▶ 00:00 Je Naam als Door God Gegeven Identiteit ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal. Normaal kijk ik altijd eventjes hier op het scherm voor de projectie van de dia's, maar nu moet ik iedere keer even achterom kijken. Dat is ook geen ramp op mijn leeftijd. Het zal ongeveer in 1971 geweest zijn; ik was tien jaar oud en toen kwam er bij ons in de kerk in Aalsmeer een nieuwe predikant: dominee Prins. Hij maakte kennis met mijn ouders, de eerste keer dat hij bij ons over de vloer kwam. Hij zou later een echte huisvriend worden. Het was nogal een geleerde man die erg doorkneed was in de klassieke talen. Afijn, de man was bij ons thuis en ik kwam terug uit school. Dat was ergens in de middag. Ik geef hem een hand en hij vraagt: "Hoe heet jij, jongeman?" Ik zeg: "André." Als ik mijn ogen dichtdoe, dan zie ik hem nog zo kijken, heel geleerd: "André. Dat is interessant. Dat komt van het Griekse andreios. Dat betekent mannelijk, sterk, dapper." Ik was natuurlijk trots op mijn ouders – ik bedoel, dat zij dat al zo vroeg hadden onderkend. Ja, dat is ook wel gaaf. Nou, daar kan ik het mee doen.

De naam eer aandoen. Eerst had ik de titel gegeven: "Je naam eer aandoen". Dat had ook goed gekund. Maar vanwege de dubbelzinnigheid van het bepaalde lidwoord – "de naam eer aandoen" – leek het me beter om het zo weer te geven. Namelijk omdat "de Naam" ook verwijst naar boven. In het algemeen moet je weten dat een naam in de Bijbel meer is dan alleen maar een nummer. Hoewel ik erbij moet zeggen dat bij sommigen in de Bijbel de naam feitelijk wel een nummer is. Dat zie je in het Grieks heel duidelijk. Er zijn mensen in het Nieuwe Testament die je dan tegenkomt waarbij de één Secundus heet, wat gewoon "tweede" betekent. En dan heb je een Tertius, Quartus, Quintus – simpelweg derde, vierde, vijfde. Ja, als je niet al te originele ouders hebt, dan krijg je dat natuurlijk; dan geef je ze gewoon een rugnummertje mee. Dus dan is je naam toch een nummer. En toch moet ik erbij zeggen dat de Bijbelse gedachte in het algemeen is dat een naam niet zomaar een nummer is dat alleen de volgorde aangeeft waarin je gekomen bent. Het drukt uit wie je bent. Ik denk dat dit de essentie is van elke echte naam: het is een expressie van jouw identiteit.

Het is veel meer dan dat, en wat daarbij ook heel opvallend en typerend is: een naam krijg je. Ver voordat jij ook maar benul hebt van hoe je heet, wat dat betekent en waarom je zo heet, heb jij al een naam gekregen. Ik noem dat typerend omdat dat eigenlijk ook staat voor de identiteit die wij hebben. Dat staat los van ons gevoel, onze beleving of de opinie van anderen. Ik weet dat er een hele beroemde – en in mijn ogen zelfs beruchte – misvatting bestaat dat een mens eigenlijk is zoals hij zich beleeft en zoals hij voelt. Je bent wie je voelt dat je bent. Maar dat is natuurlijk, als je er even over doordenkt, dwaasheid. Ik kan denken dat ik Napoleon ben. Tegenwoordig zouden ze zelfs kunnen zeggen, en ik zeg dat met een knipoog: "Dan ben ik zeker in het verkeerde lichaam geboren of in de verkeerde tijd." Maar dat is bizar natuurlijk. Je bent gewoon wie je bent. Ik ben op 2 maart 1961 in Haarlem geboren. Dat is een gegeven. En dat is ook typerend voor de identiteit: het is gewoon wat het is en wat ook niet verandert. Het is wat bijvoorbeeld in je paspoort staat. Dat kan niet veranderen; het zijn gewoon historische feiten. Dat is wat je bent.

Dat geldt trouwens ook voor andere dingen. Meneer Ratelband is het er niet mee eens, maar je bent echt niet zo oud als je je voelt. Mijn moeder zei dat nog wel eens een keer, juist om daar kritiek op te hebben. Als je dan hoorde: "Je bent zo oud als je je voelt," wat natuurlijk ook dwaasheid is. Ik begrijp de gedachte erachter wel, maar nee, je bent gewoon zo oud als de jaren tellen. Dat is de realiteit. Je kunt wel zeggen dat je zeventig bent terwijl je dat niet bent, maar meneer Ratelband dacht dat hij zeventig was en wilde in zijn paspoort hebben dat hij twintig jaar jonger was. Want dat was zijn gevoel, zijn beleving, en daar gaat het toch allemaal om? Dat zeggen we vandaag de dag trouwens ook, en dat is de knipoog waar ik zojuist eventjes op doelde, als het gaat over seksuele identiteit. Seksuele identiteit is ook niet hoe je je voelt of hoe je het beleeft, maar wat je bent. Gewoon dat wat als eerste van jou bekend was: een jongetje of een meisje. Dat zijn de twee smaken, meer zijn er niet. Mannelijk, vrouwelijk. Oh, dat is mijn naam ook trouwens – mannelijk, dat zei ik ja. Maar dat staat er even helemaal los van.

