▶ 00:00 Terugblik: Gods Inclusieve Doel en de Verheven Bestemming van Eerstelingen ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag, dames en heren, vrienden, broeders, zusters, jongens en meisjes. Niet te vergeten een heel hartelijk welkom, maar dat is inmiddels al uitgesproken. Ook namens mij hartelijk dank voor het welkom. We gaan ons vanmiddag op deze prachtige zondagmiddag voor de derde keer bezighouden met het onderwerp van de eerstelingen. In verband met Pinksteren is het eigenlijk de eerste keer, maar over de eerstelingen als zodanig hebben we het nu al diverse keren gehad. Het is goed om, al was het maar voor degenen die hier nog niet eerder waren, eventjes terug te blikken op wat we tot dusver hebben gezien en enkele highlights uit de voorgaande studies te benoemen. Wat sprong er zo uit en wat moeten we goed in gedachten houden als we vervolgens verder gaan met dat specifieke onderwerp van Pinksteren, dat inmiddels zeer dicht voor de deur staat? Over een week is het zover. Ook in de Joodse telling op de Hebreeuwse kalender is het momenteel dag 43 in de telling naar Pinksteren toe. Ik kom daar straks nog even op terug.

Laat ik een paar dingen vertellen die we in ieder geval goed in gedachten moeten houden. De God van de Bijbel handelt per definitie inclusief; dat wil zeggen: insluitend. Hij is degene die het geheel en ook allen op het oog heeft. Ik pak de Bijbel er zelf ook even bij. Dat is niet zozeer een hint voor jullie, maar wel handig voor mezelf als ik een vers moet opzoeken. Het is zo ongelooflijk belangrijk om je te realiseren dat dit de basis en de inhoud van het evangelie is: God geeft om Zijn schepping. Het is Zijn schepping en daarom heeft Hij alles op het oog. Hij heeft liefde en trouw voor al Zijn creaties en daarom is Hij de God die inderdaad om niet de hele schepping daar gaat brengen waar Hij haar hebben wil. Dat is inclusief. Maar om dat inclusieve doel te bereiken, werkt Hij middels eerstelingen.

Eerstelingen worden ook wel op een andere wijze aangeduid, namelijk als uitverkorenen: mensen die uitgekozen zijn om deel te hebben aan of om instrumenten te zijn in dat handelen van God. Om het doel van het geheel te bereiken, werkt Hij via enkelingen of kleinere groepen die speciaal uitgekozen zijn. Uitverkiezing is in feite een exclusief begrip, want je wordt 'uit'gekozen. Je hebt een groep en daar worden er mensen uit gekozen; het woordje 'uit' wil zeggen dat er een keuze wordt gemaakt uit die groep. In die zin is dat dus een exclusief begrip, maar wel met de gedachte dat het dient om het doel te bereiken. Die twee moet je heel goed onderscheiden. Eigenlijk is de waarheid van uitverkiezing, het begrip van eerstelingen en de instrumenten die God gebruikt, gebaseerd op de primaire waarheid dat God het geheel op het oog heeft.

In de Bijbel hebben we gezien dat eerstelingen van de oogst, van de kudde en de eerstgeborene — alles wat de baarmoeder opent, om het op zijn Hebreeuws of zoals in de Statenvertaling plechtig te zeggen — altijd de hoogste bestemming ontvangen. Al het eerstgeborene is van Mij; dat is het grote principe. Dat staat op nummer één. Daarmee heb ik meteen uitgelegd waarom dat zo is: het is primair. Primair wil zeggen dat het bovenaan staat, het is het eerste, het gaat voorop. Het is trouwens grappig dat als je dat in het Engels zegt, je 'first' zegt. 'First' heeft etymologisch alles te maken met ons woord 'vorst': de voorste, degene die de eerste is. Zodoende is de combinatie tussen eerstelingen en het hoogste en belangrijkste heel vanzelfsprekend als je erover doordenkt.

De Eersteling, enkelvoud, dat is er uiteraard maar één. Dat is de Christus, meer specifiek Christus Jezus, die als eerste het graf definitief leeg achterliet. Let op dat woordje 'definitief'; Hij was niet de eerste die opstond uit de dood, maar wel de eerste die opstond om nooit meer te sterven. De dood voert geen heerschappij meer over Hem en Hij bracht onvergankelijk leven aan het licht. Dat deed Hij op een specifieke dag waar we straks meer over gaan zeggen. De vorige keer hebben we het met name over 1 Korinthe 15 gehad en toen kwam dit ook ter sprake. Hij is de Eersteling. In 1 Korinthe 15:23 staat: 'Christus, de eersteling'. Allen die in Adam sterven, zullen in Christus worden levend gemaakt, ieder in zijn eigen rangorde. Hij is de Eersteling en de rest gaat volgen; allemaal, ieder in zijn eigen rangorde.

We hebben de vorige keer ook gezien dat er een heel eigenaardig fenomeen is dat we met name in het boek Genesis keer op keer als een vast patroon tegenkomen: het eerstgeboorterecht gaat altijd naar de tweede. Dat zie je elke generatie: bij Abraham, bij Isaak en vervolgens ook weer bij Jakob, waar er natuurlijk heel wat om te doen was. Maar we zien het ook weer bij de zonen van Jakob en bij de zonen van Jozef: Efraïm en Manasse. Het gaat altijd omgekeerd; het eerstgeboorterecht gaat naar de tweede. Ook dat hebben we gezien aan de hand van 1 Korinthe 15. Je kunt het uitleggen aan de hand van meer Bijbelse lijnen, maar 1 Korinthe 15 zegt zo duidelijk dat het niet de eerste Adam is, maar de laatste. Dat is 'by design', zo ontworpen. Het was op voorhand de bedoeling dat de laatste Adam het zou vervullen, en om een laatste Adam te kunnen zijn, moest er eerst een eerste Adam zijn. Het begint niet bij Hem, daar eindigt het. Dat is een prachtige illustratie van waarom het eerstgeboorterecht altijd naar de tweede gaat. Daar blijkt een hele diepe, geweldige waarheid aan ten grondslag te liggen.

