn en op heel het land droogte, dan zal ik weten dat U door mijn hand Israël zult redden, zoals U gesproken hebt.'" En zo geschiedde het. De volgende morgen stond hij vroeg op, hij wrong het vacht uit en hij perste uit het vacht een volle schaal water. En toen zei Gideon tot God: "Dat Uw boosheid niet verhit worde tegen mij, dat ik nog eenmaal spreke; laat mij alstublieft nog eenmaal het vacht beproeven. Laat alstublieft alleen in het vacht droogte zijn en op heel het land dauw." En God deed alzo in die nacht; droogte was alleen op het vacht en op heel het land was dauw.

En dat is feitelijk de korte geschiedenis die we vandaag onder ogen zien, waarna we ons de volgende keer, Deo Volente, gaan bezighouden met de eigenlijke strijd die Gideon moet gaan uitvoeren. Ook dat is een bekend verhaal. O ja, wat heet: de driehonderd man die hij uiteindelijk moet uitselecteren om vervolgens in de vlakte van Israël de strijd aan te binden. Maar dat is hoofdstuk 7. Nu kijken we dus naar deze paar verzen uit Richteren 6, het slot van dat hoofdstuk.

Dan lees je in vers 36: "En Gideon, hij zei tot God." Het is heel grappig, ik heb dat gelezen in de kanttekeningen van de Statenvertaling. Daar wordt gezegd dat je ook kunt lezen: "hij had gezegd". Dat is in het Hebreeuws niet helemaal duidelijk. En in dat geval volgt deze geschiedenis niet chronologisch op het voorgaande, maar is dit nog weer even een terugblik op wat daaraan voorafging, namelijk voordat hij de ramshoorn had geblazen. En inderdaad, het komt wat vreemd over om dit chronologisch ook na vers 35 te lezen. Het is veel logischer om te verstaan dat hij dit deed voordat hij de ramshoorn blies. Want laten we wel wezen: toen hij eenmaal de ramshoorn blies en Israël tot de strijd verzamelde, toen wist hij dat God hem had geroepen om de strijd aan te binden tegen de vijandige legers. Dus dan is het een beetje onlogisch om dit als chronologisch opeenvolgend te lezen. Hoe het ook zij, het doet er niet zo heel erg veel ter zake, alleen het is wat begrijpelijker om het zo te verstaan. Gideon had tot God gezegd, namelijk op een eerder moment.

En dat betekent dus dat dit tweede intermezzo eveneens plaatsvindt na Gideons roeping en voordat hij Israël verlost. En ik hoop dat u of jij nu met typologische oren dit ook beluistert. Dus als je leest dat dit was na zijn roeping om Israël te verlossen, maar voordat hij dat daadwerkelijk ook doet, dan spreekt dat ook van de tijd voordat Christus – of laat ik het anders zeggen: Christus is geroepen, maar Zijn uiteindelijke overwinning op Israëls vijanden en de bevestiging van Zijn koninkrijk moet nog plaatsvinden. Houd die gedachte even vast.

Gideon had gezegd tot God: "Indien U door mijn hand Israël wilt redden, zoals U hebt gezegd." Dus hij doet een beroep op Gods woorden, maar hij is daar dus niet helemaal tevreden mee. Voordat ik nu verder ga, wil ik nog even deze opmerking maken, want het is mij opgevallen dat heel veel mensen, ook uitleggers – en dat klinkt wat laatdunkend...

De Theologische Valkuil van de Antropocentrische Lezing ↑ hoofdstukken

Ik bedoel het niet zo, maar ik doel op de 'zondagsschoolversie', door zo'n geschiedenis te lezen en die meteen praktisch op onszelf toe te passen. Wat kunnen we van zo'n geschiedenis leren? De strekking daarvan ligt vaak voor het oprapen, maar dat is werkelijk een oppervlakkige lezing als je direct zo'n conclusie trekt.

Als dingen niet duidelijk zijn in je leven en je wilt weten: "God, welke kant moet ik nu eigenlijk op? Die kant of die kant? U hebt dat nu wel gezegd, maar wilt U mij een teken geven?" Nu zul je niet zo gauw op het idee komen om een schaapsvel op de dorsvloer te leggen – zowel het een als het ander is niet zo direct voorhanden – maar de gedachte erachter wel.

Ik ken trouwens mensen, en ik heb meerdere verhalen gehoord in die sfeer, bij wie de zaken niet duidelijk zijn en die het dan aan God voorleggen: "Nou, weet U wat, ik maak met U deze afspraak: als het zó gebeurt, dan ga ik dat doen. Gebeurt het niet, nou, dan heb ik pech, dan gebeurt het dus niet." Om daaruit dan af te leiden wat Gods weg is... dat lijkt me niet alleen onbijbels om die conclusie uit deze geschiedenis te trekken.

