▶ 00:00 De Betekenis van het Griekse Woord Parakleet ↑ hoofdstukken

Beste mensen, ik ga het over iets heel anders hebben. We zijn al georiënteerd op de grote Schepper, dat zeker, en we gaan het nu hebben over het Woord van die Schepper. Ik neem u mee naar een paar hoofdstukken in het Johannesevangelie. De titel is voor een aantal van u, misschien wel voor het merendeel, wat raadselachtig; dat kan ik me zomaar voorstellen: 'De belofte van de Parakleet'. Dat is niet echt een dagelijks Nederlands woord dat we gebruiken. En dat klopt ook, want Parakleet is feitelijk een Grieks woord, of in ieder geval de afleiding daarvan.

Ik neem u mee naar Johannes 14 tot en met 16, naar de gesprekken die Jezus heeft gevoerd gedurende de laatste avond. Ik heb het tussen aanhalingstekens gezet; ik bedoel de laatste avond voorafgaand aan Zijn overlevering en Zijn kruisiging. Die gesprekken worden in het Johannesevangelie op een unieke manier heel uitgebreid beschreven. We hebben ons daar al vaak mee beziggehouden in de studies in Bodegraven en daar zijn we trouwens nog steeds mee bezig. Die studies hebben mij eigenlijk ook erg bepaald bij dit onderwerp en ik vond deze Pinksterdag een mooie aanleiding om daar eens wat over te vertellen. Tijdens die avond dat de Heer Jezus het laatste avondmaal hield, kondigde Hij vier keer de komst van de Parakleet aan. Al die keren dat Hij dat doet, gaan we vanmorgen bezien.

Het woord Parakleet is de afleiding van een Grieks woord, namelijk paraklētos. Bekender is de wijze waarop de Statenvertaling, maar ook de NBG-vertaling — de gewone NBG '51 — dat weergeven. Die geven dat namelijk weer met 'Trooster': "Ik zal u een andere Trooster zenden." Dat woord komt dan een viertal keren voor, juist daar in Johannes 14, 15 en 16. Datzelfde woord paraklētos komt nog een keer voor in de geschriften van Johannes, maar dan in zijn brief, en daar wordt het weer vertaald met 'Voorspraak'. Daar staat: "Indien iemand gezondigd heeft, wij hebben een Voorspraak bij de Vader" (1 Johannes 2:1). Zo wordt het dan weergegeven. Dat is dus niet erg concordant, niet eensluidend, wat verwarrend is.

Ik moet erbij zeggen dat de NBV — waar ik ook wel eens een keertje minder aardige dingen over heb gezegd — hier wel concordant is. Die geeft het namelijk alle vijf de keren weer met 'Pleitbezorger', en ik denk dat dat veel beter is. De Telos-vertaling doet het ook concordant en geeft het vijf keer weer met 'Voorspraak'. In ieder geval is dat consequent, zodat je niet één woord op twee verschillende manieren weergeeft.

Laat ik u even meenemen naar de StudieBijbel. Dat is een uitgebreid commentaar op de Bijbel waarin ook commentaren worden gegeven op de woorden en wat de precieze betekenis daarvan is. Dat is zeer goed, nuttig en handig om daar eens kennis van te nemen. De StudieBijbel zegt daar het volgende over, even de technische details: "Het zelfstandig naamwoord (mannelijk) paraklētos betekent pleitbezorger." Aha, dat pleit dus voor de NBV, ja. Of 'helper'. Iets specifieker: het is de voltooide vorm van het werkwoord parakaleō. Dat is een woord dat we heel vaak tegenkomen en dat vertaald wordt met bemoedigen, aanmoedigen, vertroosten of vaak ook vermanen.

Het is zo lastig; ik heb er bij deze gelegenheid al zo vaak op gewezen hoe belangrijk het is om eensluidende, concordante vertaalwoorden te hebben. Alleen op die manier leer je het woordgebruik van de Schrift kennen. Als een woord op tig manieren wordt weergegeven, dan wordt het een doolhof. In ieder geval, als voltooide vorm van het werkwoord parakaleō betekent paraklētos eigenlijk — het gaat dus nog steeds over die Parakleet — 'erbij of te hulp geroepen'. Zelfstandig gebruikt is het dan 'de erbij-geroepene'. De meest letterlijke weergave is dus 'de erbij-geroepene'. Voortaan spreek ik daarom over de Parakleet of de erbij-geroepene.

Hoezo erbij-geroepene? Nou, het is de persoon die erbij of te hulp geroepen wordt; dat is het idee van een erbij-geroepene. Het wordt met name gezegd van iemand die een ander voor de rechtbank bijstaat. Vandaar ook dat het weergegeven wordt met 'voorspraak', of 'advocaat', zoals andere vertalingen het weergeven. Dat wil zeggen: iemand die zijn zaak bepleit. Een pleitbezorger, maar ook meer algemeen een helper of een raadsman. De fundamentele gedachte is iemand die erbij geroepen wordt om te pleiten, om je belangen te behartigen, te helpen of je raad te geven. Houd hem vast: de erbij-geroepene. Het is even wennen, maar dat is de betekenis van het woord.

