▶ 00:00 Inleiding: Koning Jozefat en de Setting ↑ hoofdstukken

Goedemorgen allemaal, beste vrienden. Zoals ik dat de vorige keer, twee weken geleden, al heb aangekondigd — en ik heb woord gehouden — gaan we het vanmorgen hebben over een hele merkwaardige geschiedenis. Ik vind dat het alleen al een prachtig zondagsschoolverhaal is, hoewel ik de indruk heb dat het niet echt heel erg bekend is. U kunt het vinden in 2 Kronieken 20.

Ik zal in het kort iets zeggen over de setting. Het is u wellicht bekend dat nadat David en Salomo koning waren over heel Israël, het koninkrijk in tweeën is verdeeld: in het koninkrijk van Israël (de tien stammen) en het koninkrijk van Juda (waarbij je Benjamin er eigenlijk bij moet zeggen, de twee stammen). Na Salomo kreeg je dus die onderverdeling. Beide koninkrijken — dat is makkelijk te onthouden — hebben gedurende hun bestaan tot aan het einde, dat wil zeggen tot aan de ballingschap (want beide zijn uiteindelijk in ballingschap gegaan), een twintigtal koningen gekend.

Er is echter wel een groot verschil, want Israël, de tien stammen, heeft niet één koning gehad waarvan we lezen dat hij deed wat goed was in de ogen van de Heere, van YAHWEH. Bij Juda is het niet heel veel anders, maar toch is er een aanzienlijk verschil. Ook bij Juda deed de meerderheid van de koningen niet wat goed is in de ogen van YAHWEH, maar van een zevental of een achttal lees je dat wel. Officieel van een achttal, maar van één koning lezen we verder helemaal niets; we hebben geen bijzonderheden over hem. Van zeven koningen die het tweestammenrijk gehad heeft, lezen we dus inderdaad dat zij deden wat goed is in de ogen van YAHWEH.

Eén zo’n koning wil ik vanmorgen voor het voetlicht brengen. Om het nog wat meer in een tijdszetting te plaatsen: Jeruzalem heeft diverse koningen gehad. De eerste was David, toen kreeg je Salomo, en daarna werd het koninkrijk verdeeld waar ik het zojuist over had. Toen kreeg je Rehabeam, die koning was in Jeruzalem over het tweestammenrijk. Daarna kreeg je Abia, toen Asa en vervolgens Josafat. Dat is precies de koning waar we het vanmorgen over hebben.

De geschiedenis waar we het over hebben, vind je twee keer in de Bijbel, maar het meest uitgebreid in 2 Kronieken 20. Dat is ook inderdaad het hoofdstuk dat ik eens met u wil doornemen. De meest systematische manier vind ik nog altijd om het gewoon vers voor vers te behandelen en te beginnen bij het begin, bij vers 1. Soms ga ik er wat snel doorheen; ik zal alleen toelichting geven bij die verzen of aspecten die ook echt toelichting nodig hebben.

▶ 03:31 De Overmacht van de Vijandelijke Alliantie ↑ hoofdstukken

In het eerste vers van het hoofdstuk lees je: "daarna geschiedde het dat de Moabieten..." Moab ligt hier. En de Ammonieten; Ammon ligt hier. Ja, hier ligt tegenwoordig nog steeds Ammon, alleen heet het nu Amman. Maar dat komt daar direct vandaan, de hoofdstad van Jordanië. De Moabieten en de Ammonieten en met hen een deel van de Meünieten... daar kan ik u niet zoveel over vertellen, maar waarschijnlijk is dat een zustervolk geweest of een onderverdeling van Ammon. Hoe dat ook zij, een hele alliantie trok ten strijde. Straks komen we er nog één tegen. Tegen Josafat, staat daar dan, en men kwam Josafat melden: "een grote menigte is tegen u opgetrokken van de overkant der zee."

Daar bedoelen ze niet deze zee mee, maar deze zee. Dat blijkt vanzelf uit het verband. Dat wil zeggen de Dode Zee, of in de Bijbel heet dat meestal de Zoutzee. En heel terecht heet dat een Zoutzee, want er is geen zee zo zout – en trouwens ook zo dood als die zee. En uit Aram; Aram ligt weer hier. Aram is een ander woord voor Syrië. Beide namen komen we tegen voor hetzelfde gebied. Aram is Syrië, dus het was met recht een heel bondgenootschap van wat wij dan zouden zeggen Arabische volkeren, die tegen Juda, tegen de koning van Jeruzalem, ten strijde trekt.

En dan wordt er nog bijgezegd: "zie, zij zijn in Chaseson-tamar", dat is Engedi. Die laatste naam is veel bekender. Engedi... degenen die hier weleens in Israël geweest zijn – en ik zit zo even rond te kijken, ik weet van een heel aantal die in Israël geweest zijn – als je dat gedaan hebt, dan heb je ongetwijfeld, dat kan haast niet missen, ook een bezoek gebracht aan Engedi. Ja? Waar of niet? Nou moet u natuurlijk wel ja-knikken. Nou ja, het hangt er natuurlijk ook maar net vanaf hoe het programma was. Maar Engedi, dat is een oase, een schitterend plekje. Het ligt heel diep, bij de Dode Zee. En je leest met name in de geschiedenis van David dat het een grote rol speelt. In elk geval zijn daar die legers verzameld, daar bij Engedi. Een hele grote menigte.