Het is overigens wel zo – en dat moet ik er even bij zeggen, ook ten voordele van Gideon – dat Gideon in de Schrift wordt voorgehouden als een man van geloof. Je leest het in Hebreeën 11, waar zijn naam ook wordt genoemd. Hij baseert zich hier ook op het feit dat God gesproken heeft: "U hebt het gezegd." Hij vraagt alleen een bevestiging. Maar de echte betekenis zit hem niet in wat ik ervan kan leren of eventueel kan kopiëren om het toe te passen in mijn leven.

Weet u, dat is zo'n typische – ik noem het een egocentrische of, om het nog duurder te zeggen, een antropocentrische lezing van de Schrift. Dat wil zeggen dat die hele Schrift eigenlijk over mij gaat; over wat ik moet doen of eventueel niet moet doen. Maar dan ben ik feitelijk het brandpunt van de hele Schrift. Van die gedachte moet je gewoon af, want daar gaat het niet over.

Een van de dingen die je juist zou leren, is dat het niet om mij gaat. Het geweldige is dat als je eenmaal gaat inzien waar het werkelijk om gaat, je juist dan ook tot je bestemming komt. Het gaat er in deze geschiedenis niet om wat ik ervan kan toepassen of hoe ik het zou kunnen toepassen. Trouwens, ik vind het in het algemeen al een beetje een vreemde benadering om geschiedenissen zo te lezen. Want ja, dan kun je ook weer een heel andere geschiedenis lezen en daar zou je een exact tegenovergestelde les uit kunnen trekken.

Zo werkt dat niet. Het gaat erom dat heel de Schrift getuigt, zoals ze dat zelf ook inderdaad aangeeft. Als je de Schriften leest volgens de regels die ze zelf stelt, gewoon naar haar eigen claims en pretenties, wel, dan zou je lezen hoe dit alles spreekt van wie God is en van Zijn plan, en vooral van Degene door wie Hij dat alles gaat realiseren. Oftewel: het gaat allemaal over Zijn Zoon.

Heel de Schrift – zoals die mannen die naar Emmaüs gingen dat ooit hoorden van die Vreemdeling – heel de Schrift getuigt van de opgestane Christus. Heel de Schrift. Dus van Genesis tot en met Maleachi aan toe spreekt alles van Hem. Kijk, dat is een heel andere start, een heel ander uitgangspunt. Dan zijn we niet op zoek naar onszelf, maar dan zijn we op zoek naar Hém. Want Hij is verborgen in de Schrift en dan ontdek je zulke schatten.

Gideon zei dus tot God.

Het Schaapsvel: het Geslachte Lam uit Jesaja 53 ↑ hoofdstukken

Het is eventueel een lam of een schaap dat geslacht is, waarvan dat is overgebleven, of eventueel dat wat overgebleven is van een geschoren schaap. En het is niet alleen maar een logische link die ik nu leg, maar het is ook een link naar een bekende Messiaanse profetie. U ziet hem hieronder vermeld: Jesaja 53. Daar vind je echt een regelrechte profetie uit de mond van Jesaja. Eeuwen van tevoren kondigde hij al aan wie de knecht van Yahweh zou zijn: de Messias.

De Messias zou niet alleen degene zijn die over Israël zou heersen en koning zou zijn, om op de troon van zijn vader David te gaan zitten, maar hij is ook de man van smarten. Dat is trouwens een term die ook aan dit hoofdstuk ontleend is. Hij zou verworpen worden door zijn volk. In die volgorde, dat wil zeggen: hij zou eerst verworpen worden door zijn volk en pas daarna zou hij ook daadwerkelijk koning zijn.

In Jesaja 53 lees je deze woorden: dat hij als een lam ter slachting geleid wordt, en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open. En hij werd inderdaad geslacht; hij werd doorstoken, lees je. Wij hebben hem achteraf niet geacht; hij was veracht door het volk.

Er zijn zulke opmerkelijke details in die hele profetie die regelrecht slaan op onze Heer Jezus Christus. Maar vooral dit: hij was als het lam dat ter slachting geleid wordt en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders. Trouwens, ik wijs er even op dat dat allemaal ook gebeurd is op de dag dat het lam geslacht moest worden. Daar was zelfs een speciale feestdag of hoogtijdag voor, namelijk de dag van Pascha. De dag van het Pascha, de dag dat het lam geslacht zou worden – dat is ook precies de dag dat Pesach eigenlijk officieel begon – was de dag dat onze Heer stierf aan het kruis.

