▶ 00:00 Introductie: Waarom Blind Geboren? ↑ hoofdstukken

Beste vrienden, broeders en zusters, het is duidelijk te zien dat het vakantieperiode is, maar toch zijn we nog met een heel aardig aantal hier bij elkaar. Ik wil vanmorgen graag uw aandacht vragen, niet direct voor dat plaatje waar u de hele tijd naar hebt kunnen kijken, hoewel dat natuurlijk erg mooi is. Mocht u nog niet in vakantiestemming zijn, dan zou u dat vanzelf wel worden. De vraag is mij gesteld: waar is dat plaatje genomen? Wel, het is een Grieks tafereeltje wat u ziet op het eiland Santorini trouwens, neem me niet kwalijk. Dat was het.

Maar in elk geval wil ik uw aandacht vragen voor een Bijbelgedeelte. Dat verbaast u natuurlijk ook niet. Dat vinden we in Johannes 9. Dat is een heel lang hoofdstuk en ik wil slechts een paar verzen daaruit lichten, de eerste verzen. Ik heb erboven gezet als thema van deze prediking: Waarom blind geboren? Dat is namelijk ook precies de vraag die in dat eerste gedeelte naar voren gebracht wordt. U moet weten dat in het Johannes-evangelie een zevental tekenen worden beschreven, zeven wonderen. Die worden echter niet zomaar wonderen genoemd, maar tekenen. Dat wil zeggen: het zijn wonderen, maar dat is in wezen altijd het geval; het zijn niet alleen wonderen, het zijn wonderen die een betekenis hebben. In het geval van het Johannes-evangelie is het zo dat al die zeven tekenen die beschreven worden – om te beginnen bij de bruiloft te Kana, die we trouwens alleen in het Johannes-evangelie beschreven vinden, maar ook later nog een zestal andere tekenen – allemaal duidelijk maken wie Jezus is. En dat is geen woord van mezelf, u vindt dat aan het einde van het Johannes-evangelie: dat Jezus de Christus is, de Zoon van God, en dat u, gelovende, het leven zou hebben in Zijn naam.

Al die tekenen beschrijven ook hoe Israël – want dat was het volk waarvoor de Heer Jezus hier op aarde in de eerste plaats kwam, Hij zegt het zelf ook: "Ik ben slechts gezonden tot de verloren schapen van het huis Israëls" – in het Johannes-evangelie wordt uitgebeeld dat Hij kwam om het volk van Israël nieuw leven te geven. Leven dat Hij aan het licht heeft gebracht toen Hij zelf opstond uit de doden. Al die tekenen verwijzen daarnaar. De blindgeborene maakt daar ook geen uitzondering op. Die blindgeborene is een uitbeelding van het volk waarvan we in ditzelfde evangelie lezen dat zij door God zelf blind waren gemaakt. Ogen hadden zij gekregen om niet te zien; u vindt het in Johannes 12 vers 40: ogen om niet te zien en oren om niet te horen. Later zou de apostel Paulus dat in de Romeinenbrief ook nog uit gaan leggen: dat God zelf het volk een geest heeft gegeven van diepe slaap. Ogen om niet te zien. Ze zijn verblind door God zelf, met een speciaal doel en ook tot op een bepaalde tijd, want Hijzelf zal de ogen van deze blinden gaan openen. Dat is wat u in dit lange hoofdstuk beschreven vindt, op een heel speciale manier mag ik wel zeggen. Want eerst worden zijn ogen nog besmeurd met slijk en dan moet hij vervolgens naar het badwater van Siloam gaan om daar genezen te worden.

Enfin, die geschiedenis en die speciale betekenis wil ik eventjes parkeren om mij te richten op een andere vraag en het in een wat breder perspectief te plaatsen. We vinden in vers 1 dat Jezus voorbijgaat en dan ziet Hij een mens – er staat letterlijk een man – en die mens was sedert zijn geboorte al blind. Hij wist dus niet eens beter. Dan krijgen we de beroemde vraag die Zijn discipelen, Zijn leerlingen, vervolgens stellen. Zijn leerlingen vroegen Hem: "Rabbi, wie heeft gezondigd: deze of zijn ouders, dat hij blind geboren is?" Die eerste optie lijkt mij zelfs een beetje een absurde suggestie, want hoe zou hij gezondigd kunnen hebben als hij blind geboren is? Was dat een prenatale zonde, of moeten we denken aan een vorig leven? Dat is ook wel gesuggereerd, alsof dat een idee van reïncarnatie zou bevestigen. Maar ik kan u verklappen: dat is volstrekt vreemd aan de Bijbel en het hele idee alleen al is eigenlijk te absurd om te overwegen.

In elk geval denken zij per definitie in termen van schuld. Zij zeggen: "Is het de zonde van hemzelf of is het de zonde van zijn ouders dat hij blind is geboren?" Dat suggereert dat er niet eens een andere optie zou zijn. Dat betekent eigenlijk dat de discipelen – en dat blijkt vanzelf ook wel uit het antwoord dat Jezus geeft – ook oogkleppen op hadden. Eigenlijk waren ze zelf verblind door zo 'narrow minded' te zijn, zoals de Engelsen dat noemen. Zo beperkt in je zicht en in je denken om alleen deze twee opties te overwegen. Alsof zo’n leed, het feit dat hij blind is geboren, per definitie te wijten zou zijn aan zonden van hemzelf of van zijn ouders. In wezen vindt u dat in het boek Job ook weer terug. Maar ik zal nog iets anders zeggen over deze vraag: waarom is hij nu blind geboren?