Het is trouwens ook wel grappig dat de StudieBijbel daar nog bij vermeldt dat er voor de vrije vertaling 'Trooster' taalkundig gezien weinig basis is. Waarvan akte. Met andere woorden: over 'Trooster' spreken we maar niet meer, hoe bekend dat ook is. Want het idee bij troosten is altijd: je hebt verdriet en dan word je getroost. Maar de gedachte die we straks zullen zien in het Johannesevangelie, is helemaal niet die van: je hebt verdriet en daarom zal er troost komen om je in dat verdriet bij te staan. Nee, Jezus zegt: "Ik ga heen." Die discipelen waren na de opstanding ontzettend blij. Er is iemand gekomen om hen bij te staan, die erbij geroepen werd om hen inderdaad te assisteren. Waarin? Wel, dat gaan we nu zien. Dit waren even wat aantekeningen over dat woord, want anders is het niet helder. Dat gezegd hebbend, gaan wij naar het eerste voorkomen.

▶ 06:55 Johannes 14: de Geest van de Waarheid als Andere Erbijgeroepene ↑ hoofdstukken

Johannes 14. Eigenlijk worden die gesprekken die worden geregistreerd door Johannes, die vinden we in Johannes 13, 14, 15 en 16. Allemaal in de opperzaal. Nou ja, dat is niet helemaal waar. Johannes 13 tot en met 15 is in de opperzaal en dan vervolgens vertrekken ze uit de opperzaal en gaan ze richting Gethsemane. Daar werd Jezus dan overgeleverd en daar is ook het hogepriesterlijke gebed uitgesproken.

In Johannes 14 zegt de Heer Jezus dit. U weet, dit is een letterlijke weergave die is gebaseerd op die woord-voor-woordvertaling, dus u kunt dat zo dan ook met mij meelezen. En dan zegt de Heer Jezus: "En Ik zal de Vader vragen..." We vallen dus midden in de gesprekken die daar aan die tafel of in die opperzaal plaatsvinden. En dan zegt de Heer Jezus: "En Ik zal de Vader vragen en Hij zal jullie een andere paraklētos, een andere Erbij-geroepene geven." Een andere... met andere woorden: er is al een Erbij-geroepene. Er is al een Parakleet, maar dit is nog een andere.

Ik moet erbij zeggen: hier staat het Griekse woordje... Sorry dat ik nu even in de details kom. Dat doe ik niet om interessant te doen of omdat ik een expert ben in Grieks, want dat ben ik totaal niet. Maar je hebt namelijk twee woorden voor 'anders' in het Grieks. Die kennen we: dat is 'anders' als allos. Dat is wat hier staat. En je hebt ook het woordje heteros. Nou, die kent u tegenwoordig wel, want daar word je mee... nou, ik wou niet zeggen doodgegooid, maar dat scheelt niet veel. Een heteros, dat is ook anders, maar dan echt andersoortig. Bijvoorbeeld: ik heb een andere auto. Dan zeg ik: ik heb een andere Ibiza — ik weet tegenwoordig in wat voor auto ik rijd. Maar als ik zeg: "Ik heb een heteros auto," dan rijd ik nu in een Rolls Royce. Zover is het nog niet, maar dan heb je echt een heel andersoortige auto. Daar zit dus verschil in. Ik heb een andere auto en ik heb een heel andersoortige auto. Dat subtiele verschil kun je in het Grieks maken.

En hier is dat woordje 'anders' allos. Het is de Erbij-geroepene, een pleitbezorger dus, of een Erbij-geroepene in een andere hoedanigheid. Hij is anders. Namelijk, hoezo anders? Nou, in geest. Dat kan ik zo wel zeggen, want dat staat er namelijk bij. Maar ook nog het volgende over die Erbij-geroepene; dat zegt de Heer Jezus dus: "Ik zal de Vader vragen en Hij zal jullie een andere Erbij-geroepene geven om tot in de aeon met jullie te zijn." Dus tot in de aeon, de eeuw; niet "tot in eeuwigheid", dat is niet de gedachte. Maar om tot in de aeon, het volgende wereldtijdperk, met jullie te zijn. Eigenlijk komt het erop neer: die Geest zal bij jullie zijn totdat Ik er gewoon weer fysiek bij jullie ben.

Want Hij zegt vervolgens wie die Geest is, of wie die Parakleet is: dat is de Geest van de waarheid. Het is de eerste aanduiding, de eerste wijze waarop die Parakleet beschreven, gedefinieerd of aangeduid wordt. Wat is die Parakleet? Wie is die Parakleet? Dat is de Geest van de waarheid. Het gaat niet om de waarheid van de Geest, het gaat om de Geest van de waarheid. En dat is het meest karakteristieke, want dat blijkt ook in deze hoofdstukken. Als de Heer Jezus het over die Parakleet heeft, dan noemt Hij hem drie keer zo: ook hier dus, en in hoofdstuk 15 en hoofdstuk 16. Iedere keer: de Geest van de waarheid.

Wat denkt u nou dat die Geest van de waarheid in het bijzonder doet, als dat zo benadrukt wordt en als Hij zo wordt benoemd? Ja, die Geest heeft dus iets met waarheid. Die gaat de waarheid bekendmaken, meer bekendmaken. Ook de waarheid openbaren. De Geest van de waarheid. Kennelijk is de waarheid nog niet compleet en daar is die Parakleet juist voor nodig. De Geest van de waarheid, waarvan Hij zegt dat de wereld die niet kan ontvangen. Dus het is niet zo dat die Geest door iedereen of door de hele wereld ontvangen wordt, integendeel. Nee, de Geest van de waarheid kan de wereld niet ontvangen, maar Hij zal bij jullie komen.