Dit brengt mij op nog iets anders: de naam of je identiteit is geen gevoel, opinie of beleving, maar het zijn feiten. En die worden feitelijk bepaald door één Iemand. Dat is door de Schepper die mij, jou en iedereen – de hele schepping – bedacht heeft. Hij is de Creator. Hij is de Designer. Hij is degene die het allemaal een plaats geeft. Als ik wil weten wie ik ben, dan moet ik bij Hem wezen. Hij heeft mij bedacht. Als je wilt weten wat iets is, dan moet je bij de maker wezen. Die kent het door en door, die heeft het bedacht en die heeft het allemaal zo neergezet. En dat is hier ook het geval. Als ik wil weten wie ik ben... kijk, ik had het zojuist over wat er in je paspoort staat, en dat verwijst allemaal naar historische feiten in het verleden. Ik ben geboren op die en die datum, in die plaats. Oké. Maar dat is het verleden. In feite is dat heel beperkt, want wie ik ben wordt niet alleen bepaald door mijn verleden, maar feitelijk door wat ik uiteindelijk zal zijn. Maar dat is wat in mijn paspoort weer niet vermeld kan worden. Dat weet geen mens; dat weet er maar één.

Ik bedoel dit: er is iemand – en we gaan het straks nog over hem hebben – die kreeg een naam terwijl hij al stokoud was en kinderloos. Hij kreeg de naam Abraham. Hij was kinderloos en oud, nogmaals, maar hij kreeg de naam Abraham. Dat betekent: vader van een menigte van volkeren. Dat voelde hij niet. Sterker nog, het ging tegen alles in wat zijn gevoel hem zei en wat de waarneming trouwens ook zei. En wat de huisarts tegen hem ongetwijfeld gezegd heeft: "Dat gaat hem niet meer worden, vader Abraham." Nee, nog geen vader Abraham dus. Maar God had gezegd: "Jij bent een vader van een menigte van volkeren." En weet je? Dat werd hij ook daadwerkelijk. Kijk, en dat is wat werkelijk telt: namelijk hoe God jou neerzet. Al valt er nog niets te zien, al valt er nog helemaal niets te voelen en niets te beleven; als God zegt: "Dat ben jij, want Ik heb jou bedacht, Ik heb jou gemaakt en Ik heb ook een bestemming voor jou," dan is dat wat je wezenlijk bent. Kijk, dan wordt de naam echt de expressie van wie je bent, je identiteit.

▶ 09:50 Zeven Voorspelde Namen: Ismaël en Isaak ↑ hoofdstukken

Nou, ik ga vanmorgen eens met u een zevental namen langs. Je zou het een Bijbelstudie kunnen noemen. Het is zo dat we in de Bijbel zeven keer – een mooi getal in dit verband – een naam tegenkomen van iemand die die naam al ontving voordat hij geboren was. Nu zou ik een quizje kunnen doen, maar dat neemt te veel tijd in beslag om te vragen: noem er eens een paar, kijken of we bij de zeven komen. Maar die moeite hoeft u niet te doen hoor, want ik zal u een handje helpen. We gaan ze gewoon allemaal even langs. Uiteraard is mij beperkte tijd gegeven en ik houd er rekening mee dat het Vaderdag is en dat u nog meer programma hebt, maar ik neem u gewoon eens even mee.

De eerste waar ik u mee naartoe neem, de eerste keer namelijk waar je dat aantreft in de Bijbel, is in de geschiedenis van Ismaël. Ik veronderstel misschien wat Bijbelse kennis, maar ja, dat is nu eenmaal niet anders, en ik zal het zo begrijpelijk mogelijk in ieder geval weergeven. De situatie was deze – je vindt het in Genesis 16 – dat Hagar, de slavin van Abraham en Sarah, zwanger was geworden van Abraham. Dat is nog een verhaal apart, maar dat lag erg moeilijk daar in de tent. Ik wou zeggen in het huis, maar het was in de tent; hij was natuurlijk een grote herdersvorst. In ieder geval matchte dat allemaal niet zo met Sarah, de meesteres. Hagar vlucht voor Sarah en dan bevindt Hagar zich in de woestijn. De zwangere Hagar is in de woestijn en dan ontmoet ze de Engel des Heren, zoals dat dan heet, de boodschapper van JAHWEH. Dan staat er dit, in vers 11 van Genesis 16: "Voorts zei de Engel van JAHWEH tegen haar: zie, je bent zwanger." Dat wist ze trouwens al. "En je zult een zoon baren" – dat wist ze nog niet – "en zijn naam Ismaël noemen."