▶ 06:36 De Universele Vraag Naar het Lijden ↑ hoofdstukken

Maar je kunt de vraag natuurlijk nog veel breder stellen. Dit gaat hier om een heel concreet geval, maar waarom? Elk mens stuit daar in zijn leven vroeg of laat op. Iedereen die nadenkt — en zelfs als je niet nadenkt, word je gewoon met de neus op de feiten gedrukt — gaat zich de vraag stellen bij al het leed dat je ziet in de wereld en dat soms wel heel erg dichtbij komt. Bij alle pijn, bij de moeite die je hebt te dragen, bij wat je ziet: Waarom? Waarom gebeurt dit nou?

Het eerste wat een mens doet, en dat zie je bij deze leerlingen van Jezus ook, het eerste waar je dan aan denkt is: dat zal wel te maken hebben met schuld van de betrokkenen zelf, of misschien van zijn omgeving of van zijn voorgeslacht. De gedachte ligt zo voor de hand. Maar je ziet dat ook in het boek Job, wat in wezen een lang boek is, een boek met 42 hoofdstukken, een groot boek. Dat gaat eigenlijk ook over dit thema: het waarom van het lijden, ook naar aanleiding van een heel concreet geval. Niet als filosofische bespiegeling, maar: waarom dan?

Het is heel opmerkelijk dat de antwoorden die, zeker in aanvang, in dat boek worden geventileerd door de vrienden van Job — want zo vriendelijk is het allemaal niet wat zij ten gehore brengen — allemaal het idee te berde brengen dat het natuurlijk de schuld is van Job zelf; hoe dan ook denk je daarbij aan zonde. En het is God zelf die op een gegeven ogenblik in het boek Job het woord gaat nemen. Hij gaat trouwens niet eens antwoord geven, maar alleen maar vragen stellen. Waarmee de mens in wezen zo op zijn plek gezet wordt en zo klein gemaakt wordt, dat hij zich zou moeten realiseren dat hij zich niets moet verbeelden om zelf een antwoord te kunnen bedenken of te verklaren waarom de dingen zijn zoals ze zijn. Daar zijn wij als mensjes namelijk gewoon te klein en te beperkt voor.

Ik zal ook nog wat verder gaan, want het antwoord dat Jezus geeft is zo machtig mooi. En niet alleen in verband met deze blindgeborene, maar het blijkt gewoon in het algemeen hét antwoord te zijn op de vraag die de mens zich altijd stelt: "Waarom nou? Kan God daar niet iets aan doen?" Want dat God er is, dat lijdt eigenlijk geen twijfel en geen mens met gezond verstand kan het ontkennen. Ik hoorde laatst een uitspraak en die vond ik heel erg mooi: "God gelooft niet in atheïsten." Nee, God gelooft niet in atheïsten. Wij zijn geneigd om het om te keren: atheïsten geloven niet in God. Maar nee, God gelooft niet in atheïsten. Er is niemand die werkelijk gelooft dat God er niet zou zijn. Natuurlijk zijn er allerlei dingen die tegen Hem pleiten, maar uiteindelijk weet een mens gewoon: Hij is er. Er is iemand die zin geeft aan de dingen.

Het loutere feit trouwens dat een mens zich de vraag stelt "waarom?", "wat is de zin ervan?", geeft al aan dat er iemand is die dat alles doet met een bepaalde reden. Het loutere feit dat je de vraag stelt waarom de dingen gaan zoals ze gaan, geeft aan dat er een betekenis achter moet liggen. Geen mens kan ook leven met de gedachte dat het allemaal zinloos zou zijn. Afijn, vers 3.

▶ 11:12 Niet 'waarom', maar het Doel ('waartoe') ↑ hoofdstukken

Jezus antwoordde, zo machtig mooi zoals Hij dit formuleert: "Noch deze heeft gezondigd noch zijn ouders." Dat wil zeggen: dat is niet de reden van het feit dat hij blind geboren is. Want ongetwijfeld is die blindgeborene, net als zijn ouders en net als alle mensenkinderen, een zondaar geweest. Maar het ging erom: waarom is hij blind geboren? Nou, dat is niet vanwege zijn eigen zonde, noch die van zijn ouders. Maar wat is het antwoord dan wel? "Maar de werken Gods moesten in hem openbaar worden."

Daarom ligt het antwoord dus niet in het verleden; het antwoord ligt in de toekomst. Maar aangezien dat nou precies is wat een mens niet vermag te zien – dat is verborgen voor ons – kunnen wij dus ook met onze verklaringen geen zinnig antwoord geven op het 'waarom'. Vanuit onszelf bedoel ik, op het waarom van het leed, het waarom van het lijden en waarom deze man blind geboren is. Of waarom... vult u zelf maar in. Dat kan niet.

Het antwoord ligt namelijk in de toekomst: opdat de werken van God in hem openbaar zouden worden. Let op: die man werd niet genezen omdat hij blind was. Nee, hij was blind opdat hij genezen zou worden! Ziet u een totaal andere benadering? We zijn geneigd om het op het eerste niveau te bezien. Die man werd genezen, waarom? Wel, omdat hij blind geboren was. Nee, Jezus keert het precies om.