Stelt u zich voor, om het tijdraam ook even goed in de gaten te houden: dit is dus uitgesproken in de nacht of in de avond voordat de Heer Jezus gekruisigd werd. Een paar dagen later, drie dagen later, zou Hij opstaan uit de doden en vijftig dagen later zou die Parakleet daadwerkelijk ook demonstratief komen. Strikt genomen kwam die Geest al op de opstandingsdag — maar dat zeg ik om het ingewikkeld te maken. Nou ja, die Geest kwam al op de opstandingsdag. U weet nog dat op de dag van de opstanding Jezus dit deed: Hij blies op hen en zegt: "Ontvang heilige geest." En vijftig dagen later kwam die Geest ook demonstratief met stormen, geweldige windvlagen, dat geluid, tongen van vuur en vreemde talen. Heel demonstratief.

Maar hier werd de Geest van de waarheid dus zeg maar drie, vier en vijftig dagen daarvoor al beloofd. De Geest van de waarheid, die de wereld niet kan ontvangen, staat er, "want zij aanschouwt het niet". Dat wil zeggen: die waarheid niet en die Geest van de waarheid niet, en ze kent het niet. "Maar jullie kennen het, want het blijft bij jullie en het zal in jullie zijn." Let trouwens ook op hoe dat wordt gezegd. Het wordt niet voorwaardelijk gezegd; het is een belofte en een voorzegging. Die Geest van de waarheid zal komen, het blijft bij jullie en het zal in jullie zijn. Zonder voorwaarden en kleine lettertjes. Nee, dit is een belofte en ik zal u vertellen: het is ook exact zo uitgekomen. Unaniem hebben die discipelen — want tot hen werd gesproken, dat moet u niet vergeten — unaniem hebben die discipelen dat ervaren. In de Bijbelstudie hebben we dat al vaak opgemerkt: die hoofdstukken in Johannes gaan specifiek in de eerste plaats tot de discipelen. Het werd gesproken tot de leerlingen die daar in die opperzaal waren en voor hen heeft het ook concreet betekenis gehad, in die zin dat het ook daadwerkelijk zo exact vervuld is. Denk dus niet bij 'jullie' meteen: "O, dat zijn wij ook." Dat mag je er soms wel bij denken, maar dan wordt het een toepassing. De uitleg is: die 'jullie', dat zijn degenen die de Heer Jezus hier aansprak. Dat lijkt me nogal duidelijk, trouwens.

Hij zegt... mijn broer haalde die woorden zojuist in zijn gebed al aan: de Heer Jezus had gezegd: "Ik zal jullie niet als wezen achterlaten, Ik kom naar jullie toe." Nee, maar dat is eigenaardig. Eerst had Hij gezegd dat het een andere pleitbezorger is, een andere Parakleet, maar Hij zegt nu zelf: "Eigenlijk ben Ik het zelf, Ik kom naar jullie toe." En dat betekent gewoon dat de Geest van de waarheid niets anders is dan de Geest van Christus zelf. Het is ook de Geest Gods, die de Vader zal zenden, maar het is ook de Geest van Christus. Hij komt namens Christus en in die Geest komt Christus ook mee. Dus ja, dat kan allemaal. Maar het is opmerkelijk dat de Heer Jezus dat zo zegt: "Ik kom weer naar jullie toe, alleen in een andere hoedanigheid." Niet fysiek — fysiek ga Ik juist weg — maar geestelijk kom Ik gewoon weer tot jullie terug.

"Nog even," zegt Hij dan, "en de wereld ziet Mij niet meer." Nee, ook dat is een voorzegging. Want de Heer Jezus zegt: "Nog even," een korte tijd, een tijdje eigenlijk, mikron, gewoon een tijdje en de wereld ziet Mij niet meer. Moet u nagaan: dit was de avond dat de Heer Jezus dit zo uitsprak. De volgende dag zou Hij worden gekruisigd en begraven. Dat is het laatste wat de wereld van Hem gezien heeft. Ze hebben Hem in een graf gelegd; dat heeft de wereld nog gezien. En daarna? Ja, weet u wat ze drie dagen later zagen? Dat de steen weggewenteld was en dat het graf leeg was. Dat was onmiskenbaar. Vriend en vijand konden dat vaststellen: het graf was leeg. Dat is ook nooit betwijfeld, hè? Dat is leuk. Nooit is betwijfeld, ook niet door de tegenstander, dat het graf leeg was.

Maar het laatste wat ze van Hem hebben gezien, is dat Hij begraven werd. En vanuit hoe ik dat hier zeg: de wereld ziet Mij niet meer, maar jullie zien Mij. Dan moet ik het goed zeggen: jullie zien Mij, de wereld niet meer. En dat is ook inderdaad zo gegaan. Maar jullie zien Mij. Want hoezo? Nou, want Ik leef en jullie zullen leven.

Het gaat dus over een opstanding. Ik sta op uit de doden en Ik zal aan jullie verschijnen. En inderdaad, een paar dagen later is Hij aan hen verschenen. Trouwens bij vele gelegenheden gedurende een veertal dagen. Hij is verschenen, op een gegeven ogenblik zelfs een keer in Galilea aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk.

De zusters niet meegerekend, dat denk ik wel. Ik denk dat het inclusief de zusters was. Zoals ik zeg: er was zoveel man in de samenkomst, dat is inclusief de vrouwen anders. Maar goed, jullie zien Mij. Hoezo? Want Ik leef en jullie zullen leven.

De Heer is dus niet aan het publiek, aan de wereld verschenen. Dat gaat nog komen, dat is toekomstmuziek. Maar toen bij die gelegenheid is Hij alleen aan hen verschenen en niet aan de wereld. Nu gaan we even een aantal verzen skippen.

