▶ 00:00 Introductie op Zacharia 14 en de Eenheid van de Schrift ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, beste vrienden, dames en heren, jongens en meisjes, bepalen bij het thema dat u hier op het scherm ziet afgebeeld. Dat is ontleend aan Zacharia 14, een boek uit het Oude Testament, één van de kleinere profeten. Het zijn maar een negental verzen die we onder de loep willen nemen en wat nader willen bespreken, maar ik zal u vertellen: er staat zoveel in. U moet zich realiseren dat dit een sleutelpassage is als het gaat om het profetisch woord. Dat wil zeggen dat het spreekt over de dingen die nu nog steeds moeten gaan gebeuren in de nabije toekomst. Dan heb ik het over de terugkeer van de Heer, de beloofde terugkeer van de Messias. Dat Hij Zich zal wenden tot Zijn volk Israël en ook Zijn koninkrijk zal vestigen in deze wereld, daar in Jeruzalem. Ik wijs die kant op – ik weet niet of ik het dan goed doe – maar in ieder geval, dat is ergens in het oosten. Een concreet koninkrijk op een concrete plaats.

Daar zal Hij straks gaan verschijnen en er is bijna geen Bijbelgedeelte aan te wijzen dat daar zo concreet en zo duidelijk over spreekt als Zacharia 14. Wat ik vanmorgen wil doen, maar ook de volgende keer – en dan praten we inmiddels over drie weken later, de 31ste juli – is opnieuw dit gedeelte onder ogen nemen en laten zien wat het verband is tussen dit gedeelte en zoveel andere woorden die we treffen bij andere profeten. In het Oude Testament, de Hebreeuwse profeten, maar ook in het Nieuwe Testament, de Evangelieën; het houdt niet op. Overal worden we daar weer in bevestigd.

Wat mij weer zo enorm opviel tijdens de voorbereiding, is hoe geweldig de Bijbel is en hoe de eenheid zich aan ons opdringt. De Bijbel is een verzameling van boeken en geschriften die in de loop der eeuwen zijn geschreven. Vanuit menselijk perspectief zeg je dat het een bonte verzameling van boeken is, maar wat blijkt? Al die boeken hebben feitelijk de functie van een puzzelstukje en al die puzzelstukjes passen naadloos in elkaar. Terwijl er, menselijkerwijs gesproken, helemaal geen ontwerp achter zit; er is niemand die dat allemaal zo heeft geregeld. Nee, maar dat bewijst juist de goddelijke inspiratie.

Dat is wat Petrus ook aan het einde van zijn leven schrijft in 2 Petrus 1. Hij zegt dat we vooral niet moeten vergeten dat geen profetie van de Schrift een eigen uitlegging heeft. Dat komt omdat die mensen, die profeten, door Gods Geest geïnspireerd, begeest en ingeademd zijn. Zij zijn geleid en hebben zo van Godswege gesproken en dat ook geboekstaafd, zodat we ons daar nu, anno 2016, allemaal mee kunnen bezighouden. Geen profetie van de Schrift heeft een eigen uitlegging. Dat wil zeggen dat die profetieën zichzelf niet uitleggen. De profetieën van de Schrift worden uitgelegd door andere profetieën in de Schrift. De ene profetie legt de andere uit. Zo kom je tot een totaalzicht en krijg je een panorama, een overzicht en met recht ook uitzicht op wat er gaat gebeuren.

Nu bent u natuurlijk benieuwd wat er precies in dat gedeelte staat. Ik stel me zo voor dat er hier in de zaal veel mensen zijn die Zacharia 14 goed kennen. Het is, zoals gezegd, een sleutelpassage als het gaat om het profetisch woord; een bekend gedeelte in die zin. Maar anderen zullen daar misschien niet of nauwelijks van op de hoogte zijn.

▶ 04:48 Voorlezing en het Letterlijk Verstaan van de Profetie ↑ hoofdstukken

Maar voordat we ons daarmee gaan bezighouden en echt de diepte in zullen gaan, wil ik eerst dat gedeelte met u lezen, zodat we een totaalidee hebben van waar het over gaat. Dat is het gedeelte waar we ons vanmorgen en over drie weken – zo de Heer wil en wij leven – mee zullen gaan bezighouden. In Zacharia 14 staat dit. Voor de goede orde: de vertaling die u hier ziet, is de vertaling die zo dicht mogelijk aansluit bij de woordelijke tekst, een ultraletterlijke weergave vanuit de interlineair. We komen daar later nog op terug, dan zult u dat ook zien, maar ik lees hem alvast op deze wijze voor.

Aanschouw, er komt een dag voor JAHWEH. Zacharia 14 vers 1: "En jouw buit zal verdeeld worden in het midden van jullie. En Ik verzamel al de natiën te Jeruzalem tot de strijd. De stad wordt veroverd, de huizen worden leeggeroofd, de vrouwen geschonden en de helft van de stad trekt uit in ballingschap. En de rest van het volk zal niet afgesneden worden van de stad." En dan staat er in vers 3: "En JAHWEH zal uittrekken en strijden te midden van de natiën, zoals ten dage dat Hij streed, ten dage van een aanval. Zijn voeten zullen staan in die dag op de Olijfberg, die op het zicht van Jeruzalem ligt vanaf het oosten. En de Olijfberg wordt middendoor gespleten, oostwaarts en westwaarts, tot een zeer groot ravijn. En de helft van de berg zal noordwaarts wijken en de helft zuidwaarts. En jullie zullen vluchten in het ravijn van mijn bergen, want het ravijn van bergen zal reiken tot Atsel. Jullie zullen vluchten zoals jullie vluchtten voor de aardbeving in de dagen van Uzzia, de koning van Juda. En JAHWEH, mijn God, zal komen, en alle heiligen met U. En in die dag zal er geen kostbaar licht zijn, maar dikke duisternis. Het zal één dag zijn die bij JAHWEH bekend is; geen dag en geen nacht. En ten tijde van de avond zal er licht zijn. En in die dag zullen levende wateren uitgaan vanaf Jeruzalem, de helft naar de oostelijke zee en de helft naar de westelijke zee. In de zomer en in de winter zal het geschieden. En JAHWEH zal tot koning zijn over heel de aarde. In die dag zal JAHWEH één zijn en zijn naam één."

