God rechtvaardigt de goddeloze!
19-08-2018 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op zondag 19 augustus 2018 te Rotterdam
Is dit geen extreme uitspraak? Zeker weten! De meeste uitleggers doen dan ook alle moeite om het weg te verklaren. Toch is het precies wat Paulus leert in Romeinen 4:5. En niet alleen in dit vers. Hij beschouwt het zelfs als de kern van het Evangelie omdat het dit geloof is dat God tot rechtvaardigheid rekent.
Deze studie is in gesproken vorm ook in andere talen beschikbaar.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Introductie: God Rechtvaardigt de Goddeloze! ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen, dames en heren, beste vrienden. Heel goed om u hier weer eens te mogen treffen, zo in de nadagen van deze zomervakantie, en zie daar: de zaal is toch alweer redelijk gevuld.
Ik wil u vanmorgen heel graag meenemen naar het gedeelte dat Zis zojuist heeft gelezen, maar ik moet er meteen bij zeggen dat het feitelijk een opstapje is naar het commentaar dat de apostel Paulus daarop heeft gegeven, namelijk op deze woorden die we lazen uit Genesis 15.
Ik heb het als titel meegegeven zoals u hier achter mij op het scherm ziet: ‘God rechtvaardigt de goddeloze!’ En ik heb er – dat is mijn eigen stoutmoedigheid geweest – een vet uitroepteken achter gezet. Want dat is nogal wat. Ik geef ook direct toe dat het een nogal extreme uitspraak is: de goddeloze die door God gerechtvaardigd wordt.
In de aankondiging van deze samenkomst had ik er al over geschreven, en ik ben daar in de loop der tijd, en ook in de voorbereiding van deze samenkomst, nog eens specifiek met de neus op de feiten gedrukt. In de loop der tijden zijn er vele pogingen gedaan om die waarheid te ontkrachten of te relativeren, maar het lukt niet. Het zijn allemaal pogingen om in feite – en dat is dan eigenlijk de conclusie – het Evangelie van haar hart, haar essentie, te ontdoen.
De Onvoorwaardelijke Belofte aan Abraham (genesis 15) ↑ hoofdstukken
Laten we eerst eens naar Genesis 15 gaan. Ik haak aan bij vers 5, bij de situatie die zojuist is gelezen. Abraham moet vaststellen dat hij inmiddels op redelijk hoge leeftijd is gekomen. Dat is een relatief begrip natuurlijk, want de beste man is 175 geworden; wanneer ben je dan op hoge leeftijd? Maar goed, ook in Bijbelse termen was hij wel degelijk op hoge leeftijd gekomen. De situatie was dat hij nog steeds kinderloos was. Het is een bekend verhaal, ik hoef dat nauwelijks toe te lichten. In datzelfde Romeinen 4 waar we straks naartoe gaan, zullen we ook zien dat zij beiden – en zo wordt dat dan genoemd – 'verstorven' waren. Dat wil zeggen: ze waren niet in staat om nog leven voort te brengen. Sara sowieso al niet, want zij was bovendien onvruchtbaar. Het ging haar niet meer 'naar de wijze der vrouwen', wat een eufemistische manier van zeggen is, maar we begrijpen wel wat daarmee bedoeld wordt. Wij zouden zeggen: in termen van vruchtbaarheid was zij over de datum. Dat klinkt een beetje oneerbiedig, maar goed. En van Abram lezen we – dat is trouwens op een iets later tijdstip, maar toch – dat ook hij gestorven was.
Dat was de situatie: ze waren kinderloos, ze hadden gewacht op kinderen en nu stelt Abram vast dat de erfenis naar zijn onderhorige gaat. U moet zich realiseren dat Abraham een steenrijke man was, en dan zou dat allemaal gaan naar de Damascener Eliëzer. Dat was de huisbaas, zeg maar. Maar dan wordt hij gecorrigeerd door God. Hij had het feitelijk kunnen weten, want de belofte was hem al eerder gedaan, maar nu wordt hem nog eens iets heel bijzonders getoond, ook letterlijk. Je leest dat God tegen hem zegt: "Ga maar eens naar buiten." God deed hem naar buiten gaan en zei... en u moet zich voorstellen, Abraham woonde in Berseba. Of dat toen ook al de woestijn was, is nog even de vraag, maar in elk geval: als je daar in de nacht omhoog kijkt, dan zie je echt wat. Hier in Nederland nauwelijks; zelfs als er een hele spectaculaire maan te zien is, ontgaat het fenomeen ons in Rijnsburg vaak compleet en moeten we het doen met de plaatjes die ervan geschoten zijn. Maar zo gaat dat niet in de streek waar Abraham woonde. Daar heb je een geweldig zicht op de sterrenhemel. En dan staat er dat God tegen hem zegt: "Zie toch op naar de hemel en tel de sterren, als je dat kunt tenminste."