▶ 17:33 De Heilige Geest en de Inspiratie van de Schriften ↑ hoofdstukken

We blijven nog even in Johannes 14 en we gaan zo naar vers 26 toe. Maar eerst even vers 25. Het gaat om al die verzen waarin de Parakleet wordt aangekondigd. En dan zegt de Heer eerst dit: "Deze dingen heb ik tot jullie gesproken, terwijl ik bij jullie verblijf." Er waren inmiddels natuurlijk nog weer een heleboel andere dingen ter sprake gekomen.

Maar nu volgt de tweede keer dat Hij de Parakleet noemt en aankondigt. De Parakleet, de Erbij-geroepene. En nu hebben we nog een andere aanduiding: de Geest van de waarheid. Nu komt het ook: de Erbij-geroepene, de Heilige Geest. Het is niet zomaar geest; nee, het is Heilige Geest. Apart, ja, in de meest bijzondere zin is het de meest heilige geest die je kunt bedenken. Het is van God Zelf namelijk.

"En die de Vader zal zenden in mijn naam." Dat wil zeggen – je leest dat later ook, dat zullen we straks nog zien in hoofdstuk 16 – "Ik zal Hem naar jullie toe zenden." Dus in Mijn naam, en de Vader zou dat doen bij gelegenheid. Dat zou nog ruim vijftig dagen duren, dus een kleine twee maanden later. Die tijdsspanne wordt hier niet genoemd, maar dat weten wij dan achteraf. En het is zo bijzonder dat dat juist bij die gelegenheid was, op de Pinksterdag. Het was een Joods feest, het was de vijftigste dag, het was de dag van de eerstelingschoof.

Dat is zo bijzonder. Alles, zoals broeder K. al vertelde over de bietjes en over de luizen en hoe wonderlijk die zijn... dat verzin je niet. Dat is in de Schrift ook zo. Ook de wijze waarop God van tevoren al eeuwen, millennia van tevoren had vastgelegd met die hoogtijden. Toen had Hij al een heel design vastgelegd: dan zal het gebeuren, dan zal het Lam geslacht worden, dan zal de eerstelingschoof opstaan en dan zullen de eerstelingen worden verzameld. Ik verwijs nu naar al die hoogtijden die al eeuwen van tevoren waren gefixeerd en vastgelegd.

Maar goed, dat is nu niet het onderwerp, maar ik wil het toch graag gezegd hebben. Ik vind het zo geweldig dat we een God hebben die een Ontwerper is, een Kunstenaar, en die in alles de dingen perfect hun plek toewijst. Terug naar de tekst. De Erbij-geroepene, de Parakleet, de Heilige Geest die de Vader zal zenden in mijn naam, die zal jullie alles onderwijzen. Hier opnieuw krijgen we iets te zien over de activiteiten. De Geest van de waarheid is al zo’n aanduiding; Hij gaat jullie wat vertellen, Hij gaat jullie op de hoogte stellen van de waarheid. Hier zien we dat opnieuw bevestigd en Hij zal jullie in alles onderwijzen.

Want jullie hebben dan weliswaar, zegt Hij tegen die leerlingen, al veel van Mij gehoord, maar er is nog zoveel te melden en er is nog zoveel onderwijs dat daar wacht. En Hij zal jullie alles onderwijzen. Onderwijzen, de waarheid vertellen. En vervolgens ook, dat moet ik er ook bij zeggen: zij zouden alles onderwijzen. En wat zouden de leerlingen ermee doen, die discipelen? Want stel je voor – we zitten nu inmiddels twintig eeuwen later, de twee millennia zijn zo’n beetje voorbij – maar stel je voor dat die discipelen dat alleen maar mondeling hadden ontvangen en daar niks mee hadden gedaan. Je zou kunnen zeggen: "Ja, maar je hebt toch cassettebandjes?" Nee, toen nog niet.

Het is vastgelegd. Het is geboekstaafd. Het is zwart op wit gezet en dat is het bijzondere: de enorme taak die zij kregen om de Schriften inderdaad te schrijven. De Heilige Geest die zou komen, zou hen alles onderwijzen en zij hebben dat op hun beurt vervolgens ook daadwerkelijk vastgelegd, zodat wij zoveel eeuwen later nog steeds daar de vruchten van plukken. Wij worden door dat onderwijs wat zij ontvingen, nog steeds onderwezen.

Bovendien – en dat is een mooi woord – zijn die Schriften die zij hebben achtergelaten, geïnspireerd. U hoort daar het woordje 'spirit' in. Spirit is geest. Ingeblazen is dat. Als God blaast, dan komt er altijd leven. Dat moet je maar aan Adam vragen; toen hij de adem van God in zijn neusgaten kreeg, werd hij een levende ziel. Als God blaast, dan komt er leven. Dit is geïnspireerd. Ik bedoel niet de vertaling, maar wel het origineel: de Schriften, die zijn geïnspireerd.

En in die Schriften – en ik bedoel vooral ook het Nieuwe Testament dat toen in de dagen van Johannes 14 uiteraard helemaal nog geschreven moest worden – daarin vinden we die waarheid. Daarin vinden we dat volle onderwijs. Alles wat er onderwezen moet worden, dat is vastgelegd en geïnspireerd, en die Geest hebben we in dat Woord. Dat is eigenlijk de rode draad van deze hele toespraak wat ik u eigenlijk wil laten zien. Men denkt bij spirit altijd aan iets heel wazigs en mensen gaan zweven als op de wind. Maar spirit blijkt voor ons heel concreet te zijn. Dat is leven, zeker, maar daar is vastheid; het is namelijk geïnspireerd.

