▶ 00:00 Introductie: een Hoogstaand Geheimenis ↑ hoofdstukken

Ik had me niet gerealiseerd dat het lied dat we zojuist zongen, vlak hieraan voorafgaand, zo naadloos aansluit bij wat we vanmorgen gaan bespreken. Want over die troon, over de hemelse positie van Christus en alles wat wij in Hem bezitten en wat dat ook voor de toekomst belooft – dat is precies het onderwerp dat we vanmorgen onder ogen gaan zien. Ik heb als subtitel boven deze samenkomst gezet, zoals u hier ook ziet: uitverkoren en voorbestemd.

Laat ik er eerst nog even iets aan voorafgaand over vertellen. Misschien had ik dat beter gisteren kunnen doen, maar toen is het mij ontgaan. Het is een soort disclaimer, een bepaald voorbehoud dat ik maak bij de studies van deze dagen: dat wat we bespreken nogal hoogstaand is. En dat lijkt me een eufemisme; waar we ons mee bezighouden is zó hoog. Ik zal u vertellen, daar werd ik juist aan herinnerd toen er gisteravond, na afloop van de samenkomst, een vrouw naar mij toe kwam. Zij had totaal geen achtergrond wat betreft Bijbelkennis en zei heel vriendelijk en aardig tegen mij: "Het is erg mooi, dat is me wel duidelijk geworden, maar ik heb er niets van begrepen." Met het eerste ben ik heel erg blij, maar bij het tweede dacht ik: "Ah, daar heb ik toch de boot gemist."

U mag gerust weten dat het zo werkt. U herkent dat misschien wel; juist dat blijft dan resoneren. Dan denk je: "Hé, dat is jammer." Ik had het eigenlijk ook van tevoren moeten zeggen als waarschuwing. Kijk, we hebben het vanmorgen en deze dagen over het allerhoogste, in de letterlijke zin van het woord. Over Hem die de hoogste positie, ook fysiek gezien, heeft ingenomen – of beter gezegd: Hem is de hoogste positie gegeven. In Hem zijn al die zegeningen die Hij heeft gekregen ook aan ons, wij die mogen geloven, toebedeeld. Ja, dat is erg hoog gegrepen. Dus als je dát begrepen hebt, dan zeg ik: "Nou, dan heb je misschien toch niet zoveel gemist."

Daar komt nog bij dat een van de sleutelbegrippen in de brief waar we ons mee bezighouden het woord 'geheim' of 'geheimenis' is. Verborgenheid, verborgenheden. Ik heb dat gisteren trouwens ook gezegd. Dat veronderstelt feitelijk ook dat je kennis hebt van de rest. Kijk, als je het hebt over een pauze, dan moet je weten wat de doorgaande lijn is; wat wordt er precies gepauzeerd? Als je die doorgaande lijn niet kent, dan weet je ook niet waar die onderbreking over gaat.

Feitelijk komt het erop neer dat we hier onder elkaar zijn, eigenlijk heel intiem. Wij spreken over zaken – en dat zullen we vanmorgen ook wel weer bemerken – die God meedeelt aan mensen die Hij daarvoor heeft uitgekozen. Het is niet zomaar voor iedereen. Deze brief is geadresseerd aan degenen die apart gezet zijn en die mogen geloven in Hem; aan wie Hij Zijn – zoals dat ouderwets klinkt en heet – heilsgeheimen toevertrouwt. Die zijn niet zomaar voor ieders oor bestemd. En zoals gezegd, dat zullen we ook vanmorgen wel weer heel sterk bemerken.

▶ 04:14 Terugblik op Vers 1-3: Onze Positie in de Hemelsen ↑ hoofdstukken

Uitverkoren, voorbestemd. Ik stel voor dat we nu bij vers 4 gaan beginnen, want daar waren we inmiddels gearriveerd, de eerste drie verzen besproken hebbend. Toch wil ik eerst eventjes in herinnering roepen wat we besproken hebben. Ik geef geen samenvatting, ik doe het eigenlijk nog veel mooier en laat gewoon Paulus weer aan het woord. In dit geval niet uit de NBG-vertaling, maar zoals we inmiddels gezien hebben hoe het er eigenlijk zo letterlijk mogelijk staat, gebaseerd op de interlineair die ik u getoond heb. Als u zegt dat het soms wat vreemd Nederlands is, dan is dat helemaal waar, maar wat u nu leest, is precies wat Paulus — of zo precies mogelijk, laat ik het voorzichtig zeggen — heeft opgetekend.

Hij begon zijn brief zo: "Paulus" — we hebben bij die naam en het hele verhaal daarachter stilgestaan — "afgevaardigde van Christus Jezus door Gods wil, aan de heiligen die ook gelovigen zijn in Christus Jezus." Ik zal u vertellen, er kwam zojuist iemand naar mij toe en hij zei: "Je hebt er gisteren niet op gewezen, maar deze uitdrukking, deze formulering suggereert dat er dus ook heiligen zijn die geen gelovigen zijn." Ik dacht: ja, waarachtig, zo is het. Waar zou je dan aan denken? Nou, precies waar die naam Paulus al zo sterk aan herinnert. Als je het hebt over het heilige volk, dan praat je over het volk van Israël, nietwaar? Een apart gezet volk, nog steeds, tegen wil en dank in dikwijls, maar niettemin: God heeft hen apart gezet voor een roeping die straks ook vervuld gaat worden. Maar op dit moment zijn zij geen gelovigen in Christus Jezus. Waarvan akte.