Dan volgt de eigenlijke belofte, want dit is de inleiding tot Zijn vergelijking. God zei tot hem: "Zó zal jouw zaad, jouw nageslacht zijn." Eerder was trouwens al gezegd: niet alleen als de sterren des hemels, maar ook als het zand aan de oever van de zee dat niet te tellen is. Zo zal jouw zaad zijn. Dus niet de erfenis naar die Eliëzer waar je het zojuist over had, Abraham; nee, de erfenis gaat naar een lijfelijke zoon en bovendien is hij de stamvader van een groot volk. U moet zich voorstellen: Abraham kreeg later die naam. Er was trouwens nog steeds geen sprake van de beloofde zoon, maar toen al kreeg hij van God de naam, werd hij van Abram 'Abraham'. Hij kreeg er een 'he' in zijn naam bij, en daar is veel over te melden, maar het belangrijkste is toch wel dat hij daarmee 'vader van vele volken' genoemd wordt. Dat is bijna cynisch, of klinkt haast als satire, om dat tegen een kinderloze man te zeggen: "Je bent de vader van vele volkeren." Maar zo werd hij dus in de familie genoemd. "Vader van vele volkeren, kom je eten?" Leuk hè? Je zou haast zeggen: het is een wrange grap. Maar ja, wie het laatst lacht, u weet het hè, die lacht het best. Vandaar ook dat het kind dat uiteindelijk geboren werd, Jitschak ging heten. En dat betekent: lachen!
Dat is het leuke als je Gods belofte kent: dan heb je echt reden om te lachen. God lacht inderdaad ook alle beperkingen die de mens nu eenmaal heeft weg. Voor God is niets onmogelijk. "Zo zal jouw zaad zijn." Let op: dit is geen opdracht. Abraham krijgt niet de opdracht om vader te worden. Dat lijkt mij nogal duidelijk; hij had zijn best gedaan, zullen we maar zeggen, maar het was na tientallen jaren nog steeds niet gelukt. De hoop daarop was naar de mens gesproken – en hij had het aan de arts kunnen vragen – echt volkomen nul. Maar God zegt: "Zo zal jouw nageslacht zijn, als de sterren des hemels." En dat zal gebeuren zonder dat er voorwaarden worden gesteld. Dat benadruk ik nu met name. God doet een belofte en Hij zegt niet: "Abraham, als jij nou puntje puntje puntje doet, dan zal Ik zorgen dat jouw nageslacht of jouw zaad zo zal zijn." Nee, zo zal het zijn, wie jij ook bent en wat je er ook van gaat bakken. Dat is volkomen buiten de orde; het wordt er niet eens bij genoemd. Waarom? Omdat het namelijk een onvoorwaardelijke belofte is.
Dat betekent dus feitelijk dat wat hier gedaan wordt een belofte is, en daarmee ook een mededeling of een bericht. Feitelijk zou Paulus het later in de Galatenbrief ook zo noemen: aan Abraham werd het evangelie verteld. Dat wil zeggen: een goed bericht als dit. Dit is het goede bericht dat Abraham te horen kreeg: "Zo zal jouw nageslacht zijn. Daar sta Ik voor garant." Want van Abraham werd niets gevraagd, hem werd iets te verstaan gegeven: "Zo zal dat zijn." Het is geweldig trouwens om ook zo eens naar al die woorden te kijken. Ik herinner me dat ik dit op deze plaats wel eens vaker benadrukt heb, maar ik wil er graag nog even aan herinneren dat als je leest: "Gij zult een vader van vele volkeren zijn", dat dit niet betekent zoals wij in onze mindset vaak denken. Dat is niet alleen calvinistisch hoor, maar bij "gij zult" voel je de druk al op je schouder. O jee, dat gaat niet goed, want het is een last waar je onder bezwijkt. Er worden dingen van je gevraagd die, als het puntje bij paaltje komt, niet bereikt kunnen worden. Maar dat is niet wat "gij zult" hier betekent. Strikt genomen is het een voorzegging: "Jij zál een vader zijn van vele volken." En ook hier: "Zo zal jouw zaad zijn."
Geloven Is Gods Woord Beamen (amen Zeggen) ↑ hoofdstukken
En dan staat er over Abraham: "en hij geloofde in JAHWEH". Zo staat het er letterlijk. Er wordt hier een woord gebruikt dat in het Hebreeuws staat voor geloven, en daar zit ons woord "amen" in. Eigenlijk moet ik het anders zeggen: ons woord "amen" is uit het Hebreeuws overgenomen. Amen betekent "zo zal het zijn" of "het is waar". Dat is amen. In het Hebreeuws zie je dit woord dus duidelijk terugkeren. Abraham beaamde God dus. Hij nam het niet slechts ter kennisgeving aan.