Eigenlijk is het in het Hebreeuws altijd zo, in het Grieks ook trouwens, dat je een naam noemt of een naam roept. Wij spreken ook over een roepnaam; een naam is er ook om aangeroepen te worden. "En je zult zijn naam Ismaël noemen." Waarom? Omdat JAHWEH in jouw vernedering – in de NBG-vertaling staat: in jouw ellende – gehoord heeft. Want Hagar was er heel erg beroerd aan toe en ze heeft de naam van God aangeroepen. Om die reden wordt dat dan ook gezegd. Dat kun je alleen maar begrijpen als je weet dat Ismaël betekent: God hoort. Dat komt van het Hebreeuwse "sjema", zoals in "Sjema Israël"; dat heeft te maken met horen. God hoort. De jongen was nog niet geboren, maar dat kreeg hij alvast al mee. Dat is mooi, als je zo in het leven gewoon al mag starten: er is er één, er is er één die jou hoort. En als je dan in de ellende zit: roep Hem aan, Hij is er. Hij kent je en Hij hoort je. Dus dat is daar niet leeg, er is er één. Nou, dat is wat Hagar te horen kreeg en de naam van de jongen was al bekend: Ismaël.

Als je nog even doorbladert, dan komen we bij Izaäk, zijn rivaal – nou ja, ik mag dat wel zo zeggen. Maar goed, Izaäk kwam als tweede, maar hij werd de eerste. Dat is altijd zo, dat is het refrein in het hele boek Genesis. Afijn, dat is een verhaal apart. De situatie is deze: God had aan Abraham en Sarah samen een zoon beloofd. Dat is natuurlijk een wat complex verhaal, maar het is zo dat Abraham in aanvang heeft gedacht God een handje te moeten helpen. Dat is een religieuze misvatting, de gedachte dat God hulp nodig heeft of dat Hij hulpbehoevend zou zijn. Nou, het is natuurlijk precies omgekeerd: wij zijn hulpbehoevend, niet Hij. Hij heeft ons echt niet nodig hoor. Ik heb ooit een boekje in de kast gehad – nu niet meer, want ik denk dat ik een goede reden had om het weg te doen – van een bekende Duitse theoloog, Dorothee Sölle. De titel was: "God heeft mensen nodig". Dat vond ik altijd zo zielig. Hij gebruikt mensen, dat is waar, maar wij hebben God nodig. Dat moet wel even de goede verhoudingen neerzetten. In ieder geval, dat dacht Abraham dus.

Maar dan maakt God hem attent op het misverstand dat niet Ismaël de beloofde zoon was. Nee, de zoon zou komen via Sarah, zijn hoogbejaarde vrouw, die bovendien onvruchtbaar was. Nou ja, ik had het er eigenlijk al eventjes over. En dan wordt er dit gezegd – dit is de tweede keer dat we vinden dat iemands naam al wordt onthuld voor de geboorte: "En God zei..." (Genesis 17 vers 19). God zei: "Nee, maar Sarah, jouw vrouw" – dat wil zeggen: niet Hagar je slavin, niet via Ismaël, niet via die lijn – "Sarah, jouw vrouw zal aan jou een zoon baren en je zult hem Izaäk noemen." Dat vind ik mooi, want Izaäk... ja, dat is de humor die ons ontgaat als je dat in het Nederlands leest. Maar als je dit met Hebreeuwse oren in het origineel leest, dan staat er gewoon "lachen", jitschak. Dat is gewoon het Hebreeuwse woord voor lachen. Dat hij zo heet, heeft verschillende redenen, maar één ding is duidelijk: als er ergens humor is, dan is het in de Bijbel. Als er iemand een reden heeft om ons te laten lachen, dan is het God.

Kijk, Abraham en Sarah waren, zoals dat in de Bijbel beschreven wordt, allebei "verstorven". Dat wil zeggen: ze waren hoogbejaard en niet in staat om nageslacht voort te brengen. En wat doet God? Hij brengt leven voort uit de dood. Eigenlijk is dat het hele Evangelie. De hele Bijbelse boodschap is: God is een levende God en Hij brengt leven voort uit de dood. Daar waar de mens denkt: "Nou is het einde, de dood", daar zegt Hij: "Daar begin Ik." En ja, dat is lachen. Dat is ook zo, want de naam herinnert eigenlijk aan die humor. Daar waar de mens aan zijn plafond is gekomen, zegt God: "Nou, dat is mijn vloer, daar begin Ik." Dat betekent dat er voor God nooit hopeloze situaties zijn; die bestaan er niet. Daarom is het ook geweldig: altijd toekomst, altijd hoop en altijd perspectief.