Maar aan wie is deze brief gericht? Aan de heiligen, de apartgezetten, die ook gelovigen zijn in Christus Jezus. Feitelijk is dit dus ook een plaatsbepaling. Dit is weer echt zo’n sleutelwoord. Waar bevinden gelovigen zich? We zijn geneigd om te zeggen: "Nou, hier op aarde," daar valt wat voor te zeggen, maar eigenlijk is het — als ik het eventjes wat alledaags mag formuleren — voor spek en bonen. De echte positie waar ons leven is, is daar in Christus Jezus. Daar zijn wij.

De brief gaat verder met: "Genade met jullie en vrede vanaf God onze Vader en van Heer Jezus Christus. Gezegend de God en Vader van de Heer van ons, Jezus Christus, die ons zegent in alle geestelijke zegen in de hemelsen, in Christus." Dit zijn de woorden die we gisteravond nader hebben bezien. Met name natuurlijk ook deze woorden: want als Paulus zijn lofzang begint met "gezegend de God en Vader", waarom dan wel? Omdat Hij ons zegent. En dat buitengewoon royaal, want het betreft elke geestelijke zegen, alleen onttrekt het zich aan ons oog. Is het daarmee abstract? Dat weet ik niet of je dat zo kunt zeggen, maar in ieder geval valt er met onze ogen niets van te zien, want het is namelijk daarboven, in Christus.

Dat is het hele punt. Het is typisch Paulus om te zeggen dat wij zozeer in Christus zijn, ook zelfs in de fysieke zin van het woord; dat wil zeggen: Hij is het Hoofd en wij zijn Zijn lichaam. Wat het Hoofd ontvangt, ontvangt het lichaam. Dat is logisch, dat is namelijk een onverbrekelijke eenheid. Daarmee heb je feitelijk de essentie van deze brief te pakken. Wat aan Christus gegeven is, waar Hij is, wie wij zijn, dat is allemaal verankerd in Hem. Waar zijn al onze zegeningen? Waar ligt onze toekomst? Het is allemaal besloten in Christus, in Hem. Dat is de plaats waarin zich dat allemaal bevindt. Aangezien Christus momenteel onttrokken is aan het oog, maar wel elke zegen van Zijn God en Vader heeft ontvangen, hebben wij dat dus ook. En aangezien Hij zich vandaag in hemelse sferen of te midden van hemelingen, maar in ieder geval te midden van de hemelsen bevindt, bevinden wij ons daar dus ook. Hij zegent ons in alle geestelijke zegen in de hemelsen, in Christus.

In feite is dit niet zo moeilijk te begrijpen, al gaat dit natuurlijk onbevattelijk hoog. Maar we komen bij elkaar om dat juist ook te bedenken en te beseffen. De Bijbel is royaal in de illustraties, maar daarvoor moeten we gaan bladeren in het Oude Testament, in de Tenach, in de Hebreeuwse Bijbel. Daar vind je geweldige beelden en verhalen waarin dit allemaal wordt geïllustreerd. Denk bijvoorbeeld aan de hele dienst van de hogepriester in de tabernakel. Dat is een uitbeelding van wat Christus vandaag is en wat Hij doet. Maar daar houdt het bepaald niet bij op. Men zegt wel eens, en ik houd van die vergelijking: die Hebreeuwse Bijbel, ons Oude Testament, is eigenlijk niets anders dan Gods plaatjesboek. Allemaal illustraties van de geweldige waarheden over wat wij bezitten en wat God zich voornemt in Hem.

Dit hebben we gelezen en daarop gaan wij vervolgens voortborduren. Laat ik het anders zeggen: Paulus gaat gewoon verder. U moet weten — en dat is ook zo boeiend — dat Paulus er ook wat van kon. Ik mag dan soms moeilijk te volgen zijn, maar Paulus kon er ook wat van hoor. Dat is geen beschuldiging, dat zou ik niet durven, maar het geeft alleen wel aan hoe geweldig groots het is wat hij onder woorden brengt. Weet u dat wij ons dit hele weekend bezighouden met slechts twee zinnen? De NBG-vertaling vond dat een beetje te gortig en heeft er een paar zinnen van gemaakt, maar in de grondtekst is het niet veel meer. Ik geloof dat vers 1 tot en met 14 slechts drie of vier zinnen zijn. In de grondtekst zijn het feitelijk gewoon twee zinnen. De eerste twee verzen vormen een zin, en hier vangt inderdaad een nieuwe zin aan die pas eindigt in vers 14.