▶ 08:25 De Hoogtijden van Yahweh: Pinksteren als Scharnierpunt op de Kalender ↑ hoofdstukken

In deze derde studie gaan we dus verder over de eerstelingen en dat wil ik doen aan de hand van een hoogtij op Gods kalender. De hoogtijden van Yahweh, zo heten ze. Wij spreken vaak over Israëls feestkalender en dat kun je zo doen, maar eigenlijk is de uitdrukking die God Zelf daarvoor bezigt — de kalender die Hij aan Israël gaf — 'de hoogtijden van Yahweh, Mijn hoogtijden'.

Laat ik kort een overzicht daarvan geven. Het zijn een zevental feesten, een zevental hoogtijden. Later zijn er nog andere hoogtijden bijgekomen, maar dit zijn de oorspronkelijke, de originele hoogtijden. De makkelijkste manier om ze te onderscheiden is deze: je hebt drie hoogtijden in de eerste maand en je hebt drie hoogtijden in de zevende maand.

Om te beginnen bij die eerste groep: de veertiende is het Pascha. Dat vind je allemaal terug in Leviticus 23. Daar wordt een datum gefixeerd; op de veertiende moest het lam geslacht worden. We weten dat dit ook precies de datum is geweest waarop de Heer Jezus, zoveel eeuwen nadat dit gegeven was, als het Lam van God op het Pascha is geslacht. Vanaf de vijftiende begint dan het feest van de ongezuurde broden. Dit was de eerste dag dat Hij in het graf lag.

Vervolgens had je in die week ook de dag na de sabbat. Daar wordt geen datum voor gegeven. Dat was de dag van de eerstelingsschoof van de gerstenoogst, die aan God werd aangeboden. De schoof werd bij de priester gebracht en door de priester bewogen. Dat is de dag waarop de Heer Jezus Christus is opgewekt uit de doden. Dat was dus op een hoogtij van Yahweh, op een markante dag van Israëls kalender: de dag na de sabbat, de dag van de eerstelingsschoof.

Dan krijg je in de zevende maand ook een groep feesten. Namelijk op de eerste van de zevende maand het bazuingeschal. Een aantal dagen later, op de tiende, de Grote Verzoendag: Jom kipoer. En vanaf de vijftiende van die maand heb je het Sukkot of het Loofhuttenfeest. Wat je daarbij vooral moet weten, is dat deze hoogtijden in de eerste maand allemaal hun vervulling hebben gevonden in de eerste komst van Christus. Ik spreek in de verleden tijd, want de eerste komst van Christus ligt al bijna 2000 jaar achter ons. Op de veertiende stierf Hij op de dag van Pascha. Hij lag in het graf nadat het werk volbracht was en vervolgens stond Hij als eersteling op uit de doden, precies op de data die God daarvoor had gegeven.

De hoogtijden in de zevende maand slaan allemaal op de toekomst: als de bazuin zal klinken en als voor Israël de Grote Verzoendag zal aanbreken en ook een groot Loofhuttenfeest zal worden gevierd. Ik ga dat nu niet uitleggen, maar het moet duidelijk zijn dat al die feesten hun vervulling vinden als de komst van de Messias voltooid wordt. Vandaar ook de zevende maand; het is de maand van de volheid, waarin de komst van Christus compleet is.

U zegt wellicht: "Ja, wacht even, maar nu ontbreekt er nog één." Dat klopt en daar gaan we het nu juist over hebben. Er ligt namelijk één hoogtij tussen de eerste maand en de zevende maand in, en dat is een hoogtij in de derde maand: het zogenaamde Wekenfeest. In het Hebreeuws heet dat Shavuot, wat simpelweg het meervoud van week betekent. Het heet Wekenfeest omdat het een week van weken is. Er liggen 7 x 7 dagen tussen een zekere dag en het uiteindelijke Wekenfeest. Ik kom daar straks nog op terug, dus maakt u zich geen zorgen als u het nog niet helemaal vat. Het betekent dus dat je een week van weken hebt, 49 dagen, en na de 49e dag krijg je de 50ste dag. Dat is wat het woord Pinksteren ook betekent: het is een Grieks woord dat "vijftigste" betekent. Shavuot is een Hebreeuws woord. Het zijn verschillende talen, maar ze brengen je bij dezelfde waarheid. Het heeft alles te maken met een telling, waarover straks meer.

Ik hoop dat ik hiermee al een aanzet heb gegeven tot de gedachte dat deze hoogtij van het Wekenfeest, van Pinksteren, typologisch en profetisch zijn vervulling vindt tussen de eerste komst van de Messias en Zijn wederkomst. Dat ligt heel erg voor de hand; de structuur is precies zoals die zich aandient. Dat is inderdaad het geval en ik wil dat graag laten zien.

Ik kan het ook duidelijk maken aan de hand van een menorah. Men spreekt altijd over een zevenarmige kandelaar, wat niet helemaal klopt, want het zijn geen zeven armen; het zijn zes armen en één centrale schacht of boom. Als je begint bij Pascha, dan krijg je het feest van de ongezuurde broden en de eerstelingsschoof. Dit zijn de hoogtijden van de eerste komst van Christus. Aan de rechterkant krijg je de hoogtijden die te maken hebben met de wederkomst: het bazuingeschal, Jom kipoer en het Loofhuttenfeest of Sukkot. En daartussenin, wat dacht u? Daar heb je het Wekenfeest, oftewel Pinksteren. Dat is het middelpunt; het ligt tussen de eerste en de tweede komst van Christus in. Zo is die menorah ook in dat opzicht een geweldig embleem, feitelijk een gestileerde amandelboom. Maar laat dat nu maar even zitten, want dat is weer een verhaal apart. We zoomen nu wat meer in op dat Pinksterfeest.

▶ 16:01 Leviticus 23: de Eerstelingsschoof en de Dag Na de Sabbat ↑ hoofdstukken

Ik heb nu in het algemeen wat gezegd over die hoogtijden die aan Israël gegeven werden, waar allerlei specifieke beschrijvingen van worden gegeven. Maar dan haken we nu aan bij Leviticus 23 vers 9. Ik heb mijn tijd hard nodig, dus soms ga ik er wat sneller doorheen, maar ik hoop het in ieder geval zodanig te vertellen dat het goed overkomt.