God opent een venster. Kijk, dat zie je ook, want Abraham en Sarah kregen allebei – ik heb er nog niet zo lang geleden op dezelfde plaats over gesproken – een "He" aan hun naam toegevoegd. Die letter "He" is in het Hebreeuws gewoon een venster. Alsjeblieft: de deur gaat dicht, maar nu open Ik voor jou een venster. Abram werd Abraham en Sara werd Sarah, met een "h" erachter. Afijn, lachen. Dat was de tweede.

▶ 17:43 Salomo: Vrede als Belofte, Niet als Opdracht ↑ hoofdstukken

Dan ga ik u meenemen naar de derde: Salomo. Het is de derde keer dat we in de Bijbel lezen over iemand die zijn naam kreeg terwijl die naam al bekend was voordat hij geboren werd. Je leest dat in de context waarin David zich heeft voorgenomen om, zodra hij eenmaal gevestigd is als koning en een succesvol koning is gebleken, daar in Jeruzalem een tempel voor God te bouwen. Dat is inderdaad ook de bedoeling, maar God zegt: "Dat doe jij niet." Je mag alle voorbereidingen treffen, maar die tempel gaat niet door jou gebouwd worden, maar door jouw zoon. Jij hebt namelijk bloed aan je handen. Nou ja, in ieder geval, dat is de situatie.

Dan neem ik u mee naar 1 Kronieken 22 en dan staat er dit: "Zie, aan jou – dat wil zeggen aan David – zal een zoon geboren worden en hij zal een man van rust zijn. En Ik zal hem rust geven." Je moet wel de klemtoon goed leggen, want dat is de belofte: "Ik zal dat doen. Ik zal hem rust geven van al zijn vijanden rondom. Want zijn naam zal Salomo zijn." Dat wil zeggen dat hij zijn naam eer gaat aandoen. Dan moet u natuurlijk even weten wat de achtergrond is. Salomo heeft te maken met een woord dat we allemaal wel kennen: sjaloom. Dat is een Hebreeuws woord, en er is trouwens ook nog een Nederlands woord dat daarvan afgeleid is. U raadt het niet: "sloom". Dus mocht u denken dat het een scheldwoord is en iemand tegen u zegt: "Wat ben jij een sloom", dan zeg ik: "Dankjewel voor het compliment." Sjaloom, sjaloom... als je heel erg rustig bent. Kijk, dat wordt hier gezegd.

Hij zou zijn naam trouwens ook daadwerkelijk eer aandoen, want Salomo is vervolgens degene die de dynastie van David, het huis van David, het koningshuis, voortzet in een glorie zoals die er sindsdien nooit meer is geweest. Nou ja, de echte zoon van David moet natuurlijk nog komen. Binnenkort gaat dat gebeuren en dan komt de ware zoon van David, ook de ware Salomo. Meer dan Salomo is Hij, en Die zal zijn koninkrijk van vrede niet alleen in Israël of het Midden-Oosten, maar wereldwijd over alle natiën gaan vestigen. Dat is de echte Salomo, zal ik maar zeggen. Dat is degene die rust en vrede op deze aarde ook politiek en maatschappelijk gewoon als een koninkrijk zal gaan vestigen.

Trouwens, vandaag geeft Hij ook vrede hoor, maar dat is dan meer in de persoonlijke sfeer. Als je Hem kent, dan heb je ook vrede. Als je Hem echt kent, dan heb je vrede. Afijn, "zijn naam zal Salomo zijn en vrede en rust zal Ik over Israël geven in zijn dagen." Dat begrijp je natuurlijk alleen maar als je de betekenis van een naam kent. Dat is logisch. Wat ik daarbij ook graag even gezegd wil hebben, is dat een naam helemaal niet zozeer een opdracht is. Het is feitelijk een profetie. Als God van tevoren tegen David zegt dat hij Salomo heet, waarom is dat dan? Wel, omdat hij gekenmerkt wordt door vrede en door rust. Je zou dat kunnen opvatten als een ideaal dat bij de wieg van Salomo wordt meegegeven en dat hij in zijn leven zou moeten nastreven; dat hij zijn best moet doen om vrede en rust te bereiken. Maar nee, want dan heb je juist geen vrede en ook geen rust. Als je zoiets moet proberen te bereiken, heb je misschien een heel hoog ideaal, maar het is ook de meest zekere garantie voor frustratie. Want als je de lat erg hoog legt en het ideaal hoog stelt, dan is de kans op frustratie en teleurstelling heel groot.