Het is belangrijk om dat te onderstrepen. Geloven is niet... dat is het probleem dat ik een beetje met het woord "geloven" heb. Dat is de disclaimer die je er eigenlijk bij moet zetten als je het woord gebruikt. Bij ons heeft het vaak de klank gekregen van: "nou ja, ik geloof het wel". Als je het zo zegt, dan hoor je de onverschilligheid er al in doorklinken. Zo van: "jij zegt het, het zal me een zorg wezen". Bovendien heeft geloof bij ons vaak de algemene betekenis van een religie. "Welk geloof heb jij? Nou, ik ben moslim." Dan heet dat ook een geloof. Maar geloven wil zeggen: amen zeggen. Vanuit het Grieks is geloven "vertrouwen". Dat is dus iets van het hart. Het is dus niet zo dat je hier zit en zegt: "nou ja, papa en mama hebben me meegenomen, zij geloven het". Nee, geloven wil zeggen: ik stel mijn vertrouwen erop, dit is de waarheid. Dat is wat Abraham deed. U zegt het.
Abraham hoefde dus helemaal niets te doen. Hij kon ook helemaal niks doen. Abraham had zojuist zijn complete onvermogen moeten vaststellen en God zegt: "Jij bent dan weliswaar aan je plafond gekomen, maar jouw plafond, dat is mijn vloer. Daar sta Ik op." Dat wil zeggen: wat voor jou onmogelijk is, is voor Mij mogelijk. Dat is trouwens ook een uitspraak uit de geschiedenis van Abraham: "Zou voor JAHWEH iets onmogelijk zijn?", als Hij dat belooft. In feite is wat er beloofd wordt: leven uit de dood. Dat is het hele evangelie. Uit jouw verstorven lichaam of uit jullie verstorven lichamen – van jou, Abraham, en van Sara – zal Ik leven voortbrengen. En dat is toch precies wat het evangelie is? Dat er leven voortkomt uit de dood. Dat de dood niet het laatste woord is. Wij allemaal zijn stervelingen, jawel, maar God brengt leven voort. Leven met allemaal hoofdletters, dat de dood achter zich heeft. De dood is overwonnen. Dat is het evangelie. Abraham geloofde het al, in de kiem.
Wij kunnen dan zeggen – en dat klinkt misschien wat arrogant, vierduizend jaar later: "Wij weten zoveel meer". Ja, de geschiedenis is verdergegaan. Dat wat toen beloofd is, zijn zaad, is feitelijk Christus. Dat Zaad is inmiddels gekomen, dus de belofte is inmiddels vervuld. Voor ons is het dus niet slechts een belofte, het is een bericht. De belofte is vervuld. Maar goed, Abraham beaamde God. En dan staat erbij: "en Hij" – hoofdletter, God dus – "rekende het hem tot rechtvaardigheid". Dit is zo’n essentieel vers. Dat blijkt wel uit hoe vaak dit in het Nieuwe Testament wordt herhaald. Met name Paulus heeft het leeuwendeel van de brieven voor zijn rekening genomen, veertien brieven, en hij haalt dit zo vaak aan. Dit is een fundamenteel gegeven in zijn brieven.
God rekent. Dat is wat de uitdrukking betekent: God rekent geloof in een onvoorwaardelijke belofte tot rechtvaardigheid. Het is belangrijk om te zeggen dat dit niet een soort boekhoudkundige transactie is, zo van: "Jij bent niet rechtvaardig, maar Ik schrijf het je toch toe". Nee, als God iemand tot rechtvaardige rekent, zoals in dit geval Abraham, dan verklaart Hij: "Jij bent rechtvaardig". Hoezo? Deed hij dan iets? Nee, dat is juist het hele verhaal. Abraham beaamde dat hij niets kon en niets had in te brengen, en dat God Zijn belofte onvoorwaardelijk, hoe dan ook, zou vervullen. Dat geloof rekende God hem toe als rechtvaardigheid. Dat maakte Abraham tot een rechtvaardige.
Wat is een rechtvaardige voor God? Iemand die zijn best doet? Hoe vaak wordt dat niet verteld? Ik had het zojuist over geloof, dat in onze terminologie vaak niets anders is dan een synoniem voor het aanhangen van een religie. Vandaag zal het ongetwijfeld weer op vele kansels te horen zijn: "Doe je best", of er wordt een last op de schouders gelegd. Dan is het een verademing om werkelijk een Goed Bericht te horen over wat God doet. Dan ga je kijken zoals Abraham. Als je het niet van jezelf verwacht en evenmin van de mensen om je heen, waar zou je dan heen kijken? Ik hef mijn ogen op naar de bergen. En dan niet met een vraagteken, zoals de NBG-vertaling zegt: "Vanwaar zal mijn hulp komen?", maar: "Vanwaar mijn hulp komen zal". Dáárvandaan, van omhoog, waarvandaan anders? Dus: God rekende het hem toe tot rechtvaardigheid. Dat wil zeggen: Abraham is voor God een rechtvaardige. Waarom? Omdat hij volledig steunt op wat God toezegt. Dat is het.