God had die datum dus al gefixeerd en vastgesteld wat er zou gebeuren. Waarom ik dit nu zeg, is dat wat Gideon hier op de dorsvloer neerlegt, een vacht van wol is. Het is dus iets wat herinnert aan een lam dat geslacht is of aan een schaap dat geschoren is. Dan weet je: aha, van Hem moet het spreken. Laten we even verder lezen; hij legt dat dan op de dorsvloer.

De Dorsvloer: Gods Raadsbesluit voor Jeruzalem en Sion ↑ hoofdstukken

Dat is een heel boeiend onderwerp: waar je in de Schrift zoal dorsvloeren aantreft. Tegenwoordig speelt dat helemaal geen rol meer, want we doen het tegenwoordig allemaal machinaal. Voor zover landbouw hier nog een rol speelt, heb je dorsmachines. Maar een dorsvloer zoals dat vroeger ging, de plaats waar het kaf van het koren gescheiden wordt, dat speelt in de Bijbel nogal eens een rol.

Bekend is vooral de geschiedenis van Ruth, die Boaz ontmoette op de dorsvloer. In de nacht ontmoette zij hem daar, nadat hij gedorst en gewand had. Want op de dorsvloer werd niet alleen gedorst, maar ook nog eens een keer gewand. Weet u wat dat is? Bij het dorsen werd het graan uit de aren geklopt, maar om het kaf te laten wegwaaien werd het vervolgens opgetild. Als er dan wat wind stond, vielen de zware korrels weer naar beneden op de vloer en werd het lichte kaf weggewaaid. Zo werd daadwerkelijk het kaf van het koren gescheiden. Dus eerst het dorsen en vervolgens werd er gewand.

Maar waar doet de dorsvloer nog meer aan denken? Behalve aan allerlei Bijbelse geschiedenissen moet u namelijk dit weten: dat de stad Jeruzalem feitelijk haar betekenis ontleent – historisch gezien – aan een dorsvloer. Zojuist werd er al even op gewezen: de dorsvloer van Arauna. Je leest in 2 Kronieken 3 vers 1 het volgende. Eigenlijk gaat daar nog een hele geschiedenis aan vooraf, maar dan staat er: "Toen begon Salomo met de bouw van de tempel te Jeruzalem op de berg Moria, waar Yahweh aan zijn vader David ooit verschenen was." Het was op de plaats die David daarvoor had bestemd: op de dorsvloer van de Jebusiet Ornan. Of later in een andere geschiedenis heet hij Arauna; een andere spelling, maar dat doet niet ter zake. Het gaat om de dorsvloer.

De tempel is dus gebouwd op een dorsvloer. Of laat ik het anders zeggen: Jeruzalem. Waarom is Jeruzalem zo’n stad van betekenis? Dan kun je zeggen: omdat daar de troon van David gevestigd was en van daaruit werd geregeerd. Jawel, maar waarom stond die troon daar? Nou, omdat Jeruzalem de stad was waar de tempel stond. Ja, maar waarom stond de tempel dáár dan? Dat kwam omdat daar ooit een dorsvloer was. De plaats van de tempel is van origine de dorsvloer. Als je teruggaat in de archieven, dan kom je uit bij de geschiedenis van David. Er wordt trouwens uitgebreid beschreven hoe hij die plaats koopt van een Jebusiet. Want het was eigenlijk een stad van nauwelijks enige betekenis: Jebus. Maar die stad krijgt haar betekenis omdat die dorsvloer de plaats wordt waar de tempel later gebouwd zou worden. Dus eigenlijk is Jeruzalem gebouwd rondom een dorsvloer.

En daar zit nogal wat aan vast. Laat ik dan een tweede reden noemen. Jeruzalem zelf is, als je het historisch bekijkt, een dorsvloer. Maar als je het profetisch bekijkt, geldt dat net zo goed. Nu kom je eigenlijk bij de diepere betekenis, want nu neem ik u even mee naar de profeet Micha. Hij voorzegt een strijd die in onze dagen nog steeds toekomstig is, namelijk dat de volkeren verzameld zullen worden. Lees maar met me mee, dit is profetisch. Ik val natuurlijk midden in de tekst, maar er staat: "Wel zijn nu vele volkeren tegen u [Jeruzalem] vergaderd, die zeggen: zij worde ontwijd, en mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen." De vijandige ogen zijn gericht op die stad die zij willen ontwijden en verwoesten. Zij zeggen: we gaan met die stad doen wat wij willen. Heel wat profetieën gaan over deze gebeurtenissen, over wat daar in die stad nog gaat plaatsvinden over trouwens niet al te lange tijd.