En dan staat er: "Toen werd Josafat bevreesd en besloot YAHWEH te raadplegen." Kijk, dat geeft meteen al aan dat hij het hart op de goede plek had, want dat is precies wat hij ook geacht werd te doen. Dat is ook het meest verstandige; dat blijkt vanzelf wel uit deze geschiedenis, dat vind ik altijd wel erg mooi.

Het loutere feit dat deze overmacht op hem afkwam, op het Joodse volk, op de twee stammen, dat was eigenlijk ook nog wel een koekje van eigen deeg. Want weliswaar was Josafat een koning die goed deed wat recht was in de ogen van YAHWEH, maar we lezen dan toch in elk geval... dat was de grote valstrik in het leven van Josafat. Diverse keren, ook nog na deze geschiedenis, ging hij iedere keer allianties aan, verdragen en connecties met goddeloze koningen. En hij verzwagerde zich daarmee trouwens ook. Dat is een enorme valstrik in zijn leven geweest, waardoor hij zich moest compromitteren. Dat is trouwens in wezen vandaag nog steeds niet anders. Dat is iets waar Paulus ons heel erg voor waarschuwt: om geen ongelijk span te vormen, want dat kan je enorm in de verdrukking brengen. Trouwens, die ongelovigen ook. Het werkt namelijk niet.

Die term "ongelijk span" is heel erg mooi. Dat is net zoiets als wanneer je voor een ploeg een ezel en een paard zet. Dat moet je niet doen, want dat paard krijgt het heel erg moeilijk, of die ezel. Waarschijnlijk allebei. Ik heb er niet zoveel verstand van, maar dat is met recht een ongelijk span: een samenwerkingsverband waarbij beide verplichtingen op zich nemen die niet matchen. Nou ja, dat is waar Josafat in zijn leven enorm tegenaan gelopen is, en het loutere feit dat deze oorlog begon, had daar alles mee te maken.

▶ 08:17 Jozefat Richt Zijn Gezicht op Yahweh ↑ hoofdstukken

Enfin, toen werd Josafat bevreesd en hij besloot dus YAHWEH te raadplegen en hij riep voor geheel Juda een vasten uit. Er staat trouwens letterlijk — daar wil ik u nog even op wijzen — "hij besloot", maar letterlijk staat er: hij richtte zijn gezicht. Dat vind je vaker in de Bijbel, maar het is eigenlijk een heel mooie beeldspraak en daarom wijs ik u er ook eventjes op. Hij besloot, maar letterlijk staat er: hij richtte zijn gezicht op YAHWEH om Hem te raadplegen. Het idee is dat op het moment dat je ergens naar kijkt, je ergens op focust, die richting ga je op. De richting waarin je kijkt, dat is de richting waarin je ook zult gaan, besluit te gaan. We zeggen dan altijd in goed Nederlands: je loopt gewoon je neus achterna. Ja precies, welke kant ga je op? Nou, de kant waarop je kijkt. Waarnaar je kijkt.

Nou, dat is wat je hier dus leest. Hij besloot... ja, maar letterlijk staat er: hij richtte zijn gezicht om YAHWEH te raadplegen. Focus is zo belangrijk. Waar kijk je naar? Waarom is dat zo belangrijk? Wel, het is precies de richting waarop je zult gaan in je leven. Waar kijk je naar?

Vers 4: "En Juda kwam bijeen om hulp te zoeken bij YAHWEH." Ja, men kwam uit al de steden van Juda om YAHWEH te zoeken. Dus een geweldige samenkomst werd daar belegd in Jeruzalem. Want dat lezen we dan vervolgens in vers 5: Josafat ging te midden van de gemeente van Juda en Jeruzalem staan in het huis van YAHWEH, dat wil zeggen in de tempel die ooit door Salomo was gebouwd — en waarvan nu al zulke grootse plannen liggen. Hebt u de laatste weken het nieuws nog een beetje gevolgd in verband met de herbouw van de tempel? Maar die tempel moet er weer gaan komen. Alles is bezig in die richting; die tempel gaat er weer komen en het zou wel eens heel binnenkort kunnen gaan gebeuren. Zelfs hoeft dat nog niet eens te betekenen dat de huidige tempel, of wat ervoor door moet gaan, die rotskoepel, hoeft te verdwijnen, want waarschijnlijk komt er gewoon een aanbouw, een vleugel. Het gebouw krijgt een vleugel. Voor degenen die wat profetisch onderlegd zijn, is dat op zich al een heel merkwaardige uitdrukking.

Afijn, ik zit eventjes te denken: zal ik daar meer over vertellen? Maar dat doe ik niet, want het is een lang hoofdstuk. Maar die tempel bedoel ik. Die tempel van Salomo, nou, die tempel gaat gewoon weer gebouwd worden, herbouwd worden. Afijn, Josafat ging te midden van de gemeente van Juda in Jeruzalem staan in het huis van YAHWEH, vóór de nieuwe voorhof. En hij zei daar: "YAHWEH, God van onze vaderen..." Hij spreekt dus en public te midden van die enorme menigte die daar samengedromd was: "YAHWEH, God van onze vaderen, zijt Gij niet God in de hemel? Heerst Gij niet over al de koninkrijken der volkeren?" Al de volkeren der aarde zijn geacht als een stofje aan de weegschaal, staat er ergens in Jesaja. Ik bedoel, dat zijn de verhoudingen. Hij is de God die alles in Zijn hand heeft. "In Uw hand is kracht en sterkte en niemand kan standhouden tegen U." Dat wil zeggen, daar komt het op neer: als U voor ons bent, wie kan er dan ooit en wat kan er dan ooit tegen ons zijn?