Rechtvaardiging Zonder Werken (romeinen 4) ↑ hoofdstukken
Nou, Romeinen 4 is een hoofdstuk waarin Paulus dat uitgebreid uiteenzet en toelicht. En daar gaan we dan ook even naartoe. Ja, en dan begin ik te lezen in vers 2. Dan zegt Paulus dit: "Indien Abraham uit werken werd gerechtvaardigd, ja, dan heeft hij roem." Ja, waarom? Dan kan hij zich beroemen op iets wat hij presteerde. Als het werken waren geweest, als Abraham iets gedaan had, dan had hij kunnen zeggen: "Nou, dat heb ik gedaan en dat staat op mijn conto." Ongeacht wat die werken dan ook zijn; het idee bij werken is dat het een prestatie is die de mens aan zichzelf zou kunnen toeschrijven. Dus een verdienste. En dan kun je zeggen: "Nou, dan heb ik dat gekregen." Nou, als Abraham uit werken werd gerechtvaardigd, dan heeft hij roem natuurlijk. Dan kan hij zich beroemen, maar niet naar God toe. Dat wil zeggen: dan gaat de eer of de roem niet naar God toe. Nee, want dan heeft hij zelf iets gedaan.
Kijk, in zekere zin licht Paulus deze dingen toe, en ik doe het vanmorgen ook. Maar in feite is de hele bottomline van het verhaal zo verschrikkelijk simpel; een kind kan het feitelijk begrijpen. Daarom is het onvoorstelbaar hoe het de boze toch gelukt is – ik aarzel niet om dat zo te zeggen – om deze waarheid, die zo eenvoudig is en die een aantal eeuwen terug, vijf eeuwen geleden, zo’n centrale rol speelde in de kerkgeschiedenis van de Reformatie, altijd toch weer te verdraaien. En hoe men zelfs – en dat is eigenlijk het tragische verhaal van het protestantisme – hoe men van geloof via een achterdeur alsnog weer een werk heeft gemaakt. Dat is een diepe hoor!
Want u weet, de centrale waarheid van de Reformatie is: "door geloof alleen". Ja, dat is waar. Maar als men dan van geloof alsnog weer iets maakt van: "Ja, maar ik heb geloofd", dan is dat mijn prestatie. Ik heb – dat is de evangelische variant – "voor Jezus gekozen". Er zijn er nog meer hoor, maar het idee daarbij is altijd weer iets van de mens. Of: "Hij heeft alles gedaan, ik hoefde Hem alleen maar nog aan te nemen." U kent ook... nou ja, ik zeg "u kent", maar dat weet ik eigenlijk helemaal niet, want ik ken u, of tenminste heel veel van u, niet echt goed. Maar het is bekend en in ons calvinistisch Nederland speelt dat nog steeds trouwens een heel grote rol: de kwestie van, en dat heet dan zo in de officiële terminologie, "het aanbod van de genade". En dat betekent: in hoeverre is de genade nou een aanbod? En aan wie wordt het aangeboden? Wordt het zomaar aan alle mensen aangeboden? Of wordt het slechts aan – dat is dan de gedachte – de uitgekorenen aangeboden?
En weet u, het is helemaal niet eens een kwestie van aanbod. Het is gewoon een gegeven. Het is een mededeling. Het is niets... Ja, ik loop nu eventjes voor de fanfare uit, want ik ga het nog duidelijk maken. Het is niet van: "God wil jouw Redder zijn en jij mag dat aannemen." Of: "Hij is een Redder voor alle mensen." Nee, Hij is een Redder van álle mensen. En ik kan tegen elk mens zeggen: Hij – met een hoofdletter – is jóúw Redder. En dat betekent in gewoon Nederlands: Hij rédt jou. Hoe dan ook, wanneer dan ook, maar het feit staat: Hij is jouw Redder. Zoals Hij jouw Schepper is. En Hij is niet jouw Schepper omdat je dat gelooft; wat een onzin! Of Hij is jouw Rechter, dat wil zeggen: Hij zet alles recht. Hij richt jou. Dat is niet voorwaardelijk; nee, het is een gegeven. Hij is jouw God. Hij is jouw Schepper. Hij is jouw Redder. Ja, Hij is jouw Redder. Dat is een mededeling, een bericht. Dat kun je geloven of niet.
Even verder. We gaan naar Romeinen 4 vers 2. Daar wordt dus vastgesteld dat als Abraham gepresteerd zou hebben, dan had hij roem, maar dan gaat de roem niet naar God. Ja, want – en nou zegt Paulus – wat zegt de Schrift? En ik kan u verklappen: nu gaat hij citeren uit Genesis 15 vers 6, waar we zojuist uit lazen. Want daar zegt de Schrift: "Abraham nu geloofde God en het werd hem gerekend tot rechtvaardigheid." Nou, dus Paulus citeert nu uit zijn Hebreeuwse Bijbel. En wij staan in tijd ongeveer net zo ver van Paulus af als Paulus van Abraham stond. Dat wil zeggen: van Abraham tot Paulus is pakweg 2000 jaar, en van Paulus tot ons is ook ongeveer weer 2000 jaar. Dus het is 4000 jaar geleden.