Maar dat is ook niet het idee. Het idee is niet dat Salomo nu de opdracht krijgt om vrede en rust na te streven. Nee, God zegt: "Ik zal hem rust geven van al zijn vijanden rondom. Want zijn naam zal Salomo zijn." Het is eigenlijk, zoals het hier geformuleerd wordt, nog omgekeerd – ook humoristisch trouwens. Waarom zal er rust rondom zijn? Wel, omdat hij Salomo heet, daarom! En Ik geef hem die naam. Omdat Ik ervoor zorg dat zijn naam eer aangedaan wordt, want Ik geef je de naam. Het is jouw identiteit die Ik jou verstrek en verleen, en dan is het aan Mij ook de "plicht" – eerbiedig gesproken – om dat te vervullen. Als God iets belooft, dan moet Hij dat ook doen. Belofte maakt schuld; dat geldt voor God ook. Als Hij iets belooft, dan moet Hij het ook doen. Nou, dat doet Hij ook. "Zijn naam zal Salomo zijn. Vrede en rust zal Ik over Israël geven in zijn dagen." Alsjeblieft. Geen ideaal, maar een voorzegging, een belofte. Kijk, daar kan ik wat mee.

Feitelijk is dat ook het geheim van je identiteit: dat je leert wie je bent. Het wordt zo vaak in de sfeer van ethiek getrokken, van wat ik moet doen, maar daar gaat het helemaal niet om. Het gaat erom wie je bent. Er zitten hier ongetwijfeld psychologen in de zaal die kunnen bevestigen wat ik zeg. Dat moeten ze wel doen natuurlijk, al is het riskant als ik dat zo ga aankondigen, maar ik denk dat elke psycholoog zal zeggen: er is niets zo sturend in je leven als je zelfbeeld. Dat wat je denkt dat je bent, zal ook je gedrag, je keuzes en je hele handelen gaan bepalen.

Ik denk bijvoorbeeld dat ik a-technisch ben. Ik neem ook nooit een klus aan, want ja, ik ben a-technisch. Nou, je kunt zeggen: "Dat is een heel beperkend zelfbeeld, daar moet nog eens aan gesleuteld worden." Oké, maar u begrijpt wat ik bedoel. Als je weet wie je bent, dan is dat sturend. Dat hoef je niet te proberen te bereiken; nee, dat ben je gewoon. En dat zal vanzelf dan wel blijken. Nou, dat is de geweldige waarde als God jou een naam geeft. Naamgeving is buitengewoon belangrijk. Afijn, Salomo heette hij. We gaan naar de vierde.

▶ 24:36 Josia en Kores: Eeuwen Vooraf bij Naam Genoemd ↑ hoofdstukken

Ik moet een beetje opschieten. De situatie is nu anders; we bevinden ons enige tijd, zo’n twee generaties, na Salomo. Het rijk is dan gescheurd in het tweestammenrijk en het tienstammenrijk: Juda en Israël. De eerste koning van het tienstammenrijk, Jerobeam, bouwt dan een altaar naar eigen goeddunken. Eigenlijk stichtte hij een godsdienst die als twee druppels water leek op de oorspronkelijke in Jeruzalem, maar het was helemaal van eigen snit. Origineel misschien, maar hij had alle namen en alle inzettingen gewoon gewijzigd. In plaats van Jeruzalem, dat niet langer de hoofdstad van dat rijk was, verplaatste hij het religieuze centrum naar een andere plaats: Bethel. Daar bouwde hij een altaar.

Vervolgens komt daar een man uit Juda, een profeet. Zijn naam wordt niet vermeld. Hij gaat daar profeteren op dat altaar. Ik lees u voor uit 1 Koningen 13. Hij, die anonieme profeet uit Juda, riep op het altaar — letterlijk staat dat er zo: niet tot het altaar, maar op het altaar. Ik stel me dus voor dat ik het heel letterlijk moet nemen; hij ging daar op dat altaar staan door het woord van Yahweh en hij zei: "Altaar, altaar!" Dat is vreemd, als je een altaar aanspreekt. "Altaar, altaar, zo zegt Yahweh: Zie, een zoon zal worden geboren aan het huis van David en zijn naam zal Josia zijn. En hij zal op jou de priesters van de hoge plaatsen offeren, die op jou roken — dan moet u natuurlijk niet aan sigaretten denken — die op jou offers roken en in brand steken. Men zal mensenbeenderen op jou verbranden."

Wat hij dus eigenlijk aankondigt, is dat er van dat altaar niets heel blijft en dat degenen die er nu op aan het offeren zijn, daar zelf geofferd zullen worden. Men zal mensenbeenderen op jou verbranden. Dit is eigenaardig, want tot dusver hebben wij allerlei geboortes gezien waarbij ofwel de zwangere dames werden aangesproken, of in ieder geval ongeboren kinderen waar iets over werd gezegd. Maar nu ga ik u iets vertellen over iemand die nog lang niet in de buik zat. Sterker nog: het zou nog drie eeuwen duren voordat Josia geboren werd!