Zacharia 14 gaat nog door met een aantal verzen, maar ik denk dat wij al een heel vol bordje hebben wanneer we ons deze twee zondagen beperken tot deze negen verzen. Dit gedeelte – en dat is u bij de voorlezing ongetwijfeld meteen al opgevallen – moet gaan over gebeurtenissen die tot op de dag van vandaag nog niet gebeurd zijn. Dit is profetisch. Er zijn mensen, en dat type uitleg heeft diepe historische wortels in de christenheid en in de kerkgeschiedenis, die uitgaan van een manier van lezen die alles vergeestelijkt. Als er 'Israël' genoemd wordt, dan lezen zij 'de kerk', en zo gaat het eigenlijk altijd. Juist deze week kreeg ik van iemand nog een e-mail met vragen daarover; hij werd geconfronteerd met iemand die het profetisch woord zo leest.

Natuurlijk is er voor elke uitleg wel wat te zeggen, maar neem eens de proef op de som met een gedeelte als Zacharia 14, wat we vanmorgen en de volgende keer onder de loep hebben. Ga dat nou eens een keertje op die manier lezen: alles vergeestelijken en zeggen dat je het niet letterlijk moet zien omdat het een overdrachtelijke zin heeft. Als u iemand tegenkomt die op die manier daartegenaan kijkt, neem hem dan eens mee naar Zacharia 14 en zeg: "Ga je gang, lees het maar eens; wat betekent dit dan overdrachtelijk?" Er is maar één manier waarop dit zich opdringt: dit is in wezen een historische, letterlijke weergave. Niet historisch in de zin dat het al gebeurd is, maar het wordt beschreven alsof het een gebeurtenis is. Het is zintuiglijke taal, de taal van de waarneming, waarbij je een verslag leest van iets dat werkelijk plaatsvindt: waar het is, hoe het precies zal gaan en wat er dan gebeurt. Het is heel concrete taal.

Bij het boek Openbaring zijn er veel meer passages die in een stijl liggen waarbij je kunt zeggen dat er veel symboliek in wordt gebruikt; dat ligt er dik bovenop en dat wordt dan elders ook weer uitgelegd. Maar Zacharia 14 valt daar niet onder. Dat is gewoon heel concrete taal en dat hoef je niet te 'verklaren'. Het is gewoon zoals het is. U zegt misschien: "Je hoeft het niet te verklaren, waarom gaan we er dan twee ochtenden aan wijden?" Wel, niet om het te verklaren, maar om de samenhang te gaan zien met andere passages. En ook om te zien wat er nu eigenlijk precies staat. We dénken wel dat we weten wat we gelezen hebben, maar is dat ook echt zo? Wat staat er nou eigenlijk en waar vinden we dat nog meer, zodat je een totaalbeeld krijgt van alles wat we zo in een paar woorden gelezen hebben?

In vers 1 tot en met 9 zien we: alle volkeren worden verzameld te Jeruzalem, de stad wordt verwoest, vervolgens zal JAHWEH zelf ingrijpen en zijn voet zetten op de Olijfberg. De berg zal splijten waardoor het overgebleven volk zal kunnen vluchten. Pas in de avond – dat klinkt wat cryptisch, dat geef ik toe, maar het is geen symbolische taal, daar gaan we het later nog over hebben – zal het licht worden. Daar eindigt het mee: JAHWEH zal koning worden over heel de aarde en vanuit Jeruzalem zullen oost- en westwaarts rivieren ontspringen. Dat zijn stuk voor stuk spectaculaire dingen die hier worden voorzegd. God zelf heeft het bij monde van Zacharia zo laten optekenen. Wat een geweldige dingen. We gaan beginnen bij het begin.

▶ 12:23 Vers 1: de Naderende Dag voor Yahweh ↑ hoofdstukken

Wat ik tot dusver gezegd heb, zijn zowat inleidende opmerkingen. We kijken nu naar Zacharia 14 vers 1: "Aanschouw!" Dat wil zeggen: let op, kijk goed uit. Er komt een dag voor JAHWEH. Ik heb hier iedere keer de Godsnaam weergegeven zoals die ook in het Hebreeuws staat. In de NBG of de Statenvertaling staat er dan altijd 'Heer', maar de naam is gewoon JAHWEH.

Aanschouw, er komt een dag voor JAHWEH. Voor degenen die een klein beetje vertrouwd zijn met de Bijbel in het algemeen en vooral met de profetische boeken, moet dat bekende taal zijn. Het is een term die we natuurlijk zo dikwijls tegenkomen. Hoewel, dat zeg ik niet helemaal goed, want meestal is de term 'de dag van JAHWEH' of 'de dag des Heren'. Hier is het voorzetsel echter anders: het is niet de dag van de Heer, maar het is de dag vóór JAHWEH. Een dag die aan Hem gewijd is, die voor Hem is gereserveerd.

Dan denk ik in de meest letterlijke zin altijd aan een Sabbat. Als er één dag is die bestemd is voor Hem, dan is dat de Sabbat. Dat klopt misschien niet helemaal met wat ik nu zeg, en toch ook weer wel. Dat klinkt cryptisch, dat weet ik, maar laat ik gewoon zeggen waar het hier uiteindelijk over gaat: de vestiging van het Koninkrijk en dat Vrederijk dat hier in deze wereld gevestigd zal worden. Wel, dan zal deze wereld een sabbatical krijgen, echt een Sabbat. Een dag van vrede en van rust na zes dagen — ook na zes millennia — van oorlog, strijd, getop, gezwoeg en bloed, zweet en tranen. Dan komt er een dag voor JAHWEH. Het is die dag die dus elders 'de dag van JAHWEH' genoemd wordt. Alles in deze profetie wijst daar ook op.

Laat ik u meteen meenemen. U zult zien dat we de samenhang willen gaan zien met andere passages; ik had u al gewaarschuwd dat ik iedere keer uitstapjes maak naar andere profeten. We beginnen met Joël 2. Houd de dingen in gedachten die ik zojuist heb gezegd en wat we hebben gelezen, want deze eerste zaken blijken weer samen te hangen met Zacharia 14. In Joël 2 staat: "en de zon wordt gekeerd tot duisternis". De zon wordt veranderd en zal verkeren in duisternis; dat wil zeggen dat zij geen licht meer zal geven. "En de maan tot bloed." Nog niet zo lang geleden was dat even een bekende term in het nieuws: de bloedmanen. Dat is een onderwerp apart, maar in elk geval gaat er iets heel bijzonders gebeuren met de grote hemellichamen. De zon wordt gekeerd tot duisternis en de maan tot bloed vóór het komen van de grote en de gevreesde dag van JAHWEH.