Abraham, de aartsvader van het volk Israël, God die hem riep... en nu de centrale waarde: waarom was Abraham nu een rechtvaardige voor God? Was dat omdat hij zijn best deed? Nee, hij was een rechtvaardige omdat hij God geloofde op Zijn onvoorwaardelijke belofte. Nou, en dat is wat Paulus hier ook naar voren brengt. En niet alleen hier trouwens, hoewel hij het hier wel heel fundamenteel toelicht en uiteenzet.
Nou, dan gaat Paulus verder en hij zegt: "Nu wordt hem die werkt" – dat wil zeggen: die iets verdient – "het loon niet toegerekend naar genade of als gunst." Nee, als jij gewerkt hebt, dan kun je zeggen: "Ik heb recht op loon." En als je je loon krijgt, hoef je geen "dank u wel" te zeggen. Oké, het mag dan volgens de etiketten zo zijn dat je het wel doet, maar ik bedoel: het is een schuld. Schuld, dat wil zeggen: jouw werkgever is jou iets schuldig. Hij is verplicht het jou te geven. Dat is loon; je hebt het verdiend. Dat is zoals het gaat met werken. Werken is eigenlijk dus niks anders dan iets verdienen. En als je het krijgt, dan kun je daar aanspraak op maken, want de andere partij is verplicht, is schuldig om het jou te geven. Zo gaat het met werken.
En nou komt het. Romeinen 4 vers 5; het is het centrum. "Maar hem" – dat is Paulus dus die dit dan vervolgens toelicht – "maar hem die niet werkt," dus niks verdient, om welke reden dan ook. Als je even teruggaat naar de geschiedenis van Abraham, dan kun je sowieso natuurlijk al vaststellen: er viel niks meer te werken. Hij was allang met pensioen, zeg maar. Ja, in allerlei opzichten. Hem die niet werkt en dus ook niks verdient, en dus ook geen aanspraak op loon kan maken, maar geloof vestigt op Hem. Eigenlijk staat er: vertrouwt op Hem. Dat voorzetsel "op" staat erbij. Als je het combineert met geloof, dan moet je dus zeggen: geloof vestigen op. Of zoals wij zeggen: vertrouwen op.
Geloven is feitelijk niets anders dan vertrouwen. Dat is eigenlijk een mooier woord ook. In het woord "vertrouwen" ligt ook veel meer besloten dat het een zaak is van het hart. Je vertrouwt ergens op, of beter: je vertrouwt op iemand. Je vertrouwt op een woord. Hij zegt het, en als Hij het zegt, dan geloof ik dat; dan vertrouw ik daarop. En dat kan aangevochten worden of betwijfeld worden; je kunt er belachelijk om gemaakt worden. Reken maar dat het Abraham zo is vergaan. Trouwens, Abraham heeft zelf later ook zijn zwakke momenten gekend, maar het mooie is: in het Nieuwe Testament wordt dat allemaal gewoon geskipt. Het speelt geen rol, want het gaat er ook niet om wat Abraham was.
Dus Abraham, hij geloofde. Zo staat het: hem die niet werkt. Het wordt hier meer in het algemeen getrokken. Hem die niet werkt, ongeacht wie dat dan ook is. Die niet werkt, maar geloof vestigt op Hem die de goddeloze rechtvaardigt. Ja, zeggen de verklaringen dan... Ik daag u uit: kijk het maar eens na bij de exegeten, of ze nu van rooms-katholieke of van protestantse huize komen. Ze zeggen: "Ja, God rechtvaardigt de goddeloze áls zij..." Want men vindt: het kan natuurlijk nooit betekenen dat God de goddeloze zomaar rechtvaardigt. Ja, maar dat is nu juist de clou! Hier staat dat God de goddeloze rechtvaardigt. Dat betekent: God maakt de goddeloze rechtvaardig. Dat doet Hij dus. En dat betekent: dat is helemaal Zijn werk. En dat betekent ook dat je natuurlijk kunt zeggen: "Ja, maar Abraham geloofde toch?"
Ja, maar is dat mensenwerk dan? Als je Hem vertrouwt? Als je overtuigd bent van Hem? Het is leuk hè, in het Nederlands; als je zegt 'ik ben overtuigd', dan is dat passief. Je bént overtuigd. Ja, maar wiens prestatie is dat? Kijk, als een mens God gelooft – dat wil zeggen: overtuigd is door Zijn woord – dan is dat Gods prestatie.
Iedereen – en nu ga ik het heel hard zeggen, en ik denk dat niet iedereen die dit nu van mij hoort dat in dank zal afnemen – maar het komt erop neer dat als jij denkt, als je gelooft dat er iets van jou bij zit, dan rekent God dat niet toe als rechtvaardigheid. Nee, zo staat het er ook: "Maar hem die niet werkt, maar geloof vestigt op Hem die de goddeloze rechtvaardigt, wordt zijn geloof gerekend tot rechtvaardigheid."