Leviticus 23 vers 9, daar staat dit: "En JAHWEH – voor de goede orde: de vertaling die u hier ziet, is er een die zoveel mogelijk aansluit bij de interlineair, dus het is een nogal letterlijke woord-voor-woordweergave die niet helemaal één op één overeenkomt met de Statenvertaling of de NBG-vertaling, en als het nodig is, zal ik het wel even toelichten – JAHWEH sprak tot Mozes en hij zei: spreek tot de zonen van Israël." Feitelijk is het zo dat Mozes hier de spreekbuis is; de middelaar. God spreekt tot Mozes en Mozes zou het vervolgens doorgeven aan de zonen van Israël. "En zeg tot hen: wanneer jullie komen in het land dat Ik jullie geef en jullie haar oogst oogsten..."

Dit zou trouwens nog heel wat jaren duren, want dit wordt aan het begin van de woestijnreis gezegd en die heeft nogal vertraging opgelopen. Zoals u weet duurde dat 38 jaar om precies te zijn, en heeft het in totaal 40 jaar geduurd. "Maar als jullie dan komen in het land dat Ik jullie geef – dat stond wel vast – en jullie haar oogst oogsten, dan zullen jullie een eerstelingschoof naar de priester brengen." Er wordt hier, dat moet ik erbij zeggen, niet eens expliciet bij vermeld dat dit de eerstelingschoof is van de gerstoogst. In andere schriftplaatsen kun je dat wel terugvinden, zoals in Deuteronomium 16 als er ook ingegaan wordt op die hoogtijden. Maar hier staat niet bij dat het om de gerstoogst gaat, maar dat is wel zo.

Er zou dus een eerstelingschoof naar de priester worden gebracht. En dan staat er: "Hij zal de schoof – de garve, zegt de NBG-vertaling, maar dat is gewoon een schoof, dus een bundel van gerstenaren – zwaaien." Nou, eerst even die schoof; dat is wel boeiend. Het Hebreeuwse woord daarvoor is namelijk omer. De tijd tussen Pascha en het Wekenfeest, oftewel kerkelijk uitgedrukt tussen Pasen en Pinksteren, heet in het Hebreeuws de tijd van de Omertelling. Dat is de naam. En de Omertelling wil zeggen: de telling die verband houdt met de omer, met de schoof. Welke schoof? De eerstelingschoof. Van wat? Van de gerstoogst.

En dan staat erbij: "Hij zal die schoof zwaaien." Dat is wel leuk, want de NBG- en de Statenvertaling zeggen 'bewegen'. In de praktijk komt het op hetzelfde neer hoor, dat geef ik direct toe, maar het is niet zomaar bewegen. Het is echt zoals je dat trouwens ook ziet in de interlineair: hij wuift hem. Wuiven of zwaaien, dat is hetzelfde. Eigenlijk is het een zwaaiende priester, dat is het, of een swingende. Maar ik moet erbij zeggen dat zwaaien wel grappig is zoals wij dat in het Nederlands kennen. Je zwaait ermee; dat is wat die priester dan deed. Hij zwaaide met één of twee armen met die schoof van eerstelingen voor het aangezicht van JAHWEH.

Wat wij doen bij zwaaien? Ja, wanneer doe je dat? Om even attentie te vragen. "Hallo, waar ben je?" Nou, dan ga je even zwaaien. In het algemeen zwaaien wij ook om te begroeten, of om uit te zwaaien bij het afscheid. Maar het is een begroeting en het is ook een levensteken. Als ik daar zo bij nadenk, dan vind ik dat allemaal zo mooi. Want we hebben het – ik ga dat straks ook even laten zien – over de dag van de eerstelingschoof. Dit is de dag die zijn vervulling heeft gevonden toen dé Eersteling uit de doden verrees. En Hij was degene die op die dag inderdaad ging bewegen. En bewegen geeft eigenlijk te kennen dat er iets leeft. Als iets dood is, dan ligt het stil, maar als het leeft, dan beweegt het. In dit geval is het ook het idee van zwaaien en van begroeten. We gaan straks trouwens zingen: "Wees gegroet, gij eersteling der dagen." Ja, ik stel me zo voor: die dag dat Hij opstond en tot beweging kwam als Eersteling op die specifieke dag. Attentie, Ik ben er! Wees gegroet! Ja, Ik ben er weer. En dat was met recht een levensteken, een teken van Leven met allemaal hoofdletters.

Nou ja, die priester zou die schoof dus gaan zwaaien voor het aangezicht van JAHWEH, "opdat jullie welgevallig zijn". Zo staat het: dat jullie acceptabel of aanvaard zouden zijn. Maar denk er even over na, want het ligt zo voor het grijpen: het welgevallig zijn van het volk, of gewoon van de mens in het algemeen, is gebaseerd op de eerstelingschoof. Omdat die eerstelingschoof beweegt, zwaait en leeft, daarom is een mens welgevallig. Het welgevallen dat God heeft in de mens is gelegen in het feit dat de Eersteling is opgestaan uit de doden. Want doordat die ene Eersteling opstond uit de dood, zullen alle mensen het leven gaan ontvangen; het leven dat de dood achter zich heeft en overwonnen heeft. Nou, dat is wat de mens welgevallig maakt en waarom het aangenaam is om een Adamiet te mogen wezen: want het leven is voor ons weggelegd. Onvergankelijkheid in heerlijkheid – we hebben het daar de vorige keer ook over gehad wat voor leven dat is. Dat is echt leven hoor! Maar daarin is de welgevalligheid gelegen.

En dan staat erbij: "De dag na de Sabbat zal de priester die zwaaien." Let op: er wordt geen datum voor gegeven. Voor al die hoogtijden – nou ja, voor de volgende ook niet, maar voor Pasen en Pinksteren wordt geen datum gegeven. Maar wel wordt er een weekdag vastgelegd, gefixeerd. Dat valt op, want bij andere feesten is dat anders. De dag van het Bazuingeschal zou zijn op de eerste van de zevende maand, en Jom Kipoer was de tiende van de zevende maand. Altijd wordt de datum gegeven, maar voor deze dag wordt geen datum gegeven, maar wel een weekdag vastgelegd. Dat is iets heel anders.