Ik weet niet of u wel eens Efeze 1 voorgelezen hebt, maar je moet iedere keer happen naar adem om de goede accenten te leggen. Daarom kun je het wel in stukjes delen zoals ik dat nu ook hier laat zien, gewoon door die zinsdelen onder elkaar te zetten. Dan houd je ook goed de draad vast: "ons zegent in alle geestelijke zegen in de hemelsen in Christus." En kijk, hier zie je dan dat er een nieuwe gedachte aanvangt. De vertaling gaat dan verder met: "Hij heeft ons immers in Hem uitverkoren." Maar u ziet, het begint eigenlijk met woorden die betekenen: "zoals".

▶ 12:53 Uitverkiezing: Exclusief Gekozen Om het Geheel te Zegenen ↑ hoofdstukken

Zoals Hij ons uitkiest in Hem. Dat woordje 'zoals' haakt direct aan op de voorgaande zin. Het idee is: zoals Hij ons zegent in Christus met elke geestelijke zegen te midden van de hemelsen, zo kiest Hij ons ook uit in Hem. Dat woordje 'zoals' is de inleiding voor een vergelijking. Zoals Hij ons zegent in Hem, zo kiest Hij ons ook uit in Hem. Ook hier is trouwens de woordvorm 'Hij kiest uit' van belang. Er wordt nadruk gelegd op het feit aan zich, zonder horizon. Het feit wordt gesteld. Hoewel er daarna een tijdstip wordt genoemd, legt de werkwoordsvorm de volle nadruk op het feit zelf. Hij kiest uit, Hij maakt Zijn keuzes.

Uitkiezen is op zich niet zo moeilijk. We kennen de woorden uitkiezen en uitverkiezen. Ik heb de indruk dat wanneer we het hebben over 'uitverkiezing', dit vooral een begrip is dat we in een godsdienstige context gebruiken. 'Verkiezen' of 'verkiezingen' gebruiken we meer in het alledaagse spraakgebruik, of dat nu in de politiek is of van welke aard dan ook. Het idee bij uitkiezen is dat als je uitgekozen bent, je uitverkoren bent. Je hebt een gezelschap en je kiest er iemand uit. Let op dat voorzetsel 'uit'. Hij kiest uit. Uitverkiezing is in die zin dus ook exclusief. Begrijpt u?

Het idee is dat er een gezelschap is. Voor sommige mensen, zeker in een land als het onze met calvinistische wortels, roept dit direct bepaalde gedachten op. Er zijn hier in dit gezelschap vast mensen die, net als ik overigens, een gedegen calvinistische achtergrond hebben. Wanneer je dan denkt aan uitverkiezing, heb ik het vermoeden dat de meesten daarbij geen warme gevoelens hebben. Waarom? Inmiddels is dat misschien godzijdank veranderd doordat het licht van de Schrift is gaan schijnen, maar het hele idee dat God sommigen uitkiest, impliceert inderdaad: de één wel en de ander niet. Dat is wat uitkiezen is. Je kiest bepaalde mensen uit.

De koningin kiest bijvoorbeeld bepaalde mensen uit om minister te worden. Dat is uitkiezen; dat wordt niet iedereen. Terwijl ik dit beeld gebruik, besef ik dat dit precies is waar het om gaat. Uitverkiezing mag dan exclusief zijn in die zin dat niet iedereen uitgekozen wordt, maar de focus, het doel, het doeleinde is wel degelijk universeel. God kiest sommigen uit om de rest, de overigen, het geheel te bereiken. En dat is weer all-inclusive. Dus nogmaals: uitverkiezing is exclusief. Niet iedereen wordt uitgekozen, dat is een bevoorrechte zaak, maar Hij heeft het geheel op het oog.

Het mooiste voorbeeld in het prille begin van de Bijbel vind ik persoonlijk Abraham, van wie we ook lezen dat God hem uitkoos. Ur was vol met mensen, de hele wereld trouwens—hoewel de wereldbevolking een eeuw of vier na de zondvloed nog niet zo groot was. Maar in ieder geval werd uit die vele mensen Abram uitgekozen. Was dat omdat de rest van de aarde God niet interesseerde? Nee, er staat dat Hij hem uitkoos opdat in hem en zijn zaad alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden.

Kijk, dat is uitverkiezing. Ik vind dat prachtig, want het bepaalt ons bij twee dingen. Ten eerste dat degene die uitgekozen wordt een enorme hoge positie krijgt en dat hem een voorrecht ten deel valt. Ten tweede bepaalt het ons erbij dat God het geheel wil gaan zegenen. Hij kiest, daar komt het op neer, een zegenkanaal uit. Een kanaal waardoor Hij Zijn werk gaat uitvoeren en waardoor Hij Zijn zegen laat stromen. Hij kiest uit. En als u dan nog even verder leest, wordt dat helemaal duidelijk.