Kijk, hier heb je die ene specifieke, alom aangekondigde dag van, maar ook voor JAHWEH. Die dag is gevreesd, de geduchte dag des Heren. Het is Zijn grote dag. Het is niet zomaar een dag van vierentwintig uur, het is een grote dag. En dan staat er: "En het zal zijn: ieder die de naam van JAHWEH aanroept, ontsnapt". Ook daar zullen we het vanmorgen, maar vooral ook de volgende keer over hebben. Ieder die de naam van JAHWEH aanroept, ontsnapt, want in het gebergte van Sion en in Jeruzalem zal ontkoming zijn, zoals JAHWEH zegt. Tot de ontkomenen behoren zij die JAHWEH roept.

Hier vind je dus ook zo'n aankondiging van die dag van JAHWEH. Op de een of andere manier heeft dat te maken met die dag waarop de zon geen licht zal geven; dat is de aankondiging van die grote, gevreesde dag. Maar er is ook die ontkoming in Sion, in Jeruzalem en het gebergte van Sion. Je hebt de berg Sion, maar ook het gebergte van Sion, oftewel al die bergen die daar liggen. Daar zal ontkoming zijn en dat heeft te maken met het aanroepen van de Naam. Dat is wat je hier leest. Sla al die dingen even op in uw gedachten, 'save' ze even op uw computertje, en dan gaan we vervolgens weer terug naar Zacharia 14. Dit weten we in ieder geval over die grote, gevreesde dag: Jeruzalem speelt daarin een centrale rol, in de meest letterlijke zin van het woord. Het is het centrum van de gebeurtenissen. Dat is logisch, want daar zal de Heer inderdaad acte de présence geven. Daar zal Hij Zich aandienen, letterlijk en zichtbaar.

▶ 18:13 Vers 2a: Alle Natiën Verzameld bij de Dorsvloer van Jeruzalem ↑ hoofdstukken

We gaan weer even terug naar Zacharia 14. "Aanschouw, er komt een dag voor JAHWEH", en jouw buit zal verdeeld worden. Dat 'jouw' of 'uw' buit slaat op Jeruzalem, de stad; dat blijkt uit het voorgaande en het navolgende. Jouw buit zal verdeeld worden, dat wil zeggen: dat is niet de buit die júllie behaald hebben, maar de buit die op jullie behaald is. De stad is vertreden en men heeft zich alle kostbaarheden eigen gemaakt; daar ter plekke zal de buit worden verdeeld. Het betekent gewoon dat de stad helemaal vertreden zal zijn. Jeruzalem is volledig platgewalst en in het bezit van de natiën. Ook dat vinden we weer op zoveel andere plaatsen terug.

Ik wilde u eigenlijk meenemen naar Lukas 21, maar daar wacht ik nog heel even mee. Dat gaan we straks doen, want daar zien we inderdaad dat de stad Jeruzalem vertreden is. Eerst even dit nog; we lezen even verder in Zacharia 14. "En Ik" – let op die hoofdletter – "Ik verzamel al de natiën te Jeruzalem tot de strijd." Hier is JAHWEH zelf de handelende persoon. Hij gaat al de natiën verenigen, de 'Verenigde Natiën' dus. Die gaat Hij brengen; Hij gaat ze mobiliseren en zorgen dat ze naar het Midden-Oosten gaan, ten strijde. Ze zullen zich daar in Jeruzalem en rondom die stad gaan legeren. Die natiën menen natuurlijk dat ze zulke dingen uit eigen beweging doen, maar dat is juist het mooie en het geweldige in de Schrift. Dan denk je dat dit een dramatische gebeurtenis is – notabene Gods land, Hij zegt immers over het land van Israël: "Het is Mijn land", en Jeruzalem is Zijn stad – en dan wordt die hele stad platgewalst door de natiën. Maar wat blijkt? JAHWEH zegt: "Ikzelf ben de handelende persoon, Ik zorg ervoor dat dit gebeurt." Het is een drama, ja, het is vreselijk, maar er zit een plan achter. Er is een design, dit is voorzegd. God zegt: "Ik doe dat, met opzet."

Dit is ervoor gezegd. We gaan eerst even naar Zacharia 12. Op dat gedeelte heb ik trouwens de vorige keer nog gewezen toen we het over de steen des aanstoots hadden. Het was mijn broer Dirk die toen de suggestie deed dat dit de steen was die in Zacharia 12 genoemd werd. Ik herinner me dat ik dat toen al verteld heb – hou je nu niet van de domme, Dirk, je weet het best! In ieder geval is Zacharia 12 in zekere zin ook de connectie met het voorgaande. Zeer terzijde: we houden ons vanmorgen bezig met Zacharia 14, het laatste hoofdstuk van Zacharia, maar nu bladeren we even terug in datzelfde boek naar Zacharia 12. Daar staat dat JAHWEH zelf het woord neemt: "Zie, Ik maak Jeruzalem tot een schaal van bedwelming voor alle volkeren." Kunt u zich dat voorstellen? Dat is een mooie beeldspraak. De stad Jeruzalem zorgt ervoor dat de natiën bedwelmd raken en niet meer bij zinnen zijn. Laten we het gewoon verder lezen: "Ik maak Jeruzalem tot een schaal van bedwelming voor alle volkeren in het rond." Je zou kunnen zeggen dat dit een beperking is, maar dat is trouwens nog maar de vraag. "Ja, ook tegen Juda zal het gaan." Dat wil zeggen: het omliggende land. Jeruzalem ligt immers in het Judese land, het gebied van de twee stammen, zoals wij trouwens ook nog steeds spreken van de Joodse staat. 'Joods' betekent eigenlijk 'van Juda', het Judese land. Ook tegen Juda zal het dus gaan bij de belegering van Jeruzalem. Die stad wordt belegerd door alle volkeren daar in het rond.