Kijk, dat is God. De Bijbel — ik zeg het vaak en ik herhaal het graag — voorspelt niet. Dat doen waarzeggers met een glazen bol; die voorspellen. God voorzegt. Hij kent het heden, Hij overziet de toekomst en Hij weet precies wat het allemaal is. Deze profeet spreekt het woord van Yahweh en wat hij doet, is exact zeggen wat er gaat gebeuren. U kunt het vele eeuwen later lezen in 2 Koningen 23. Josia is een van de laatste koningen van het rijk van Juda, een van de goede koningen die dat koninkrijk heeft voortgebracht. En inderdaad, er is een koning geweest die dat gedaan heeft. Hij heeft die plaats afgebroken en, sterker nog, hij heeft de priesters laten opgraven en de beenderen uit de graven op het altaar in de fik gestoken. Crematie op termijn, zeg maar. Alsnog. Precies!

Wat hier gezegd wordt, is niet alleen dat het zou gebeuren, maar ook wíé het zou doen. Welke koning? Nou, Josia. Dat was inderdaad een koning uit het huis van David, uit die dynastie en uit die lijn. Dat is exact zo vervuld. Ook Josia heeft zijn naam eer aangedaan; ver van tevoren was zijn naam al bekendgemaakt.

Nu ga ik u nog wat vertellen en neem ik u mee naar Kores. Dat is het nadeel als ik zeven namen even wil plaatsen; dat zijn zeven verhalen met zeven keer een hele context. Ik probeer het kort aan te geven. Kores was de wereldleider in zijn dagen, de eerste van het grote Perzische Rijk. Jesaja, die ruim een eeuw voor de verwoesting van Jeruzalem leefde en profeteerde, voorzegt dit al. Terwijl de tempel daar gewoon functioneerde en nog ruim een eeuw zou blijven functioneren, voorzegt Jesaja dat de tempel verwoest zou worden. Ik kan u vertellen dat een latere profeet, Jeremia, zei dat dit precies zeventig jaar zou duren. En hoe lang denkt u dat het daadwerkelijk is geweest? Ja, zeventig jaar. Precies zeventig jaar, zoals van tevoren was gezegd. Daniël, die aan het hof van Kores was, wist dat ook. Hij had in de profeet Jeremia gelezen dat de ballingschap en de verwoesting van Jeruzalem zeventig jaar zou duren. Hij begreep: het is nu het zeventigste jaar, dus het moet voorbij zijn. Hij deed een beroep op Gods belofte en inderdaad kwam Kores toen in actie.

Wat nu zo bijzonder is, is dat Jesaja dus ruim een eeuw — ik zeg het nog eens: ruim een eeuw vóór de verwoesting van Jeruzalem en de tempel — al aankondigt dat die tempel en de stad weer herbouwd zouden worden. En niet alleen dat, maar ook wie dat zou doen. Ik neem u mee naar Jesaja 45, het gedeelte dat zojuist door Ed is voorgelezen: "Zo zegt Yahweh tot zijn gezalfde" — eigenlijk staat daar gewoon het woordje Mashiach, Messias — "tot Kores." Hè? Kores? Wie is dat? Voor de mensen die Jesaja hebben aangehoord en die het toen gelezen hebben: Kores? Wie is Kores? Dat wist Jesaja waarschijnlijk zelf ook niet. Weet ik veel! Maar God zegt toch: Kores. "Zo zegt Yahweh tot zijn gezalfde, tot Kores, wiens rechterhand Ik vasthoud om voor zijn aangezicht natiën neer te werpen."

Dat is wat Kores inderdaad ook later zou doen. In feite zegt God hier al: er gaat iemand komen die de tempel in Jeruzalem weer gaat herbouwen en Ik onthul je bij dezen ook alvast de naam: Kores heet hij. Dat is een geweldig verhaal, echt diep indrukwekkend. Zo geweldig dat Kores later in aanraking komt met de Hebreeuwse profeten, met Jesaja en met Jeremia. Dan krijgt hij van Daniël te horen: "Weet je dat jouw naam al vermeld staat in onze geschriften? Al eeuwen van tevoren!" Kores was daar diep van onder de indruk en hij wist toen precies in het zeventigste jaar van de ballingschap wat hem te doen stond, namelijk: de stad en de tempel herbouwen. Hij wist: God heeft me daarvoor geroepen.