▶ 18:16 Voor de Wereldsneerwerping: Kosmos Wordt Chaos ↑ hoofdstukken

Want er staat: "vóór de grondlegging der wereld". Als je het letterlijk leest, is er op dat woordje "grondlegging" wel veel aan te merken. Want wat er eigenlijk staat, is "vóór neerwerping van wereld". Het is niet de neerwerping van de wereld, maar het is gewoon 's werelds neerwerping. Dat woord "wereld" is in het Grieks "kosmos"; dat kent u. Een kosmos is in de Bijbel, of gewoon in de Griekse taal, een ordening. Het tegendeel van kosmos is chaos. Ik kom daar straks nog even op terug.

Dat woord "neerwerping" is in het Grieks "katabolé". Waarom zeg ik dat? Wel, als je dat in tweeën splitst, zie je dat het is samengesteld uit twee elementen. "Kata" is een voorzetsel dat "neerwaarts" betekent, naar beneden toe. Je kunt iets naar boven doen – dat is "ana" – en neerwaarts is "kata". En in "bolé" herkent u ons woord "bal" nog wel. En wat doe je met een bal? Daar werp je mee. Eigenlijk is het dus een "neerwaarts werpen"; het is een beweging naar beneden. Men heeft het vertaald met "grondlegging", maar het is een neerwerping. Dat is een studie op zich. Ik heb wel wat aantekeningen gemaakt, maar ik ga mijn nek niet uitsteken om dat nu allemaal breed uit te meten. Maar voor degene die dat wil uitspitten, die zou dat eens moeten zien.

Je leest in de Bijbel bijvoorbeeld in Hebreeën 6 dat een fundament wordt neergeworpen. Ik weet zeker dat de vertalers juist daar ook aan hebben gedacht bij het vertalen met "grondlegging". Een fundament wordt namelijk neergeworpen. Ik weet dat er over wat ik nu zeg soms anders wordt gedacht dan door sommigen, maar het zij zo; u bent vrij om te denken wat u wilt. Maar het fundament neerwerpen in Hebreeën 6 is gewoon heel positief. Wij spreken trouwens ook over een fundament dat gestort wordt, en storten is ook niets anders dan neerwerpen. Dus zo vreemd is die gedachte niet, daarom is er absoluut geen kritiek op de vertalers. Ik bedoel dat helemaal niet afwijzend of negatief, integendeel. Alleen is het begrip feitelijk "neerwerping"; een fundament kan worden neergeworpen.

Je leest in Hebreeën 11 ook heel eigenaardig dat Sarah kracht ontving tot "neerwerping van zaad". Dat is hetzelfde idee als bij een boer die zaait: die werpt dat zaad neer. Maar het begrip "neerwerpen" kan ook een negatieve betekenis hebben. Sterker nog, dat is heel dikwijls het geval. Je leest in 2 Korinthe 4 dat Paulus zegt: "wij werden neergeworpen, maar we gaan niet verloren." U begrijpt het: iets wordt onderuitgehaald, neergeworpen, en dan heeft het een negatieve betekenis.

Dan heb je trouwens nog iets eigenaardigs aan die uitdrukking die in de vertaling wordt weergegeven als "de grondlegging der wereld". Het is eigenlijk 's werelds neerwerping. Daarbij worden er twee tijdstippen genoemd. Meestal is er sprake van "vanaf 's werelds neerwerping", vanaf dat moment. Maar er is ook een aantal keren – om precies te zijn drie keer – sprake van "vóór". Dat plaatst ons nog verder terug in de tijd: vóór 's werelds neerwerping.

Nu komt vervolgens de vraag: wat is nou die neerwerping van de wereld? Is dat dat God de fundamenten van de wereld neerwierp in de zin van "legde", in de zin van grondlegging? Ik zal u vertellen: in de loop der jaren heb ik over deze uitdrukking al heel veel gelezen en ik heb daar ook heel vaak over nagedacht en met andere mensen over gespart. Alles wat ik er nu over zeg, is een momentopname; het is het inzicht zoals ik dat op dit moment heb, voor wat het waard is. Maar ik denk bij 's werelds neerwerping niet aan het neerwerpen van de fundamenten van de wereld; zo staat het er niet. De wereld wórdt neergeworpen. Die kosmos wordt neergeworpen. En dat betekent dus dat die wereld, die kosmos, een neergaande beweging ondergaat. Ik kan dat maar op één manier verstaan: dat het negatief is. Die orde, die ordening, wordt een wanordening. Kosmos wordt chaos.

Je leest in Genesis 1: "In het begin schiep God de hemel en de aarde." En dan staat er: "de aarde was" – of werd, dat laat ik nu even voor wat het is – "woest en ledig." Die wereld is terneergeworpen. Ik weet dat de standaard evangelische uitleg is dat er ooit iets misging en dat de Satan viel bij een dergelijke gebeurtenis, maar dat staat er helemaal niet. Ik heb dat nooit kunnen ontdekken in de Bijbel. Maar het is wel zo dat deze wereld door God – laat ik het gewoon lezen met de woorden van Romeinen 8 vers 20 – aan de ijdelheid, aan de vruchteloosheid werd onderworpen. Niet vrijwillig, dat wil zeggen: het is niet een keuze van het schepsel zelf, maar vanwege Hem die haar daaraan onderwierp. De schepping is aan de vergankelijkheid onderworpen; dat is niet haar keuze, maar God de Schepper heeft dat gedaan. En met een oogmerk!