En te dien dage zal Ik Jeruzalem maken – eerst stond er "tot een schaal van bedwelming" en nu staat er: "te dien dage zal Ik Jeruzalem maken tot een steen die alle natiën moeten heffen." Kunt u zich dat voorstellen? Een grote steen die al die volkeren moeten optillen. Maar let op wat er gebeurt: "Allen die hem heffen, zullen zich deerlijk verwonden." Met andere woorden: ze kunnen het niet. Ze lopen daar eigenlijk gewoon tegenaan te pletter, en dat bedoel ik letterlijker dan u misschien zou denken. Alle natiën moeten die steen heffen en zo zal dat gaan. De volkeren worden daar gebracht en gaan de stad belegeren, maar het zal ze vies tegenvallen – en dat is nog een eufemisme. Alle volkeren der aarde, van het land – dat is in het Hebreeuws hetzelfde – die zullen daarheen worden verzameld. In de NBG-vertaling staat dat zij "zich daarheen zullen verzamelen" in actieve zin, maar dat staat er niet; er staat eigenlijk een passieve zin: die "zullen worden verzameld". Dat is belangrijk, want dat is precies wat we in Zacharia 14 zagen, namelijk: "Ik zal die volkeren verzamelen." Zij mogen zelf de illusie koesteren dat zij dat uit eigen beweging doen, maar dat is een misverstand; dat denken zij slechts. In werkelijkheid is het God die achter de schermen alles zo regelt. Alle volkeren der aarde zullen daarheen worden verzameld, daar bij die stad.

Ik neem u nog naar een andere passage mee: Micha 4. Deze ochtenden zijn vooral ook bedoeld om u te bepalen bij de waarheid van het profetisch woord en om u te laten zien dat dit niet zomaar een tekst is in één profeet die je op een bepaalde manier kunt lezen om een bepaald scenario neer te zetten. Nee, ik wil u laten zien dat dit is wat we overal aantreffen en overal worden we daarin weer bevestigd. Wat de ene passage niet vertelt, dat vertelt de andere weer, zodat ze elkaar werkelijk aanvullen. In Micha 4 staat: "Wel zijn nu vele volkeren tegen u vergaderd." In dat verband gaat het over de stad Jeruzalem. De volkeren die tegen u vergaderd zijn, zeggen: "Zij worde ontwijd, en mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen!" Die volkeren gaan daar naartoe met een kwalijke opzet; zij hebben ook een bepaald plan en het idee om de stad te ontwijden en zich te verlustigen aan de stad Sion.

Daar is niets nieuws aan, en dat is ook het mooie als je met deze dingen bezig bent, anno 2016: je kunt je steeds meer voorstellen dat het zo zal gaan. Ik heb boekjes in mijn kast staan die pakweg 150 jaar oud zijn of nog ouder, van mensen als Van Voorhoeven die zich ook intensief bezighielden met het profetisch woord. Een Darby en vele anderen hielden zich heel fris bezig met het profetische woord, wat in die dagen heel uitzonderlijk was. Men deed dat toen niet, want alles zat in een bepaald kerkelijk stramien en werd vergeestelijkt; met Israël was er niets meer aan de hand. In die dagen was er nog geen Joodse staat; het was totaal niet aan de orde. Jeruzalem als een Joodse stad bestond nog niet eens. Er was nog geen natie Israël, om over de Palestijnse kwestie nog maar te zwijgen. Al die landen waren er toen niet; dat waren destijds gewoon mandaatgebieden van grote mogendheden, van de Britten of van de Fransen.

In een eeuwtijd, in een aantal decennia, zijn al die oudtestamentische volken weer op de kaart gekomen. Alleen dat is al zo bijzonder. Dat is begonnen in 1920 of 1930, dat daar weer een Syrië, een Libanon en Egypte verschenen. Duizenden jaren lang waren dat altijd gebieden van grote mogendheden, maar nu zijn het weer zelfstandige naties. Het hele oudtestamentische volkerenpatroon, gewoon de situatie van de dagen van de profeten, alles wordt weer hersteld. Het herstel van alles waarvan de profeten gesproken hebben. Die profeten spraken over allerlei volkeren, steden en situaties, en dat wordt allemaal weer letterlijk en figuurlijk op de kaart gezet. Dat is wat we de afgelopen eeuw hebben meegemaakt.

Al tientallen jaren kun je eigenlijk de hele wereldpolitiek terugbrengen tot problemen daar in het Midden-Oosten. Al die problemen in het Midden-Oosten kun je weer terugbrengen naar de Joodse staat. En al die problemen in de Joodse staat kun je weer terugbrengen naar de stad Jeruzalem. Want daar gaat het uiteindelijk allemaal om. Elke politieke commentator die zich bezighoudt met het wereldgebeuren zal dit beamen. Als u een klein beetje bekend bent met de krant en de ontwikkelingen, dan weet u: dit is een gegeven. Alles gaat over dat Midden-Oosten. Alle problemen zijn via een omweg allemaal weer daarnaar te herleiden. Realiseert u zich hoe opmerkelijk dat is? Dat al die landen, gebieden en steden die eeuwenlang, duizend jaar lang geen rol gespeeld hebben, in een aantal decennia weer op de kaart gezet zijn. En niet alleen op de kaart gezet; ze zijn het centrum geworden van de hele wereldpolitiek.

In die stad Jeruzalem, die nu een Joodse stad is, gaat nog heel veel gebeuren. Wat er precies allemaal gaat gebeuren is nu niet ons onderwerp; we houden ons puur bezig met Zacharia 14 en een aanverwant gedeelte. Maar ziet u, daarom haalde ik zojuist die schriftvorsers aan, zoals Darby en dat soort mensen. Zij excuseerden zich soms: in hun dagen leek het er nog helemaal niet op. Maar ze lazen de profeten en zeiden: "Hoe het kan dat er weer een Joodse staat zal zijn, weten we ook niet, maar de Bijbel zegt het." Wij hebben makkelijk praten, want wij zijn daar inmiddels al tientallen jaren getuige van. Maar zij zeiden simpelweg: "De Schrift zegt het." Dat vind ik zo mooi. Als je gewoon de Schrift als leidraad hebt, als dat het licht is op jouw pad maar ook het licht in jouw leven, dan weet je dingen waar anderen totaal geen benul van hebben. Dan heb je uitzicht. Hoe je dat zo weet? Niet omdat jij zo slim bent, maar gewoon omdat je leest. Hoe het precies kan? Geen idee, maar dat is mijn zaak ook niet. Er staat geschreven.