Dit is hun plan. Dit is het idee van de VN, van de naties die inderdaad zo’n plan hebben voor Jeruzalem: mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen. Maar dan staat er heel laconiek: "Zij kennen de gedachten van Yahweh niet en verstaan zijn raadslag niet." Zij begrijpen Zijn bedoeling en Zijn plan daarover niet. Zij verstaan Zijn raadslag niet, dat Hij hen verzamelt. Zij denken dat zij actief optrekken, want zij hebben een plan opgezet, een strategie ontworpen en de boel gemobiliseerd. Ze denken: wij komen in actie en wij gaan doen wat wij ons hebben voorgenomen. Nou, forget it, zo is het helemaal niet. Waarom redeneren ze zo? Wel, zij kennen gewoon de raadslag van Yahweh niet. Die raadslag lees je ook in Psalm 2, dat over dezelfde tijdsperiode gaat. Daar staat: "Die in de hemel zetelt, lacht." Weet u waar de Heer Zich om amuseert? De Heer amuseert Zich ontzettend over alle plannenmakerij van de mens. Er is een liedje, een popsong van Robbie Williams, die dat ook zegt: dat God alleen maar lachte toen ik Hem mijn plannen vertelde. En zo is het maar net. Als je God aan het lachen wilt krijgen – als ik het even heel oneerbiedig mag zeggen, maar u begrijpt wat ik bedoel – dan moet je Hem jouw plannen vertellen.

Het idee is dus dat zij denken actief Jeruzalem te ontwijden. In werkelijkheid zijn zij niet degenen die dat actief doen, maar zij worden verzameld. En dan staat erbij: "Als schoven op de dorsvloer." Je kunt je voorstellen hoe dat van oudsher in zijn werk ging: dat als de tarwe- of gersteoogst binnengehaald werd, al die schoven op de dorsvloer werden gebracht. Daar moest het kaf van het koren gescheiden worden. Nou, dat gaat in de eindtijd gebeuren op Sion, in Jeruzalem. Daar wordt het kaf van het koren gescheiden. Dan begrijp je waarom er nog een veel diepere zin in gelegen is dat Jeruzalem in feite een dorsvloer is. Dat is namelijk de plaats die God bestemd heeft om inderdaad het kaf van het koren te scheiden. Straks brengt Hij al die volkeren als schoven op de dorsvloer daar bijeen. En zij maar denken dat zij actief zijn in het volvoeren van hun plannen. No way. Zo gaat het niet. Hij voltrekt Zijn plan en Hij heeft Zijn eigen gedachten en Zijn eigen raadslag. Hij verzamelt hen, maar het gaat er nu even om: als schoven op de dorsvloer. En dat is bij Sion, de bergen van Sion. Dus dat is een prachtige gedachte.

Kijk, nu zou je natuurlijk kunnen zeggen: heeft de schrijver van het boek Richteren – wie dat dan ook geweest is – dit allemaal in gedachten gehad? Nee, ongetwijfeld niet. Maar daar gaat het niet om. Het gaat er niet om of de schrijver van het boek Richteren dat wist. Hij tekende het op. Ik weet alleen wel dat de Schrift geïnspireerd is door die ene God. Hij heeft het zo allemaal laten optekenen – en ja, zo is de geschiedenis ook gegaan – omdat dit een betekenis heeft. We gaan weer even terug: Gideon zegt dus: "Ik leg een vacht van wol op de dorsvloer." We weten waar dat van spreekt: van een lam dat geslacht is, van Hem die als een schaap geschoren werd. Dat vacht legt hij op de dorsvloer, oftewel daar in Sion. En nu zegt hij: "Indien er alleen op het vacht dauw zal zijn..."

De Dauw Des Hemels: een Beeld van Zegen en Opstandingsleven ↑ hoofdstukken

Maar nu nog iets. Wat is de betekenis van dauw? Ja, wat is dauw? Nou, laat ik het dan maar meteen zo zeggen: het is een type van zegen. Daar heb je trouwens niet veel fantasie voor nodig om dat te begrijpen, want alle zegen komt immers van boven. Was er ooit een televisieprogramma of serie die zo heette? "Alle zegen komt van boven". Ja, vanwaar anders?

De Bijbel spreekt trouwens ook heel dikwijls over de dauw des hemels. Je leest in de profetieën dat God het land dauw van de hemel zou geven. Er wordt zelfs ergens in de profeten gezegd dat Israël en heel de woestijn — dat geldt trouwens voor dat hele land in het Midden-Oosten — zal gaan bloeien als een roos. Er staat dan nog bij dat dit niet zal gebeuren door irrigatiewerken, maar door de dauw des hemels. Dat wil zeggen: een compleet veranderend klimaat. Het komt dus niet door de inventiviteit van de Joden die daar geweldige irrigatiesystemen aanleggen waardoor het land inderdaad weer gaat bloeien. Nee, God zegt: "Ik doe het. Ik doe het."