Dat lijkt heel negatief, maar God houdt van Zijn schepping en Hij heeft er een plan mee. Hoe we dat nou begrijpen of niet, Hij heeft een plan en die wereld werd ondergeschikt aan de ijdelheid. Ik geloof dus, als u het mij vraagt, dat 's werelds neerwerping het moment is waarop de wereld, de ordening, de kosmos een chaos werd. Waarom? Omdat God de schepping aan de ijdelheid heeft onderworpen. Daarom heb ik bij de gedachte aan "grondlegging" een kanttekening gemaakt: zo staat het er niet letterlijk, maar we denken aan het feit dat God deze schepping aan de vergankelijkheid heeft onderworpen.

En nu gaan we even terug naar de tekst. "Zoals Hij ons uitkiest in Hem vóór 's werelds neerwerping." Let op, want bij zo'n uiteenzetting over 's werelds neerwerping moet je wel de draad vasthouden van waar Paulus het hier over heeft. Hij heeft het over het feit dat wij – wij die heiligen maar ook gelovigen zijn in Christus Jezus – door Hem zijn uitverkoren. Wanneer? Hij maakte een keuze. Hij kiest uit in Hem, en vanaf wanneer? Wat is het tijdstip? Dat Hij die keuze maakte, dateert niet vanaf het moment dat God de wereld aan de vergankelijkheid onderwierp, maar dat ging daar al aan vooraf: vóór 's werelds neerwerping.

Dan gaan we echt heel ver terug in de tijd. Moet u zich voorstellen – en maak het even heel persoonlijk: Paulus spreekt hier in de persoonlijke sfeer over "wij" en "ons". Is dit iets wat we voelen? Nee, dit is iets wat ons meegedeeld wordt. Want toen u en ik er nog niet waren, had God Zijn keuze al gemaakt. Hij dacht aan mij, Hij koos mij uit, Hij had een plan. Hij heeft een plan met de hele schepping, maar sommigen kiest Hij uit in Hem. Dat is echt een geweldig thema.

Als we ons beperken tot de brieven van Paulus, dan zegt hij in 2 Timotheüs 1 dat God ons redt en roept. Die feitvorm staat er: God die ons redt en roept met een heilige roeping. Dat was een apart gezette roeping, met het oog op Hem. En er staat bij: "niet naar onze werken, maar naar Zijn eigen voornemen en genade". Dat is een voorrecht dat ons ten deel valt en het staat volstrekt los van uw en mijn activiteiten, onze werken of onze prestaties. Positief of negatief – dat zal ik straks nog laten zien – daar staat het helemaal los van.

Hij redt, Hij roept niet naar de werken van ons, maar naar Zijn eigen voornemen en Zijn genade, om dat om niet te delen. En dan staat erbij: die ons in Christus Jezus gegeven wordt voor aeonische tijden. Eeuwige tijden staat er waarschijnlijk in uw vertaling, of in de Statenvertaling: 'voor de tijden der eeuwen'. Voordat de wereldtijdperken, de aionen, aanvingen.

Ik weet dat sommige mensen daar heel veel moeite mee hebben. Die zeggen: "Eeuwigheid, dat wil zeggen zonder begin, zonder einde." Nou, dan heb je een lekkere kluif aan dit vers, want hier wordt toch maar doodleuk gesproken over aeonische tijden. Sowieso die combinatie van aeonisch en tijd. Eeuwige tijden? Hoezo eeuwig, beginloos, zonder einde? Een aeonische tijd heeft dus een begin en een einde, want het wordt weer opgevolgd door een andere aeonische tijd. En die aeonische tijden of de tijden der eeuwen hebben ook weer een begin.

Paulus zegt dat het ons gegeven is voor aeonische tijden. U begrijpt wel: voordat de wereldtijdperken gingen lopen, had God een keuze gemaakt en had Hij een voornemen. Hij heeft ons genade gegeven in Christus Jezus. En als je het zo positief zegt, begrijpt u ook meteen waarom hij die ontkenning doet: niet naar de werken van ons. Nee, we waren er nog lang niet. Dit heeft dus ook niks te maken met je gevoel of je beleving. Al moet ik er wel bij zeggen: als je dit verstaat, dan ga je wel wat beleven hoor! Dit is zo ontzagwekkend. Maar dit moet je verteld worden. Als God dit niet zelf had meegedeeld en via Zijn afgevaardigde Paulus had laten optekenen, dan hadden we dit niet geweten. En nu we het weten: wauw, dat is geweldig!

Maar Hij kiest uit. Nog één: Romeinen 9 vers 11. Nou, dit is een mooie 9-11. Ik wil u graag verlichten, maar René gaat u verduisteren. Sorry. Ja, het wordt duidelijker zo. Romeinen 9 vers 11, daar heeft Paulus het ook over datzelfde fenomeen. Zo is het een stuk beter, hè? Helemaal goed, dankjewel René.