Dan begrijpt u dit ook als ik even verder lees in vers 3: "En Ik zal je duistere schatten geven, begraven rijkdommen van verborgen plaatsen, opdat je zult weten dat Ik Yahweh ben." De details laat ik nu even rusten, maar let vooral op dat laatste: "opdat je zult weten dat Ik Yahweh ben, die jou bij je naam roept, Israëls God." Want dat was het unieke: dat hij bij zijn naam was geroepen, eeuwen van tevoren. Het stond zwart op wit geschreven en nu kwam daar een hoge functionaris, een minister, hem vertellen: "Weet je dat jouw naam al staat vermeld in onze Bijbel? Kores." Dat is toch ongelooflijk?

U leest dan verder: "Ter wille van mijn dienaar Jakob en Israël, mijn uitverkorene." Want God kiest uit. "Riep Ik jou bij je naam. Ik riep jou al bij je naam en Ik geef je een erenaam, hoewel je Mij niet kent." Dat is wel leuk, want het was een heidense vorst die helemaal niets met de godsdienst van Israël te maken had. Maar so what? God heeft voor iedereen oog. God zegt tegen Kores: "Jouw naam geef ik al van tevoren; Ik voorzeg het zwart op wit. Jij bent mijn gezalfde en Ik ga jou daarvoor gebruiken. Dat je Mij niet kent, doet er niet toe. Ik maak Mij wel aan jou bekend hoor, maak je geen zorgen. Dat komt echt wel goed." Kijk, dat is de God van de Bijbel.

▶ 34:16 Johannes en Jezus: Genade en Onvoorwaardelijke Redding ↑ hoofdstukken

Zo gaan we vanuit de Hebreeuwse Bijbel, het Oude Testament, naar het Nieuwe Testament. En deze kennen we natuurlijk wel: Johannes. U vraagt zich misschien af welke Johannes, want daar heb je er nogal wat van. Ik bedoel Johannes de Doper. In Lukas 1 lees je over hem. Daar lees je over een oud en kinderloos echtpaar. Hé, dat motief ken ik! Zacharia en Elisabeth worden in de verte ook nog familie van Maria. Er wordt hen een zoon beloofd. U kent de geschiedenis, maar ik wil het even kort aanstippen omdat ik de serie wel compleet wil maken natuurlijk.

In Lukas 1 staat dat de boodschapper, de engel, tegen Zacharia zei – die daar in de tempel werkzaam was: "Vrees niet, Zacharia, want verhoord wordt jouw smeekbede." Ze hadden zo graag een kind gewild, maar het was nooit gebeurd. En nu, zoveel jaren nadat ze ongetwijfeld al lang de moed en de hoop hadden opgegeven, wordt hem dit verteld. Want verhoord wordt jouw smeekbede en je vrouw Elisabeth – mooie naam trouwens. Elisabeth betekent: "God zweert". Mijn God heeft een eed en verplicht zich daarmee ook om Zijn belofte te vervullen. Die andere naam, Zacharia, bevestigt dat alleen maar, want dat betekent: "JAHWEH herinnert zich dat". Dus God zweert een eed en JAHWEH herinnert zich dat. Dat is een mooi koppel, toch? Alleen die beide namen zijn al een evenheid aan zich: God herinnert zich Zijn belofte. En je zult hem noemen bij de naam Johannes. Alsjeblieft. Dus je krijgt een zoon, dat is één, en ten tweede: hij heet Johannes. En wat dacht je wat dat betekent? JAHWEH is genadig. Dat is feitelijk een hele mooie introductie van het Nieuwe Testament: God gaat bewijzen dat Hij genade is.

Last but not least, nummer zeven: dat is de naam van Jezus. Dat is de laatste keer, maar feitelijk ook het hoogtepunt van degenen wiens naam al wordt aangekondigd en gegeven vóór de geboorte. Aan de jonge maagd Maria wordt een zoon beloofd. De meesten van u zullen die geschiedenis wel kennen. In Lukas 1 vers 31, hetzelfde hoofdstuk als waar we zojuist lazen over Johannes, zegt die engel of die boodschapper tegen Maria: "En neem waar, je zult zwanger worden." Dat was erg spectaculair, want ze was weliswaar verloofd, maar ze had geen gemeenschap met Jozef. Maar God zegt: "Ja, dat bezwaar, daar ga Ik helemaal overheen." Wat uit jou geboren wordt, is volstrekt uniek in de hele menselijke geschiedenis van al die miljarden mensen. Hij is daadwerkelijk Gods Zoon. Niet door tussenkomst van een man verwekt, maar God Zelf zorgt daarvoor, omdat de kracht van de Allerhoogste Maria zou overschaduwen.