Vergelijk het een beetje met ons Kerst en Pasen. Kijk, we hebben een vaste kerstdatum: de 25e. Dat kan op een maandag, een zondag of een woensdag zijn, maar de datum ligt vast. Bij Pasen daarentegen ligt de datum niet vast, maar wel de weekdag. Pasen is altijd op een zondag. Pinksteren trouwens ook – terecht trouwens. Altijd op een zondag. Waarom? Daar hebben we het nu over: daags na de Sabbat namelijk. Het is zelfs zo dat het een maand kan fluctueren. Als Pasen vroeg valt, dan kan de eerstelingschoof op 21 of 22 maart zijn, en op zijn laatst op 21 of 22 april. We hadden dit jaar ook een late Pasen, maar de dag staat vast. En dat is nu met deze dag van de eerstelingschoof: er wordt geen datum vastgelegd, maar wel een weekdag. Namelijk: de dag na de Sabbat zal de priester die zwaaien of bewegen of wuiven.

"En jullie zullen op die dag waarop jullie de schoof doen zwaaien, een gaaf eenjarig mannetjeslam tot opstijgoffer bereiden." We hebben het nu nog steeds over die dag van de eerstelingschoof. Op die dag zou men – dat wordt tegen Israël gezegd – als de schoof dan zwaait of swingt of beweegt, een gaaf eenjarig mannetjeslam tot opstijgoffer bereiden. Opstijgoffer; in de gewone vertaling staat 'brandoffer', maar eigenlijk is een brandoffer – in het Hebreeuws staat hier het woordje dat te maken heeft met 'naar boven' – een opstijgoffer.

Hetzelfde als wat we trouwens kennen van die Israëlse vliegtuigmaatschappij: El Al. Dat betekent 'naar boven'. En dat woord wordt hier ook gebruikt. Het is een offer dat naar omhoog gaat, dat opstijgt. Natuurlijk kun je zeggen: "Ja, maar dat gebeurt bij brand toch ook? Dan gaat het ook omhoog." Jawel, maar het idee is hier niet dat van vuur en brand; het idee is dat van opstijging.

Let nou eens op wat er gebeurt. Op die dag van de eerstelingschoof zou er een gaaf, eenjarig, geslacht lammetje opstijgen. Dat is wat er gebeurt met die schoof, op diezelfde dag. Een lammetje dat eerder geslacht was... en vervolgens – die slachting is nog niet het offer, dat offer vindt na de slachting plaats – eerst de slachting en vervolgens kwam het op het altaar, werd het verhoogd en steeg het op. Het was een gaaf dier, een onberispelijk dier waar geen gebrek aan was. Dat steeg dan op naar boven, naar God.

Dat past natuurlijk perfect bij waar we het over hebben op de dag van de eerstelingschoof. Dat is de dag dat Hij, dat Lam dat geslacht was, opstond uit de doden. "Ik zag een Lammetje staande als geslacht." Het was geslacht. Normaal gesproken staat een geslacht lam niet, maar ligt het. Maar in dit geval – en dat is juist het geweldige wonder – dat Lammetje dat geslacht is, dat is opgestegen, dat staat! Dat is als eersteling verrezen; Hij is die eerstelingschoof. En dan te bedenken dat God daarvoor al een dag had gemarkeerd. Die dag! Dat verzin je toch niet? Dat is geen mensenwerk, dit is goddelijk design en goddelijke voorzegging. Want in de profetie demonstreert God wie Hij is en dat Hij een plan uitwerkt waar niets en niemand iets aan kan toe- of afdoen. Dat vind ik zo geweldig. Het is gewoon een mededeling.

Er staat ook nog bij: "en zijn spijs". Want bij dit opstijgoffer werd er ook nog een spijsoffer bereid van twee tiende fijn meel, dat dan vermengd was in olie. Nee, niet in aardolie, maar in olijfolie. Dat begrijpt u, hè? Olijfolie is in de Bijbel altijd weer een embleem van leven, al was het maar omdat het voortkomt uit een boom die niet doodgaat, die zich altijd regenereert. Een olijfboom gaat niet dood, hè? Dus op zich is dat al een uitbeelding van een boom die de dood overwint. Welnu, dat spul wat die boom produceert, dat is olijfolie.

Dat heeft trouwens ook erg veel geneeskracht in zich en het is gezond. Afgelopen vrijdag was ik bij mijn vader en toen hadden we nog een heel gesprek over de mediterrane landen. Hoe de levensverwachting daar is en dat die mensen zo gezond zijn. Dat werd dan gelieerd aan juist ook het gebruik van olijfolie. Maar goed, dat zijn maar zo van die associaties. Bovendien – en dat lijkt me ook heel belangrijk, ik moet er meteen aan denken – dat ook wonden ontsmet worden met olijfolie. Olijfolie wordt in de Bijbel ook heel dikwijls gebruikt voor licht. Het is dus een energiebron; dat heeft het met alle olie gemeen, maar het produceert licht. Als de hogepriester het heiligdom inging, dan ging hij die kandelaar bijvullen met olie. Het produceert leven; eigenlijk is het het licht van het leven, het licht des levens.

Het wordt hier direct gekoppeld aan de dag van de eerstelingschoof. Een vuuroffer voor JAHWEH, een rustgevende geur of een liefdelijke geur. En zijn plengoffer. Dat is een werkwoord en dat doe je met drank, vandaar ook dat sommige vertalingen spreken over een drankoffer. Het staat er trouwens gewoon bij: met een vierde hin wijn. Dat is hun inhoudsmaat. Maar wat ik van olie zei, kan ik ook van wijn zeggen, want ook dat is een type van opstandingsleven. Wijn, geestrijk vocht. Het is niet zomaar druivensap. Nee, het komt uit de kelder, uit de grafkelder! En als het uit de kelder komt, dan zit er 'geest' in wat blij maakt, wat vreugde geeft. Een type van leven uit de dood. En dan zeggen we: "L'chaim!", op het leven! Nou, dat is wijn.