Die Schriften, dát is geest. Dat zei de Heer Jezus trouwens ook, want het was eerder in Johannes 6 dat je leest: "Mijn woorden zijn geest en leven." Die tweedeling die men maakt tussen geest en woord is absoluut onbijbels. In dat Woord komt de Geest. Dat is geest, dat is leven, dat is spirit, want het is geïnspireerd.

"Hij zal jullie in alles onderwijzen en Hij zal jullie alles in herinnering brengen wat ik jullie zei." Aha, maar dat betekent dus dat die Geest, die Parakleet, wordt gegeven om jullie veel meer te vertellen, maar ook om jullie geheugen op te frissen. Het betekent gewoon ook dat jullie die hulp krijgen die noodzakelijk is om vervolgens ook mijn biografieën (tussen aanhalingstekens) op te tekenen: Mattheüs, Marcus, Lukas en ook dit Evangelie. Dat zijn allemaal Schriften die zijn geïnspireerd. Waarom? Omdat alles hen in herinnering is geroepen. Dat is ook omdat ze die bijstand hebben gekregen van de Parakleet, zodat alles wat noodzakelijk was weer teruggeroepen kon worden. Zodat we die veelkleurige beschrijving hebben van Jezus' leven hier op aarde. "Alles wat ik jullie heb gezegd." Zie je hoe alles te maken heeft met het openbaren van waarheid, het ophalen van de herinnering en onderwijs geven?

Nu slaan we een hele passage over.

▶ 25:50 Johannes 15: de Geest Getuigt van de Verheerlijkte Christus ↑ hoofdstukken

En dan komen we in hoofdstuk 15 vers 26. Het voorgaande was Johannes 14 vers 26, en nu zijn we in Johannes 15 vers 26. Daartussen vind je nog de beschrijving van de ware wijnstok enzovoorts. De Heer zegt dan eerst dit: "Maar wanneer de Parakleet, de Erbij-geroepene zou komen, die Ik tot jullie zal zenden..." Dat hebben we inmiddels al een paar keer gezien: "die Ik tot jullie zal zenden van bij de Vader." Het is de Geest van God; Hij komt dus van boven.

En weer wordt Hij de Geest van de waarheid genoemd. Dat is de tweede keer dat we Hem tegenkomen, of is het de derde keer al? De Geest van de waarheid, die van bij de Vader uitgaat en dus van boven komt. En wat gaat Hij doen? Onderwijzen, de waarheid openbaren, dingen in herinnering brengen en Hij zal getuigen van Mij.

Dat is heel kenmerkend. Feitelijk zou je kunnen zeggen dat dit een samenvatting is van het hele Nieuwe Testament. Dat is één groot getuigenis van Jezus Christus, en dat is wat die Geest zou gaan doen. Je ziet dat die Geest toen over de discipelen kwam en op een heel concrete wijze voor hen is vervuld. Maar wij plukken nu juist de vruchten van het resultaat van dat werk, al was het maar omdat wij hier bij elkaar zijn en wij deze dingen overdenken.

De Heer zegt: "Die Geest zal getuigen omtrent Mij, maar ook jullie getuigen, omdat jullie vanaf het begin ook al met Mij zijn." Met andere woorden: die heilige geest getuigt niet alleen áán jullie, maar ook vía jullie. Ook jullie zullen getuigen; die Geest gaat jullie namelijk ook bekwamen om te getuigen. Ziet u hoe die twee één zijn? Goed.

▶ 27:58 Johannes 16: het Ontmaskeren van de Leugen van de Wereld ↑ hoofdstukken

We gaan nu naar hoofdstuk 16. Dat is de volgende keer dat we de term 'Parakleet' vinden. Opnieuw vallen we zomaar weer midden in de gesprekken; u moet het mij maar niet kwalijk nemen dat ik iedere keer die passages oversla, maar het kan niet anders. Het is echt een woordstudie die we vanmorgen doen. We gaan na: waar komt die Parakleet zoal voor? In deze verschillende passages bekijken we wat daar nu staat.

De Heer zegt dan: "Ik zeg jullie de waarheid: het is nuttig voor jullie dat ik wegga." Dat is wat dubbelzinnig, want je zou kunnen zeggen: dit was de avond voordat Hij gekruisigd werd; doelt Hij nu op het feit dat Hij gekruisigd zou worden? Als je de context en samenhang bekijkt, is dat laatste het geval, maar Hij doelt ook op het feit dat Hij inderdaad het aardse toneel zou verlaten bij een nog latere gelegenheid. Want: "indien ik niet zou weggaan, zal de Erbij-geroepene, de Parakleet, niet naar jullie toe komen."

Wat we dus zien is dat die Parakleet pas kan komen als Ik heengegaan ben. Ik ga heen en dan komt de Parakleet. Ga ik niet heen, dan komt die Parakleet dus ook niet. Daarom is het nuttig, want die Parakleet gaat voor jullie namelijk hele belangrijke dingen doen. Het is trouwens ook heel belangrijk dat Ik heenga. Dat is niet direct het onderwerp van vanmorgen, maar het nut van dat heengaan, waarom Hij daar nu is aan Gods rechterhand, daar hebben we het onlangs nog over gehad. In de Psalmen werd al aangekondigd dat de Messias voor een bepaalde tijd zou gaan zitten aan Gods rechterhand.