Je zal een zoon voortbrengen en je zult hem noemen bij de naam Jezus. Eigenlijk is dat de Nederlandse vorm van de Griekse versie, maar het is oorspronkelijk een Hebreeuwse naam: Johoshua of Jozua. Dezelfde als die ooit Israël het beloofde land binnenbracht via de doortocht door de Jordaan. Ik hoop dat er nu allemaal belletjes gaan rinkelen. Die naam Jezus drukt exact uit wie Hij is, namelijk: JAHWEH is Redder. God gaat redding brengen via Hem. JAHWEH is Redder. Dat is een aanzegging, een belofte en bovendien dat wat de naam Jezus inhoudt.

Er is overigens geen sprake van een aanbod. Ik weet het, dat is de standaard christelijke versie geworden: "JAHWEH is Redder, dat is de naam Jezus, en dat betekent dat Hij jou wíl redden." Dat "willen" we inderdaad graag, maar ik ga het u nog eens anders vertellen: dat gáát Hij ook doen. Het is geen aanbod, het is een belofte. Het is een bericht, een mededeling. Dat is een goed bericht: Hij, JAHWEH, is Redder. Hij is jouw Redder. En ik kan tegen al die miljarden mensen zeggen – niet als jij nu je best doet of als jij de goede keuze maakt of als jij kiest voor Jezus, dan wordt God jouw Redder of zoiets... U zegt: "Maar dat klinkt wel als het evangelie." Ja, het klinkt áls, maar het is het niet. Dat is namelijk geen bericht. Eigenlijk is dat een soort gouden aanbod waarbij jij alleen nog de finishing touch hoeft te doen. Als jij nou ook nog meewerkt, dan komt het helemaal voor elkaar. Nee, niets ervan! God wijst op Zijn Zoon, zoals altijd in de hele Bijbel. JAHWEH is Redder. Dat is wat Hij is. En voor iedereen is er geen ontkomen aan. Daarom is dit ook echt een goed bericht, een mededeling: JAHWEH is Redder. Ik zal u meenemen.

▶ 40:09 Alle Knie Zal Buigen: het Behoud van Elk Mensenkind ↑ hoofdstukken

Dat is het laatste wat ik u wil laten zien: Filippenzen 2. Wat die naam van Jezus inhoudt, daarover lees je wat er met Jezus is gebeurd, dat Hij Zich vernederd heeft en gehoorzaam is geworden tot de dood van het kruis. En dan staat er in vers 9 dat God Hem verhoogde nadat Hij Zich uiterst vernederd had. God verhoogde Hem en schonk Hem in genade de naam boven alle naam. En daar staat het bij: opdat in de naam van Jezus – JAHWEH is Redder – alle knie gaat buigen.

Dat betekent dat er geen knie is uitgezonderd die niet gaat buigen; alle knie gaat buigen. Dat is op zich al helder genoeg, maar het wordt nog eens onderstreept dat het inderdaad álle knie is en overal, want het is van hemelsen, van aardsen en van degenen onder de aarde. Dan heb je echt alle categorieën te pakken: alle knieën gaan buigen.

En er staat bij: en alle tong zal instemmen. Van harte, van binnenuit. Er staat hier een woord dat eigenlijk betekent dat het van binnenuit komt. Het is niet met de lippen, dat is nog lippendienst. Nee, alle tong: de binnenkant. En alle tong zal instemmen dat Jezus Christus – dat wil zeggen: JAHWEH is Redder – door God gemaakt is tot de Messias, de Christus. Hij is Heer. Iedereen zal tot die erkenning komen en God gaat iedereen zover brengen.

Er zijn mensen die vandaag al van harte hebben ingestemd en nu al van harte hun knieën hebben gebogen. Als u daartoe mag behoren, dan zeg ik: gefeliciteerd. Maar ik kan u dit vertellen, en dat is heel geweldig, onovertroffen en onvoorwaardelijk: er hangt geen prijskaartje aan. U hoeft niets te doen, ik vertel het u gewoon. En als u zegt: "Nou, dat geloof ik helemaal niet, je kunt me nog meer vertellen," of: "Bij ons in de kerk wordt het anders verteld," dan zeg ik: ja, sorry, dit is het. Hij is jouw Redder en Hij gaat jou brengen tot die erkenning. Geen ontkomen aan.

Dus wat wij – een selecte club, laten we wel wezen, want getalsmatig stelt het allemaal niet zo gek veel voor – nu al mogen weten, dat gaat eens door iedereen van harte erkend worden. Uiteindelijk eindigt de hele wereldgeschiedenis in één groot halleluja. Hem zij de eer! Alle tong zal instemmen dat Jezus Christus Heer is. Het is niet voor niets geweest. God brengt door de dood heen het leven aan het licht en dat uiteindelijk voor elk mensenkind. En dan zullen we dat erkennen. Alle tong zal instemmen dat Jezus Christus Heer is tot heerlijkheid van God, de ene God, namelijk de Vader. Kijk, dat is Vaderdag. Amen.