"Zijt Gij niet onze God die voor het aangezicht van Uw volk Israël verdreven hebt de inwoners van dit land en dit altijd hebt gegeven aan het nakroost van Abraham, Uw vriend?" Als u in de Statenvertaling kijkt, dan staat er niet "voor altijd" maar "tot in eeuwigheid". En ik heb dat nagekeken in de kanttekeningen van de Statenvertaling en weet u wat er dan staat? Dat betekent: tot de tijd dat de Messias komt. En dan wordt er een verwijzing gegeven naar weer een ander vers over wat het woordje "eeuwigheid" betekent, en dan staat er: "dit is een lange tijd". En als u het zegt, of als ik het zeg, dat "eeuwigheid" helemaal niet eindeloos betekent in de Bijbel, dan heb je de pop aan het dansen hoor. Dan heb je het gedonder in de glazen, ja, als je dat zegt. Maar u kunt het zo allemaal in de kanttekeningen van de Statenvertaling nakijken. Enfin, voor de "aion" staat er eigenlijk: Ad Olam. Voor onbepaalde tijd, dat is ook de gedachte.

In elk geval, gegeven aan het nakroost van Abraham, Uw vriend. Zo wordt Abraham diverse keren genoemd. God is geen vriend van Abraham, dat is een verhouding die niet klopt, maar je leest wel dat Abraham een vriend was van God. En Abraham, u weet wel, dat was die man aan wie alleen maar belofte was gegeven. Niet de wet, die kwam 430 jaar later, maar alleen belofte. En van die Abraham lees je dat hij "amen" zei op wat God beloofd had. Daarom was hij een vriend. Hij begreep er helemaal niets van, maar weet u wat Abrahams instelling was? Abrahams instelling was: zou voor de HEER, zou voor YAHWEH iets te wonderlijk zijn? Voor die God die hemel en aarde gemaakt heeft, zou er iets te wonderlijk zijn? En dus, als hij inmiddels stokoud is en zijn vrouw ook, en bovendien was ze onvruchtbaar... maar als dan tegen hem gezegd wordt: "Nou, zo zal jouw nageslacht zijn als de sterren des hemels", dan zegt hij: "Amen". Als U het zegt, nou, dan zal het wel zo zijn. Kijk, dat is dus geloof. Nou, dat is Abraham, Uw vriend.

Nu dan, staat er, want Josafat gaat verder: "Nu dan, zie de Ammonieten, de Moabieten en de lieden van het gebergte Seïr." En dan komt er nog eens een volk bij; ze kwamen uit Aram, dus helemaal uit het noorden. Maar het volk van Moab, de Ammonieten en Seïr... "Seïr" betekent letterlijk "harig". Maar dat is een ander woord voor Edom, en dat is weer een ander woord voor Ezau. U weet wel, dat was die harige man, ja. Maar dat is dit gebied met die beroemde stad Petra. Goed. "De Ammonieten, de Moabieten en de lieden van het gebergte Seïr tegen wie Gij Israël niet toestond op te rukken, toen het uit het land Egypte kwam." Dat was inmiddels natuurlijk al eeuwen daarvoor. Want het trok langs hen heen en het verdelgde hen niet. "Zie toch, zij vergelden het ons door op te trekken om ons uit Uw bezitting die Gij ons ten erve hebt gegeven te verdrijven."

Dus er was een enorme overmacht van volkeren die nu uiteindelijk dan toch eens een keertje ging vergelden wat Israël hen ooit had aangedaan. Dat is het idee. Ze zouden Israël van de kaart vegen. Ik denk wel eens een keertje: er is niks nieuws onder de zon. Zoveel verandert er niet in al die duizenden jaren, want het zijn de verhoudingen die er nu ook zijn.

En dan vers 12: "Onze God..." Want Josafat is nog steeds in gebed en hij spreekt dit uit voor het aangezicht van God, en hij herinnert eigenlijk het volk en God aan een feit uit het verleden: "Onze God, zult Gij over hen niet gericht houden? Wij zijn niet opgewassen tegen deze grote menigte die tegen ons is opgerukt en wij weten niet wat wij moeten doen. Maar op U zijn onze ogen gevestigd." Een schitterend gebed dat Josafat hier op dat tempelplein, op die voorhof uitspreekt. Hij zei: "Wij weten het niet, maar U bent onze God, U hebt ooit beloofd en dus zijn onze ogen op U gericht." Op wie anders? Want van onszelf kunnen we het niet en van onze buren moeten we het ook al niet hebben. Integendeel, dat was nu juist het probleem.

En geheel Juda, staat er in vers 13: "Geheel Juda stond voor het aangezicht van YAHWEH, zelfs hun kleine kinderen, hun vrouwen en hun zonen." Dat wil zeggen: die hele menigte was daar samengedromd. En toen kwam, lees je in vers 14...