Hij was blind geboren en al die tientallen jaren is hij blind geweest. Hij heeft dus nooit iets kunnen zien. Was hij daarmee ook nog eens gedoemd om in die dagen zijn dagen als bedelaar door te brengen en afhankelijk te zijn van de genade van mensen? Nou, dan ben je over het algemeen niet zo heel erg best af als je afhankelijk bent van de genade van mensen. Deze man heeft tientallen jaren een blind bestaan geleid. Hij was inmiddels een volwassen man geworden, zo weten we uit de rest van het hoofdstuk. Hij heeft tientallen jaren een blind bestaan met alle leed, pijn en moeite beleefd en moeten ondergaan. En waarom? Wel, het antwoord is: opdat de werken van God in hem openbaar zouden worden.

De vraag is dus niet – en u kent het wellicht – de vraag is niet 'waarom?'. Kijk, bij 'waarom' denk je altijd terug. Dan probeer je een verklaring te vinden in de omstandigheden of in het verleden, in dingen die ooit gebeurd zijn in termen van oorzaak en gevolg. Dat is waar je aan denkt als je de vraag 'waarom' stelt. Maar de vraag is: waartoe? Dat geeft een richting aan van toekomst; het heeft een speciaal doel.

Het is trouwens heel frappant dat het Hebreeuwse woord voor 'waarom' eigenlijk ook niet 'waarom' is. U kent het woord dat de Heer Jezus uitsprak op het kruis: "Waarom, waarom hebt Gij Mij verlaten?" Het wordt in de Evangeliën in het Hebreeuws zo geformuleerd: "Eli, Eli, lama sabachtani?" En dat woordje lama wordt dan vertaald met 'waarom', maar eigenlijk betekent het 'waartoe'. Le ma: tot wat? Waartoe hebt U Mij verlaten? Dat is heel veelzeggend. Niet waarom, maar waartoe.

Wel, als u trouwens nog even doorbladert in hetzelfde Johannes-evangelie, dan komt u in Johannes 11 uit. Daar vindt u weer zo’n teken, een machtig teken dat Jezus doet. Hij krijgt te horen over Zijn vriend Lazarus, die ziek is, dodelijk ziek. En Jezus blijft dan nog gewoon twee dagen wachten. Ja, waarom twee dagen? Nou, daar hebben we het bij een andere gelegenheid volgens mij al eens vaker over gehad. Maar Jezus blijft gewoon wachten en dan pas gaat Hij naar Lazarus toe, die inmiddels is gestorven.

Maar dan krijgt u ook iets merkwaardigs te lezen, iets soortgelijks als wat u in Johannes 9 leest in verband met die blindgeborene. Toen Jezus het hoorde, dat bericht over Lazarus dat hij dodelijk ziek was, zei Hij: "Deze ziekte is niet ten dode." Dat is eigenaardig, want Lazarus sterft wel degelijk. Maar let op wat Jezus zegt. Hij zegt: "Deze ziekte is niet ten dode." Dat wil zeggen: niet met het oog op dat hij zou sterven. Nee, die ziekte is niet met het oog op dat hij zou sterven, maar "ter ere Gods". Dat wil zeggen: tot heerlijkheid van God, want dat is wat er letterlijk staat. Tot heerlijkheid van God, opdat de Zoon van God erdoor verheerlijkt worde.

Als Jezus dan uiteindelijk arriveert bij Lazarus en dat graf wordt opengedaan, dan zegt Jezus bij die gelegenheid ook: "Ik ben de opstanding en het leven." Dat is, oftewel: Ik ben het opstandingsleven. Juist bij dat graf gaat Jezus tonen wat Hij later trouwens – niet al te lange tijd later – zelf ook zou bewijzen: namelijk het opstandingsleven te zijn doordat de steen werd weggerold en Hij onvergankelijk leven aan het licht bracht.

Wel, als teken gebeurt dat al in die geschiedenis van Lazarus. Hij wordt daardoor verheerlijkt; dat wil zeggen: Hij maakt zichtbaar dat Hij de opstanding en het leven is. De heerlijkheid van de Zoon van God als de opstanding en het leven wordt juist openbaar daar waar dood is. Hoe zou Hij ooit kunnen bewijzen dat Hij de opstanding en het leven is als er geen dood is? Het suggereert juist dat er dood is. Er kan slechts sprake zijn van opstanding als daar ook dood is. Net zo goed als dat iemand alleen maar genezen kan worden als hij eerst ziek is. Als God Zijn werken wil openbaren, wil openbaren dat Hij de Genezer is of de Opstanding is, wel, dan zal er eerst sprake moeten zijn van ziekte en dan zal er eerst sprake moeten zijn van dood. Je leest het in Jesaja 46.

▶ 18:38 De Afloop Vanaf het Begin Vastgesteld ↑ hoofdstukken

En dat is een tekst die je echt uit je hoofd moet leren. Dat kan ik u echt aanbevelen, want het demonstreert precies wie onze God is. Er staat dat Jesaja zegt – of liever: God zegt bij monde van Jesaja: "Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is; die zeg: Mijn raadsbesluit zal volbracht worden en Ik zal al mijn welbehagen doen."

Hier lees je dat God, voordat er ook maar iets gebeurd is, reeds de afloop heeft vastgesteld. Het doel bestaat al eerder dan de weg er naartoe. Of zal ik het nog anders zeggen? De oplossing was er eerder dan het probleem. Het probleem is alleen maar de achtergrond om de oplossing zichtbaar te maken.