Want toen de kinderen – en dan heeft hij het over de kinderen van Izak en Rebekka, over Jakob en Ezau – nog niet geboren waren en dus ook geen goed of kwaad hadden gedaan... Dat is nogal wiedes; als je niet geboren bent, kun je ook geen goed of kwaad gedaan hebben. En dan staat erbij, even tussen haakjes: opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven. Met andere woorden: het is Zijn voornemen en het is Zijn uitverkiezing. Verkiezen wil inderdaad zeggen: uitkiezen. Hij kiest uit, het is Zijn voornemen en het is Zijn activiteit. Het staat los van onze werken, het staat zelfs helemaal los van ons bestaan. Want voordat wij er waren, voordat wij in de wieg lagen, en nog ver daarvóór, voor 's werelds neerwerping of anders gezegd voordat de aionen gingen lopen, die tijden gingen lopen, toen was ons dat al gegeven. Zijn keuze. Opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven. Niet op grond van werken, maar op grond daarvan dat Hij riep. Toen werd er tot haar gezegd: de oudste zal de jongste dienstbaar zijn. Dat verband doet nu even niet ter zake, maar het gaat me eventjes met name om die kapitaalletters die ik op de dia vet heb afgedrukt. Dáár gaat het om als we het hebben over uitverkiezing.

▶ 33:12 Gods Onwankelbare Voornemen: Heilig en Smetteloos ↑ hoofdstukken

Hij immers heeft ons uitverkoren vóór 's werelds neerwerping, opdat wij – en dit is dus een oogmerk – heiligen en smettelozen zouden zijn. Als ik het meteen even met de interlineaire weergave erbij lees, dan ziet u op de middelste lijn de meest letterlijke weergave. Daar staat het eigenlijk in het meervoud: opdat wij zouden zijn heiligen, apart gezet voor Hem, en bovendien smetteloos. Dat zijn Zijn oogmerken: voor het aangezicht van Hem, voor Hem, met het oog op Hem.

Wat denkt u? Als God zo'n keuze maakt voor uw en mijn geboorte, sterker nog, voordat uw ouders geboren waren – en zo kunnen we nog even doorgaan – dan is dat een vaststaand feit. Laten we het meteen maar gewoon zeggen zoals het staat: vóór 's werelds neerwerping. Voordat deze wereld een vergankelijke wereld werd, voordat de katabolé plaatsvond en voordat de tijden van de aeonen gingen lopen, toen had Hij die keuze al gemaakt. Heiligen en smettelozen, dat zijn wij in Zijn ogen. Daartoe koos Hij ons uit. En als Hij zo'n keuze maakt, nou, dan kunt u er zeker van zijn dat dit ook zo gaat gebeuren. Wat denkt u dan? Hij kiest, en voordat de wereld er was, had Hij die hele wereld al bedacht. Hij heeft een plan en in dat plan heeft Hij ook een bestemmingsplan. Op grond daarvan maakt Hij Zijn keuze, opdat we heiligen en smettelozen zouden zijn.

In een parallelle tekst – want de Efezebrief en de Kolossenzenbrief zijn brieven die ongeveer gelijktijdig geschreven en verzonden zijn, en inhoudelijk in veel opzichten parallel lopen – staat in Kolosse 1 vers 22: "om u heilig en onbesmet en onberispelijk voor Zich te stellen". Hier worden dus soortgelijke woorden gebruikt als in Efeze 1. Het is Gods oogmerk; Hij doet dat. Ziet u dat dit inderdaad Zijn activiteit is? Hij heiligt, Hij maakt smetteloos en onbesmet, zodat er in Zijn ogen geen enkele smet op ons geworpen kan worden. Hij rechtvaardigt – dat is een term die in een ander verband gebruikt wordt – om ons voor Zich te stellen.

In onze vertaling staat dan: "indien gij slechts...", maar kijk eens goed naar wat er werkelijk staat. Het woord "slechts" drukt hier onzekerheid uit, maar het woord dat in de grondtekst gebruikt wordt, duidt juist op zekerheid. Het is: "indien gij zeker en welgegrond...". Ervan uitgaande dat je zeker, welgegrond en standvastig blijft in het geloof. Kijk, deze waarheid dat wij heiligen en smettelozen zijn, kun je alleen maar verstaan op één grond. En ik zeg het weer: niet op grond van je subjectieve belevingen, je eigen conclusies of je eigen emoties. Het gaat er niet om dat u vanmorgen in de spiegel kijkt en zegt: "Nou, daar valt weer een heleboel op aan te merken." Nee, laten we het daar verder niet over hebben, want dat heeft er helemaal niets mee te maken. Het gaat er ook niet om wat anderen van u vinden. Er is maar één ding interessant en dat is wat uw Schepper van u vindt. Degene die alles gemaakt heeft, maar die ook mij gemaakt heeft. Wat Hij van mij vindt en al vóór mij vond, ver voordat ik er was – sterker nog: voordat er íets was. Dat is relevant.