Dus met die eerstelingschoof was daar een opstijgingslammetje – u begrijpt hem inmiddels – en bovendien dat spijsoffer dat aangemaakt was in olie, en ook een drankoffer. Brood en wijn eigenlijk, dat is het idee. Dit was brood en dit is wijn. Dat is inderdaad een beeld van eenheid, gemeenschap en leven. Dat is allemaal op die dag.

Er staat nog bij: "Tot op die dag zullen jullie geen brood of geroosterd koren of vers gewas eten, totdat jullie het naderingsgeschenk aan jullie God brengen." Met andere woorden: de eersteling is van God. Dus als je al iets hebt geoogst, bijvoorbeeld brood of geroosterd koren of vers gewas, dan mag je dat niet eten. Eerst moet die eerstelingschoof bij God gebracht worden. De eersteling is voor God, dat is het idee. Tot die tijd mag je daar niets van eten. Daarmee wordt gedemonstreerd dat inderdaad de eerste voor God is; de Hoogste. Het is een aeonische inzetting, een inzetting voor de olam, voor de eeuw. In jullie generaties, in al jullie woonplaatsen.

Want je zou nu de vraag kunnen stellen: "Maar André, je zou het toch over Pinksteren hebben? Je hebt er nog niks over gezegd." Nee, dat komt. Ik moet eerst even een bodempje leggen. Want Pinksteren is namelijk volledig gebaseerd op en gaat uit van de eerstelingschoof. Als je dat niet duidelijk hebt, dan begrijp je Pinksteren ook niet.

▶ 33:36 De Omertelling: Zeven Volkomen Sabbatten en de Vijftigste Dag ↑ hoofdstukken

Want let maar op, dan staat er in vers 15 van Leviticus 23: "En jullie zullen tellen..." Mensen denken bij Pinksteren vaak dat het heel onwaarschijnlijk of zweverig is. De Geest, dat is vast iets vags. Nee, helemaal niet zweverig. Pinksteren is juist heel concreet; daar moet je gewoon bij blijven. Je moet namelijk gaan tellen. Niet dat het zo'n ingewikkelde rekenzom is, maar je moet gewoon wel tellen. Op je vingers, ja — al heb je aan twee handen trouwens niet genoeg.

"Jullie zullen tellen vanaf de dag na de Sabbat. Vanaf de dag waarop jullie de schoof van het zwaaien, van dat bewegen, over hebben gebracht. Vanaf die dag." En dan staat erbij: "Zeven onberispelijke of volle of volkomen sabbatten zullen het zijn." Aha, dus men moest gaan tellen en dan moest men zeven volle of complete sabbatten vaststellen.

Ik heb een tabelletje gemaakt. Het was op de dag na de Sabbat dat men begint te tellen. Dat was de dag van die eerstelingsgolf. Jezus Christus verrees... Oh, dat ben ik nog helemaal vergeten te zeggen, maar ik heb bij een vorige gelegenheid wel even aangestipt: als wij in onze Bijbel lezen over de eerste dag van de week, dan ben ik er vast van overtuigd dat dit inderdaad een eerste dag van de week was, dat wil zeggen een zondag. Dat is de dag na de Sabbat, maar vergis u niet: het was niet zomaar een zondag. Die uitdrukking "de eerste dag van de week" is letterlijk "de eerste van de Sabbattenreeks". Het is namelijk de dag die verwijst naar één specifieke dag, namelijk de dag van de eerstelingsgolf. Het is heel jammer dat men daar zomaar "de eerste dag van de week" van heeft gemaakt, alsof het op een willekeurige zondag betrekking zou hebben. Dat is niet zo; het is een heel specifieke zondag. Het is namelijk de zondag dat die eerstelingsschoof van de gerstenoogst door de priester bij God bewogen werd.

Afijn, dan begint men dus te tellen vanaf de dag na de Sabbat. Ik heb het even voor u gedaan. Op die zondag begin je dus. Dan is maandag de tweede dag, dinsdag de derde dag... Ik ga ze niet helemaal voorbij laten komen, maar om even een indruk te wekken: dan kom je bij de Sabbat. Dat is de eerste Sabbat. Maar ze moesten zeven sabbatten gaan tellen. Nou, dit is de eerste Sabbat, en dan ga je verder tellen en dan kom je bij de tweede Sabbat op dag 14. En dan ga je verder tellen en dan kom je bij dag 21, en dat is de derde Sabbat. 7, 14, 21... Ja, ik ben haast geneigd om te zeggen: hop! Dat spelletje speelden we vroeger. Maar dan krijg je de 22e dag en ga je weer een week verder, en dat is de vierde Sabbat. Dan ga je weer een week verder tellen naar de 35e dag, dat is de vijfde Sabbat. Dan de zesde Sabbat. Wij zitten nu trouwens — dat was gisteren — als u kijkt op een Hebreeuwse kalender van Joodse feestdagen, dan zult u zien dat het gisteren dag 42 was, de zesde Sabbat in die Omertelling. En dat betekent dus dat het vandaag dag 43 is. Ik zei het al even: het is heel toevallig dat dit jaar ons Pinksteren, het kerkelijk Pinksteren, exact overeenkomt met het Joodse Pinksteren. Dat is hoogst uitzonderlijk, meestal is dat niet zo. Dat is nog een heel verhaal apart hoe de kerkelijke praktijk is ontstaan, en ik heb daar weinig waardering voor, want daar zitten zelfs nog hele antisemitische elementen in. Maar goed, dat is nu even niet aan de orde.