▶ 17:11 De Geest van Yahweh Komt op Jehaziel ↑ hoofdstukken

Toen kwam in het midden van de gemeente, van die vergadering, de Geest van Yahweh op de Leviet Jachaziël, uit de zonen van Asaf. Dat was inderdaad een Leviet. Hoe dat precies zichtbaar werd, wordt verder niet vermeld. Wat er gebeurde weten we niet; althans, dat wordt hier niet beschreven. Het enige wat er staat, is dat de Geest van Yahweh – dat was kennelijk overduidelijk – op de Leviet kwam, en hij kwam uit de zonen van Asaf. Die kent u wel, hè? Ik bedoel niet persoonlijk, maar u kent hen toch uit de Bijbel, van de psalmen van Asaf. Zij hebben diverse liederen gecomponeerd en speelden letterlijk en figuurlijk een grote rol in de tempeldienst.

Deze Jachaziël neemt het woord. De Geest van Yahweh betekent dat hij echt namens God Zelf spreekt. Hij neemt het woord en zegt: "Luistert, geheel Juda en inwoners van Jeruzalem en koning Josafat. Zo zegt Yahweh tot u: wees niet bevreesd en wordt niet verschrikt voor deze grote menigte, want het is geen strijd van u, maar van God." Wat hij dus doet na dat machtige gebed dat Josafat had uitgesproken, is precies bevestigen wat de koning ook al had gezegd. Hij bemoedigt hen. Hij zegt: "Ben je bang? Ja, dat is logisch." Dat is een heel normale emotie die je hebt als je zoiets meemaakt en met zo’n enorme overmacht van legers te maken krijgt. Ja, dan word je bang. Hij zegt: "Maar wees niet bang, wees niet verschrikt." Op zich zou je in andere situaties zeggen dat dit peptalk is, mensen een beetje moed inspreken en zeggen dat je niet bang moet zijn. Maar hij motiveert het, want het is geen strijd van u, maar van God. Het idee is gewoon: jullie hoeven helemaal niet te strijden, want God gaat strijden. Ja, ik kom daar straks nog even op terug, want dat vind je natuurlijk veel vaker in de Bijbel.

"Morgen," zegt hij dan, "morgen moet gij tegen hen oprukken." Als u een Statenvertaling hebt, staat er letterlijk: "Morgen zult gij..." Letterlijk staat er: "Morgen zult gij," niet "moet gij." Dan heb je weer even de Bijbel ontmoet, hè? Dat woordje 'moeten' staat te pas en te onpas – vooral te onpas – in de Bijbel, terwijl het er niet staat. "Morgen zult gij tot hen afdalen." Er staat niet 'oprukken', maar 'afdalen'. Dat vond ik wel heel grappig. Nu kun je dat natuurlijk puur geografisch verklaren door te zeggen: Jeruzalem ligt erg hoog, een paar honderd meter boven de zeespiegel, en zij zouden richting Engedi gaan, wat een paar honderd meter beneden de zeespiegel ligt. Zij moesten dus letterlijk afdalen. Maar het is natuurlijk ook nog eens een keer geestelijk waar, als u het mij vraagt. Want in feite, als je zo vanuit Gods standpunt de dingen bekijkt, dan kijk je daarop neer. Al is die menigte nog zo groot – waar je normaal gesproken tegenop zou zien – zij moesten gewoon afdalen. Dat is dus en letterlijk, maar in elk geval ook geestelijk waar.

"Morgen zult gij tot hen afdalen, en wanneer zij de helling van Sis bestegen hebben..." Nou, ik zal straks nog even aanwijzen waar dat was. Dat is niet zo moeilijk, want dat heb ik eigenlijk al gedaan, in die streek van Engedi. "Dan zult gij hen aantreffen aan het einde van het beekdal, voor de woestijn van Jeruël." Hoe zij die legers zouden aantreffen, wordt hier niet gezegd. Er wordt alleen gezegd: de strijd is niet van jullie, maar van God. En bovendien: als jullie morgen inderdaad tot hen zullen afdalen en die helling van Sis bestegen hebben, wel, dan zult gij hen aantreffen aan het einde van het beekdal, daar voor de woestijn. Houd hem even in gedachten, want dit gaat inderdaad letterlijk vervuld worden. Niet gij...

▶ 21:54 Niet Strijden, maar Standhouden op de Belofte ↑ hoofdstukken

"Niet gij zult hierbij behoeven te strijden, stelt u op, blijft staan. Dan zult gij zien dat YAHWEH u de overwinning geeft." Eigenlijk vind ik dit het mooiste vers van het hele hoofdstuk. Dat is mijn persoonlijke smaak, dat geef ik toe, maar ik vind dit het allermooiste vers: "Niet gij zult hierbij behoeven te strijden, maar stelt u op, blijft staan." En dan sta je erbij, zeggen we dan hè, en je kijkt ernaar. Dat is precies wat hier vervuld zou gaan worden. Blijf staan en je zult zien dat YAHWEH u de overwinning geeft.

Waar doet u deze formulering trouwens aan denken? Zal ik u helpen? Denk aan wat we lezen in Exodus 14, als het leger van Farao met een gigantische vaart achter Israël aangaat en Israël op een gegeven ogenblik tussen de berghellingen klem zit. Waarom klem? Wel, ze konden niet naar links en ze konden niet naar rechts. Naar achteren kon sowieso niet, omdat daar het leger van Farao aankwam, en ze konden ook niet vooruit, want daar had je de Schelfzee. Ze konden geen kant op.