Eigenlijk is daarmee ook gezegd dat het niet van beneden komt, maar van boven. Gewoon door dauw, door regen; dat wat van boven neerdaalt. Als type is het uiteraard ook zo dat het van Hém komt. Alle regen komt van boven, nietwaar? Daarmee is het niet alleen een type van zegen, maar ook concreet van leven. Want door dauw wordt de aarde en het gewas bevochtigd, en daardoor komt het tot groei en overvloed.

In het Hebreeuws is het woord voor dauw tal. Ik had ooit een Israëlische collega die de achternaam Tal had. Het is het Hebreeuwse woord voor dauw dus. De eerste keer dat dat woord tal wordt gebruikt in het Oude Testament, is in Genesis 27, als Jakob gezegend wordt — lafhartig trouwens — door zijn vader Izak. Je leest dat Jakob dichterbij kwam en hem kuste. Toen Izak de geur van zijn klederen rook, zegende hij hem. Izak zegende zijn zoon Jakob en zei: "Zie, de geur van mijn zoon is als de geur van het veld dat Yahweh gezegend heeft. God zal u geven de dauw van de hemel en van de vette streken der aarde en overvloed van koren en most."

Dan zie je meteen hoe dat is: dauw komt van boven en dat is de zegen. Het gaat erover dat God zal geven en Yahweh zegent. Hoe? Nou, dat doet Hij door de dauw van de hemel, heel concreet. Dat is voor ons Nederlanders misschien iets moeilijker voor te stellen, hoewel we het na een periode van droogte ook een klein beetje begrijpen. Maar in het Midden-Oosten en in zoveel landen in de wereld is het volstrekt helder dat een mens afhankelijk is van dat wat Hij van boven geeft. Alleen daardoor is het mogelijk dat daar koren en most is. Dat wil zeggen: de vrucht van de wijnstok; niet alleen eten en drinken, maar ook vreugde en overvloed.

Dat is waar de tal, de dauw, van spreekt. Het spreekt van leven, want door dauw wordt dood leven. Een woestijn komt tot leven door de dauw van de hemel. Dauw is een beeld van zegen, jawel, en nog meer van leven. Daardoor spreekt het ook van vrucht, want dat brengt leven nu eenmaal met zich mee en voort.

Laten we nog even goed inzoomen op de geschiedenis. Een vacht van wol wordt op de dorsvloer gelegd en de vraag van Gideon is: "Als alleen op het vacht dauw zal zijn en op heel het land droogte, dan zal ik dat weten." Het schaapsvel is bedauwd; de dorsvloer en het omliggende land zijn droog.

Het Eerste Teken Vervuld: Leven te Midden van Doodse Droogte ↑ hoofdstukken

Is dit niet precies wat vervuld is in de eerste komst van Christus? Hij is het lamsvel. Hij is het Lam dat geslacht werd. Hij is het schaap dat stom was voor zijn scheerders. Hij kwam tot Zijn volk, Hij kwam ook naar Jeruzalem. Sterker nog, het lamsvel werd gelegd in Jeruzalem. Daar ging Hij als een Lam ter slachting, in die stad. Hij werd veroordeeld en Hij deed Zijn mond niet open. Dat was in die stad, voor Pilatus en Herodes; noem ze maar op, het staat er precies zo in. Daar op de dorsvloer werd Hij gelegd. En daar op de dorsvloer werd dat schaapsvel bedauwd. Dat wil zeggen: het ontving zegen en leven.

En dan bedoel ik Leven met allemaal hoofdletters. Want wat gebeurde er? Nadat Hij Zich als een lam ten brand had gegeven en stierf aan het kruis, werd op de derde dag de steen weggewenteld en ontving Hij Leven. Met hoofdletters, want toen werd de dood overwonnen. De dood was toen overwonnen, want toen kwam er Leven aan het licht dat de dood achter zich heeft. Onvergankelijk leven kwam er aan het licht. Dat is de dauw. Daar werd het schaapsvel op de dorsvloer bedauwd. Toen kwam er Leven aan het licht, terwijl het eromheen al hartstikke dor en droog was.