Kijk, dit is eigenlijk Gods standpunt. Wij beleven de dingen vanuit het verleden, we leven nu in het heden en we gaan richting de toekomst. Maar God had, voordat er ook maar iets geschied was, de afloop al vastgesteld. En in het kader van die afloop, dat doel dat Hij Zich gesteld heeft – namelijk Zijn heerlijkheid te openbaren – heeft Hij vervolgens de weg, het traject naar het doel vastgesteld.

Eerst was daar dat doel wat Hij Zich stelde en vervolgens heeft Hij de weg bepaald. Maar die weg dient slechts om het doel te bereiken. En ik vind dat zo’n aparte, zo’n typisch goddelijke manier van benaderen. Dit onttrekt zich aan onze ogen; we zijn ook volkomen afhankelijk van deze God. Ik wil eigenlijk ook iets lezen.

▶ 21:20 Lijden Weegt Niet op Tegen de Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Wat we vinden in Romeinen 8 – de meesten van u zullen dat woord wel kennen – daar wil ik u op een aantal bijzondere dingen in dat vers en in dat gedeelte ook wijzen. In Romeinen 8, we bladeren zomaar wat door, zegt Paulus: "Ik ben er zeker van dat het lijden – eigenlijk staat het in het meervoud: de lijdingen – van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die over ons geopenbaard zal worden."

Met andere woorden: hier wordt het beeld geïntroduceerd van een weegschaal. Je hebt aan de ene kant de tegenwoordige tijd, waarbij je dat heel breed moet zien. Het lijden van de tegenwoordige tijd is eigenlijk al ingezet vanaf den beginne, sinds de schepping onder de vergankelijkheid gebukt gaat. Sindsdien is daar lijden. Wel, gedurende al die duizenden jaren van lijden – tel het eens op en leg het eens aan de ene kant van de weegschaal.

Wat Paulus zegt – hij zegt: "Ik ben er zeker van", en het staat trouwens in de grondtekst nog sterker – het staat er niet alleen dat het niet opweegt, het is niet waard vergeleken te worden bij de heerlijkheid die straks openbaar zal worden. Leg al het lijden van de tegenwoordige tijd van al die creaturen, van al die mensen, eens bij elkaar. Leg het aan de ene kant van de weegschaal. En leg vervolgens – dat kunnen wij niet, maar God wel – de heerlijkheid aan de andere kant. Want wij weten nog niet wat God allemaal nog in petto heeft. Daar hebben we geen idee van.

Ik houd ervan om daar zo aan te denken, dat we nog geen idee hebben van wat ons aan heerlijkheid nog te wachten staat. Wat God in petto heeft, dat is precies wat elders ook opgemerkt wordt door Paulus. Hij citeert het trouwens uit het boek Jesaja: "Geen oog heeft het ooit gezien, geen oor heeft het ooit vernomen en het is in geen mensenhart zelfs opgekomen wat God heeft voorbereid." De heerlijkheid die Hij voornemens is en de heerlijkheid die Hij over de schepping gaat brengen – Zijn eigen heerlijkheid die Hij gaat openbaren – die is zo doorslaggevend dat al het lijden van de tegenwoordige tijd, verzameld bij elkaar, niet eens waard is vergeleken daarmee te worden.

Zo groot is die glorie. Ik denk eraan – we hebben het gisteren nog eventjes erover gehad in een telefoongesprek – dat we straks ongetwijfeld nog vaak zullen denken: wat hebben we toen veel getopt. Omdat we geen oog hadden, omdat we niet hebben vertrouwd op de heerlijkheid die God beloofd had te zullen geven. Hoe vaak zijn we niet kortzichtig en met recht bijziend? We zien alleen maar dat wat zich in onze omgeving voordoet. En inderdaad, je kunt ook erg bijziend worden door de tranen. Dan kun je niet meer over de dingen heen zien. Maar God belooft heerlijkheid die zo groot is dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet eens waardig is om daarmee vergeleken te worden.

Wat trouwens heel frappant is: het woord 'lijden' komt in het Grieks van het woordje 'pathos'. Dat kent u wellicht van pathologie, de ziekteleer. Maar pathos betekent lijden, ja, maar weet u wat het ook betekent? Het heeft te maken met hartstocht. Hetzelfde woord wordt elders in het Nieuwe Testament vertaald met hartstocht. Vergelijk het met een Latijns woord dat we wat beter kennen: passie. In dat woord zie je hetzelfde idee. Bij ons is dat in het woordje 'lijden' niet meer opgesloten, maar in het Griekse woord en het Latijnse woord zit zowel het één als het ander.

Kijk, iemand die iets heel pathetisch zegt, dat wil zeggen: met hartstocht, met emotie. Maar hetzelfde heb je met het woord passie. Passie betekent lijden. De Matthäus Passion is het lijdensevangelie volgens het evangelie van Mattheüs. De passie is het lijden; de passiebloem is de lijdensbloem. Maar passie – dat weet u ook allemaal – heeft ook te maken met hartstocht, iets met liefde doen. En dat is zo eigenaardig: dat woord lijden heeft in de Bijbelse taal en het Bijbelse denken zowel te maken met lijden als met hartstocht. Het idee is dit: lijden maakt namelijk liefde zichtbaar.