De Heer Jezus zegt: "Ik ga weg, dat is noodzakelijk, wil de Parakleet, de Erbij-geroepene, naar jullie toe komen. Maar als ik gegaan ben, dan zal ik hem naar jullie toe zenden." Op het moment dat Hij is heengegaan, zal Hij naar hen toekomen. Zo staat het er, zodat de Geest ook werkelijk de Geest is van de verheerlijkte Christus. Als Ik gegaan ben naar boven, dan zal Hij komen en getuigen van die heerlijkheid.

Die wereld kan die Geest niet ontvangen, maar de Geest gaat wel iets doen aan die wereld. Lees Johannes 16 vers 8: "En komende," dus terwijl die Geest komt, wat gaat Hij doen? "Zal hij de wereld overtuigen?" Eigenlijk staat er een woord dat 'ontmaskeren' betekent. Het is een demaskeren. De Geest van de waarheid gaat de wereld confronteren met de waarheid. Dat is trouwens ook wat een ontmaskering is: het masker gaat weg, het vernis gaat weg en dat wat eronder ligt, de waarheid, komt aan het licht. Ontdekkend dus. De wereld wordt ontmaskerd en dat geeft aan dat de wereld in de leugen is. Die leugen zal aan het licht gebracht worden. Het betekent trouwens ook dat de wereld daar niets tegenin kan brengen. Ook dit is een aankondiging, een belofte en een voorzegging van wat gaat gebeuren.

De Geest kwam zo krachtig. Ik zou zeggen: lees het boek Handelingen, want daar vinden we het gewoon allemaal historisch beschreven. De Geest is gekomen en u moet eens lezen hoe demonstratief dat was, zodat de wereld het ook niet kon ontkennen. Ze konden de apostelen niet monddood maken en ze konden hun woord ook niet weerleggen. Het werd gehaat en er ontstonden enorme vervolgingen, maar één ding was onmiskenbaar: het was de waarheid die aan het licht gebracht werd. En de enige manier, als je de waarheid niet wilt horen, is dat je degene die spreekt gewoon monddood maakt. De meest effectieve en ook de meest harde manier is om de spreker gewoon helemaal dood te maken, want dan kan hij niets meer zeggen. Je kunt het ook wat 'vriendelijker' doen – tegenwoordig noemen we dat vriendelijker – door iemand gewoon te negeren. Dan maak je iemand ook monddood.

Toen de Geest kwam in het boek Handelingen, ging dat gepaard met echte wondertekenen. Dat waren geen grappige trucjes of goocheldrucs, en ook niet van die discutabele wonderen waar vandaag de dag mee gekoketteerd wordt in de christelijke wereld. Sorry dat ik daar niet even vriendelijk over kan zijn, maar als het nagetrokken wordt, blijkt het vaak niet te kloppen en is het allemaal dikke-duimwerk. Dit komt omdat men denkt dat de Handelingentijd gekopieerd moet worden naar onze tijd, en als het dan niet lukt, gebruikt men veel toeters en bellen. Maar het is fake. Toen niet! In het boek Handelingen was het absoluut duidelijk. Door de wondertekenen die plaatsvonden, werd de wereld ontmaskerd.

Er staat bij dat de wereld wordt ontmaskerd omtrent zonde, rechtvaardigheid en oordeel. Omtrent zonde? Hoezo? "Omdat ze in mij niet geloven." Wat de Geest zou gaan doen en aantonen in de prediking, is dat zij niet in Hem geloven. Dat is zonde, want daarmee misken je de waarheid. Overigens zeg ik er even iets bij zonder het nu nader toe te lichten, maar ik wil het graag gezegd hebben: er staat hier dat Hij de wereld zal ontmaskeren omtrent zonde, dus de zonde van de wereld. En wat is de zonde van de wereld? Dat zij niet in Mij geloven.

Nu moet ik even terugbladeren naar Johannes 1. Daar vind je Johannes de Doper bij de Jordaan. Hij ziet zijn neef aankomen en zegt: "Zie het Lam Gods, dat de zonde der wereld wegneemt." Nu heb ik een vraag voor u: wat is de zonde van de wereld? Je kunt gaan fantaseren, maar het is veel beter om de Schrift zichzelf te laten uitleggen. De zonde der wereld staat hier gewoon zwart op wit in hetzelfde Johannes-evangelie; je hoeft niet eens naar een andere schrijver te gaan. Daar wordt altijd antwoord gegeven: de zonde der wereld is ongeloof. Met andere woorden: wat gaat het Lam Gods doen? Hij gaat de zonde der wereld wegnemen. En wat is de zonde der wereld? Dat is ongeloof. Wat doet het Lam Gods dus? Hij gaat het ongeloof wegnemen. En wat gebeurt er als ongeloof weggenomen wordt? Wat komt daarvoor in de plaats? Geloof. Hij is het die de wereld zal doen geloven. Zover is het nu nog niet, maar het is wel een aankondiging. Het Lam Gods gaat de zonde, namelijk ongeloof, wegnemen. Mensen zeggen: "Ja, maar ze moeten wel geloven." Nou, dat ongeloof neemt Híj juist weg. Dat is het werk van het Lam Gods; dat is niet iets wat de mens of de prediker moet doen. Het wordt ook niet gevraagd: het Lam Gods néémt het ongeloof weg. Voilà, dat is een Evangelie waar je je niet voor schameert. Want als mensen zeggen: "Ja, maar dat geloof ik niet," dan maakt dat niet uit, want wij wijzen op het Lam Gods dat het ongeloof wegneemt. Dat doet Hij op Zijn tijd en op Zijn wijze, maar Hij doet het. Dat is de ruimte waar wij in staan als je de waarheid kent; dat is geweldig. Maar hier is de situatie nog zo dat de wereld wordt ontmaskerd.