We zingen wel in een lied: "Daar juicht een toon, daar klinkt een stem", maar dat is eigenlijk profetisch. "Die galmt door gans Jeruzalem." Jazeker, maar dat gaat gebeuren. Inmiddels is het wel zo dat Jeruzalem de dorsvloer is, maar op die dorsvloer wordt de stem nog niet vernomen. Het is allemaal verborgen; daar is het nog steeds kurkdroog en doods. Maar er is er Eén: alleen het lamsvel. Alleen Hij, het geslachte Lam. Laat ik het anders zeggen met het boek Openbaring: het Lam dat geslacht is, staat. Dat kan maar één ding betekenen. Een lam dat geslacht is, ligt normaal gesproken natuurlijk alleen maar neer, want het is dood. Maar het bijzondere van het Lam dat geslacht is en dat wij kennen, is dat Hij staat. Dat wil zeggen: Hij is opgestaan uit de doden. Dat is het lamsvel dat bedauwd is, terwijl al het omliggende nog volstrekt dor, droog en doods is.

Dat is het eerste teken. En Gideon zegt: "Indien er alleen op het vacht dauw zal zijn en op heel het land droogte, dan zal ik weten dat U door mijn hand Israël zult redden, zoals U gesproken hebt." De eerste bevestiging dat Hij inderdaad Israëls Redder en Verlosser is, ligt in het feit dat Hij de Eersteling is, terwijl het omliggende land nog dor en droog is.

En dan vervolgt de geschiedenis: de volgende morgen stond hij vroeg op. Waar doet u dat aan denken? De volgende morgen, des morgens vroeg stond hij op... Je zou haast zeggen dat het zo uit het Nieuwe Testament is komen lopen. Wat een bijzondere gang van zaken, maar u begrijpt het. Gideon wrong het vacht uit. Het was vochtig, het was echt drijfnat. Dat is het idee, want er staat: "Hij wrong het vacht uit en hij perste het uit het vacht." Het was een volle schaal water, terwijl het land droog was. Alleen dat schaapsvacht was vol van dauw.

Laten we het even op een rijtje zetten: het was vroeg in de morgen, het was op de dorsvloer — in Jeruzalem dus, want daar spreken we over — en het was in het schaapsvel. En wat in dat schaapsvel, dat herinnert aan de slachting, aanwezig was, was een volheid van Leven. Een volle schaal water: dauw, zegen, Leven van de hemel. Ziet u hoe geschiedenissen in het Oude Testament werkelijk tot leven komen? Ik heb er al een paar keer op gewezen aan de hand van deze geschiedenissen. Het spreekt inderdaad allemaal van de overwinning op de dood. Heel de Schrift is levend woord, omdat het gaat over een historisch feit, even buiten de poorten van Jeruzalem, daar op de dorsvloer. Daar werd inderdaad Leven aan het licht gebracht, en dat is de garantie dat de dood eenmaal ook tenietgedaan wordt.

Dat is hoop, dat is Leven. Ik zeg er altijd bij: dat is Leven met hoofdletters, want we hebben de neiging dat altijd weer naar beneden te trekken. Wij noemen het al snel "leven"; wij spreken van leven als we het hier heel aangenaam hebben. "Wat een heerlijk leven!" Maar dat is allemaal nog leven met kleine lettertjes. Of zal ik het anders zeggen? Het is gewoon — eventjes zwartgallig gezegd — het is gewoon sterven. Wat wij hier leven noemen, is sterven. Als je het echte Leven kent, dan noem je dit geen leven meer; dit is sterven. Dat is trouwens helemaal niet zwartgallig. Dat zeg je juist omdat je het echte kent. Dan krijg je pas echt perspectief. Dat is wat je in dat eerste teken ziet. Maar Gideon is nog niet tevreden.

Het Tweede Teken: Israëls Opstanding Na Twee Millennia ↑ hoofdstukken

Hij vraagt om een nieuwe bevestiging. Toen zei Gideon tot God... Het is trouwens opmerkelijk, want in deze geschiedenis van Gideon lees je iedere keer over Yahweh, Yahweh, Yahweh. Maar in dit intermezzo wordt de godsnaam niet genoemd, dat wil zeggen: de godsnaam die Hij heeft voor Zijn volk Israël. Er wordt steeds gesproken over God, dus niet over Yahweh. Ik geef het u even ter overweging mee; de naam Yahweh, de naam in relatie tot Israël, speelt in deze onderbreking even geen rol. Ik ga het verder niet toelichten, ik zou zeggen: vul het plaatje zelf verder in.

En toen zei Gideon tot God: "Dat Uw boosheid niet verhit worde tegen mij." Want ja, het is nogal wat om nu nog verder te gaan vragen. Dit was immers al na de roeping, die ook al zo wonderlijk was gegaan, en na het eerste teken. Dan moet je toch maar durf in je lijf hebben om nog iets te vragen. Maar goed: "Dat ik nog eenmaal spreke. Laat mij alstublieft nog eenmaal het vacht beproeven." Het gaat dus eigenlijk om dat vacht, dat inmiddels al op een wonderbaarlijke wijze bedauwd was. Dat is toch wel een goed Nederlands woord, hè? Bedauwd, ja. "Laat alstublieft alleen in het vacht droogte zijn en op heel het land dauw."