Waarmee ook niet gezegd is dat meteen alles duidelijk is over hoe het allemaal zal gaan. Natuurlijk niet. Wees daarin onbevangen en ook avontuurlijk. Probeer al die vooroordelen, wat je zogenaamd meent te weten, eens even aan de kant te zetten. Dat is moeilijk genoeg, maar lees het gewoon eens fris: wat staat er nu eigenlijk? Dan kom je dingen op het spoor. Terug naar Micha, want wel zijn nu vele volkeren tegen u vergaderd, die zeggen: "Zij worde ontwijd en mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen." Let op, dit is zo mooi: "Maar zij..." Die volkeren, die vele volkeren die zich daar vergaderen, zij kennen de gedachten van JAHWEH niet. Nee, daar zitten natuurlijk kopstukken, daar zit de intelligentie. Dat zijn de breinen achter het wereldgebeuren, de diplomaten, degenen die achter de schermen de touwtjes in handen hebben – denken wij. Maar dat is onzin, dat is niet zo. Met al hun wijsheid zijn dat eigenlijk onbenullen; ze weten helemaal niets.

De echte reden waarom ze naar Jeruzalem toe gaan, kennen ze niet. Zij hebben hun motieven, maar ze weten niet wat er werkelijk aan de hand is. Lees maar door: "Maar zij kennen de gedachten van JAHWEH niet en zij verstaan Zijn raadslag, Zijn intentie, Zijn verborgen agenda niet." Nee, daar is het Woord natuurlijk verborgen voor hen. "Dat Hij hen verzamelt als schoven op de dorstvloer." Vers 11 spreekt dus van de initiatieven en gedachten van de volkeren om naar Jeruzalem toe te gaan, politieke en godsdienstige motieven. Die twee hebben het op een akkoordje gegooid; die lijnen lopen in het Midden-Oosten helemaal door elkaar heen. Zij hebben hun motieven om naar Jeruzalem te gaan en de stad te belegeren, maar weten zij veel? Zij kennen de gedachten van JAHWEH niet. In werkelijkheid is Hij degene die hen verzamelt en hen daar brengt als schoven op de dorstvloer.

Hier is een landman aan de gang. De Heer als landman, die daar bezig is de oogst te verzamelen. En trouwens, Jeruzalem is ook een dorstvloer. Die hele stad ontleent feitelijk zijn betekenis aan het feit dat het van origine een dorstvloer was. U weet: de tempel is gebouwd op een dorstvloer. Dat had u zelf kunnen bedenken natuurlijk. De dorstvloer van Arauna, of Ornan; hij heeft verschillende namen. Het was een dorstvloer en dat werd de plek van de tempel. Dus als die volkeren daar verzameld worden, dan komen ze in werkelijkheid allemaal bij elkaar op de dorstvloer. De Heer gaat hen dorsen en wannen; ook dat beeld wordt gebruikt.

Het is een machtig mooi boekje. Jaren geleden hebben wij ons in dit verband ook hier in Zoetermeer beziggehouden met het boekje Ruth. We hadden het over Boas, de man van Bethlehem, die ook op de dorstvloer bezig was en daar Ruth tegenkwam. Dat zijn zulke kostbare, machtige dingen, want daar zie je in typologie, in zo'n prachtig en romantisch verhaal, in werkelijkheid een heel profetisch decor tot leven komen. Waar het me nu even om gaat: de Heer zelf brengt die volkeren daar in Jeruzalem. Hij verzamelt hen als schoven op de dorstvloer.

We houden ons nu de hele morgen bezig met profetische waarheden, dingen die nog gaan gebeuren in het grote wereldgebeuren. Maar het kan zijn dat u hier nu gekomen bent en dat dit een enorme omschakeling is, omdat u met uw eigen persoonlijke problematiek bezig bent. Misschien helpt het u echter om eraan te denken dat u of jij je eigen ideeën en problemen kan hebben, maar vergis je niet: er is een God die met alles en door alles heen een geweldig plan heeft. Als dat al zo is met het grote wereldgebeuren, hoeveel te meer dan ook met mijn eigen persoonlijke leven? Er gaat nooit iets mis bij Hem. Bij mij wel, maar bij Hem nooit. Dat is een hele zorg minder, vind ik.

▶ 36:54 De Inname van de Stad en de Tijden Der Heidenen ↑ hoofdstukken

En u zegt: "We waren toch in Zacharia 14?" Jawel, daar gaan we weer even naar terug. "Ik verzamel al de natiën te Jeruzalem tot de strijd." Met het oogmerk... het is geen pelgrimage, dat komt later nog weer een keer, want dan gaan de volkeren inderdaad als pelgrims naar Jeruzalem. Maar hier is het: tot de strijd. En de stad wordt veroverd, de huizen worden leeggeroofd en de vrouwen geschonden. Het zal een vreselijke tijd zijn. De Bijbel spreekt in dat verband over een grote verdrukking die er zelfs nooit eerder is geweest.

De stad wordt veroverd. Dan neem ik u even mee naar Lukas 21. Lukas 21 is een parallel gedeelte van Mattheüs 24. De Heer Jezus spreekt daar op de Olijfberg; een geweldige aanleiding trouwens, want vanaf september hoop ik een hele serie Bijbelstudies te gaan geven over Mattheüs 24, over de rede van de Heer op de Olijfberg en over de toekomende dingen. Het houdt mij heel erg bezig. In Lukas 21 vind je ook een verslag van die rede die de Heer heeft gehouden op de Olijfberg, terwijl ze uitzicht hadden op de stad en op de tempel die daar in die dagen nog stond. Niet lang meer, want een generatie later werd hij verwoest. Maar goed, Lukas 21, daar gaan we even naartoe.

Het gaat er dus even om: de stad wordt veroverd. Er zal grote nood zijn over het land en toorn over dit volk. Zij, dit volk, zullen vallen door de scherpte van het zwaard en als gevangenen weggevoerd worden onder alle natiën. En let op: Jeruzalem zal onder de natiën vertreden worden. Onder de voet, ja echt, zoals het woordje "vertreden" dat ook aangeeft: onder de voet gelopen worden. Jeruzalem zal onder de natiën vertreden worden totdat de perioden van de natiën vervuld zullen zijn. In uw vertaling wordt dat meestal genoemd: de tijden der heidenen.