Dat wil zeggen: het vertrouwen dat niets van mij – al was ik een goddeloze, niets van mij – maar Gods onvoorwaardelijke belofte beslissend is. Op het moment dat je denkt dat er iets is van jou, jouw keuze of iets... nou ja, eventueel een ander werk, dan is het allemaal werk. Het gaat er namelijk om dat je het verdiend hebt, of er in ieder geval iets aan gedaan hebt.
Nee, het is God die de goddeloze rechtvaardigt. En daarom is dit zo’n geweldige mededeling, want dit is wat je tegen iedereen kunt vertellen. En niet op voorwaarde dat ze eerst naar jou luisteren ofzo. Nee, het is een mededeling: God rechtvaardigt de goddeloze. Dus u kunt naar een goddeloze toe gaan. En wat is dan de boodschap? God rechtvaardigt jou. Hij redt jou. Hij is jouw Redder.
En weet je wie de eersten zijn die daarover struikelen? Ja, dat zijn godsdienstige mensen. "Zo makkelijk kan dat toch niet zijn?" En die geloven dat dus niet. Of ze zeggen: "Ja, maar je moet wel eerst geloven." Maar daarmee demonstreert men juist dat men het dus niet gelooft. Welk geloof rekent God tot rechtvaardigheid? Het geloof in Hem, of op Hem, die de goddeloze rechtvaardigt.
Maar rechtvaardigt Hij dan iedereen? Ja, daar moeten we even voor teruggaan.
Allen Worden Om Niet Gerechtvaardigd (romeinen 3) ↑ hoofdstukken
Want dit is Romeinen 4 en dan gaan we nu terug naar Romeinen 3. Daar had Paulus het al veel duidelijker naar voren gebracht. Romeinen 3 vers 23. Ik had eigenlijk een paar verzen eerder willen inspringen, maar goed, de tijd gaat door. Ook hier weer zo'n simpele vaststelling. Paulus zegt: "Want allen zondigden." Hij zegt "want", omdat hij dat juist in de voorgaande hoofdstukken uitgebreid had toegelicht en bewezen, voor zover dat nog bewijs nodig heeft. Een mens is een doelmisser, want dat is feitelijk wat het woord zondaar betekent: hij zondigt, hij mist zijn doel. En wie zijn dat dan? Paulus had gezegd: allen. Wat bedoel je met allen? Nou, niemand uitgezonderd. Zelfs niet één, zegt hij eerder in Romeinen 3. Er is niemand die God zoekt, zelfs niet één. Dus als hij zegt "want allen zondigen", dan borduurt hij voort op wat hij al eerder had vastgesteld. Vandaar dat "want".
En het is allen, en het is belangrijk dat je dat "allen" leest. Het gaat er namelijk om dat dit een universele waarheid is waarop geen uitzonderingen zijn. Zoals alle mensen stervelingen zijn, zo zijn ook alle mensen zondaar. En niet omdat ze iets verkeerds hebben gedaan trouwens, want een kind in de wieg is ook al zondaar. Je kunt zeggen: "Wat kan dat kind er nou aan doen?" Maar daar gaat het helemaal niet om. Allen zondigen, of allen zondigden. Dat heeft niet alleen te maken met daden. Van "zondigden" zou je nog kunnen zeggen dat het te maken heeft met daden, maar het probleem zit dieper: een mens is een doelmisser. In feite zit hem dat al in het feit dat hij een sterveling is; hij mist het doel, namelijk leven. Hij komt tekort.
Er staat trouwens ook bij: "en derven", of eigenlijk betekent dat: "en hebben tekort van de heerlijkheid van God." En dan gaat het er eigenlijk helemaal niet om hoeveel je tekortkomt. Natuurlijk is daar verschil in. Ik had vroeger een buurman en die zei: "Er zijn twee soorten mensen." Eigenlijk deed die man zo ongeveer alles wat God verboden had, dus hij wist waar hij het over had. Hij zei: "Je hebt slechte mensen en je hebt hele slechte mensen." Maar elk mens komt tekort. Gezakt is gezakt, en of je nou één punt tekortkomt... we weten allemaal hoe het gaat met een examen.
Misschien even een voorbeeld, want het is een zwaar onderwerp. Destijds hadden wij een goede bekende. Ik heb het verhaal wel eens vaker verteld, maar hier geloof ik nog niet. Dus als u het al een keertje eerder gehoord hebt: excuus. Maar het was wel leuk. Mijn vader was destijds bevriend met een predikant en die had hij autorijles gegeven. De man was inmiddels zestig en zeer intellectueel. Theorie was geen enkel probleem om het examen te halen, maar de praktijk was een groot drama, want hij was erg onhandig en hij had er totaal geen aanleg voor. Hij was al tig keer gezakt voor zijn rijexamen. Toen moest hij op een maandagochtend weer afrijden. Tussen de middag belde mijn moeder de vrouw van die predikant op: "En is uw man geslaagd?" Toen zei ze: "Ja, ja, bijna." Hij was dus gezakt. Hij heeft nooit meer zijn rijexamen gehaald. Hij kwam tekort. En dan maakte het dus helemaal niet uit of je bijna geslaagd was. Er zijn zoveel voorbeelden van, maar een mens komt tekort.