Ook omtrent rechtvaardigheid, omdat Ik naar de Vader toega en jullie Mij niet langer aanschouwen. Dus ook dat is rechtvaardigheid. Hoezo rechtvaardig? Wel, het was tevoren namelijk beloofd en ook voorzegd. U weet het hè? Belofte maakt schuld. Als ik een belofte doe en ik doe recht aan die belofte, dan vervul ik dat. Dus het feit dat Hij naar de Vader toe is gegaan en dat zij Hem nu niet langer meer zouden aanschouwen, dat was rechtvaardig, want het was namelijk tevoren beloofd, aangezegd. En dus vervult God wat Hij belooft; dat is daarom rechtvaardig.

En ook... ja, wacht even. Deze kan ik nu niet echt goed uitleggen, maar hij is wel spectaculair hoor! Omtrent oordeel, omdat de overste van deze wereld geoordeeld is. En ik weet dat iedereen nu denkt: "Oh, het gaat over de satan." Dat is echt niet waar. Maar ja, ik geef toe, dat is de zwakte van deze opdracht: want ik zeg dat het niet waar is, maar ik heb de "bonnetjes" er nu niet van bij de hand. Maar ik kan u wel vertellen, als u daar geïnteresseerd in bent en u zegt: "Heb je dat elders eens uitgelegd?" Nou, de EBG-studies hè! U kunt het allemaal terugvinden op de website.

Maar ik wil er nu even bij zeggen: de overste van de wereld – dat is geen geheim – dat is degene die de vorst van de kosmos is. Het gaat niet over de god van deze aeon, degene die het alleen maar in déze aeon voor het zeggen heeft. Het gaat over degene die de Erfgenaam is: de Ben Adam. Je vindt de uitdrukking "de vorst" of "de overste van deze wereld" drie keer, alleen maar in Johannes. En dan zul je zien dat die overste van de wereld de Heer Jezus Christus zelf is.

En wat heeft de wereld met haar Overste gedaan? De Erfgenaam, die hebben ze geoordeeld, veroordeeld. "Buiten geworpen", staat er dan in hoofdstuk 12 vers 31. Ook dat zou ontmaskerd worden: de wereld heeft haar Overste geoordeeld en daarin zou de wereld ook ontmaskerd worden. Dat is wat de Heer Jezus hier kortweg aangeeft. Nou ja, ik zou hier nog vele dingen over willen zeggen, maar goed... oh, dat zei de Heer Jezus ook.

▶ 40:10 Geleid in Alle Waarheid en de Toekomende Dingen ↑ hoofdstukken

Nog vele dingen heb ik jullie te zeggen, maar jullie kunnen dat op dit moment niet dragen. Moet je je voorstellen welke gelegenheid dit was. Een paar uur later zou de Heer Jezus gevangen worden genomen en zou dat hele proces plaatsvinden, en nog weer een paar uur later zou Hij worden gekruisigd. Hoe een dramatisch moment moet dit zijn geweest. En de Heer Jezus spreekt over deze dingen. De emoties liepen die avond hoog op, ook bij de Heer Jezus Zelf. Ik bedoel, het zou nog maar pakweg een uur later zijn dat de Heer Jezus in Gethsemane als bloed zou zweten. Zo staat het er toch? Met andere woorden: het beangstigde Hem zeer. Maar tegelijkertijd was er dat staan op dat woord: "Niet Mijn wil, maar de Uwe."

Jullie zeggen: "Nog vele dingen heb ik jullie te zeggen, maar jullie kunnen het op dit moment niet dragen." Maar wanneer Hij komt, de Geest van de waarheid – daar heb je Hem weer, de Geest van de waarheid – Hij zal jullie de weg wijzen in alle waarheid. Met andere woorden: "Ik heb jullie veel verteld, dat mag waar zijn, maar de hele waarheid? Nee, nog lang niet." Dat moet allemaal nog verteld worden en dat gaat ook gedaan worden, namelijk door die andere Parakleet. En wie komt pas tot jullie als Ik heengegaan ben? Ook hier trouwens weer dat accent op de openbaring van de waarheid. Ze wisten nog zoveel niet en dat moest allemaal bekendgemaakt worden; dat was de reden waarom beloofd werd dat die Parakleet zou komen.

Want Hij, die Parakleet, die Geest van de waarheid, zal niet spreken vanaf Zichzelf. Vanuit Zichzelf ook niet. Het gaat er niet zozeer om dat Hij niet over Zichzelf vertelt, maar dat wat Hij vertelt niet van Hemzelf komt. Nee, zoveel Hij hoort, zal Hij spreken. Hoort van wie? Nou ja, ik kan het nu eigenlijk nog even niet zo laten zien, maar in het volgende vers zul je dat echt bevestigd vinden. Hij hoort dat namelijk van Mij. Laat ik het zo zeggen: Ik ga heen en die Geest wordt geïnstrueerd. Hij zal dingen horen van Mij en dat gaat Hij jullie vertellen. Wat Hij dus gaat vertellen, dat hoort Hij van Mij, en dat zal Hij spreken. Hij hoort het.

Laten we ons even daartoe beperken. Straks zal ik ook laten zien dat Hij van de Heer Jezus Zelf, de Verhoogde, gehoord heeft. En er staat nog bij: "En ook de komende dingen, de toekomst, zal Hij jullie verkondigen." Nou, dat kun je trouwens alleen maar als je de Geest van de waarheid bent, de Geest van God. Ik denk bijvoorbeeld aan een boek als De Openbaring. Dat is zo'n boek waarin de toekomst wordt aangekondigd, want het is allemaal geïnspireerd; de Geest heeft hen dat ingegeven zodat ze over de toekomst konden spreken. Ja, dat was omdat die Geest is gekomen, die Parakleet.