En dan lees je die geweldige geschiedenis, die uitredding. In Exodus 14 vers 13 staat: "Doch Mozes zei tot het volk: vrees niets." Dat staat er iedere keer. Als je God kent en je gelooft Hem op Zijn woord, dan heb je geen reden om te vrezen, hoe normaal de emotie ook is. Het gaat er niet om dat je niet mag vrezen; je hoeft niet te vrezen. Je hoeft niet je best te doen om niet te vrezen. Nee, je hoeft niet te vrezen, want er is namelijk een God. "Vrees niet, staat vast" – in de Statenvertaling heb ik het expres zo laten staan. "Staat vast," ja, dat is een woordgrap die natuurlijk alleen in het Nederlands opgaat. Maar er staat echt goed weergegeven: "Staat vast en ziet het heil" – dat wil zeggen: zie de redding – "van YAHWEH, dat Hij heden aan ulieden doen zal." En dan zegt hij erbij in vers 14: "YAHWEH zal voor u strijden en gij zult stil zijn."

Dit is exact dezelfde waarheid die we in 2 Kronieken 20 zien. Die zien we al veel eerder in de geschiedenis van Israël, namelijk feitelijk bij de geboorte van het volk. Als de wateren gaan breken – met recht de geboorte van een volk. En dan zou het waar zijn wat Mozes toen ook al tegen hen zei: "Wees niet bang, sta gewoon vast en je zult het zien, dat wat God gaat doen en de uitredding die Hij gaat geven. Jullie hoeven niet te strijden, dat gaat Hij zelf doen."

En weet u waar ik dan ook aan moet denken? Daarvoor ga ik even naar het Nieuwe Testament, naar de wapenrusting Gods waarover we lezen in Efeze 6. Daar vind je namelijk dezelfde formuleringen. In vers 10 staat: "Voorts, weest krachtig in de Here en in de sterkte zijner macht." Dat wil zeggen: ontleen daar je kracht aan, aan Hem en aan wat Hij vermag. Wel, aan Zijn vermogen komt geen eind; dat is zonder limiet, zonder begrenzing. Sterk je daarin, in dat wat bij Hem niet aan quota gebonden is of geen limieten kent.

Dan staat er: "Doet de wapenrusting Gods aan." Weet u wat de wapenrusting Gods is, of wat de uitdrukking eigenlijk betekent? Godstrijd. Het is Zijn wapenrusting. En hoezo Gods wapenrusting? Nou, Hij strijdt. De Heer zal strijden. En wij dan? Wij sterken ons daarin, in het feit dat Hij de strijd voert. En wat doen wij dan? Wij staan vast. Doe die wapenrusting Gods aan om te kunnen standhouden. Niet om te strijden, ook niet om te overwinnen, want die overwinning hoeven wij helemaal niet te behalen. Die overwinning hebben we al en die wordt ons gewoon op voorhand gegarandeerd. Het gaat erom om in die overwinning te staan die Hij geeft. "Doet de wapenrusting Gods aan om te kunnen standhouden, om staande te blijven." Sta op dat wat Hij geeft, wat Hij belooft, wat Hij aanzegt en wat ons bezit is in de Heer Jezus Christus.

De verleiding is groot om dat in Efeze dan nog wat uit te diepen, maar dat doe ik niet. Het gaat mij nu even om de parallel die we vinden tussen wat Mozes zegt tegen het volk in Exodus 14, wat Josafat had en wat die profeet daar in het midden van de vergadering zegt tegen het volk Israël in die benarde situatie. Het is hetzelfde als wat Paulus naar voren brengt: "Staat vast, Hij strijdt."

En dan heb je de verleidingen van de tegenstander en van de duivel. Letterlijk staat er: de strategieën, de methodieken van de door-elkaar-werper. Weet u wat zijn methodiek in essentie is? Dat is dat hij altijd het Woord van God betwijfelt. Nou, eigenlijk gewoon ontkent, maar hij doet het heel subtiel: "Is het wel dat God gezegd heeft dat...?" Zo begon hij ooit al. Die gespleten tong, weet u wel? Daarom is het een slang natuurlijk. Om daartegen stand te houden – want we hebben niet te maken met de kracht van Satan, maar alleen maar met zijn methodieken – is het juist zaak om te staan op Zijn Woord.

Ik ga nu weer even terug naar de geschiedenis van 2 Kronieken 20. In vers 17 staat: "Niet gij zult hierbij hoeven te strijden, stelt u op, blijf staan, dan zult gij zien dat YAHWEH u de overwinning geeft, Juda en Jeruzalem. Wees niet bevreesd." Hoeveelste keren is het nu dat we dit in dit hoofdstuk al gelezen hebben? Wees niet bevreesd, wees niet bang, word niet verschrikt, hoe logisch de reactie ook moge zijn. Morgen moet gij tegen hen uittrekken, YAHWEH is met u. Gaat morgen uit, hun tegen.