Dan mag je misschien denken dat we ons met hele hoge grepen bezighouden, en sommige mensen denken: "Dit is zo groot, ik ben liever realistisch bezig." Maar hoezo realistisch? Wat is realistisch? Weet u wat realistisch is? Rekenen met de opinie van de Schepper van hemel en aarde. Rekenen met wat Hij denkt. Al het andere is gewoon kortzichtig en – ik zeg het toch maar – gelul. Ja, uiteindelijk wel. Zelfs als je er een academisch label aan hangt – want je kunt er een heel mooi verhaal van maken – is het enige wat telt wat de Schepper zelf verklaart en wat Hij Zijn afgevaardigde heeft laten optekenen.

Als we welgegrond en standvastig blijven in dat geloof – in vertrouwen, in het beamen van wat Hij zegt – en ons niet laten afbrengen van de hoop van het evangelie, waar Hij het trouwens een paar verzen eerder ook over had gehad. God heeft de hele schepping op het oog. We zullen daar morgenochtend dieper op ingaan, maar u moet heel goed in de gaten houden dat, ook als we ons met exclusieve zaken bezighouden, het oogmerk altijd het geheel is. Dat zie je in Efeze 1 en ook in Kolosse 1. Het is dus niet zo dat God alleen maar een gezelschap voor Zichzelf verzamelt en dat het daarbij blijft. Dat heeft men er van de leer van de uitverkiezing van gemaakt: je hebt mensen die uitverkoren zijn en de rest is dat niet. Pech? Nou, dat is nog een eufemisme. Pech? Hoezo pech? Dat is dramatisch, dat is pas echt een noodlot. Want het zou je dan maar net moeten toevallen. Er is een categorie in de zwaar-reformatorische hoek die dat zo benadrukt: als je uitverkoren bent, dan heb je een lot uit de loterij, maar als je het niet bent, dan wordt het ook nooit wat en loopt het heel slecht met je af. Dat is toch afschuwelijk? Logisch dat mensen bij uitverkiezing zulke vreselijke associaties maken. Maar u moet leren Bijbels te denken en er gewoon fris tegenaan te kijken. God maakt Zijn keuzes, maar Hij heeft daarbij altijd het geheel op het oog. Ik kan het niet genoeg benadrukken.

▶ 40:07 Predestinatie in Onvoorwaardelijke Liefde ↑ hoofdstukken

In liefde heeft Hij ons tevoren ertoe bestemd. Er is wat discussie over de vraag of die woorden 'in liefde' nou te maken hebben met het voorgaande of met het navolgende vers. Ik kies ervoor dat het beide is; het verbindt namelijk de beide verzen. Dan krijg je dit idee: Hij kiest ons uit in Hem, vóór 's werelds neerwerping, om heiligen en smettelozen te zijn voor het aangezicht van Hem. In liefde tevoren ons bestemmend tot zoonstelling. Dus ja, waar slaat dat 'in liefde' op? Nou, op het feit dat Hij uitkiest en bovendien op het feit dat Hij tevoren bestemt.

Voor deze woorden 'in liefde' staat in de Bijbel het meest bekende woord: agape. Dit begrip liefde is onvoorwaardelijk. Het is de liefde die een vader en een moeder hebben voor hun kind. Je houdt van je kind, waarom? Omdat het je kind is. En al doet het nog zoveel tegen je wil in, dan moet je soms je maatregelen nemen en dat kan in de praktijk verstrekkend zijn, maar het kind blijft je kind. Dat kun je nooit ongedaan maken. Welnu, dat is de liefde van God voor Zijn schepsel. Hij kiest uit, Hij bestemt ertoe, maar het is alles in liefde.

God kan ook niet anders. Hij kiest uit, maar het overkomt Hem ook. Dat zeg ik dan eventjes voor de fijnproever: deze werkwoordsvorm staat in een zogenaamde middenvorm. Het is actief en het is ook passief. Hij kan niet anders, Hij ís liefde. En als Hij opereert, wordt dat altijd gekenmerkt door Zijn wezen: in liefde. Dat wil zeggen dat het geheel omvattend is; nooit laat Hij varen wat Zijn hand ooit begon. Daarom: in liefde. Als je niet begrijpt dat het liefde is, en een liefde die nooit en per definitie niet uitsluit, dan heb je dus geen idee van wat uitverkiezing en voorbestemming is.

In liefde heeft Hij ons tevoren ertoe bestemd. Je ziet, er staat dat Hij ons er tevoren toe bestemd heeft, maar letterlijk staat er: 'tevoren ons bestemmend'. Ook hier weer die vijfvorm. In liefde tevoren ons bestemmend. Dat is het woord voorbestemming, waar ook een mooie officiële term voor is: predestinatie. 'Pre' betekent voor en 'destinatie' — denk maar aan destination — is bestemming.

Ik heb die vragen over uitverkiezing en voorbestemming wel vaker voorgelegd gekregen. Als je dan uiteenzet dat God het geheel op het oog heeft, dat Hij de wereld redt en dat Hij daarin niemand uitsluit, dan reageren mensen soms: "Ja, maar ik geloof in uitverkiezing en ik geloof in voorbestemming." Alsof dat een tegenstelling is! Ik geloof ook in uitverkiezing, hier staat dat immers. Maar dat staat niet tegenover de waarheid dat Hij het geheel op het oog heeft, redt en liefheeft. Integendeel, het bevestigt dat juist.