Het gaat erom dat men moet tellen vanaf de dag na de Sabbat. Nu zijn we hier bij dag 43 en dan tellen we door; we hebben nog één Sabbat nodig. Dan krijg je de 49e dag, de zevende Sabbat. Ziet u? Men moet zeven sabbatten tellen en dan staat erbij: "Tot de dag na de zevende sabbat zullen jullie tellen vijftig dagen." Aha, maar dat is logisch: dan krijg je de 49 en dan krijg je dus de 50ste dag. En dat is net als die eerste natuurlijk weer een zondag, een dag na de Sabbat dus. Zeven maal zeven, dus een volheid van volheid, de zeven in het kwadraat. Je hebt trouwens ook nog zoiets als zeven maal zeventig, en je hebt ook nog zeventig maal zeventig. Dat is de profetie van die zeventig jaarweken in Daniël 9. Dus op welk niveau je het ook bekijkt, of je nu de enkele natuurlijke getallen neemt of de tientallen: het klopt altijd.

Er zit trouwens nog iets aan vast, en dat is dat 7 het getal van de volheid is. En als 7 volheid is, wat is 8 dan? Ja, dat is overvloed. Dat is trouwens grappig, want het Hebreeuwse woord voor overvloed heeft er alweer alles mee te maken met 8. Het staat ook voor een nieuw begin. Dat is ook zo, want na een reeks van zeven krijg je weer een nieuw begin. De dag na de Sabbat is de achtste dag. De achtste dag was trouwens ook altijd de dag van de besnijdenis. Jawel, dat is de achtste dag, maar je kunt ook zeggen dat het gewoon de eerste weer van een nieuwe reeks is. Dat is in de muziek trouwens ook zo. Dan heb je do-re-mi-fa-sol-la-ti, en dan krijg je weer het octaaf, dat is de achtste. Na zeven tonen in zo’n toonladder krijg je vervolgens weer een nieuwe. En je hebt ook zeven kleuren van de regenboog.

We gaan even verder. "Tot de dag na de zevende sabbat zullen jullie tellen vijftig dagen." Vandaar dus dat Pinksteren "vijftigste" betekent. Het was na zeven weken en daarom heet het Wekenfeest. Die hele periode tussen de dag van het beweegoffer of van het zwaaioffer én het Wekenfeest, dat is dus de tijd van de Omertelling. Zeven sabbatten moest men tellen. Men moest sabbatten tellen en men moest dagen tellen. In het jodendom is dat ook weer liturgisch, met kalendertjes en dergelijke; er wordt echt heel specifiek elke dag geteld. Daar heb je mooie hulpmiddeltjes voor gemaakt, allemaal gewoon conform zoals het was gezegd. Alleen het probleem is natuurlijk dat je dat wel kunt vieren en zeggen: "Zo is het gegeven", maar inmiddels heeft de vervulling zich aangediend. En daar gaat het om, daar verwijst het naar. Het is niet zomaar wat, het zijn niet zomaar oogstfeesten. Nee, het heeft een hele diepe gedachte en een oogmerk, en God wijst in alles naar Zijn Zoon. Dat is met deze hoogtijden ook zo.

En zoals al die hoogtijden in de eerste maand — de 14e, de 15e, de dag van het beweegoffer en de Pinksterdag — een letterlijke vervulling kregen op die specifieke dag, zo zou je dat trouwens gewoon kunnen doorrekenen. Wat denkt u hoe het zal gaan met de dag van het bazuingeschal? Of met Jom Kippoer? Of met het Loofhuttenfeest? Zou God daar dan van gaan afwijken? Daar geloof ik nou helemaal niets van. God werkt zo exact. Hij heeft die data niet voor niets al duizenden jaren geleden vastgelegd. "Jullie zullen tellen, vijftig dagen."

▶ 42:33 Een Nieuw en Uniek Spijsoffer: Twee Gezuurde Zwaaibroden ↑ hoofdstukken

Dan zullen jullie een nieuw spijsoffer aan Yahweh brengen. Een nieuw offer, dat wil zeggen: een nieuwsoortig offer. Eentje die anders was dan jullie tot dusver kenden. Want hoezo nieuw? Ja, dat het niet hetzelfde spijsoffer was als het voorgaande, materieel gezien, dat is nogal logisch; je brengt immers altijd weer een nieuw offer. Maar dat zou overbodige informatie zijn. Het is nieuwsoortig: een andere dan jullie tot dusver kenden. En waarom dat zo is, nou, daarvoor moeten we even doorlezen. Hou dat even vast.

Vanuit jullie woonplaatsen... ze worden hier al beschreven als in het land verkerend. Vanuit jullie woonplaatsen zullen jullie dan twee... ja, ik heb er even over nagedacht hoe ik dat zou weergeven, maar ik moest consequent blijven: zullen jullie twee zwaaibroden brengen. Nee, kijk het niet na in de Van Dale of u dat woord daar tegenkomt, want dat is tevergeefs. Trouwens, dat geldt voor beweegbroden ook. Kijk, het zijn zwaaibroden omdat het die broden zijn waarmee gezwaaid wordt. Het verwijst naar wat ermee gedaan wordt, niet naar waaruit het bestaat. Je hebt natuurlijk krentenbrood en je hebt volkorenbrood; dat is waar dat brood van gemaakt is. Maar een beweegbrood is niet gemaakt van zwaaien of bewegen. Nee, het zijn broden waarmee wat gedaan wordt, namelijk: het wordt bewogen, er wordt mee gezwaaid. En dat zijn die twee zwaaibroden. Excuus als het vreemd klinkt, maar zo wordt dat genoemd. Het is eigenlijk vrij duidelijk: er was gesproken over broden waarmee gezwaaid, gewuifd of bewogen zou worden, en dus heetten ze gewoon zwaaibroden. Als je het eenmaal weet, dan val je er niet meer over. Je lacht er een keer om en dan hebben we dat ook weer gehad; dan snappen we dat.

Twee, ja, dat staat er nog bij. Twee, hè? Dat is opvallend. Het was één schoof die zeven weken eerder was gebracht, die ene schoof op de dag na de Sabbat. En nu zijn ze weer op een dag na de Sabbat, op die vijftigste dag. En wat zou er dan gebeuren? Nou, dan zou men twee zwaaibroden brengen. Want ook met die broden zou gezwaaid worden. Zoals er met die schoof ooit gezwaaid werd, zo zou er ook met die broden gezwaaid worden. En dat zijn er twee. Het valt op, want het zijn twee zwaaibroden en het is ook gemaakt van twee tienden efa fijnmeel. Dat is gewoon een inhoudsmaat. Hoeveel dat precies is, doet nu even niet ter zake, maar het is allemaal vrij exact terug te berekenen, want ook van die inhoudsmaten wordt precies beschreven wat het is. Dus zowel het aantal van die broden als de maat waarmee het bereid werd, daarin springt het getal twee eruit. Ik kom er straks nog even op terug, maar eerst even dit.