▶ 29:00 Aanbidding en de Lofzangers voor het Leger uit ↑ hoofdstukken

Ik lees verder. Toen boog Josafat zich neer met het aangezicht ter aarde en geheel Juda en de inwoners van Jeruzalem wierpen zich neer. Dat is al een schitterend gezicht geweest daar in Jeruzalem, die enorme mensenmassa. Het was zo indrukwekkend wat daar gezegd werd, eerst door Josafat en later door die profeet die dat nog eens dunnetjes overdeed en bevestigde. En ze buigen zich allemaal neer. Dat is feitelijk ook de enige gepaste reactie wanneer je zulke beloften krijgt. Ja, wat kun je dan nog doen? Voor zo'n groot God inderdaad ontzag hebben en je neerbuigen voor het aangezicht van Yahweh om Yahweh te aanbidden.

Dan staat er in vers 19 dat de Levieten, behorende tot de Kehatieten en de Korachieten – allemaal verschillende afdelingen binnen die stam die belangrijke taken kregen in verband met de tempeldienst – opstonden om Yahweh, de God van Israël, met zeer krachtige stem te loven. Dat vind ik mooi: met zeer krachtige stem te loven. Want stel je de situatie voor: het voorland was buitengewoon benard. Die volkeren hadden allemaal een verdrag en er was een alliantie; ze gingen nu met elkaar het volk van Juda, het tweestammenrijk, gewoon van de kaart vegen. En wat doen ze daar in Jeruzalem? Ze gaan God aanbidden voor de belofte die Hij heeft gegeven. En dat deden ze met zeer krachtige stem, dus ze waren daar zeer van overtuigd. Ze stonden met recht op de belofte van God.

En dan staat er in vers 20: "De volgende morgen vroeg trokken zij uit naar de woestijn van Tekoa." Nu had ik u al verteld dat al die plaatsnamen weer wat verschillend zijn, maar het is datzelfde gebied daar bij Engedi. Zij trokken uit naar de woestijn van Tekoa, en terwijl zij uittrokken, trad Josafat naar voren en zei: "Luister naar mij, Juda en inwoners van Jeruzalem." De vorige dag had hij al belangwekkende dingen gezegd, maar hij gaat nu weer iets belangwekkends zeggen: "Gelooft in Yahweh, uw God, en gij zult bevestigd worden; gelooft in Zijn profeten en gij zult voorspoedig zijn."

Ik vind het zo mooi dat er tot twee keer toe 'gelooft' staat. Dat betekent: beaam gewoon wat God beloofde. Geloven heeft in de Bijbel altijd te maken met de belofte van God. Hij zegt niet: "Ga nu je best doen..." Kijk, dat zou pep-talk zijn, dat is echt naar de mens. Dat is ook religie en dat is wat menselijke filosofie uitdenkt: "Doe je best jongens! Mensen, we kunnen het!" Als ik zo ga praten, dan voel ik me net een ratelband. Nee, geen slang, maar een ratelband. "We gaan ons best doen." Nee, helemaal niet! Hoezo je best doen? Ze hoefden niet eens een strijd te leveren. Dat was de belofte. Geloof nu gewoon wat God belooft. Dat scheelt je een heleboel zores en een heleboel angst. Ik zeg er nog bij: de angst verdwijnt. Als je God gelooft, dan ben je je angst inderdaad kwijt. Er is namelijk geen reden meer toe. Geloof Yahweh, uw God, en je zult daarin vastgesteld worden, bevestigd worden. Gelooft Zijn profeten en je zult voorspoedig zijn. Geloof.

Geloof staat in de Bijbel altijd tegenover werken, tegenover proberen en tegenover menselijke activiteit. Geloof heeft te maken met staan op Zijn belofte. En de geschiedenis gaat verder: na het volk te hebben geraadpleegd, stelde hij mannen op die Yahweh een lied zongen en Hem loofden in heilige feestdos, staat er dan in de NBG-vertaling, en zoiets moet het inderdaad wel geweest zijn. Let op, dit moet je echt goed voor je zien: terwijl zij voor de gewapenden uittrokken, zeiden zij: "Looft Yahweh, want Zijn goedertierenheid is le-olaam." Tot in de aion, dat wil zeggen voor een bepaalde tijd, of tot de eeuwigheid, hoe je het ook maar zeggen wilt. Daar gaat dus een leger op af; al die mannen trekken uit, maar ze hoefden niet te strijden. Josafat, en trouwens ook het volk, bewees door deze opstelling dat ze inderdaad God op Zijn woord namen.

God had immers bij monde van die profeet gezegd: "De strijd is niet van jullie, maar van God." Dat betekent: jullie staan erbij en jullie kijken ernaar; jullie zullen het gewoon zien. Nou, als je niet hoeft te strijden, dan zetten we toch gewoon een hele ploeg van Korachieten en van die tempelzangers in? Dat zal een heel muzikaal gebeuren geweest zijn, stel ik me zo voor, want alles werd uit de kast getrokken. Die zetten we gewoon voor het leger uit. Hoezo? Nou, vóór alle strijdbare mannen uit. Dus in plaats van met zwaarden en stokken, of weet ik veel wat voor wapentuig ze gehad zullen hebben, hadden zij alleen maar muziekinstrumenten. Ze hebben God gewoon geloofd.