Hij zal Mij verheerlijken. Mijn heerlijkheid in het licht stellen. Dat kan alleen maar als Hij inmiddels verheerlijkt is natuurlijk. Toch? Hij zal verhoogd worden, Hij zal opstaan uit de doden. Hij zal met recht verhoogd worden en daarin heerlijkheid zijn. En die heerlijkheid die Hem is gegeven, zal ook geopenbaard worden, uiteindelijk over deze hele wereld. Hij zal Mij verheerlijken. En nou komt het waar ik zojuist in het voorgaande vers al even op wees: "Omdat Hij vanuit het Mijne zal nemen." Dat wil zeggen: wat Hij van Mij zal horen. Hij neemt het uit het Mijne, dus niet van Hemzelf. Nee, alles wat Ik vertel en openbaar, dat zal Hij ook gaan vertellen.

Dit wordt trouwens tegen de leerlingen gezegd. Er komt later nog een dertiende bij, dat is nog weer een verhaal apart: Paulus. Maar ook die heeft dat allemaal gehoord van de Heer Jezus Christus Zelf. En Hij zal dat aan jullie verkondigen. Nou, dit zijn alle schriftplaatsen die we nu hebben gezien waarin de Heer Jezus in de nacht, of in de avond voordat Hij werd gekruisigd, al belooft dat de Geest van de waarheid zou komen, de Parakleet die erbij geroepen zou worden. Nou, laten we het even nog kort op een rijtje zetten.

▶ 45:51 Samenvatting: het Geïnspireerde Woord als Onze Vaste Bodem ↑ hoofdstukken

De Parakleet, de Erbij-geroepene, was beloofd. Waarom? Voor de discipelen, de leerlingen, en dan unaniem, want het was een belofte en zo is het ook gegaan. Het gaat niet over de christenheid ofzo, helemaal niet. Het gaat over degenen die daar in die zaal waren: de discipelen, allemaal. Judas was trouwens inmiddels al weggegaan. Zij zouden in heel de waarheid worden geleid; die Parakleet zou hen in heel de waarheid leiden. Hij zou hen onderwijzen, Hij zou verkondigen, in herinnering brengen, getuigen, Hij zou ontmaskeren en de toekomst verkondigen.

Er zijn concrete werkwoorden die allemaal gebezigd worden als het gaat om de komst van de Parakleet. Wat gaat Hij doen? Nou, al deze dingen. Dat gaat Hij doen en dat heeft Hij ook daadwerkelijk gedaan. Voor al deze dingen kun je heel concreet aanwijzen: we hebben het gewoon zwart op wit in de Schriften. En dat is wat wij er ook aan hebben. Want je zou natuurlijk kunnen zeggen: "Ja, goed, die elf discipelen hebben dat allemaal zo meegemaakt en de Heer Jezus heeft Zijn woorden waargemaakt, maar wat hebben wij daar nu in 2019 aan?" Nou, dat is niet zo moeilijk: ze hebben dat opgetekend. Dat was juist waar ze zich aan het einde van hun leven enorm voor hebben ingespannen: om die Schriften bij elkaar te brengen, te verzamelen en om deze geïnspireerde bibliotheek — want de Bijbel is een bibliotheek — vervolgens aan de generaties door te geven.

Dat is wat we hebben. Dat Woord, dat is Geest. En dan hebben we echt stevige, wat zeg ik, rotsvaste bodem onder de voeten. En dat vind ik erg belangrijk, want er is momenteel een heleboel aan de hand. In de komende jaren, vlak voordat de Heer Jezus terugkeert aan het begin van het derde millennium, zal de dwaling nog enorm toenemen. Er is ontzettend veel 'geest', ik bedoel: wind van leer. Dat zegt Paulus al: er waaien heel veel winden en je hebt mensen die met alle winden meewaaien. Men zegt dan: "Ja, maar het is zo geestelijk, het is echt geest joh, het komt in beweging!" Emotie. Daar zit het woordje 'motie' in, motion, dat is beweging. Een heleboel mensen zien emotie aan voor Geest. In zekere zin is dat ook zo, want geest brengt in beweging, dat is waar. Maar het verschil is groot. De Heilige Geest stelt je in de waarheid. Het is de Geest van de waarheid die aangetoond kan worden, die zwart op wit is en die vaststaat.

In deze tijd waarin er zoveel aan de hand is, waarin zoveel winden waaien en waarin ook zoveel emotie is waardoor mensen zeggen: "Ja, maar dat moet van God zijn", zeg ik: laat je niet om de tuin leiden. U weet wie dat deed, hè? Ja, dat was weer een ander wezen met die gespleten tong. Misleiding is het meest karakteristieke van de laatste fase van deze tijd. Misleiding alom, waarbij je zou zweren dat het waar is. Maar het is niet waar. Daarom is het zo belangrijk juist in deze tijd te weten: het is de Geest van de waarheid en die vinden we in de Schrift. En dat Woord, dat is Geest. De Parakleet is erbij geroepen om als Hulp- en als Pleitbezorger die taak te vervullen. Dat is precies wat wij hebben. Er is niets geestelijker dan je te verblijden en te luisteren naar dat Woord, om in die waarheid vastgesteld te worden. Dat is de werkelijke spirit en dat inspireert ook. Ik heb niets meer te vertellen; ik wil er in ieder geval nu een punt achter zetten.