Wat is het karakteristieke van die tijden der heidenen? Dat is dat Jeruzalem vertreden wordt. Maar het heeft een "totdat". Er komt een keer een einde aan. Jeruzalem wordt vertreden, vreselijk genoeg, maar het heeft een "totdat de perioden van de natiën vervuld zullen zijn". En dan staat erbij: "En er zullen tekenen zijn aan zon, maan en sterren."

Hé, die herkennen we inmiddels, hè? Dat is het leuke als je zo met de Schrift bezig bent. Je springt van het ene gedeelte naar het andere gedeelte en in zo'n passage lees je die woorden weer. Dan zeg je: "Hé, dat plaatsen we daar ook." Je gaat dingen herkennen, patronen herkennen. En dit patroon, dat de zon geen licht geeft, dat kom je iedere keer tegen. Het markeert daarmee die specifieke gebeurtenis. Dan weten we: als dat gebeurt, dan is dat het teken dat die grote, gevreesde dag van JAHWEH aanbreekt. Nou, dat zie je hier dus ook.

▶ 40:41 Vers 2b: het Joodse Overblijfsel Gelouterd in het Vuur ↑ hoofdstukken

In vers 2 lezen we verder: "En de helft van de stad trekt uit in ballingschap." Ze worden gedeporteerd. "En de rest van het volk zal niet afgesneden worden." Ik zie hier een randje tekst dat er eigenlijk nog niet hoort te staan, maar dat staat in uw vertaling: "die zal niet uitgeroeid worden". Dat is de standaarduitdrukking. Letterlijk staat er "afgesneden". Dat kan inderdaad "uitgeroeid" betekenen, maar dat hoeft niet per se. In ieder geval zal het overblijfsel niet afgesneden worden van de stad.

"De rest van het volk." Ook dat is weer zo'n bekende uitdrukking in het hele profetische woord. Een rest is een overblijfsel, dat wat overgebleven is. Dat is hier heel duidelijk: de helft van de stad wordt gedeporteerd, terwijl de stad vertreden wordt met alle afschuwelijke dingen die daar gebeuren. Maar de rest, dat wat overblijft, zal niet afgesneden of uitgeroeid worden van de stad.

We moeten weer even teruggaan. We hoeven niet eens naar een andere profeet, we gaan gewoon terug in Zacharia, naar de verzen die direct aan Zacharia 14 voorafgaan. Ik had die er natuurlijk direct bij kunnen nemen, maar om didactische redenen heb ik ervoor gekozen om het op deze manier te doen. "De rest van het volk." Dat is een uitdrukking die ontleend is aan verzen van slechts een hoofdstuk eerder. Het overblijfsel van Israël. Wat er overblijft van dat volk, dat is niet niks. Dan zie je ook hoe enorm die eindtijd zal zijn, die tijd van het einde, de transitie van deze boze aion. Daar gaat een einde aan gemaakt worden, en wel hardhandig. God gaat hoogstpersoonlijk ingrijpen. Dan is het Zijn dag en gaat Hij grote schoonmaak houden.

Maar kijk ook naar wat er gebeurt met dat volk. Dan lees je in Zacharia 13: "In heel het land, zegt JAHWEH met nadruk..." In de meeste vertalingen staat er "luidt het woord des HEREN", maar er staat eigenlijk dat het met nadruk wordt verklaard. In heel het land zegt JAHWEH met nadruk: "twee derde in haar zal worden afgesneden en overlijden." De geest geven, staat er in de meeste vertalingen; dat is hetzelfde. Maar twee derde... Ik weet dat niet iedereen dit wil horen. Ik vertel ook niet wat wenselijk is, we lezen gewoon de Schrift. We zeggen niet: "Dat vind ik niet zo leuk, dat komt me niet zo uit, dus laten we dat maar niet lezen." Laten we reëel zijn.

Misschien zegt u: "Maar jij vertelt toch een goed bericht?" Jazeker, we vertellen een goed bericht. Maar dit maakt ook deel uit van dat goede bericht. Je moet alleen wel even geduld hebben, want je moet het totaalplaatje zien. God gaat de min tot een plus maken. Die min maakt deel uit van de plus, maar je moet even wachten op het resultaat. Ik zeg altijd: een min is een plus die nog niet af is. Als je er zo tegenaan kijkt, wordt het leven een stuk makkelijker en aangenamer, en trouwens de schriftlezing ook zoveel beter.

Maar wees reëel, er staat dus over dat land... Ik weet dat velen zeggen: "De Joden zijn nu teruggebracht naar het land en dat is allemaal halleluja en geweldig." Ik zal u dit vertellen: het is momenteel de meest onveilige plek voor een Jood om te vertoeven. En niet alleen voor de Jood, maar in het algemeen. Het is een buitengewoon gevaarlijk gebied, want wat daar nog gaat gebeuren... U ziet het staan: "In heel het land, zegt JAHWEH met nadruk: twee derde in haar zal worden afgesneden en overlijden; het derde deel zal in haar overblijven." Kijk, hier heb je die rest, dat derde deel.

Dan staat er in vers 9 – en hier is de Heer Zelf weer aan het woord: "En Ik breng dat derde deel in het vuur." Waarom wordt hier over vuur gesproken? Omdat er een beeldspraak wordt geïntroduceerd: "En Ik louter hen zoals men zilver loutert." In het vuur dus. Dat wil zeggen dat het daar – om in de beeldspraak te blijven – de mensen zeer heet onder de voeten wordt. Het is een loutering. Dat vuur onderstreept wat ik zojuist wilde zeggen. Die loutering mag dan buitengewoon pijnlijk en moeizaam zijn, maar we moeten het hele plaatje in ogenschouw nemen. Het gaat om een doel. Denk aan een zilversmid of een goudsmid die edelmetaal beproeft. Hij brengt dat goud of zilver in het vuur om het te reinigen en er louter goud van te maken. Dat is een reinigingsproces. Het is pijnlijk, maar juist bedoeld om te zuiveren. Feitelijk is dat hele proces van de eindtijd niets anders dan een louteringsproces. Houd dat altijd goed in de gaten: God is bezig om goud en zilver te maken, om het puur te maken.