▶ 27:38 De Donkere Achtergrond voor Gods Liefde ↑ hoofdstukken

Lijden maakt liefde zichtbaar. En dan ga je ook begrijpen dat woordje ‘heerlijkheid’, want wat God voornemens is, is inderdaad de schepping, deze schepping, tot heerlijkheid te brengen en zijn heerlijkheid te openbaren. Maar wat betekent zijn heerlijkheid? Wat is zijn ultieme heerlijkheid? Dat is toch in de eerste plaats zijn liefde: de glorie van zijn liefde te openbaren. Als God zichzelf wil gaan openbaren – dat was zijn doel – om zichzelf te openbaren, zijn glorie te tonen en te demonstreren, dan gaat het om de glorie, de heerlijkheid van zijn liefde.

Maar liefde kan slechts op één manier zichtbaar worden, en dat is door lijden heen. Dat weten we eigenlijk allemaal, want iedereen die naar een romantische film gaat kijken of een liefdesverhaal leest, weet: hoe mooier dat verhaal, hoe mooier de liefde daarin werkelijk tot uitdrukking komt. Dat heeft altijd te maken met, en is altijd evenredig aan, de mate van pijn en moeite die daaraan voorafgaat. Want juist de pijn, de tranen, de scheiding, de haat of moeilijke omstandigheden maken liefde zichtbaar.

Daarom is het lijden niet alleen maar ‘niet waard te worden vergeleken met de heerlijkheid’ die geopenbaard gaat worden, maar het is er ook aan gekoppeld. Het lijden van de tegenwoordige tijd dient slechts om de heerlijkheid van Gods liefde te openbaren. God wil het juweel van zijn liefde en zijn heerlijkheid demonstreren. Maar wat doet een juwelier? Als een juwelier een diamant heeft en hij legt die in de etalage, wat doet hij dan om die werkelijk in volle glorie te laten zien? Hij maakt een donkere achtergrond. Een zwarte achtergrond, zodat dat juweel inderdaad gezien wordt en gaat schitteren. Die donkere achtergrond is geen doel op zich; nee, het is alleen maar de display, het is alleen maar het contrast waardoor die diamant, dat juweel, in glorie zichtbaar wordt.

Waarom zien wij overdag geen sterren schitteren? Dat is vanwege het ontbreken van de donkere achtergrond. Zodra het donker wordt, dan... Die sterren staan er altijd hoor, die sterren staan er nu ook. Maar door het ontbreken van een donkere achtergrond zie je die sterren niet. Licht wordt juist zichtbaar tegen een donkere achtergrond. Het heeft contrast nodig om zichtbaar te worden en dat is met de heerlijkheid van God ook zo.

En dat zie je in het leven van die blindgeborene gedemonstreerd. Waarom was hij blind geboren? Wel, al die jaren dat hij blind was, waren in wezen niets anders dan de donkere achtergrond die God had ingezet om zijn werken, zijn heerlijkheid, te demonstreren. Idem dito in de geschiedenis van Lazarus. Waarom stierf hij? Waarom lag hij al in het graf? Waarom dat verdriet? Waarom die tranen van Maria en de omstanders? Waarom? Wel, opdat de heerlijkheid van de Zoon van God daardoor openbaar zou worden.

En dat is in het algemeen ook het fundamentele antwoord op de vraag naar het 'waarom' van het leed. Wel, het is niets anders dan de donkere achtergrond die God heeft ingezet om zijn glorie te openbaren. En ik hou er zo van! Dat betekent dus, beste mensen, dat er nooit iets mis is gegaan. Wij denken meteen aan schuld en we zeggen: ja, dat heeft te maken met wat er gebeurd is in de Hof van Eden met de verboden vrucht. Het is nog waar ook, trouwens. Maar waarom is dat dan gebeurd? Nu ga ik een moeilijke vraag stellen, want dan moeten we ook hele orthodoxe antwoorden gaan geven. Nou, ik geef ze graag, omdat de Bijbel ze ook geeft. Het is niet waar dat het leed van de wereld allemaal veroorzaakt is door de mens. Ik kan het bewijzen.

▶ 32:37 De Schepping in Hoop aan de Vruchteloosheid Onderworpen ↑ hoofdstukken

Laten we even verder lezen in Romeinen 8. Daar staat: "want de schepping is aan de vruchteloosheid" — in de Statenvertaling staat "aan de ijdelheid" — "onderworpen". En er staat bij: "niet vrijwillig". Wat zeggen wij als orthodoxe christenen vaak? Hoe komt het dat de schepping aan de vruchteloosheid is onderworpen? We zeggen dan: dat komt omdat dat onze eigen schuld is, onze eigen keuze. Wij hebben daar vrijwillig voor gekozen, zeggen we toch? Daarom is de wereld aan de vergankelijkheid, aan dood en verderf onderworpen. Maar Paulus zegt: de schepping als geheel is aan de ijdelheid onderworpen, niet vrijwillig, maar om Hem, God, die haar daaraan onderworpen heeft. De Schepper zelf.

Het leed, de vruchteloosheid en het lijden van de tegenwoordige tijd is uiteindelijk niet door de mens bedacht. Ik zeg niet dat de mens er niks mee te maken heeft, maar ik wil graag verwijzen naar die merkwaardige en schitterende geschiedenis van Jozef. Hoe kwam het dat hij daar in Egypte was terechtgekomen? Daar kun je twee goede, correcte antwoorden op geven. Je kunt zeggen: dat komt omdat zijn broers hem hebben verkocht en omdat zijn broers hem zo haatten; daarom was er al dat leed. Maar als Jozef later zelf het woord neemt en vertelt waarom het allemaal zo gebeurd is, dan bekijkt hij het vanuit Gods standpunt. Dan zegt hij: "Niet gij zijt het die mij hierheen hebt gestuurd, maar God heeft mij hierheen gebracht om jullie in het leven te houden."