Allen zondigden en – ik voeg het woordje "allen" toe, want het staat er in het Grieks niet bij, maar zo moet je het in goed Nederlands lezen – allen hebben tekort van de heerlijkheid van God. Wie zijn dat? Nou, diezelfde allen, daar gaat het even om. Allen zondigden, allen hebben tekort van de heerlijkheid van God. Als je het zo leest en hier een punt zet – en dat is waar velen in de praktijk ook een punt zetten – dan is dat een nogal deprimerende boodschap. Maar het is wel een vaststelling waar weinig tegenin te brengen is.
"En," staat erbij, "worden om niet gerechtvaardigd in de genade van Hem door de verlossing die in Christus Jezus is." Lees goed wat hier staat: allen zondigden, allen hebben tekort van de heerlijkheid van God en allen worden om niet – dus zonder enige tegenvoorwaarden, zonder enige tegenprestaties, zonder enige verdiensten, zonder enige bijdrage – om niet gerechtvaardigd. Hoe moet je het woordje "om niet" nog beter uitleggen of toelichten? Er zijn talloze woorden die dat allemaal aangeven: gewoon gratis dus. En niet bijna gratis, want dat is net zoiets als bijna geslaagd. Want bijna gratis, zoals dat dikwijls verteld wordt – sorry dat ik het zeg – dat is geen gratis. Dat is nep. Als je zegt "ik hoef er bijna niks voor te geven", dan is dat niet gratis. Bijna gratis is het dus niet.
Het is: allen worden om niet gerechtvaardigd. Dezelfde allen die zondigden en die tekortkomen aan de heerlijkheid van God, kortom heel de mensheid, niemand uitgezonderd, die worden om niet gerechtvaardigd. Hoe dan? Wel ja, om niet. En als je het nog niet begrepen had, wordt het vervolgens toegelicht: "in de genade van Hem." Sorry, maar als het u nu nog steeds ontgaat, dan weet ik niet hoe je het wel duidelijk moet maken. Allen worden om niet gerechtvaardigd in de genade van Hem door de verlossing die in Christus Jezus is. En dat geloven we! En dus zeggen wij: Amen! En als je nou zegt: "Ja, maar dat is Romeinen 3", we hadden het ook al gelezen in Romeinen 4. Dan gaan we nu nog eentje verder.
Rechtvaardiging van Leven voor Álle Mensen (romeinen 5) ↑ hoofdstukken
Dan gaan we naar Romeinen 5. Als je dat in het Grieks leest, is dat eigenlijk een soort telegramstijl. Het leest haast als een wiskundige formule, want in die hele zin staat in het Grieks niet eens een werkwoord. En dat maakt het tot een telegramstijl, een wiskundige formule. Zo dan. Paulus had zojuist de impact naar voren gebracht van wat die ene daad van Adam teweegbracht, waarin heel de mensheid besloten is. Dat wil zeggen: de mensheid plukt daar de vruchten van. Dat is een aardige woordspeling in dit verband; zij plukte de vruchten, de wrange vruchten van wat Adam deed.
Oké, zo dan: zoals door één misstap, namelijk die van Adam, voor alle mensen tot veroordeling was, zo ook door één rechtsuiting voor alle mensen tot rechtvaardiging van leven. Ik zei al: dit is een soort wiskundige formule. Als je het wat grafisch weergeeft, de structuur van het vers, dan krijg je dit: de eerste regel, "Zo dan", dat is een conclusie. "Zoals" – en dan volgt het eerste deel van de vergelijking. Vervolgens het tweede deel van de vergelijking: "Zo ook". Dus zoals het een, zo ook het ander. Door één misstap, en aan de andere kant van de vergelijking: door één rechtsuiting. Dat is het verschil. Het gaat allemaal om de overeenkomst: "zoals". Maar zoals het ene door één misstap kwam, zo kwam ook door één rechtsuiting – daar staat een rechtvaardige daad – en als je even doorleest in vers 19, blijkt dat een daad van gehoorzaamheid te zijn. Dat is wat recht is. Eén misstap, één rechtsuiting.