"Ik breng dat derde deel" – dat dus overgebleven is in die enorme verdrukking en die vertreding van de stad – "in het vuur. Ik louter hen zoals men zilver loutert en Ik beproef hen zoals men goud beproeft. Het zal Mijn naam aanroepen en Ik antwoord het. Ik zeg: 'Mijn volk', en het zal zeggen: 'JAHWEH, mijn God'." Dan ziet u ook hier waarom dat overblijfsel gelouterd wordt. In de druk, in het vuur – om bij de beeldspraak te blijven – als de nood zo hoog wordt, wat gaan ze dan doen? Ze gaan Zijn naam aanroepen. Dat zag u trouwens al eerder. Heeft u het nog scherp? We zagen het in Joël 2: daar, op het gebergte van Sion in Jeruzalem, zal men de naam van JAHWEH aanroepen. En daar zal ontsnapping en ontkoming wezen; men zal daarheen kunnen vluchten. Wat gebeurt er dus met het derde deel? Dat wat overblijft, de rest, zal Hem gaan aanroepen. En u moet zich realiseren dat dit op zichzelf al buitengewoon opmerkelijk is.

▶ 48:52 Het Aanroepen van de Verborgen Naam in de Uiterste Nood ↑ hoofdstukken

Als Israël, als het Joodse volk de naam van JAHWEH aanroept. Ik zal u vertellen: een Jood doet dat nooit. Uit eerbied – nou ja, ik moet erbij zeggen, sorry dat ik het zeg: valse eerbied. Ik zeg niet dat het niet oprecht bedoeld is, maar naar Bijbelse maatstaven is het vals. Want waarom heeft God een naam gegeven? Om één reden: om aangeroepen te worden. En het is zelfs zo erg – ja, feitelijk wel – die naam is al tweeduizend jaar verborgen. Men weet het niet meer.

Als je nu praat over de naam van JAHWEH – ik spreek iedere keer over JAHWEH – maar ik zal u vertellen dat dit zeer omstreden is hoor. Er zijn er ook die zeggen: "Nee, de uitspraak is Jehovah." Anderen zeggen: "Yehweh." Men weet het niet. Men weet het niet. Ja, en hoe kan dat dan nou? Die Hebreeuwse letters, dat is een Jod, een He, een Waw en een He. Dat zijn vier Hebreeuwse letters, maar het zijn feitelijk... ja, hoe moet je dat uitspreken als dat inderdaad medeklinkers zijn? Welke klinkers moeten daar dan tussen? Een E en een O en een A? Nou ja, dat is een kwestie apart.

Maar die Jood weet het niet. En waarom weten ze het niet meer? Omdat men afgesproken heeft: "Wij spreken de naam niet uit." Er staat in de Bijbel, dat staat al in de Tien Woorden: "Gij zult de naam van JAHWEH niet ijdel gebruiken." Nou, en dat is een hele mooie, Joodse, slimme uitvinding om daaraan te voldoen. Weet je wat we doen? We spreken hem gewoon helemaal nooit uit, dan gebruik je hem ook nooit ijdel en leeg. Dus dat is de opzet. Gewoon de angst om de naam van JAHWEH ijdel uit te spreken heeft ertoe geleid dat men heeft afgesproken de naam helemaal niet meer uit te spreken.

Maar hoe zou je dan ooit kunnen voldoen aan die Bijbelse woorden van: "Roep mijn naam aan"? Dat is wat er op zoveel plaatsen staat. Een naam dient toch om aangeroepen te worden? Dat is de functie van een naam. Maar er komt een tijd – en dat is wat je ziet – er komt een tijd dat wat overgebleven is in die afschuwelijke verdrukking, in deze nood van het volk, dat het nog maar één ding zal kunnen doen. Als alle volkeren zich tegen je keren en een groot gedeelte, tweederde van je volksgenoten die daar in het land zijn, zijn omgekomen en je dreigt ook de geest te geven, wat kan je dan nog doen? Als de nood het hoogst is, dan is de redding maar ook de Redder nabij.

En dan zal in die beproeving, in die loutering in het vuur, men de naam gaan aanroepen. Iets gaan doen wat ze duizenden jaren niet gedaan hebben. Nu vraagt u misschien: "Maar hoe zullen ze die naam dan weten? Hoe moet die uitgesproken worden?" Nou, dat is een kwestie apart trouwens hoor. Waarom breng ik dat nu ter sprake? Is dat misschien iets... maar dat is een optie hè, ik zit nu te speculeren. Is dat iets wat de twee getuigen, die ook in die periode die eraan voorafgaat aanwezig zijn, zullen vertellen? Ik weet het niet. Maar in ieder geval: men zal, hoe dan ook, Mijn naam gaan aanroepen. En wat God dan doet? "Ik antwoord het." De nood is hoog en men roept die naam aan en dan zal de Redder verschijnen. Hij zal hen antwoorden. En dan zegt Hij: "Mijn volk." Nu is het Lo-Ammi, 'niet mijn volk', maar vanaf dan wordt het weer 'Mijn volk'. En men zal die naam aanroepen en dan zullen ze zeggen: "JAHWEH, mijn God."

Maar weet u wat er dan ook gebeurt? Nou ja, laat ik nog eens een andere passage noemen; je vindt dat op zoveel plaatsen. Maar in de Psalmen, ik weet niet of u het ooit wel eens met die bril hebt gelezen. We hebben de neiging als we Psalmen lezen, zoals we zojuist zelf ook Psalm 121 zongen, om dat gewoon op onszelf toe te passen. Van: "Mijn hulp is van U, o Heer," en dan gaat het over mij. Het is prachtig, ik heb er helemaal geen kritiek op, maar weet wel waar het echt over gaat. Neem bijvoorbeeld Psalm 50 vers 15. Iemand zei – het schijnt een Duits grapje te wezen – dat het telefoonnummer van God om Hem aan te roepen '50-15' is. "Roep Mij aan ten dage van de benauwdheid en Ik zal je redden en jij zult Mij eren." Sela. Wat heeft dat er nou weer mee te maken? Daar gaan we het de volgende keer nog over hebben. "Roep Mij aan ten dage van de benauwdheid en Ik zal je redden." Dat is profetische waarheid. Dit gaat ook zo gebeuren. En als die nood zo hoog zal zijn, dan zal die rest, dat overblijfsel daar in Jeruzalem, de naam gaan aanroepen. En wat doet God? Antwoorden. Hij zal inderdaad zich aandienen als de Redder. Want kijk maar, lees maar verder in vers 3.