Ja, mooi hè: geloofd. Als ik het zo zeg, dan vraag je je af: is dat de verleden tijd van loven? "Ze hebben God geloofd." Maar u begrijpt dat het in feite hetzelfde is. Zij hebben God geloofd, dat wil zeggen: zij geloofden God en daarom loofden zij Hem. Zij hoefden namelijk helemaal niet te strijden. Josafat en het volk bewezen dat zij God geloofden door deze opstelling, en niet door een elitekorps van strijdbare mannen vooraan te zetten die het wel even zouden doen. Want ja, je zou een hele vrome redenering kunnen bedenken: "God zei wel dat de strijd van Hem is en niet van ons, maar dat moet je niet zo letterlijk nemen; God heeft ons niet voor niets deze middelen gegeven..." Nee, God had het zo gezegd en Josafat heeft dat gewoon gepraktiseerd.

Hij heeft die hele ploeg opgesteld die vermeld wordt: na het volk te hebben geraadpleegd, stelde hij mannen op die Yahweh een lied zongen en Hem loofden in heilige feestdos, terwijl zij voor de gewapenden uittrokken en zeiden: "Looft Yahweh, want Zijn goedertierenheid..." Dat wil zeggen: Zijn liefdeblijken. Dat is goedertierenheid. Goedertierenheid wil niets anders zeggen dan dat God Zijn liefde bewijst. Hij tiert in Zijn goedheid; Hij geeft om niet, voortdurend. En dan staat er in vers 22:

▶ 36:46 De Overwinning: de Vijand Verslaat Elkaar ↑ hoofdstukken

Op het ogenblik dat zij de jubel en de lof aanhieven, liet Yahweh de Ammonieten, de Moabieten en de lieden uit het gebergte Seïr – dus al die volkeren die daar met hun legers verzameld waren en die tegen Juda waren opgerukt – uit hinderlagen overvallen, en zij werden verslagen.

Hoe? Nou, dat lezen we in het volgende vers, maar let eventjes op dat moment: op het ogenblik dat zij de jubel en de lof aanhieven. Waar herkent u dat weer van? Nou, ik zou verschillende voorbeelden kunnen geven, maar de bekendste is ongetwijfeld deze: in Jozua 6, bij de val van Jericho. Daar lees je ook dat het volk dertien keer om de stad was getrokken. Ja, ik zie sommige mensen nu al denken: "Dat is dertien?" Maar het was zeven dagen achter elkaar en op de laatste dag moesten ze zeven keer. Tel het maar op, dan kom je bij dertien keer; daarom is het ook een geluksgetal, weet u wel.

Dertien keer moesten ze daar omheen trekken en dan lees je – dat was zo van tevoren al gezegd – dat zodra het volk het geluid van de hoorn vernam, van die ramshoorn, het een luid gejuich aanhief en de muur ineenstortte. Je zou haast zeggen dat er een verband is tussen dat luide gejuich en het invallen van die muur. Het maakte zoveel kabaal dat ze de muur niet konden hebben... maar dat is natuurlijk niet het idee. Ze begonnen God te loven en dan gebeurt er wat. Wat ooit plaatsvond bij de val van Jericho, vindt feitelijk hier weer plaats. Namelijk op het ogenblik dat zij de jubel en de lof aanhieven, liet Yahweh de tegenstanders overvallen en ze werden verslagen.

Daarop staat er in vers 23 dat de Ammonieten en de Moabieten zich keerden tegen de bewoners van het gebergte Seïr. Er ontstaat een complete verwarring. Moet u opletten wat er gebeurt: de Ammonieten en de Moabieten keren zich tegen de bewoners van het gebergte Seïr. Maar dat waren toch de bondgenoten? Die waren toch met elkaar tegen Juda ten strijde getrokken? Maar wat gebeurt er: in plaats van dat zij ten strijde trekken tegen Juda, trekken zij ten strijde tegen elkaar. Hoe die verwarring zo heeft kunnen ontstaan, dat weet ik niet, maar het was wel zo. Zij trekken ten strijde tegen elkaar, tegen de bewoners in dit geval van het gebergte Seïr – van Edom dus – om hen met de ban te slaan en hen te verdelgen.

En dan staat er in vers 23 veelzeggend bij: "Zodra zij met de bewoners van Seïr hadden afgerekend, hielpen zij elkander in het verderf." En dat was de oorlog. Absurd als je dat leest. Hoe kan dit gebeuren? Maar dit was van tevoren gezegd: jullie hoeven niet te strijden.

Deze geschiedenis herkent u overigens ook, want wat ik u in dit uur ook wil laten zien, is dat er lijnen zichtbaar worden die je gewoon elders in de Bijbel ook weer boven de oppervlakte ziet komen. Voortdurend zie je dat. Ik wees u al op Exodus 14 over de doortocht bij de Schelfzee en op de val van Jericho. Maar dit "zij hielpen elkander in het verderf" had Israël ook al eens eerder ervaren, in de tijd van de Richteren. Dat is de geschiedenis van Gideon. Weet u nog? Toen moest er ook een leger gerekruteerd worden. Eerst waren het 30.000 man, maar dat mocht helemaal niet. Uiteindelijk was het nog een legertje van 300 man. Dat is in wezen hetzelfde verhaal, want daar hoefde ook helemaal niet gestreden te worden.