Nu komen we op een heel opmerkelijk ding, wat in de offerdienst volstrekt uniek is. Er staat namelijk bij: ze worden gezuurd gebakken. En nu begrijp je ook meteen waarom het een nieuw spijsoffer is. Dat was namelijk nooit aan de orde bij een spijsoffer. Trouwens, in de hele offerdienst had zuurdesem geen plaats. Sterker nog: ongeveer vijftig dagen eerder had men het feest van het Ongezuurde gevierd. Een week lang viert men feest met brood dat niet gezuurd is. Zuurdesem heeft in de Bijbel, ook als beeld, altijd te maken met de oude schepping die vergankelijk is. En u weet hoe dat gaat met dingen die verouderd zijn: die worden zuur, toch? Ja, we hadden het in de auto nog over zure regen — waar je nooit meer over hoort trouwens, nu hebben we weer iets anders uitgevonden. Maar goed: zuur. Als je de melk even buiten de koelkast houdt, dan is het in no-time ook zuur.

Eigenlijk is het idee bij zuurdesem dat het gist is. Het woord zegt het al: gist. Daar zit ons woord "gisteren" in. Gist is eigenlijk een stukje deeg van de vorige dag. Dat is gist; het is eigenlijk dus deeg van gisteren. En dat is zuur. Op het moment dat je een klein beetje van dat zuurdesem bij deeg doet, wat gebeurt er dan met het deeg? Dan gaat het rijzen. Dan gaat het heel veel volume krijgen. De massa neemt niet toe, maar het volume wel. Het is heel veel lucht: Haagse bluf. Zuurdesem is trouwens ook een type van de oude schepping. Iets van de vorige dag, maar wat juist ook een type is van wat vergaat. Alles wat vergaat, verzuurt. Trouwens, dat is het leuke met die ongezuurde broden en met matzes: die kun je net zo lang houden als je wilt. In principe blijft dat gewoon goed. Maar gewoon brood niet. Nou, dat is zuur; het is een type van de oude schepping.

En nu nog wat: het is nieuw. In het algemeen is het zo dat zuurdesem altijd een negatieve betekenis heeft in de Bijbel. Paulus spreekt in 1 Korinthiërs 5 over het zuurdesem van slechtheid en boosheid. Maar waarom zijn er hier dan gezuurde broden die als offer dienen, als een spijsoffer? Nou, daar staat bij... kijk, laat ik nog even iets zeggen. In het algemeen wijzen offers altijd naar Christus, maar hier niet in de eerste plaats.

▶ 49:13 De Werkelijke Betekenis: de Ecclesia als Eerstelingen voor Yahweh ↑ hoofdstukken

Hier verwijzen die twee broden niet naar Christus, maar naar de Ecclesia die inderdaad op de pinksterdag ontstond. En wat is daar 'twee' aan? Wel, die Ecclesia komt inderdaad voort uit de oude schepping, nietwaar? Die is van zichzelf gezuurd. Het is weliswaar gebakken, waardoor de werking van het zuurdesem is gestopt, maar het verraadt wel de oorsprong. En hoezo 'de twee'? Wel, het is samengesteld. Je vindt daar een heel mooi commentaar op in Efeze 2, waar staat dat de Ecclesia gevormd is uit een volk van nabij — de Joden — en van veraf — de heidenen; Israël en de natiën. In de Ecclesia zijn die twee één geworden. Van huis uit zijn ze gezuurd, maar in de handen van de Priester worden ze één en worden het beweegbroden.

Wat er op de pinksterdag gebeurde in het boek Handelingen, dat wisten ze toen trouwens nog niet — pas later zou Paulus dat allemaal onthullen — maar op die dag ontstond er inderdaad een groep die eerstelingen werden. Dat staat er ook bij: eerstelingen voor Yahweh. Gerekend vanaf de eerstelingsschoof zijn deze twee broden de eerstelingen voor Yahweh. De Eersteling stond op uit de doden, daags na de sabbat, exact vervuld. En wat gebeurde er vijftig dagen later? Toen begon de vorming van een volk, inderdaad gevormd vanuit de origine van de oude schepping. Niet van zichzelf volmaakt — Christus wel, Hij was gaaf — maar dit volk is dat van huis uit helemaal niet. Ze is gezuurd; dat is haar oorsprong. Ze is ook 'twee', dubbel: Jood en heide. Je kunt trouwens nog allerlei andere dualiteiten in de Ecclesia onderscheiden, maar ze is gevormd uit twee en die twee zijn één gemaakt. Dat is het volk voor Zijn naam uit de natiën dat God vandaag aan het vormen is.

Het is helemaal fraai in Hebreeën 12; ik zou graag met u daar naartoe gaan, maar de tijd ontbreekt mij. Wat er vandaag gebeurt, is dat God een Ecclesia aan het vormen is van eerstgeborenen, van eerstelingen. De Eersteling is uit de doden opgestaan en nu is daar een volk dat gevormd wordt. Dat is heel bijzonder, want je zou zeggen: in eerste instantie was de gedachte — en dat was ook de gedachte op de pinksterdag — dat Israël de natie zou worden. En dan zou via een gelovig Israël het heil naar de natiën toe gaan. Maar u weet hoe dat gegaan is. Niettemin heeft de Ecclesia die vandaag gevormd wordt de allerhoogste rechten. Waarom? Het is het volk dat als eerste deelt in het leven dat Christus als Eersteling aan het licht bracht. Hadden we daar recht op? Nee, in feite was het niet eens de bedoeling. Het is net alsof het verwisseld is.