Nu vraagt hij het dus precies omgekeerd. Dat vacht was al bedauwd, dus dat hoeft nu niet meer geraakt te worden. Het volgende teken is dat op het hele land dauw is. En God deed alzo in die nacht. Dat was dus de tweede nacht. Oftewel: wanneer kwam hij erachter? Op de derde dag, na de tweede nacht. Dat moet veelzeggend zijn. U zegt misschien: "Ja, maar het wordt hier toch niet geteld?" Nee, maar we worden geacht zelf te kunnen tellen. Dit was na de tweede nacht, dus op de derde dag.

Ik heb er expres de schriftplaats bij genomen uit Hosea 6, waar gesproken wordt over Israël dat na twee dagen, op de derde dag, tot leven zou komen. Met andere woorden: Jezus Christus, de Eersteling, het schaapsvel, Hij stond op de derde dag op. Jazeker. Maar Israël als volk staat ook op de derde dag op, alleen dan op een ander niveau. Dat wil zeggen: niet een dag in de sfeer van vierentwintig uren, maar een dag zoals God rekent, namelijk als een millennium. Voor Hem is één dag als duizend jaar, en dan krijg je het verhaal dat Israël na tweeduizend jaar, na twee millennia, tot leven gebracht wordt.

Dat maakt de tijd waarin wij leven natuurlijk zo markant, want we zitten gewoon aan het einde van die twee millennia. Dat hoeven we nu helemaal niet eens op het jaar nauwkeurig te berekenen, maar we zitten er gewoon aan het eind. Het eerste teken heeft plaatsgevonden en het schaapsvel is bedauwd. Hij stond op ten derde dagen op en Israël zou ook opstaan ten derde dagen, ook na twee millennia. En daar gaat inderdaad dat tweede teken ook over, want er staat: "...en droogte was alleen op het vacht, dat reeds wonderbaarlijk bedauwd was."

Dat is eigenlijk, als ik het goed versta, typologisch de gedachte: dat schaapsvel was reeds bedauwd, en nu was heel het land bedauwd. Op heel het land was dauw. Dus wat eerst alleen het schaapsvel ten deel viel — namelijk dauw, zegen, Leven met allemaal hoofdletters, opstandingsleven — dat valt nu, na die tweede nacht, ten deel aan heel het land. Of zo u wilt: de hele aarde. Ik heb u wel eens vaker uitgelegd dat het woord voor 'aarde' en 'land' in de Bijbelse talen gewoon hetzelfde woord is. Het land is gewoon het droge. Dat kan één specifiek stuk land zijn, maar ook het land in het algemeen. Ha-aretz staat hier, en dat is de aarde of het land.

Dus eerst het schaapsvel bedauwd, daarna heel het land. Of zo u wilt: heel de aarde bedauwd. Dat gaat gebeuren, en in die volgorde ook. Zoals het eerste teken spreekt van de eerste komst van Christus, zo spreekt het tweede teken van de tweede komst van Christus. En nu neem ik u ten slotte mee naar...

Psalm 133: Aärons Zalving en de Dauw op de Bergen van Sion ↑ hoofdstukken

We gaan naar Psalm 133. We lezen de hele psalm, maar die is niet zo lang; er zijn maar drie verzen. Er zijn er onder u, en ik hoor daar ook bij, die het in het Hebreeuws kunnen zingen: Hineh ma tov u’manayim shevet achim gam yachad. Zo is het. Dat betekent: zie hoe goed en hoe liefelijk het is als broeders ook tezamen wonen. Waar deze psalm over gaat, is het huis van Jakob, de twaalf broeders tussen wie zoveel onmin en toestanden is geweest. Het gaat erover dat zij weer tezamen zullen wonen in het land. Het is in het algemeen natuurlijk een prachtig plaatje als er huiselijke vrede is, als het gezin, de familie, het huis en de broeders samen leven en samen wonen. Hoe liefelijk en hoe goed is dat.