Kent u die geschiedenis van Gideon? Dat hij met een "legertje" van 300 man uittrok? Weet u wat ze moesten doen? Ze hadden alleen fakkels, brandende fakkels, en aardevaten – van die kruiken. Die werden alleen maar kapotgeslagen tegen elkaar. Want u weet: holle vaten klinken heel hard. De verleiding is ook nu weer groot om daar wat over te vertellen, over waarom die aardevaten gebroken moesten worden. Weet u waarom? Omdat dan het licht zichtbaar zou worden. Daar zit nog een heel mooi verhaal achter, maar het gaat nu even om dit punt: terwijl de driehonderd op de horens bliezen – lees je in Richteren 7 vers 22 – op die ramshorens, die shofars, richtte Yahweh in de gehele legerplaats het zwaard van de een tegen de ander. Het was nacht, maar een soortgelijk proces vond daar plaats als later in de geschiedenis van Josafat.

Dat wil zeggen: de tegenstander, eigenlijk een hele alliantie, komt uiteindelijk ten val door onderlinge strijd. Ze helpen elkaar gewoon de grond in. Dat was in de geschiedenis van Gideon het geval en eeuwen later, in de dagen van Josafat, herhaalt het zich.

Dan lees je ook in vers 24 – ik ben nu weer terug in 2 Kronieken 20: "Toen Juda gekomen was bij de wachttoren in de woestijn, keerde zij zich naar het krijgsvolk en zie, het waren slechts lijken, ter aarde neergevallen; niemand was ontkomen." En dan lees je in het vervolg van de geschiedenis – want het gaat verder en het is een beetje te lang om dat allemaal nu nog te lezen – dat Juda vervolgens drie dagen nodig heeft om die enorme buit binnen te halen. En weet u wat ze gaan doen na die drie dagen?

▶ 43:27 Het Dal van Lofprijzing: de Rust van het Geloof ↑ hoofdstukken

Dan staat er dat op de vierde dag een grootse lofprijzing werd gehouden in het dal van de lofprijzing. Hoezo het dal van de lofprijzing? Wel, dat dal ging zo heten omdat daar een geweldig feest gevierd werd waarbij God naderhand gedankt, geloofd en geprezen wordt. Dat hadden ze op voorhand ook al gedaan, want er was kennelijk geen angst onder het volk. Misschien van nature wel, of in eerste instantie was daar die enorme vrees voor die enorme overmacht van legers, maar nadat ze het woord van God gehoord en ook geloofd hadden, demonstreerden ze dat ze God gewoon op Zijn woord namen.

God zegt: "Jullie hoeven niet te strijden." En dat is en blijft de Bijbelse waarheid. Jullie hoeven niet te strijden, de strijd is van Mij. Het is Mijn wapenrusting. Sterk je daarin. Geloof daarin en ga nu gewoon staan op die belofte. En weet u wat het gevolg daarvan is? Dat je rust hebt. Dat je vrede hebt en dat je blijdschap kent. Of zal ik het nog anders zeggen, in termen die u ook kent: dan wordt de genade en de vrede vermenigvuldigd. Dat wil zeggen de genade — de vreugde die Hij om niet geeft — en de vrede Gods die alle verstand te boven gaat; daar word je mee vervuld. Die behoedt je hart en je gedachten. Je hebt vrede en rust, want je kent die God. Kijk, dat is staan op Zijn belofte.

En dat geldt voor de hele Bijbel; dat heeft niets te maken met in welke periode je leeft of in welke bedeling. Het maakt niet uit, het is altijd de Bijbelse waarheid dat het gaat om geloof in Gods belofte. En zo is het, en daar mag een mens gewoon op gaan rusten, op gaan staan: "U zegt het, en zo is het."

Kijk, je kunt natuurlijk zeggen: "Nou, ik moet het eerst zien." Oké, maar dat betekent dat je het pas naderhand zult gaan beleven. Uiteindelijk — kijk, ook mensen die dit niet geloven, die over dat evangelie, die blijde boodschap zeggen: "Ik geloof het, maar ik moet het eerst zien" — dan zeg je: "Nou, oké." Alleen de ellende is dat je dan nog wel heel veel geduld moet hebben. En dan zeg je naderhand: "Jongejonge, waarom heb ik me in mijn leven zo druk gemaakt en zoveel getopt, terwijl dat niet nodig was geweest?" En dan blijkt inderdaad naderhand dat wat God beloofd had — de vreugde, de uitredding, de vrede — inderdaad allemaal waar was. Waarom heb ik Hem op voorhand niet op Zijn woord genomen? Of denkt u dat je naderhand zou moeten zeggen: "Had ik me nu maar wat meer zorgen gemaakt, dat had me toch een heleboel gescheeld. Was het dan allemaal veel beter gegaan?"

Had ik nu wat meer mijn best moeten doen of meer moeten proberen? Nee, de Bijbel gaat niet over werken. Het gaat niet over proberen. God belooft het gewoon om niet aan Zijn schepping. En weet u wat een gelovige is? Dat is helemaal geen prestatie, maar dat is gewoon iemand van wie de ogen geopend zijn. Want ook dat moet je gewoon gegeven worden: dat je dat mag zien en mag beleven, en de genade daarvan mag kennen. En dat hebben de kinderen Israëls, om het zo maar eens te zeggen, in de dagen van Jozef beleefd, in de dagen van Mozes was het zo en in de dagen van Josua bij de overwinning van Jericho. Altijd is dat de waarheid: God geeft om niet. Het gaat dus niet om strijden, het gaat om staan op Zijn belofte.

Amen