Daarom is het toch geweldig? God heeft alles in Zijn machtige hand en er gaat nooit iets mis. Dat de schepping aan de vruchteloosheid is onderworpen, heeft niet te maken met de zonde van ons of van onze ouders. Het is wel waar dat we zondigen, maar het is niet het antwoord op de vraag. Het is niet vrijwillig, het is niet onze eigen keus, maar het is om Hem — ik zou het liever met allemaal hoofdletters schrijven — die haar daaraan onderworpen heeft. Waarom? Wel, omdat Hij God is. Hij zet alles op zijn plek. Dat is trouwens wat het woord 'God' eigenlijk betekent: degene die alles een plaats geeft, een plekje geeft.

Dat is het grote probleem van mensen die de draad kwijt zijn. Dan zeg je: "Ja, je moet het een plekje geven." Nou, weet u wat het allermooiste is? Als je Hem leert kennen die het een plaats geeft. Wij kunnen dingen vaak geen plekje geven; ik geloof dat dit een mens niet gegeven is. Hij is de Plaatser. Hij is degene die alles inderdaad daar neerzet waar het hoort. Geef Hem de tijd. Hij is de God van de aionen. Kijk, wij zijn natuurlijk zo kortzichtig; wij zien het doel niet wat Hij Zich gesteld heeft. Daarom komen we bij elkaar. We komen bij elkaar om het Woord van God te openen, om ons niet blind te staren op onze eigen omstandigheden en om niet met tranen in de ogen de weg kwijt te raken. Nee, we zijn hier om te horen wat God gesproken heeft en gericht te zijn op de hoop die Hij geeft. Om daarop te gaan staan en je er niet vanaf te laten brengen. Want er is genoeg in het leven dat je zomaar weer afbreekt, toch? Er gebeurt zoveel; hoe kan het, waarom? Als je er niet overheen kunt kijken, weet je wat je dan moet doen? Gewoon de ogen richten naar boven en naar voren. Dat is wat God doet: Hij richt ons oog naar Hem toe en naar de toekomst, naar de hoop.

Laten we het lezen. Er staat namelijk dat Hij Zelf het is die de schepping aan de vruchteloosheid, de ijdelheid, heeft onderworpen. Niet vrijwillig, maar om Hem die haar daaraan onderworpen heeft. Is dat dan een doel op zich? Hebben wij zo'n God die de schepping zomaar uit eigen beweging aan de vruchteloosheid onderwerpt? Ja, maar vergis u niet: het antwoord ligt in het vervolg. "In hope echter." Dit is alleen maar de donkere achtergrond die we nu zien, die God nodig heeft om Zijn heerlijkheid te openbaren. In hope echter, dat wil zeggen: in verwachting. Deze schepping — dat is het idee in Romeinen 8 — vervult de functie van een zwangere vrouw. Ze is in verwachting, in blijde verwachting. En u weet trouwens dat die blijde verwachting in de praktijk vaak niet zo heel erg blij is; het geeft veel moeite, veel narigheid en ook dikwijls veel pijn. En toch zeggen we 'blijde verwachting'. Waarom? Gewoon vanwege datgene wat verwacht wordt. Alleen met dat perspectief kun je die tijd doorkomen.

Zonder hoop kan een mens niet leven. Ik las ooit in een boek van Hal Lindsey — dat stond op de achterkant, ik weet het nog heel goed — dat een mens een aantal dagen zonder eten kan. Zonder drinken houdt hij het veel korter vol, maar zonder hoop kan hij geen seconde. Een mens heeft hoop nodig, en die geeft de Bijbel ons ook; en wel een hele hoop hoop! Een geweldige verwachting, omdat ook de schepping zelf bevrijd zal worden van de dienstbaarheid — in de Statenvertaling staat de slavernij — van de vergankelijkheid. We zijn er gewoon aan gebonden, aan de slavernij van de vergankelijkheid. We doen van alles om die vergankelijkheid te ontlopen en om onszelf weer een beetje op te leuken en op te pimpen. Wat je allemaal niet kunt doen om die vergankelijkheid te... hoe heet dat ook alweer? Te botoxen, ja precies. Allemaal om je aan de dienstbaarheid van de vergankelijkheid te onttrekken. Nou, vergeet het maar. Als je hoop daarop gericht is, dan ben je heel slecht gestuurd, want je verliest het namelijk. Deze schepping is gewoon van Godswege aan de slavernij van de vergankelijkheid onderworpen.