▶ 54:42 Vers 3: Yahweh Strijdt en Openbaart Zich als de Doorstokene ↑ hoofdstukken

En JAHWEH zal uittrekken en strijden. In de vertaling staat er waarschijnlijk "tegen", en dat is inderdaad de gedachte, maar er staat letterlijk: "te midden van de natiën". Zoals ten dage dat Hij streed, ten dage van een aanval. JAHWEH zal uittrekken. Eerst had Hij al die volkeren zelf verzameld ten strijde tegen Jeruzalem. Nu zijn ze daar en nu gaat Hij het opnemen voor Zijn volk. Hij gaat strijden tegen die natiën. Wat is er gebeurd? Wat is er veranderd? Men heeft de Naam aangeroepen. En wat gaat God dan doen? Dan zal Hij antwoorden en het voor Zijn volk gaan opnemen. Hij zal dan uittrekken. Dit is het antwoord van JAHWEH op het aanroepen van Zijn Naam, want als zij Hem aanroepen, dan zal Hij verschijnen.

Ik zit nu een beetje te bladeren omdat ik in de problemen kom met de tijd. Waarschijnlijk worden het drie studies over dit hoofdstuk, want het zijn zulke geweldige dingen. Ik wilde u zo graag nog meenemen naar Zacharia 12, ook al is dat nog een paar dia’s verder. Dat moet ik u vertellen en dan parkeren we de rest gewoon voor de volgende keer. Ik laat dit gedeelte nu even voor wat het is en ga naar Zacharia 12. Daar staat: "Te dien dage zal Ik zoeken te verdelgen alle volkeren die tegen Jeruzalem oprukken." Dat staat in hetzelfde gedeelte waar ik zojuist ook al naar verwees. God zal zoeken te verdelgen al die volkeren die tegen Jeruzalem oprukken, want u weet: dat volk, dat land en die stad, dat is Zijn oogappel. Kom daar niet aan, want dan krijg je echt te maken met Hemzelf. Nu is Hij nog de Verborgene en laat Hij het allemaal zijn gang gaan, maar er komt een dag, Zijn dag, dat Hij zal optreden. Dan zal Hij al die volken die tegen Jeruzalem oprukken, zoeken te verdelgen.

Let erop, daar gaat het om: "Ik zal." Iedere keer weer: "Ik zal." Het is geen eis die gesteld wordt aan de mens, maar God Zelf kondigt het daar aan: "Ik zal over het huis van David en over de inwoners van Jeruzalem uitgieten de Geest van de genade en der gebeden." Aha, dat gaat er gebeuren. Dus als de nood zo hoog is, als Jeruzalem wordt vertreden door al die natiën en zij Zijn Naam aanroepen... Ja, waarom? Hoe komt het dat ze Zijn Naam gaan aanroepen? Wel, omdat God Zijn Geest van genade en van gebeden zal uitgieten over de inwoners van Jeruzalem, over dat wat dan overgebleven is.

En dan staat er: "En zij zullen Mij aanschouwen." In uw vertaling staat er waarschijnlijk, als u een moderne vertaling hebt: "zij zullen Hem aanschouwen." Dat heeft men ervan gemaakt omdat dat literair gesproken logischer leest, maar als u een Statenvertaling hebt, staat er inderdaad "Mij". Ze zullen Mij aanschouwen. Wie is "Mij"? Dat is JAHWEH. "Ze zullen Mij aanschouwen die zij doorstoken hebben." JAHWEH! Ze roepen de Naam van JAHWEH aan en wat doet Hij? Hij verschijnt, Hij geeft antwoord. En wie zien ze dan? Degene die zij doorstoken hebben. Kijk, JAHWEH is de onzienlijke God; niemand heeft ooit God gezien. Als God Zich zichtbaar maakt, Zich openbaart, dan is dat per definitie Jezus Christus, Zijn Beeld, Zijn Icoon waarin Hij Zich uitdrukt. We zullen dat de volgende keer nog zien, maar hier is het zo: ze zullen Mij aanschouwen die zij doorstoken hebben en over Hem een rouwklacht aanheffen als over een enig kind, een eniggeboren Zoon. Hebt u hem? Ja, zij zullen over Hem bitter leed dragen als het leed om een eerstgeborene.

Moet u zich voorstellen dat in de uiterste nood, wanneer Jeruzalem platgetreden is en er nog een derde overgebleven is, zij in het vuur de Naam gaan aanroepen. Dan zal Hij antwoorden en verschijnen, en ze zullen Mij zien. En wie blijkt het te zijn? Degene die zij doorstoken hebben. Dan vallen de schellen van de ogen. U moet denken aan de geschiedenis van Jozef: "Ik ben Jozef." U kunt zich voorstellen wat daar dan gaat gebeuren onder dat volk. Ze zullen over Hem een rouwklacht aanheffen als over een enig kind en een bitter leed dragen. Dit hadden ze nooit verwacht. Ziet u hoe geweldig dat plan van God is? Hoe God Zich straks weer gaat openbaren aan Zijn volk en zegt: "Weet je wie Ik ben? Jullie mogen zelf geen gesneden beelden voor Mij maken, maar Ik heb Mezelf een Beeld gemaakt. Dat ben Ik." Niemand heeft Hem ooit gezien, maar wie is Hij dan? Dan wijst Hij op Zijn Zoon: "Dat ben Ik." En zij zullen Mij aanschouwen.

Ik zie dat het inmiddels half twaalf is en het gedeelte krijgen we toch lang niet meer af, dus ik denk dat we het beter hierbij kunnen laten. U zegt misschien: "Maar de titel was toch 'Als de Olijfberg splijt', en daar heb ik nog helemaal niets over gehoord." Nee, dat klopt. Winkeliers spreken dan over klantenbinding. Nee hoor, maar u begrijpt dat hier zoveel mee aan de hand is en dat er zoveel over te vertellen valt. Ik kan het ook niet helpen, want de Schrift is nu eenmaal zo rijk en het is mij een grote vreugde om dat zo met u te delen. Dus ik zeg: wordt vervolgd, wellicht nog in drieën. Zullen we een lied zingen met elkaar?