Wel, die ene misstap leidde voor alle mensen tot veroordeling. Voor álle mensen. En Paulus had al zo uitgebreid uiteengezet dat dat inderdaad alle mensen zijn. Alle mensen zijn dus veroordeeld, waarna je natuurlijk zou kunnen discussiëren en zelfs zou kunnen verdedigen: "Ja, maar dat is niet eerlijk. Want waarom zijn wij veroordeeld vanwege de misstap van een ander?" Nou, daar is meer over te zeggen dan ik nu ga doen, maar in feite gaat het daar ook helemaal niet om. Kijk, alle mensen zijn veroordeeld om zondaar te zijn en sterveling te wezen. Daar heb je niet voor gekozen, dat is een gegeven. Toch? En dat is een tamelijk hopeloze situatie, want wat kan een mens daaraan doen? Dat is net zo hopeloos als Abraham die tussen aanhalingstekens moest vaststellen aan het eind van zijn leven dat hij kinderloos was. Ja, dan moet je je best doen, beter je best doen. Dat klinkt wat banaal als ik het zo zeg, maar u begrijpt wel dat dat gewoon onzin is. En dan kun je tegen een sterveling zeggen: "Ja, je moet zorgen dat je geen sterveling meer bent." Ja, hallo zeg. Dat zijn we. We lopen met de dood in de schoenen en er zijn pogingen genoeg – die overigens nog steeds ondernomen worden – om aan die tragedie een einde te maken.
Nou, ik moet ze teleurstellen. Maar eigenlijk is het geen teleurstelling, want er is een goddelijke oplossing. Er is wel leven. Er is geen leven vóór de dood, hè? Ik weet dat meestal het tegendeel wordt gezegd: "Is er leven na de dood?" Het punt is dat de Bijbel zegt: er is geen leven voor de dood. Want wat wij leven noemen, dat is sterven. Dat is gewoon... je bent bezig dood te gaan. Leven is er dus, als het niet voor de dood is, dan moet het wel na de dood zijn. Als er leven is, dan moet het na de dood zijn. En dat is er ook. Er is leven! En dat is tweeduizend jaar geleden, toen die steen werd weggerold even buiten de poorten van Jeruzalem, aan het licht gekomen. Toen heeft God Hem als eersteling eens voor altijd uit de doden opgewekt. En er is leven, en dat wordt beloofd aan elk mensenkind.
Want zoals door één misstap voor alle mensen tot veroordeling was, zo ook door één rechtsuiting voor alle mensen tot rechtvaardiging van leven. Dus zoals alle mensen veroordeeld zijn om zondaar en sterveling te zijn, zo zijn alle mensen ook bestemd – ik zou haast zeggen 'veroordeeld', maar dat is een wat verwarrend woord in dit verband – alle mensen zijn net zo absoluut bestemd om gerechtvaardigd te worden en levend gemaakt te worden. Anders is de vergelijking niet zuiver; daar had het anders nergens over. Zo zijn alle mensen ook bestemd om gerechtvaardigd te worden en levend gemaakt te worden. Wat trouwens ook elders naar voren gebracht wordt, maar goed. Dit is zo fundamenteel. Waarop is de rechtvaardiging gegrond? Wel, op het feit dat God leven gaat geven. Dat zijn de beloften aan elk mensenkind en Hij gaat elk mens rechtvaardigen. Dat doet Hij. Dat is Zijn daad en dus ook Zijn verdienste.
En daar sluit ik dan mee af, in 1 Korinthe 1, want dat is waar het dan uiteindelijk allemaal om gaat, de grote conclusie waar Paulus dit zegt: "Maar vanuit Hem, God, is het dat jullie in Christus Jezus zijn." Hoe komt het dat je in Christus Jezus bent? Dat is vanuit Hem. Die van God wijsheid voor ons werd, bovendien rechtvaardigheid, heiliging en verlossing. Dat is een hele mond vol, daar ga ik nu even aan voorbij, maar het gaat er even om: het is vanuit Hem dat jullie in Christus Jezus zijn. Heb je daar iets voor gedaan? Nee, natuurlijk niet. Heb je er iets aan gedaan om in Adam te zijn? Heb je er iets aan gedaan om een zondaar te zijn? Heb je er iets aan gedaan om een sterveling te wezen? Nee, dat is onze positie als mens, als Adamieten. Zo is het onze positie in Christus dat Hij voor ons leven wordt. Ja, wijsheid, rechtvaardigheid, heiliging en verlossing. Want ik zal u vertellen: het verhaal houdt hier niet op. Het is niet alleen rechtvaardiging, Hij is het ook die ons heiligt. Hij heiligt ons. "Gij zult heilig zijn", zegt Paulus... of liever gezegd, de heer Petrus: "Jullie zullen heiligen zijn." En weet je wanneer het in werking treedt? Op het moment dat een mens zegt: "Ik kan het niet, maar U zegt dat ik een heilige wil zijn. U heiligt mij dus." Aha! En dan gaat Hij aan het werk. Niets van de mens. Opdat het zij... en dat moet dan de conclusie zijn voor deze hele morgen wat mij betreft: opdat het zij zoals het is geschreven – Paulus citeert weer iets uit het Oude Testament –: "Wie roemt, die roeme in de Heer." Dus dat wil zeggen: als er iets te roemen valt, dan is het allemaal aan Hem. En wil je aan Hem alle eer geven, laat Hem daar ook alles doen. En Abraham zei: "Amen." En wij zeggen: "Amen." Ik stel voor dat we een lied gaan zingen.
UltimateGoodNews