Dan zeg je: dat is een triest verhaal. Nou, dat hangt ervan af. Op zich is het een triest verhaal, maar wij zijn in hope, want God heeft dat zo ontworpen. Deze schepping is inderdaad aan vergankelijkheid en ijdelheid onderworpen, maar het is 'design'. Hij heeft het zo bedacht. Het is de achtergrond waardoor Hij het juweel van Zijn glorie gaat openbaren. Dat leven dat Hij wil laten zien, dat wil Hij werkelijk laten schitteren. Wat heeft Hij gedaan? Hij heeft de dood een plek gegeven, zodat dit de donkere achtergrond is waardoor werkelijk zichtbaar wordt wat het betekent dat Hij de levende God is en dat Hij sterker is dan wat dan ook. Hoe zou je ooit kunnen bewijzen dat je krachtig en sterk bent als er nooit tegenstand is? Hoe zou... hoe heet die goede schaker ook alweer? Ja, er waren er velen... ik kom even niet op zijn naam... Kasparov! Hoe kan Kasparov nou bewijzen dat hij inderdaad zo goed kan schaken als er geen tegenstander is die ook goed kan schaken? Je kunt juist je kracht bewijzen bij een sterke tegenstand. Je hebt een tegenstander nodig om je kracht te tonen.

Hier hebben we meteen een antwoord op de vraag waarom God de tegenstander heeft gemaakt, of in ieder geval een antwoord op de vraag waarom die tegenstander er überhaupt is: opdat God Zijn kracht zou kunnen bewijzen. Als u het niet geloven wilt, moet u Romeinen 9 maar eens lezen over waarom God farao liet opstaan. Dat vind je hele onorthodoxe antwoorden, maar ik vind ze geweldig. Het openbaart precies dat wij een God hebben. Welnu, de schepping is aan de dienstbaarheid van de vergankelijkheid onderworpen, maar in hope, in een geweldige verwachting. Ik zou door moeten lezen: omdat de schepping zelf — u ziet het nu niet afgebeeld — bevrijd zal worden van die vergankelijkheid tot onvergankelijkheid. Heerlijkheid zal uiteindelijk zichtbaar worden.

En hoe wordt die heerlijkheid zichtbaar? Wel door die donkere achtergrond die we nu meemaken. De herinnering aan die donkere achtergrond zal altijd blijven, God zij dank. Want hoe hebben wij de liefde van God ooit leren kennen? Of laat ik het anders vragen: wanneer is de liefde van God werkelijk geopenbaard? Aan het kruis van Golgotha. Daar zien we wat passie is. Om het nog eens anders te zeggen: dáár zien we wat passie is.

In twee lijnen – met recht twee lijnen, dat is een kruis hè? Twee lijnen, daar zien we wat lijden is. Daar zien we trouwens ook wat haat is, wat de haat van de mensheid vermag te doen: namelijk het Beste wat God gaf aan het kruis te nagelen. Maar juist tegen die achtergrond zien we ook Gods liefde schitteren. En daarom is er geen beter bewijs van de liefde van God dan juist het kruis van Golgotha. God wilde Zijn liefde bewijzen. "Niemand heeft ooit grotere liefde dan dat hij zijn leven inzet voor zijn vrienden", zegt Jezus.

Maar weet u wat God doet? Dat lezen we in Romeinen 5. God echter bewijst Zijn liefde daarin, dat Zijn Zoon stierf toen wij nog zondaren waren. En een paar verzen later zegt hij zelfs: toen wij vijanden waren. Daarmee is trouwens gezegd dat Gods liefde niets te maken heeft met iets van onszelf of met onze prestaties. Trouwens, ook niet met onze wanprestaties. Door onze prestaties verdienen we het niet, en door onze wanprestaties – door onze slechtheid – kunnen we het niet verspelen. Het heeft daar namelijk niets mee te maken. Het heeft te maken met het feit dat God van ons houdt. Weet u waarom? We zijn van Hem. We zijn Zijn creatie. Daarom houdt Hij van ons en daarom gaat Hij ook alles tot een goed einde brengen. Die schepping wordt van de vergankelijkheid bevrijd.

We hadden het al even eerder over het boek Job en over al die verhalen die de vrienden van Job ophangen. Over de verklaring: wie heeft er nou gezondigd? Waarom zou het nou zijn? Hoe zou het nou komen? En dan neemt God het woord en zegt: "Wie denk je eigenlijk dat je bent?" Ik zeg het nu even in mijn eigen woorden: "Ik ben de Grootste. Waar was jij inderdaad? Waar was jij nou toen Ik het Zevengesternte formeerde en de Plejaden maakte? En waar was je toen Ik de grondvesten van de aarde neerlegde?"

Lees het maar in Job 38 en 39. Het zijn indrukwekkende hoofdstukken. Je zinkt in het niet als creatuurtje. Je denkt: wat verbeeld ik mij? God is God, Hij heeft zo Zijn redenen en Hij zet alles op zijn plek. Er gebeurt niets voor niets. Aan het einde van het boek Job zie je dat hij uiteindelijk nog dubbel zo rijk wordt als hij ooit was. Hij krijgt uiteindelijk veel meer terug dan hij ooit verloren heeft. Dat geldt trouwens voor de hele schepping: de schepping zal uiteindelijk veel meer terugkrijgen dan we ooit hebben verloren. Kijk, zo werkt God.

Maar daar gaat het me nu eigenlijk niet eens zozeer om. Waar het om gaat, is wat Job uiteindelijk zegt. Hij doet boete, hij herroept alles wat hij gezegd heeft en zegt: "Ik had slechts van horen zeggen van U vernomen." Hij was een godvrezend man, en toch zegt hij – juist door die hele weg van het lijden, al die pijn en moeite: "Nu hebben mijn ogen U aanschouwd. Nu weet ik werkelijk dat U God bent." En dan zegt hij er nog iets bij: "Ik weet dat Gij alles vermoogt en dat geen van Uw plannen wordt verijdeld."

Met andere woorden: God heeft alles in Zijn machtige hand. Er is niets wat gebeurt zonder dat Hij het een plaats geeft. Het loopt Hem niet uit de hand. Het heeft allemaal betekenis. Geen traan die gehuild wordt, is zonder betekenis. God heeft een geweldig doel en dat doel bereikt Hij. God weet dat. En dat is dan het laatste wat ik wil laten zien bij het twaalfde plaatje.

▶ 47:34 Het Evangelie van de Gelukkige God ↑ hoofdstukken

In 1 Timothëus 1 lees je dat Paulus schrijft dat hij spreekt over het evangelie. Dat betekent gewoon het goede bericht, de blijde boodschap. We hebben een blijde boodschap, het goede bericht van de heerlijkheid. En dan staat erbij in de meeste vertalingen: "van de zalige God". Ik heb er geen moeite mee, maar ik denk bij mezelf: het klinkt allemaal wel vroom, maar het is zo nietszeggend. Er staat gewoon de gelukkige God; dat is wat het woord betekent. Het evangelie: het goede bericht van de heerlijkheid van de gelukkige God, waarvan Paulus zegt dat het hem is toevertrouwd en wat hij in de heidenwereld mocht brengen en uitbazuinen. De heerlijkheid van de gelukkige God. Denk daar eens over na, beste mensen.

De God van wie we weten dat Hij moeite en verdriet aanschouwt – het staat in het begin van het psalmenboek: Hij aanschouwt moeite en verdriet om het in Zijn hand te nemen. Hij kent al het leed. Hij lijdt, lezen we ook, Hij lijdt met deze schepping mee, en toch is Hij de gelukkige God. Want Hij weet als geen ander dat het allemaal een doel dient. Het dient het doel wat Hij Zich gesteld heeft, wat in Zijn plan vastligt en wat Hij van den beginne al had vastgesteld. Wij bewandelen nu nog de weg daarheen. Wij zien dat niet, maar Hij ziet het wel. En daarom is Hij de gelukkige God.

Hij weet waar het allemaal goed voor is en Hij weet ook dat Hij het allemaal gaat realiseren. Het gaat Hem gelukken. En daarom is Hij de gelukkige God. Hij is succesvol in al wat Hij onderneemt, en dat wat Hij Zich heeft voorgenomen, dat gaat Hij realiseren. Hij is die gelukkige God, en daarom hebben wij het evangelie van de heerlijkheid van de gelukkige God. Al het lijden, beste mensen en lieve vrienden, dient slechts om dat doel te bereiken.

Zullen we met elkaar onze hemelse Vader danken?

Hemelse Vader, we willen U zo hartelijk dankzeggen dat U in een wereld die gebukt gaat onder zoveel moeite, leed, pijn, droefheid en tranen – en waarbij dat soms zo dichtbij kan komen – dat U ons in zo’n wereld, in die donkere wereld, zo’n enorm licht hebt gegeven. Licht aan het uiteinde van de tunnel, het licht van Uw woord en van Uw belofte. We mochten ons vanmorgen bezighouden, niet in de eerste plaats met de vragen, maar met de antwoorden die U geeft vanuit Uw woord. Heer, we danken U dat we ons niet hoeven blind te staren op onze eigen situatie, op onze moeite of op onze eigen verklaringen, want die schieten ten enenmale tekort. Maar dat we onze ogen mogen richten naar boven, naar de grote God bij wie nooit iets tevergeefs gebeurt.

U heeft hemel en aarde gemaakt en een onbegrijpelijke creatie tot stand gebracht. Waar we ook kijken, we staan verwonderd over hoe ingenieus U alles gemaakt hebt. En tegelijkertijd vragen we ons af: waarom dan dat leed? U geeft een antwoord. U geeft een antwoord opdat de werken van God openbaar zouden worden. U hebt Zich een doel gesteld en van den beginne heeft U reeds de afloop verkondigd. Voordat er ook maar iets geschied was, had U al vastgesteld waar het uiteindelijk allemaal op uit zou lopen. En dat is een ongekende heerlijkheid waar we nog geen benul van hebben.

Heer, richt onze ogen daarop, zodat we blijven staan en ons door niets en niemand, door welke omstandigheid ook, daarvan laten afbrengen. Dat we alleen staan op die belofte, luisteren naar wat U gezegd hebt en ons laten bemoedigen door dat werkelijke goede bericht, die blijde boodschap van de heerlijkheid van een gelukkige God. Omdat Hij zal bereiken wat Hij Zich heeft voorgenomen.

Heer, we danken U dat we zo’n groot God mogen kennen met een wereldomvattend plan. Uw plannen zullen waarachtig blijken te zijn. "Geen Uwer plannen zal worden verijdeld," zei ooit Job al. Het was toen waar en dat is nog steeds de waarheid. Heer, we danken U dat we zo in dat besef bij elkaar mogen zijn, dat we elkaar een hart onder de riem mogen steken. Dat we bij elkaar komen juist om elkaar ook aan te moedigen, aan te vuren en te bemoedigen, en ons te richten op dat ene Woord.

Heer, Uw Woord is tot zoveel meer in staat dan wijzelf beseffen of dromen. We denken daar altijd te klein over. Heer, we dragen ons zo allemaal bij U op, ook degenen die het moeilijk hebben. We hebben vanmorgen namen gehoord en we denken aan hen. Heer, U bent bij machte om de duisternis compleet te verdrijven door dat licht van U. Amen.