Ik denk daarbij haast weer aan een mooie typologie die ik nu even in twee zinnen samenvat: je dacht dat het naar Israël zou gaan, maar het kwam bij de gemeente, bij de natiën terecht. Je dacht dat het Rachel was, en zie, het was Lea. Of je dacht dat het Manasse zou zijn, en zie, het werd Efraïm. Daar zit trouwens een heleboel mooie typologie in, heel veel zelfs, maar goed, het is anders gegaan. Zo is het in het boek Handelingen ook. Je zou denken: "O, Israël gaat nu verzameld worden uit de natiën", maar nee, het is anders gegaan. Paulus brengt dat dan in zijn brieven naar voren. Niettemin begon dat volk van eerstelingen toen, op die vijftigste dag nadat de Heer Jezus als Eersteling verrees uit het graf. Het volk dat sindsdien verzameld wordt, dat zijn eerstelingen. Waarom zijn het eerstelingen? Wel, het zijn degenen die als eersten de vruchten plukken van dat nieuwe leven dat Christus aan het licht bracht.

Zijn we beter? Helemaal niet. We zijn de eersten. Ik heb zelfs de neiging — en er zijn bijbelse redenen voor aan te voeren — om te zeggen dat we juist niet beter zijn, maar we zijn wel de eersten. Daarom krijgen we die hoge bestemming. We hadden het er eerder over: die eerste haring, is dat de beste of zo? Welnee, het is de eerste. Dat is dus iets heel anders. Ze krijgen de hoogste bestemming en ze zijn het allerduurste. Ze worden naar de Koning gebracht. Nou goed, dat was het onderwerp van de vorige keer: eerstelingen voor Yahweh. Dat is wat ze zijn.

Ik sla nu even een paar verzen over, want die gaan over de bijbehorende offers en dat zou echt te ver voeren. Ik wil nog wel een paar dingen gezegd hebben over vers 21: "Op deze zelfde dag zullen jullie een bijeenkomst uitroepen." Op de vijftigste dag zou men bij elkaar komen. Lees maar eens wat er gebeurde in het boek Handelingen. De Heer Jezus stond op uit de doden en wat gebeurde er vijftig dagen later? Je had het kunnen bedenken! Toen was er inderdaad zo'n grootse bijeenkomst op de dag van het Pinksteren — de vijftigste dag dus sinds het beweegoffer, of sinds dat zwaaioffer, de dag van de eerstelingsschoof. Het is allemaal hetzelfde: sinds de opstanding van Christus, de vijftigste dag, met precisie. Toen die dag helemaal vervuld was, waren zij allen tezamen op dezelfde plaats. Een bijeenkomst, ja, heel plechtig. "Het zal heilig voor jullie zijn en geen enkel dienstwerk zullen jullie doen."

Het is opmerkelijk dat in die periode niet de sabbat een rol speelt, maar juist de dag na de sabbat. "Geen enkel dienstwerk zullen jullie doen." Weet u wat daarachter zit? Dat is gewoon dit: het is geen mensenwerk. Jullie kappen met werken; het is namelijk volbracht. Ik geef het, en mensenhanden zijn erger dan waardeloos. Daarom wordt er met nadruk gezegd: geen enkel dienstwerk zullen jullie doen. Er wordt bewogen door de priester en die twee broden zijn in de hand van de Priester. Het is heilig voor Hem en krijgt de hoogste bestemming. Dat volk dat gevormd is vanaf de pinksterdag, dat zijn eerstelingen, heilig voor de Heer. Het is een aeonische inzetting in al jullie woonplaatsen en voor al jullie generaties.

▶ 58:04 De Rand van de Oogst: het Verborgen Perspectief voor de Vreemdeling ↑ hoofdstukken

En wanneer jullie de oogst van jullie land oogsten – in dit geval de tarweoogst – dan zul je de rand van je veld niet compleet oogsten. Dat wil zeggen: het einde, de begrenzing van je land, dat zal niet geoogst worden, niet compleet weggemaaid worden. Er kwam nog iets bij: wat nog op te rapen ligt van je oogst, dat zul je niet oprapen. Niet 'lezen', zoals dat dan heet.

En we kennen dat natuurlijk allemaal van de geschiedenis van Ruth, die op die wijze in Bethlehem Boaz ontmoette. 'In hem is kracht'. Ja, u hoort mij nu iedere keer even aarzelen en ik hoor het mezelf nu ook, omdat ik iedere keer denk: daar zou ik graag wat meer over willen vertellen. Want er zit namelijk nog weer zoveel in over wat daar gebeurde met Ruth en Boaz en hoe ze elkaar op de dorstvloer tegenkwamen. Maar dat doen we nu niet.

Het gaat er even om dat men wat zou laten liggen. En dat was vooral – zo staat er dan ook bij – voor de nederige en voor de vreemdeling. Voor de armen, eigenlijk de vernederden, en voor de vreemdeling zul je dat allemaal laten liggen. Met andere woorden: Pinksteren was bedoeld en had het oog ook juist gericht op de natiën, de vreemdeling. Voor hen was het brood, voor hen waren die aren bestemd.

En inderdaad, dat is Paulus die dat natuurlijk allemaal prachtig uitlegt, maar het is allemaal begonnen op Pinksterdag. Daar wist men toen in feite nog niets van. Het grote wonder dat vanaf die dag zou gaan plaatsvinden, namelijk het verzamelen van een volk van eerstelingen... Wat daar wezenlijk is gebeurd, is pas later uitgelegd door Paulus, maar het begon toen allemaal.

Dat is eigenlijk wat ik vanmiddag heel graag gezegd wilde hebben: over het geweldige werk dat God vandaag doet tussen de eerste en tweede komst van Christus. Hij verzamelt een volk – twee inderdaad, uit Jood en heiden – maar met de hoogste bestemmingen. Hij verzamelt dat en Hij heeft daar een geweldig plan mee.

En ik moet u zeggen: ik prijs mezelf gelukkig en ik prijs jullie gelukkig als je mag horen bij dat volk van eerstelingen met die hoge bestemming. God heeft het geheel op het oog, maar wat een zegen is het als je een eersteling mag zijn en tot die eerstelingen mag behoren. En het ganse volk zegge: Amen.