Dan staat er een heel bijzondere vergelijking bij – of eigenlijk vergelijkingen. Op het eerste gezicht lijkt het misschien vreemd, maar er zit zoveel in. Ik wil alleen een paar dingen aanstippen die van belang zijn in relatie tot de dorsvloer en het schaapsvel. In vers 2 wordt het vergeleken met de goede olie op het hoofd, neerdalende op de baard van Aäron, die neerdaalt op de zoom van zijn aangemeten klederen, zijn hogepriesterlijk gewaad. Waaraan wordt hier gerefereerd? Er wordt gesproken over de broeders die tezamen wonen en dat dit zo goed en liefelijk is, maar het is ook profetisch. Het wordt vergeleken met de installatie van Aäron. Ooit werd Aäron gesteld tot Israëls hogepriester. Hoe? Hij werd gezalfd. Niet met een paar druppeltjes, maar er ging echt goede olie overheen, olijfolie. Die olijfolie kwam op zijn hoofd terecht, werd uitgegoten uit een hoorn en daalde neer op zijn baard. Je ziet het zo voor je: die olie vloeit rijkelijk terwijl hij gezalfd wordt.

Anders gezegd: hij werd gezalfd met olie en werd daarmee eigenlijk een mashiach. In het Hebreeuws is ‘gezalfde’ exact hetzelfde als Messias, of in het Grieks: Christus. Hij werd tot Christus gemaakt en tot hogepriester gesteld doordat hij olie ontving. Nu moet u weten dat olijfolie een prachtig type is van onvergankelijk leven. We hebben het daar vaker over gehad en ik ga dat nu niet verder uitleggen, maar ik ga er even vanuit dat dit bekend is: olijfolie is een type van onvergankelijk leven. Hoe werd Aäron hogepriester? Doordat hij gezalfd werd. Hoe krijgt Israël zijn eigenlijke, definitieve Hogepriester? Doordat de Messias is opgestaan uit de doden en onvernietigbaar leven kreeg. In Hebreeën 7 gaat een heel hoofdstuk over hoe de ware Hogepriester ook werkelijk Hogepriester is geworden: niet krachtens een wet van vleselijke afkomst, maar krachtens onvernietigbaar leven. Hij stond op uit de doden en sindsdien is Hij de Hogepriester.

Dat betekent dat de olie die in vers 2 op het hoofd van Aäron neerdaalt – waardoor hij Israëls hogepriester werd – feitelijk een type is van Gideon, of parallel loopt met het eerste teken van Gideon. Het lamsvel werd bedauwd. De Hogepriester werd met olie gezalfd en ontving onvergankelijk leven. De parallel is heel evident. In beide gevallen spreekt het beeld typologisch van exact hetzelfde verhaal, namelijk van Jezus Christus die opstond uit de dood en daardoor ook Israëls Hogepriester is.

U vraagt zich nu misschien af waarom ik dit aanhaal in verband met de dauw. Laten we het laatste vers van Psalm 133 lezen. Naast de vergelijking met de olie staat er in vers 3: "Het is als dauw van Hermon die neerdaalt op de bergen van Sion." Zoals de dauw neerdaalt op de Hermon en deze berg tot leven, bloei en overvloed brengt, zo zal die dauw van de Hermon neerdalen op de bergen van Sion. Want daar – en dat kun je op twee manieren lezen: daar waar de broeders tezamen wonen, of daar op de bergen van Sion – bepaalt JAHWEH de zegen, oftewel: leven tot in de aeon. Dan weet je ook meteen wat zegen is: dat is leven tot in de aeon.

Zoals vers 2 samenvalt met het eerste teken aan Aäron die gezalfd werd en met het lamsvel dat bedauwd werd, zo valt vers 3 samen met de dauw van de Hermon die neerdaalt op de bergen van Sion, oftewel op de dorsvloer. In het eerste teken hadden we alleen het schaapsvel, maar hier hebben we heel de dorsvloer; de bergen van Sion. Daar zal de dauw rijkelijk neerdalen en daar gaat JAHWEH Zijn zegen en Zijn leven geven. En dan niet alleen op de bergen van Sion, maar ook op heel het land. Wat zeg ik? Heel de aarde zal dat leven ontvangen. Je ziet dat het in etappes gaat: eerst het lamsvel en uiteindelijk het geheel. Wij leven nu in die onderbreking. Het eerste teken heeft plaatsgevonden. Het tweede teken moet nog plaatsvinden en dat gaat ook binnenkort gebeuren, namelijk na twee dagen, na de twee millennia. Het gaat erom spannen en daar zien we naar uit. Dat is Gods programma. Het geweldige van zo’n wonderlijke geschiedenis – misschien een mooi zondagsschoolverhaal – is dat er zo’n diepgang in zit en dat er zo’n sprake van uitgaat. Het spreekt inderdaad van hoop en van leven dat sterker is dan de dood. Zullen we het daarbij laten voor morgen?

🎧 Gideon (3) – schaapsvel op de dorsvloer
Delen: