▶ 00:00 Introductie: de Hollandse Nieuwe als Illustratie van de Eersteling ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag allemaal. Fijn om u allemaal hier weer te mogen treffen op deze stralende zondagmiddag. Wederom gaan we ons, zoals zojuist door Douwe is verteld, bezighouden met dit onderwerp waar we de vorige keer mee begonnen zijn: eerstgeborenen en eerstelingen. Alsof we het met elkaar hebben afgesproken, gaan we ons bezighouden met 1 Korinthe 15; precies het hoofdstuk waar zojuist uit is voorgelezen en waar ook het lied over ging: de Eersteling die uit de doden is opgewekt. Als je het zo zegt en je realiseert het je, dan besef je ook meteen dat we hier echt bij de kern van heel het getuigenis van het evangelie zijn, van het goede bericht. Dat is waar we ons op willen bepalen. Want dat is waar het allemaal om draait, waar het allemaal mee begonnen is en waar eigenlijk het hele gebouw op rust. Het is het fundament.

Even iets anders. Ik heb gisteren een aankondiging gedaan op mijn website over het onderwerp van vanmiddag en toen had ik er een plaatje bij geplaatst over de Hollandse Nieuwe. Hier ziet u de foto. Ik krijg trouwens de hartelijke groeten van mijn broer Dirk. Hij deed vorige week in Zoetermeer de inleiding en toen heeft hij wat verteld over de Hollandse Nieuwe. Dat had toen ook alles te maken met het onderwerp van de eersteling. Wat hij vertelde, vond ik erg mooi en zeker op Urk is dat het delen waard. Hoewel dat natuurlijk op zich niet echt nieuw is wat ik vertel over een haring, want daar kunnen jullie mij veel meer over vertellen dan ik jullie. Maar het ging even om dit punt.

U ziet hier de foto: het eerste vaatje haring wordt aangeboden aan de koningin — toen nog koningin Juliana — in 1970. Het was deze foto die ik op mijn website vermeldde. In 2018 ging het eerste vaatje haring — daar zitten ongeveer 45 stuks in, heb ik begrepen — voor 78.000 euro weg. Dat vind ik een heleboel geld. Als ik het goed bereken, zit dat niet ver van de 2.000 euro per haring. Dat tel je er normaal niet voor neer, maar daar wordt het dan voor gedaan. Het idee erachter is natuurlijk — en u begrijpt hem al, ik voelde hem al aankomen — dat het de eerstelingen zijn. En die kregen dan ook inderdaad de hoogste bestemming.

Want ja, toen ging het eerste vaatje ook... Het werd in ieder geval aangeboden aan de Koningin, waarmee dus eigenlijk ook weer de gedachte is bevestigd: wat het eerste is, heeft een bijzondere status. Dat is net als met zo'n kievitsei. Het eerste ei dat gevonden wordt, werd bij de Koningin gebracht. Of tegenwoordig naar het bejaardentehuis? De haring ook naar het bejaardentehuis? Aha. En daar houden ze er wel van natuurlijk. Dat zijn dan ook de eersten en de oudsten bij elkaar; dan moet je er wel van genieten natuurlijk.

Eigenlijk is het op zich een hele merkwaardige gedachte dat dat eerste vaatje en die eerste haringen zo enorm duur zijn. Want je maakt mij niet wijs dat de haringen in dat vaatje zoveel lekkerder zijn dan de haringen die volgen. Maar waarom zijn ze dan toch zo enorm veel geld waard? Gewoon om één reden: het zijn de eerste. Dat is het. En daarom krijgen ze ook die bestemming. Dat is geen prestatie van die haring en het is ook niet omdat die haringen beter zijn. Het zijn gewoon de eerstelingen en dat bepaalt de hoge bestemming van die vissen. Niet alleen de hoge bestemming, maar ook de enorme waarde — letterlijk en figuurlijk — die ze hebben. Nou, daarmee hebben we aardig het onderwerp te pakken waar we het over gaan hebben.

▶ 04:42 Terugblik: het Eerste Is voor God en Ontvangt de Hoogste Bestemming ↑ hoofdstukken

Laten we nog even een klein beetje terugblikken. De vorige keer hebben we een inventariserende studie gemaakt over het onderwerp van de eerstgeborenen en eerstelingen. We hebben toen gezien dat de hoofdlijn, eigenlijk al vanaf het boek Genesis, is dat al het eerste van God is. Hij claimt dat en Hij ontvangt het, en het ontvangt daarmee ook de hoogste bestemmingen. Dat geldt voor de eerstgeborenen, voor mens en dier, maar ook voor de eerste vruchten of het eerste deel van de oogst — bijvoorbeeld van de gersteoogst of van de tarweoogst, en later van de vijgen en de olijven. Altijd gaat het eerste naar God toe; het komt bij Hem in de tempel en krijgt die bestemming. Daarmee is in feite ook de toon gezet.

We hebben natuurlijk vooral ook stilgestaan bij de profetische strekking van dat gegeven. Dit is de tweede studie, maar ik kan u nu al verklappen dat we de volgende keer daar nog een keer mee verdergaan. Dat zal trouwens niet in mei zijn — waarover straks nog even wat meer — maar in juni, op de zondag net voor Pinksteren overigens. Dat is ook net voor Vlaggetjesdag op Urk, maar dat even terzijde.

Wat we gezien hebben, en daar gaan we nu met name op verder, is dat Jezus Christus de eersteling of de eerstgeborene van de doden is, de eersteling uit de doden. Beide uitdrukkingen tref je aan en beide zijn natuurlijk ook volledig waar, maar ze belichten weer net even andere aspecten. In ieder geval is Hij de eerste. Hoezo de eerste? Wat we daarbij ook al hebben gezien, is dat gelovigen sinds Christus’ opstanding, de Eersteling, ook eerstelingen zijn. Meervoud dus, en bestemd voor de hemel, de hoogste bestemming. We hebben al een paar teksten daarover de revue laten passeren; ik herinner me vooral dat 2 Thessalonika 2 voorbijkwam. Een volgende keer zullen we ons ongetwijfeld nog nader bepalen bij het hele profetische programma dat God zo afwikkelt: over het volk dat vandaag uit de natiën verzameld wordt, dat 'eerste tonnetje' om zo te zeggen, en dat inderdaad de hoogste bestemmingen krijgt voor de troon boven.

Ik moet erbij zeggen dat de waarheid van die eerstelingen en de eerstgeborenen ook nog weer zijn toepassing vindt straks na de wegrukking van de Ecclesia. Als God vervolgens weer de draad op gaat pakken met deze wereld, doet Hij dat via Israël, dat dan in die volgorde ook ten opzichte van de volkerenwereld weer een eerstelingsfunctie krijgt. Zij zijn dus in zekere zin ook eerstelingen. Als ik het zo formuleer, is dat vrijwel letterlijk geciteerd uit de brief van Jacobus.

Wat ik vandaag wil doen, is u meenemen naar 1 Korinthe 15. Alsof Dubbele dat al had aangevoeld, heeft hij ons daar zojuist in wijntermen al even bij bepaald; hij heeft ons 'geantichambreerd'. We zijn op kamertemperatuur gekomen. Hoezo? Wat we zullen zien is de Eersteling, en hoezo de Eersteling, maar ook: de eersteling waarvan? Ja, de Eersteling, want als je 'een eerste' zegt, betekent dat ook dat er meer volgt. De grote vraag is dan: wat volgt er nog meer, en is daar ook sprake van een bepaalde fasering? Welnu, dat komt op een magistrale wijze aan de orde in 1 Korinthe 15.

Later in het hoofdstuk zullen we zien dat de Eersteling in zekere zin eigenlijk ook weer niet de eerste is. Dat klinkt wat cryptisch, maar het verklaart wel het hele fenomeen in de Bijbel. Met name in het boek Genesis zie je dat op alle mogelijke manieren geïllustreerd: namelijk dat het eerstgeboorterecht niet naar de eerste ging, maar naar de tweede of naar de laatste. Daar gaan we het dan ook nog verder over hebben, en dat komt allebei aan de orde in 1 Korinthe 15.

Ik moet erbij zeggen dat ik een kleine handicap heb: ik heb geen bijbeltje bij me. Dat is toch echt een handicap als je bijbelstudie doet. Ah, dat vind ik ontzettend aardig van u. Eén is genoeg, ja. Helemaal goed. Is dit de NBG-vertaling? Daar ben ik mee grootgebracht. Ah, het is de Statenvertaling. Nou, goed Urks gebruik hè! Maar we gaan toch vooral ook naar de grondtekst kijken. Dit is echter wel even handig voor mezelf, zodat ik een overzicht heb.

▶ 10:37 Korinthe 15: de Opgewekte Christus als Fundament van het Evangelie ↑ hoofdstukken

1 Korinthe 15 is dat schitterende hoofdstuk uit Paulus' brieven dat de absolute basis vormt van het evangelie zoals hij dat verkondigd heeft. In zekere zin ben ik er zelfs blij om dat de Korinthiërs ervan afweken — dat klinkt misschien wat vreemd als ik het nu zo zeg — maar juist doordat zij ervan afweken, had Paulus een argument om dit onderwerp nog eens een keertje heel goed onder hun aandacht te brengen. Hij is min of meer verbouwereerd over het feit dat ze ervan zijn afgeweken, maar die afwijking heeft ons wel 1 Korinthe 15 opgeleverd. En dat is werkelijk een geweldig hoofdstuk.

Laten we eerst eens naar de verzen gaan die zojuist zijn voorgelezen. Ik begin te lezen bij vers 20: "Maar nu." Dat "maar nu" markeert een scherpe tegenstelling. Die tegenstelling slaat op de bewering die in Korinthe rondzong dat er geen opstanding van de doden zou zijn. Paulus gaat echter helemaal terug naar de basis: want als er geen opstanding van de doden is, betekent dit dat ook Christus niet is opgewekt. Maar als Christus niet is opgewekt, wat geloven we dan überhaupt nog? Dan is ons evangelie zonder inhoud, en niet alleen ons evangelie, maar ook jullie geloof heeft dan geen enkele betekenis meer.

Waarmee trouwens ook direct gezegd is wat de inhoud van het evangelie is, oftewel de inhoud van ons geloof: dat is de opgewekte Christus. Hij die uit de doden werd opgewekt. Paulus merkt er en passant ook nog even bij op dat dit ook zou betekenen dat de apostelen — inclusief hijzelf — valse getuigen van God zouden zijn. Hij was immers een ooggetuige van de opgewekte Heer. Weliswaar de laatste in de hele reeks van honderden mensen die Christus inderdaad in levenden lijve na zijn opstanding hebben ontmoet.

Paulus is daarin weer een heel apart geval, want hij heeft Christus ontmoet nadat Hij het aardse toneel eigenlijk al had verlaten. Enkele jaren na de hemelvaart zag hij Hem vanuit de hemel. Paulus is daarom ook een apostel, een afgevaardigde, want hij is regelrecht afgevaardigd door Jezus Christus — of Christus Jezus, zoals hij dat zelf liever zegt. Hij zei: "Ik heb Christus Jezus onze Heer gezien." Met zijn eigen ogen was hij een ooggetuige, en in juridische termen dus een getuige. Het is niet zomaar een boodschap of een wensdroom; het is dat wat hij daadwerkelijk gezien heeft.

Bovendien, zo zegt hij ook in 1 Korinthe 15 — dit is allemaal nog inleiding, maar kijk het maar na — was dit alles al voorzegd. Dat wil zeggen: in de Schriften stond het al. Christus is gestorven naar de Schriften; Hij is begraven en opgewekt naar de Schriften. Het was gewoon in overeenstemming met wat in de Hebreeuwse Bijbel al zo lang stond opgetekend, als expliciete aankondiging, maar ook geïllustreerd in beelden en typen. We hebben het daar de vorige keer trouwens ook al even over gehad toen we spraken over die eerstelingsgolf, en daar komen we nu in feite weer bij uit.

Het hele verhaal dat in Korinthe rondzong over "geen opstanding van de doden", wordt echt helemaal met de grond gelijk gemaakt en gedemonteerd. Paulus spreekt triomfantelijk, met het bewijs en het keiharde getuigenis in de hand. Het is een historisch feit. De steen is weggewenteld, het graf is leeg, en dat is zelfs door de tegenstanders nooit ontkend. Er is geen enkele poging toe ondernomen, want het graf was leeg en de steen was weggewenteld.

En dus zegt Paulus: "Maar nu, Christus is opgewekt uit de doden." Zulke termen moet je heel letterlijk nemen. Er staat "ek nekron", dat wil zeggen: vanuit de doden. "Doden" is hier een meervoudsvorm; het gaat om mensen die gestorven zijn. Die doden lagen daar, en Christus is van tussen de doden uit opgewekt. Let op de term "opgewekt": dat wil zeggen dat God Hem heeft opgewekt. Hij was dood en zijn God en Vader heeft Hem opgewekt, terwijl de andere doden bleven liggen. Dat is wat de term betekent: opgewekt vanuit de doden.

Er staat bij dat Hij de eerste vrucht van de oogst is. En wat is die oogst? Dat zijn degenen die ontslapen zijn. Het gaat om alle stervelingen die inmiddels gestorven zijn, hoewel ze hier geen "gestorvenen" worden genoemd maar "ontslapenen", waar een hele goede reden voor is. In de Bijbel zijn die twee termen, slapen en sterven, gewoon onderling uitwisselbaar. De reden is heel simpel. Ten eerste is een gestorvene, net als iemand die slaapt, zich van niets bewust. Ten tweede wordt iemand die slaapt geacht weer wakker te worden. En dat is precies wat een dode ook is: iemand die zich van niets bewust is, totdat het moment aanbreekt dat hij gewekt wordt, uit de doden opstaat of als dode wordt opgewekt. De eerste daarvan is inderdaad Christus. Die term "eersteling" is heel veelzeggend. Ik weet dat er nu misschien wat overlap ontstaat met de voorgaande keer, maar dat is onvermijdelijk. Bovendien word ik niet moe om dit te benadrukken: dit is zo geweldig.

▶ 17:29 De Eerstelingsschoof: Christus' Opstanding Naar de Schriften ↑ hoofdstukken

Christus stond op. Dat is trouwens ook weer precies een bevestiging van wat Paulus zegt: naar de Schriften. Want Hij stond op, op de dag van de eersteling, de eerstelingsschoof. Trouwens, dat is enkelvoud hè? Het was een schoof van gerst, dat was het eerste wat dan binnengehaald werd. De eerstelingsschoof werd op de dag na de Sabbat, ergens in die week van Pesach, door de priester bewogen voor het aangezicht van God. De datum wordt niet gefixeerd; er wordt geen datum genoemd, maar alleen de weekdag wordt vermeld: daags na de Sabbat. Dat was het. Dat was de dag van de eerstelingsschoof.

Nou, die dag is profetisch al vastgelegd, al pakweg vijftien eeuwen tevoren. Daarmee werd ook gezegd: de Eersteling zal bij die gelegenheid en op die dag opstaan uit de doden. Het is een geweldige gedachte. Zoals Christus ook stierf en geslacht werd op de dag van Pascha, zo stond Hij vervolgens op, op de dag van de eerstelingsschoof. En dat is zoveel mooier dan alleen maar de uitdrukking zoals we die in onze Bijbelvertalingen hebben: 'de eerste dag der week'. Ik geloof dat het de eerste dag van de week was, maar de uitdrukking die daarvoor gebruikt wordt, betekent eigenlijk 'de eerste van de Sabbatentelling'. Vanaf die dag moest men namelijk sabbatten en dagen gaan tellen, vijftig dagen lang, en dan krijg je Pinksteren. Dat viel dan vanzelfsprekend weer op een zondag, een dag na de Sabbat. Maar in ieder geval was de dag vastgelegd. Christus verrees als Eersteling uit de doden op de dag die God daarvoor had vastgelegd, en vandaar ook: 'naar de Schriften'. Het is een schitterende bevestiging van alle kanten waar het hier allemaal om gaat.

Ja, Hij is de Eersteling en dat betekent dat de rest nog volgt: al degenen die ontslapen zijn en die in de aarde rusten. Zij zijn zich van niets bewust en in die zin hebben zij God ook helemaal niet nodig. Ik was een keertje bij iemand in Bussum, Ten Bruggencate, een groot Bijbelkenner en een geweldig schriftvorser. De man leeft al lang niet meer. Hij had altijd van die rake opmerkingen, soms ook wat onorthodox uitdagend, zo moet ik dat eigenlijk zeggen. Het ging over de opstanding en toen zei hij: "Kijk, als een mens leeft, dan hebben we God nodig. Maar weet je wat nou zo mooi is? Als ik dood ben, dan heeft God mij nodig." Want ja, als ik dood ben, dan ben ik er niet meer, dus dan heb ik ook God niet meer nodig; ik weet van niets. Hij legde dat uit en zei: "God heeft mij nodig om Zijn Woord waar te maken, namelijk om de dood teniet te doen. Ik heb God niet meer nodig, want ik weet toch van niets, maar God heeft mij nodig om Zijn Woord te vervullen en Zijn belofte tot volheid te brengen." Dat is ook zo'n geweldige gedachte. Ja, dat is waar. Hij is de levende God en om dat te bewijzen heeft Hij doden nodig.

Ik lees verder over hen die ontslapen zijn, de doden. "Want omdat de dood namelijk door een mens is..." U ziet, deze vertaling is wat sterk gebaseerd op de interlineair, vandaar dat het soms wat afwijkt van de gangbare vertalingen. De dood kwam de mensenwereld binnen via Adam, die uit de hof werd gestuurd. Ik denk dat Adam al sterfelijk was, maar hij stierf niet daadwerkelijk zolang hij toegang had tot de boom des levens. Toen hij die toegang niet meer had, ging hij daadwerkelijk dood. En zo is de dood gekomen door een mens, maar zo is ook de opstanding van doden door een mens.

Als je daarover doordenkt, is dat heel erg logisch. Een mens stierf, dus dat betekent ook dat een mens moet opstaan. Om op te kunnen staan, moet je immers eerst dood zijn. Zoals de dood er is door een mens, zo is ook de opstanding van doden door een mens. Logischerwijs; want zonder dat er sprake is van een gestorven mens, kan die ook niet opstaan. Geen opstanding zonder dood, dat is eigenlijk wat ik bedoel te zeggen. Dat is wat Paulus hier ook zegt. En nou komen we bij vers 22. Dat is zo'n magistraal vers; een van de allermooiste samenvattingen van het Evangelie.

▶ 23:35 De Parallel: in Adam Allen Sterven, in Christus Allen Levend Gemaakt ↑ hoofdstukken

Want evenals in Adam allen sterven... Het is niet de eerste keer dat we het over deze verzen hebben, dat weet ik, maar het gaat nu specifiek vanuit het perspectief van de eersteling. Laten we dit gewoon vaststellen: dit is een universele waarheid. Alle mensen sterven. En hoe komt dat? Wel, we zijn adamieten. In Bijbelse termen waren we al in de lendenen van Adam en we komen via hem voort. Hij is de stamvader en via hem kwam de dood in de wereld. Evenals in Adam allen sterven — heel de mensheid is daarbij inbegrepen. Het heeft dus niets te maken met schuld of verdienste; dat is niet aan de orde. Je bent een adamiet, dat is je toch niet te verwijten? Hoe zou dat ooit kunnen? Je bent een sterveling. Is dat omdat ik iets fout heb gedaan? Nee, ik was al een sterveling toen ik in de wieg lag, toen ik nog niet eens kon denken, laat staan bewust kon kiezen. Dat is een gegeven.

Romeinen 11 vers 32 zegt dat God de hele mensheid heeft opgesloten. Dat is de term die daarvoor gebezigd wordt. Ik heb daar toevallig vanmorgen ook over gesproken. Die term 'opgesloten' wordt ook in de visserij gebruikt; je leest in de evangeliën over vissen die in het net zitten en die zijn ook opgesloten. Er is geen ontkomen aan; als je in dat net zit, kun je er niet uit. Zo is de hele mensheid in Romeinen 11:32 opgesloten. Dat is wat wij zijn: zondaren, stervelingen, doelmissers, of welke term de Bijbel daar nog meer voor geeft. Allen sterven in Adam. Dat is een bekende waarheid en gek genoeg wordt die in de orthodoxie door niemand ontkend. Dat valt ook niet te ontkennen, want ik ken geen adamiet die geen sterveling is. Daar hoef je ook niet orthodox voor te zijn, dat is gewoon wat we allemaal zijn: stervelingen, adamieten, mensenkinderen. En wat de orthodoxie ook weet, is dat we allemaal zondaren zijn; in die zin gedoemd — niet verdoemd, maar gedoemd — om te sterven en om een doelmisser te zijn.

Houd dat vast, want dit is buitengewoon belangrijk. Je kunt zeggen dat het een macabere vaststelling is — macaber heeft immers ook met de dood te maken — maar het is de basis van het evangelie. Want let op: "Zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden." Op dezelfde wijze. Dezelfde 'allen' die in Adam sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden. Daarbij is de gedachte dat de dood inmiddels gepasseerd is. Dat is een hele mooie term, want passeren heeft weer te maken met passie en met 'paas gaan'. Wist u dat? 'To pass', ja, passeren, Pasen. Zo zullen in Christus allen worden levend gemaakt.

Dubbele gaf het al eventjes aan: als je het hebt over het gegeven dat we allemaal stervelingen zijn, dan worden we daar bij gelegenheid iedere keer weer bij bepaald. Een mens gaat dood en een mens wordt begraven. Wat hebben we dan te vertellen? We kunnen daar niets aan doen; we staan erbij, we kijken ernaar en het is de tragiek van ons bestaan. Dat is het: we zijn stervelingen. En wat is nu de geweldige tijding? Dat we, zoals we in Adam gedoemd zijn stervelingen en bovendien zondaren te zijn — daartoe zijn wij veroordeeld — zo ook in Christus allen zullen worden levend gemaakt. Dat is precies het evangelie wat we tegen iedereen kunnen vertellen. Christus Jezus gaf inderdaad Zijn leven en daarmee bewees Hij Gods liefde. We kunnen tegen elk mens vertellen: Christus Jezus stond op uit de doden, Hij werd door God gewekt en Hij is de eersteling van heel de mensheid. Elk mens gaat het leven ontvangen dat Christus aan het licht bracht. Ja maar? Nee, niets "ja maar", er zit hier toch ook geen "ja maar" aan? We hadden toch ook geen voorwaarden of een prijskaartje? Het is een gegeven waar je niets vanaf moet doen. Op diezelfde wijze zullen in Christus allen worden levend gemaakt.

Ga me nu niet vertellen: "Ja, in Adam wel allen, maar in Christus niet allen." Weet je wat je daarmee zegt? Het is in feite godslastelijk. Het is hartstikke godslastelijk, want je maakt daarmee Adam groter dan Christus. Adam had met het eten van de verboden vrucht een universele impact op al zijn nakomelingen, voor alle mensen, al die duizenden jaren lang. En nu heeft Christus geleden, stierf Hij aan het kruis en werd Hij opgewekt uit de doden als eersteling... en dan zou Hij slechts een klein clubje of een grote club meenemen? Want dat is dan meestal toch het verhaal; sommige mensen zien dat wat ruimer. Nee, het gaat er niet om hoe groot die club is of hoeveel Hij meeneemt. Het punt is: Hij neemt allen! Niet velen!

Dat is een beetje de discussie in de christelijke wereld: zijn het er velen of zijn het er weinig? Het zijn allen! Dat zijn er trouwens heel veel. Het begint met weinigen, dus het is maar net hoe je het hebben wilt, maar het evangelie is de boodschap: Hij is de eersteling en in Christus zullen allen worden levend gemaakt. Dezelfde allen die in Adam sterven. Als je dat niet begrijpt, dan begrijp je het evangelie niet. Dit is namelijk het ABC, hier zit geen woord Spaans bij. Sommige mensen zeggen weleens dat je voor deze waarheid van 'allen' verder gevorderd moet zijn als gelovige om het te kunnen begrijpen, maar ik vind dat zulke larie. Het wordt pas werkzaam in je als je dat gelooft, absoluut, maar het is een kernachtige en ook zo'n logische waarheid. Een klein kind van drie begrijpt dit al: dat als in Adam allen stervelingen zijn, in Christus alle mensen levend worden gemaakt. Het is een garantie.

En dan hebben we het nog niet over de vraag van hoe en wanneer; dat is het vervolg. Nee, het gegeven is daar. Dat is de blijde tijding en hier kun je mee voor de dag komen. Ik vind dit echt zoiets magistraals. Dit heeft trouwens ook niets met religie of met godsdienst te maken; het is namelijk gewoon een mededeling. Of u het nu gelooft of niet: Hij is de eersteling en heel de mensheid wordt levend gemaakt. Zo waar als het is dat Hij de dood overwon, zo waar is het ook dat heel de mensheid de vruchten hiervan zal plukken. En ja, dan kun je zeggen dat er maar heel weinig mensen zijn die dat geloven. Nou en? De waarheid wordt er toch niet minder van? Trouwens, dat is in zekere zin ook gewoon de bedoeling natuurlijk. Het begint met een vaatje, één vaatje, en de rest komt vanzelf. Ja, zoiets, vijfenveertig. Eén ding is zeker: heel de mensheid. Laten we verder gaan, want ik heb nog meer dia's, maar hier raak je niet over uitgedacht. Ik vind dit zo geweldig.

▶ 33:50 De Oogst Binnengehaald: Ieder in Zijn Eigen Rangorde ↑ hoofdstukken

Maar, zegt Paulus dan: ieder in zijn eigen rangorde. De term die hier gebezigd wordt, is een militaire term; het duidt op een afdeling. Afdelingen ook in de zin van rangorden, zoals je dat natuurlijk in de militaire hiërarchie ook hebt. Er is gewoon een volgorde: niet allemaal tegelijk, maar ieder in zijn eigen rangorde. En dan staat erbij: "als eersteling Christus".

Waarbij ik natuurlijk gezegd moet hebben dat Christus uiteraard niet de allereerste was die opstond uit de doden. Dat is feitelijk niet waar. Het komt niet al te vaak voor, maar er zijn toch heel wat mensen die al eerder zijn opgestaan uit de doden. Er zijn diverse voorbeelden daarvan; alleen al in de evangeliën zou je een aantal namen kunnen noemen. Maar hoezo is Christus dan de eersteling? Hij is de eerste die werd levend gemaakt in de zin dat Hij het leven aan het licht bracht en de dood achter Zich heeft gelaten. Hij is dus niet zoals de jongeling van Naïn, of Lazarus, of het dochtertje van Jaïrus die weer opnieuw moesten sterven. Want feitelijk was dat geen levendmaking; dat was een terugkeer naar het stervelingschap. Je keerde terug in het stervende bestaan. Natuurlijk was het een godswonder wat er bij Lazarus gebeurde, en Jezus Christus demonstreerde daarbij ook dat Hij de opstanding en het leven is, maar Lazarus is daarna toch echt weer gestorven. En dus keerde hij terug naar het sterfelijk bestaan. Jezus Christus echter stond op uit de doden als eersteling omdat Hij namelijk niet meer sterft. Zo zegt Paulus het in Romeinen 6: Hij werd opgewekt in onvergankelijkheid. De vergankelijkheid heeft Hij achter Zich gelaten als eersteling Christus.

Vervolgens — en uiteraard hebben we dat eigenlijk al vastgesteld — gebeurde dit op de dag van de eerstelingsschoof die God daarvoor had bepaald. We moeten er trouwens nog bij zeggen wat het betekent dat Christus de eersteling is. Van wie? Van de ontslapenen, dat wil zeggen: van degenen die gestorven zijn. Maar hier ook, en dan moet ik even terug naar de tekst: van allen in Adam. Dat betekent dat de omvang van de oogst hiermee is vastgesteld. De eerste is aangewezen, en de eerste van wat of van wie? Wel, van heel de mensheid. Zo omvangrijk als het is dat in Adam allen sterven, zo is Christus de eersteling van die hele groep.

Het betekent dus dat we na vierduizend jaar menselijke geschiedenis pas de eersteling kunnen aanwijzen. Dat was trouwens niet zonder reden. Jezus Christus stond op even buiten de poorten van Jeruzalem, en bij die gelegenheid was alles vastgesteld: de datum, de hele entourage. Hij is aangewezen, Hij is de eersteling, en de rest gaat volgen. Maar niet allemaal tegelijk; er is rangorde. Je hoort niet allemaal bij het "eerste vaatje". Sterker nog: wie daarbij horen, dat is een absolute uitzondering. Dat zijn er weinigen.

Als eersteling Christus, vervolgens degenen van Christus in Zijn parousia. Dat zal trouwens de volgende keer het onderwerp worden. Aanvankelijk wilde ik daar nu wat aandacht aan geven, maar dat doen we begin juni, bij leven en welzijn. Dan gaan we nog even verder en wil ik het graag hebben over Pinksteren. Dan is het ook bijna Pinksteren, maar we kijken dan naar dat feest van de eerstelingen. Je hebt de hoogtijddag van de eerstelingsschoof; dat was de eersteling van de gerste-oogst. Dat is de dag dat Christus opstond uit de doden. En vijftig dagen later had je het feest van de eerstelingen, en dat was van de tarwe-oogst. Dat is het volk wat daarop volgt. Daar moeten we het nog maar eens een keertje uitgebreid over hebben.

Maar nu even dit: vervolgens degenen van Christus in Zijn parousia. Zijn parousia is Zijn komst. Dat is niet zozeer Zijn aankomst op één moment, maar dat is een periode. Diverse vertalingen geven dit woord ook altijd weer met "aanwezigheid", en parousia betekent inderdaad aanwezigheid, Zijn presentie. Het staat tegenover het woordje "afwezig". Hij is nu afwezig, hier tenminste, en straks is Hij weer aanwezig; dan komt Hij terug. Vandaar ook dat het Zijn komst is. En in Zijn parousia zullen degenen van Christus worden opgewekt. Ook dat zal trouwens in fases gebeuren. Maar het punt is vastgesteld: je hebt de eersteling, en degenen die van Christus zijn, zijn ook weer eerstelingen op allerlei niveaus trouwens. Maar nogmaals, ik wil dat nu eventjes parkeren; daar gaan we het nog over hebben, want daarover is natuurlijk ook nog wel wat meer te melden. Dat zijn nog steeds eerstelingen, maar allen die in Adam sterven, zullen levend gemaakt worden. De vraag is dan: wanneer is dat? We lezen verder.

▶ 40:14 Daarna het Einde: het Tenietdoen van de Dood als Laatste Vijand ↑ hoofdstukken

Daarna het einde, wanneer Hij het koninkrijk zou overdragen aan de God en Vader. Als we dit goed lezen, moeten we ons afvragen: het einde van wat? Dit is een kwestie van begrijpend lezen. Paulus heeft het hier over de levendmakingen in rangorde. Hij heeft eerst gezegd dat allen zullen worden opgewekt; zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus allen levend gemaakt worden. Vervolgens noemt hij de rangorde: Christus als eersteling, dat is de eerste. Dan degenen die van Christus zijn in Zijn parousia. Daar gaan we het de volgende keer wat uitgebreider over hebben. Maar heb je ze dan allemaal gehad? Nee, dan komt de rest nog, en dat is precies het einde.

Daarna het einde van wat? Van de levendmakingen. Precies zoals Christus werd opgewekt. Dit is dus niet zomaar een opstanding. Ik moet hier misschien even bijvermelden dat dit niet betekent dat alle mensen op dat moment bij de grote witte troon worden opgewekt. Dat is namelijk geen levendmaking. Denk erom: velen die bij de grote witte troon zullen opstaan, zullen daarna weer opnieuw sterven, de tweede dood. Dat is geen levendmaking. Het gaat hier over levendmaking zoals Christus als eersteling levend werd gemaakt. Hier praten we trouwens ook niet over het einde van de duizend jaren, maar over een veel later tijdstip.

Ik wil dit benadrukken: het einde is het einde van de levendmakingen. Dat wil zeggen dat de rest aan de beurt is. Christus en degenen die van Christus zijn, zijn inmiddels levend gemaakt. Wanneer volgt de rest? Die volgt bij het einde. Dat is dan de volgende vraag: wanneer is dat dan? Paulus kon hier geen punt zetten, want er moest nog een levendmaking volgen van allen die tot dan toe nog niet aan bod waren gekomen. Hij legt uit dat dit het moment is wanneer Hij het koninkrijk zou overdragen aan de God en Vader en wanneer Hij alle overheid, alle autoriteit en macht zou tenietdoen. Het is dus het moment dat er een einde is gekomen aan Christus’ heerschappij, want Hij draagt het koninkrijk weer over aan Zijn God en Vader.

Dat betekent trouwens nog iets. Degenen die bij de laatste lichting horen, bij het einde, die maken de heerschappij van Christus dus niet meer mee. Sterker nog, het is Zijn laatste daad als Koning om de dood teniet te doen. Paulus licht dit zelf toe: want Hij moet als Koning heersen totdat. Dat "totdat" vind ik altijd opmerkelijk. Er zijn zoveel liederen die we eigenlijk zouden moeten aanpassen. Hoe mooi ze ook zijn – en ik wil helemaal niet negatief doen, dat is niet mijn intentie – maar hoeveel liederen zeggen niet dat Christus heerst tot in alle eeuwigheden? Dat is niet zo. Hij moet heersen totdat. Hij zal Zijn koninkrijk overdragen aan Zijn God en Vader. In de hele orthodoxe theologie en in de gangbare christelijke prediking komt er nooit een einde aan Christus’ heerschappij. Dat betekent dus ook dat zij "het einde", de voltooiing, niet kennen.

Wat hier staat is: Hij moet als Koning heersen totdat Hij al de vijanden onder Zijn voeten zou plaatsen. Daarna dus niet meer, want als Hij dat gedaan heeft, draagt Hij het koninkrijk over. En de laatste vijand die tenietgedaan wordt, is de dood. Als je goed had gelezen, had je dat zelf al kunnen bedenken. Als allen in Adam sterven, maar ook diezelfde allen in Christus zullen worden levend gemaakt, dan betekent dit dat alle stervelingen, alle adamieten, zullen worden levend gemaakt. Bij de laatste gelegenheid, bij de laatste levendmaking, zullen de resterende doden opstaan.

Wat gebeurt er op dat moment? Dan zijn zij levend gemaakt, maar dat betekent ook dat er geen dood meer is. Als alle doden levend gemaakt zijn, is er simpelweg geen dood meer. Het tenietdoen van de laatste vijand, de dood, is dus hetzelfde als het einde: de levendmaking van allen. In een one-liner: de levendmaking van allen is hetzelfde als het tenietdoen van de dood. Als je daar logisch over nadenkt, begrijp je het eigenlijk in één klap. Hij doet de dood teniet door iedereen levend te maken. Zo simpel, eenvoudig en universeel legt Paulus het neer. De laatste vijand die tenietgedaan wordt, is de dood. Dat betekent dat de eersteling Christus een garantie is voor het hele mensdom. Heel het mensdom is de oogst. Die gaat binnengehaald worden, ieder in zijn eigen rangorde, maar het feit staat vast. Dan zie je hoe belangrijk het is om die waarheid van de eersteling goed in je oren te knopen en die de plaats in je hart te geven die het werkelijk verdient. Het is werkelijk mindblowing. Geweldig! We gaan weer even door.

▶ 47:53 De Laatste Adam: de Definitieve Versie van de Mensheid ↑ hoofdstukken

We gaan naar de tweede mens, de laatste Adam. Ik zie dat ik moet opschieten, maar goed, dit is een bekend verhaal. De tweede mens, de laatste Adam. Ik moet zeggen dat dit nog wel eens door elkaar gehaald wordt. Als je eenmaal weet hoe het zit... maar dat kon u eigenlijk wel raden. Je komt vaak het fenomeen tegen dat men zegt dat Jezus Christus de tweede Adam is. Maar dat is dus niet zo. Hij is niet de tweede Adam, Hij is de laatste Adam. En dat betekent dat er geen andere Adam meer volgt. Hij is de laatste.

Ik heb onlangs nog van een voorganger in Vlaardingen gehoord die zei dat de mens een vrije wil heeft. Daar borduurde hij op voort. Geen commentaar verder, maar hij zei dat dit betekent – en dat was zijn ernstige conclusie – voor wat wij zeggen over de nieuwe schepping: "Ik kijk ernaar uit, maar ja, opnieuw gaat God het avontuur weer aan en dan kan er weer van alles gebeuren." Ja, dat is de ijzeren consequentie van de vrije wil, in die zin dat God daar geen controle over heeft. Het is maar afwachten. Dan is God God niet meer, maar de mens is God. Maar goed, de laatste Adam.

Paulus zegt dan – en ik ga hier even snel doorheen – dat er hemelse lichamen zijn. Het gaat over het karakter van dat lichaam, van de levendmaking. Dat is een onderwerp dat nog eens een keertje wat meer specifiek in de spotlights gezet moet worden, want dat is ook zo'n fenomenaal onderwerp waarvan ik vind dat je daar eigenlijk ook niet precies genoeg in kunt zijn. Ik bedoel, ik moet eraan denken dat als je een nieuwe keuken krijgt, dan houd je je bezig met de prijs, hoe het eruitziet en dergelijke. Je wilt wat weten, want ja, je krijgt een nieuwe keuken. Maar nu hebben we het erover dat we een nieuw lichaam gaan krijgen. Dan wil je toch weten hoe dat is? Nu hoor ik u wel denken: "Ja, maar ik vertrouw erop dat dat wel goed komt." Dat is waar, je krijgt het toch wel. Maar wat erover bekend is, dat wil je weten. Wat God daarover heeft gemeld. We zijn eraan toe. U zit er nog wel relaxed bij hoor, maar het is waar. Gelukkig wel.

Er zijn hemelse lichamen en er zijn aardse lichamen, waar Paulus het over heeft. Je hebt allemaal lichamen, bodies, hier op aarde maar ook in de hemel. Hij zegt dat wat we daarboven zien – ook gewoon letterlijk – weer anders van aard is dan wat we hier op aarde zien: de heerlijkheid. Die hemelse lichamen waar hij het hier over heeft, dat is trouwens dubbelzinnig, zoals ons woord hemellichamen ook dubbelzinnig is. Wij bedoelen met hemellichamen de zon, maan en sterren. Maar Paulus trekt het even verder door, want die hemellichamen, dat zijn ook hemelse lichamen; het zijn de lichamen die God voor ons in petto heeft, die inderdaad hemels zijn van aard.

De heerlijkheid van de zon is anders dan de heerlijkheid van de maan. De heerlijkheid is hier natuurlijk de lichtglans. De zon geeft licht, de maan ontvangt licht en weerspiegelt dat. Maar die heerlijkheid is de lichtglans. Houd die even vast, want Paulus gaat daar straks nog over door. En er is een andere heerlijkheid van de sterren, want, zegt hij, de ene ster overtreft de ander in heerlijkheid. In de NBG-vertaling staat trouwens inderdaad 'in glans' of 'in lichtglans'. Maar dat is ook wat heerlijkheid is. Denk maar aan Mozes, wiens aangezicht ook verheerlijkt was; de heerlijkheid op het aangezicht van Mozes was lichtglans. Er is dus verschil van heerlijkheid in zon, maan en sterren. En trouwens, die sterren onderling verschillen dan ook weer allemaal van elkaar. Ze zijn allemaal lichtgevend, ze zijn allemaal heerlijk in Bijbelse termen, maar niettemin is er wel verschil.

Nu zegt Paulus: zo is het ook met de opstanding van de doden. De opstanding van de doden en hun levendmaking is er één in heerlijkheid, maar niettemin is het niet allemaal hetzelfde. Dat had hij zojuist geïllustreerd aan de hand van de verschillen tussen hemelse lichamen. Ook in de opstanding is er verschil; het is niet allemaal hetzelfde. Zodat je in feite hier een opeenstapeling krijgt van gegevens. Je hebt dus aan de ene kant het gegeven van de rangorde: het is niet allemaal tegelijk. Er is verschil in tijdstip waarop je aan bod komt. Het zijn niet allemaal de eerste vaatjes haring, om even bij de beeldspraak te blijven. Nee, alles in zijn eigen rangorde. Maar ook is er verschil in heerlijkheid, zoals dat in de natuur ook is wanneer we omhoogkijken. Je ziet de zon en de maan en allerlei planeten, je ziet sterren en ze zijn allemaal verschillend. Zo is het ook in de opstanding van de doden. Er is een enorme rijke gevarieerdheid, zowel van posities als van heerlijkheid.

▶ 54:32 Het Lichaam: Gezaaid in Vergankelijkheid, Opgewekt in Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Er wordt gezaaid, zegt Paulus, in vergankelijkheid. Dat is wat er gebeurt wanneer we een lichaam aan de aarde toevertrouwen. Begraven is met recht zaaien in de aarde. Daarom is begraven ook zo’n schitterend symbool. Voor mij ligt het helemaal niet in de sfeer van de vraag of de Bijbel crematie verbiedt, zoals ik dat in het verleden wel heb meegemaakt. Dat zijn typisch van die ethische discussies over of het wel of niet mag, maar dan trek je het in een sfeer waarin de Bijbel dat nooit doet.

Als je eenmaal begrijpt wat begraven is... Misschien mag ik daar een kort verhaal over vertellen. Ik werd een paar jaar geleden gevraagd door iemand die pas kort in de samenkomsten kwam en totaal geen christelijke achtergrond had. Hij was enorm geraakt door het goede bericht en vroeg of ik de uitvaart wilde verzorgen, in ieder geval de dienst wilde spreken. Ik dacht meteen: "Ja, graag, dat wil ik doen om die boodschap te laten klinken." In de loop van het gesprek vroeg hij: "En hoe wil je het dan verder met de crematie doen?" Ik schrok even: crematie? Ik had het al toegezegd, de afspraak was al gemaakt. Maar u moet zich voorstellen: hij had totaal geen christelijke achtergrond en in zijn familie deed iedereen het. Bovendien was het goedkoper. Hij haalde zijn schouders op en was verbaasd dat ik verbaasd was.

Ik heb toen niet de ethische meetlat ernaast gelegd, maar ik heb wel verteld over wat begraven in de Bijbel is. Ik heb gesproken over zaaien in de aarde. Dat hadden hij en zijn vrouw nog nooit zo gehoord. De volgende keer dat ik hem zag, zei hij: "Ik heb het al met de uitvaartondernemer besproken; het wordt een begrafenis." Hij wilde niet meer aan die crematie meedoen. Het ging mij niet om de regeltjes, maar om hoe geweldig de symboliek is. Want natuurlijk begrijpen we allemaal dat God van as net zo goed een lichaam kan maken als van stof. Dat maakt voor God geen enkel verschil; Hij weet je toch wel weer te vinden. Bij veel mensen is het idee achter crematie: "Dan is het over en uit, dan weet God me niet meer te vinden." Dat is natuurlijk een lachertje. Maar het symbool van begraven is dat je zaait in de aarde. Het is een beeld van vertrouwen, van de zekerheid en de verwachting dat het zaad gaat ontkiemen en nieuw leven zal voortbrengen. Als je dat eenmaal weet, is begraven een geweldige gedachte.

Er wordt gezaaid in vergankelijkheid en er wordt opgewekt in onvergankelijkheid. Dat is het grote verschil. Er wordt gezaaid in oneer; ook de ontluistering van het sterfelijk bestaan wordt daarmee geduid. Dat wat aan de aarde wordt toevertrouwd is dood, maar ook het hele proces naar de dood toe is er een van oneer: de aftakeling, de lichaamsfuncties die verdwijnen. De eer en de heerlijkheid verdwijnen, maar er wordt opgewekt in heerlijkheid.

Ik geloof trouwens dat dit dezelfde gedachte is als in de voorgaande verzen, waar Paulus het had over de hemellichamen die ook heerlijkheid hebben. Ik denk dat het opstandingslichaam letterlijk lichtgevend is en dat we bekleed zullen zijn met licht. Vandaar ook dat er in verband met de opstanding en levendmaking altijd gesproken wordt over witte kleding. Schitterend. Ik geloof dat die kleding niet van textiel is, maar gewoon van licht. Verder dan dat kan ik niet gaan: bekleed met licht, met heerlijkheid. Er wordt gezaaid in oneer en ontluistering, maar er wordt opgewekt in lichtglans, in heerlijkheid. Dat is een glorieuze waarheid.

Er wordt gezaaid in zwakheid. Als sterveling ontbreekt het ons aan energie en kracht. Maar er wordt opgewekt in vermogen. De dood is verzwolgen en ligt achter je. Wat een kracht en potentie, die levenskracht die de dood overwint! Dat is waar Paulus het over heeft. En dan is er nog een tegenstelling: er wordt een zielslichaam gezaaid. Niet een "natuurlijk" lichaam hoor, er wordt een zielslichaam gezaaid, een psychikon. Dit lichaam wordt geregeerd door bloed, want de ziel van het vlees is in het bloed. Maar het opstandingslichaam heeft geen bloed. Dat is niet een psychisch of psychikos lichaam, maar een pneumatisch lichaam. Daar stroomt dus geen bloed door de aderen, maar pneuma. Ook daarvan weet ik verder niet precies wat ik zeg, maar dat is zoals Paulus het stelt. Het is niet ziels, maar pneumatisch: krachtig en levend. Er wordt een geestelijk lichaam opgewekt. Echt een lichaam, maar niet meer geregeerd door de psyche, maar door de geest.

Indien er een zielslichaam is, dan is er ook een geestelijk lichaam. Ik ga nu even snel, maar dat is met opzet. Zo staat het ook geschreven: de eerste mens, Adam, werd tot een levende ziel (en later trouwens een stervende ziel), maar de laatste Adam tot een levendmakende geest. Kijk, dat is het contrast. Waarom heet Hij de laatste Adam? Omdat Hij heel de mensheid omvat. Adam betekent mens of mensheid. Adam omsluit de hele mensheid, en zoals hij zwak, ontluisterend, vergankelijk en ziels was, zo geldt dat voor alle Ademieten. Maar in Christus is Hij de laatste Adam. Ook Hij omvat heel de mensheid. Daarom heet Hij de laatste Adam, de definitieve versie. En Hij is een levendmakende geest. Maar nu, en nu ben ik eigenlijk bij mijn punt...

▶ 01:02:16 Het Werkelijke Eerstgeboorterecht: Eerst de Ziels-mens, Daarna de Geestelijke ↑ hoofdstukken

Want ik heb een lange aanloop nodig... het eerstgeboorterecht, hoe was het ook alweer? Dat gaat niet naar de eerste, maar naar de tweede. Zo is het bestemd. Niet Adam is degene in en via wie God Zijn plannen gaat realiseren. Hij was noodzakelijk, jawel natuurlijk, want als God een laatste Adam in gedachten had, moet er eerst een eerste Adam komen. Dus er is niks misgegaan; zo moest het.

Maar zegt Paulus niet: niet het geestelijke komt eerst, maar het zielse en vervolgens het geestelijke? Waarom ik dit plaatje heb gemaakt, dat begrijpt u natuurlijk wel. Kijk, hier begint het met een rups die zich helemaal vol vreet, die trouwens ook inderdaad alles dood maakt. En vervolgens ontpopt hij zich, terwijl hij helemaal vastgekleefd zit aan de aarde. En als een totaal ander, pneumatisch wezen als het ware, vliegt hij zo de hemel in, in kleurenpracht. En niet meer... wat eet hij dan? Wat eet hij? Honing, hè? Toch? Daar bedient hij zich van.

Nou, eerst dit, dan dat. Dat is de volgorde. Eerst Adam, daarna de laatste Adam. Zodat je ook daarmee ziet dat er bij Adam niks misgegaan is. Zo moest het: eerst het zielse, maar het was de bedoeling dat de laatste Adam de definitieve versie zou worden. En vandaar ook, ja, het gaat... de eerste wordt gepauseerd. Daar zit meer aan vast dan wat ik nu zeg hoor, maar je ziet hier het geweldige geïllustreerd: niet het eerste, maar het tweede. Dat is definitief, dat is het laatste.

De eerste mens is vanuit de aarde, stoffelijk. De tweede mens is vanuit de hemel, dat wil zeggen: levend gemaakt door God, door de heerlijkheid van God. Ja, en Hij is daarmee de garantie. De tweede mens, de laatste Adam; heel de mensheid omvat Hij. Zullen we het daarbij laten?