God heeft een bestemmingsplan. En ja, dat is trouwens nogal logisch: als je een bestemmingsplan hebt, is dat altijd tevoren. Hij bestemt tevoren. Dat is dus ook hier weer diezelfde gedachte. Kijk, bij uitverkiezen denk je aan het feit dat je een gezelschap hebt waar sommigen uit worden gekozen. En vervolgens denk je er bij voorbestemming aan dat die uitgekozene een doel heeft, maar per slot van rekening geldt dat ook weer voor de rest. Hij heeft met elk schepsel een bestemmingsplan. Tevoren bestemt Hij dat tot iets. Dat is eigen aan iemand die plannen maakt, en onze God maakt plannen. Sterker nog, God heeft een plan, een voornemen der aionen, zoals Efeze 3 vers 11 zegt.

Toen ik dat ging ontdekken, jongejonge, dan gebeurt er wat hoor in je hele denken en je beleving! God heeft een plan. En als je dat gaat begrijpen, zie je dat in dat plan elk schepsel een betekenis en een bestemming heeft. De hoogste bestemming, waar we het nu over hebben en waar Paulus over schrijft, is voor degenen die in Christus Jezus zijn. In liefde ons tevoren bestemmend.

▶ 45:47 Zoonstelling: Gesteld als Lotbezitter van het Al ↑ hoofdstukken

In liefde heeft Hij ons tevoren ertoe bestemd als zonen van Hem te worden aangenomen, of eigenlijk: tot in de zoonstelling. Of zoonschap, maar de nadruk ligt vooral op de handeling: de zoonstelling. Wat is dat eigenlijk, een zoonstelling? Dat fenomeen kennen wij niet zo direct, maar de Bijbel des te beter. Men heeft het soms wel uitgelegd als adoptie, en dat kan. Denk bijvoorbeeld aan het Bijbelse voorbeeld van Mozes, die in het huis van de Farao tot zoon werd geadopteerd. Hij was geen lijfelijk kind van de Farao, maar hij werd gesteld tot zoon. Gesteld worden tot zoon wil zeggen dat je ook gaat delen in de erfenis en in alle voorrechten die eigen zijn aan de familie. Dat is zoonstelling.

De mooiste uitleg van wat dat woord inhoudt, vinden we in Galaten 4. Paulus zegt daar dat wij tot zonen worden gesteld en hij plaatst dat iedere keer tegenover slavernij. Waarvan akte. Paulus zegt: "Ik bedoel dit: zolang de lotbezitter onmondig is, nog niet meerderjarig is, verschilt hij in niets van een slaaf, ook al is hij eigenaar van alles." Even voor de goede orde: in de vertaling is meestal sprake van een erfgenaam, terwijl er eigenlijk staat: een lotbezitter. U struikelt daar misschien een beetje over en vraagt zich af of ik dat zeg om interessant te doen. Maar het punt is dit: een erfgenaam is weliswaar ook een lotbezitter, want je bent een rechthebbende op iets wat jou ten deel valt, maar het omgekeerde is niet altijd zo. Een lotbezitter hoeft niet altijd een erfgenaam te zijn. Je wordt immers pas een erfgenaam wanneer de erflater sterft. Dan valt de erfenis jou toe en ben je inderdaad een lotgenieter door versterving.

Maar in de Bijbel hoeft dat helemaal niet het geval te zijn. Neem het volk Israël; zij waren lotbezitters. Ook daar wordt het in de vertaling vaak weergegeven met 'erfgenamen', maar dat is geen goede term, alsof God zou sterven. Dat is natuurlijk een belachelijke gedachte; Hij is de onvergankelijke God. Nee, het gaat erom dat ons een bezit ten deel valt. Dat is het idee bij een lot: iets wat je ten deel valt zonder dat je daar zelf invloed op hebt. Dat is ook het hele idee van een loterij: iets valt je toe zonder jouw toedoen. Als je er wel invloed op hebt, dan heet dat fraude, nietwaar? "Lotbezitter" is dus een breder begrip dan alleen "erfgenaam".

Zolang de lotbezitter onmondig is, verschilt hij in niets van een slaaf, ook al is hij eigenaar van alles. Een kind, gewoon een lijvelijk kind dat nog klein is, is in Bijbels spraakgebruik nog geen zoon. Je bent weliswaar een kind, maar je wordt op een bepaald moment tot zoon gesteld. Zolang die lotbezitter onmondig is, staat hij onder voogdij en onder beheerders, tot op het tijdstip dat door zijn vader tevoren bepaald was. Paulus zegt: "Zo bleven ook wij, zolang wij onmondig waren, verslaafd onder de elementen, het ABC van de wereld." Waar hij het daar precies over heeft, ga ik nu niet zeggen, want dat zou ons veel te ver voeren. Maar toen de volheid van de tijd gekomen was, heeft God zijn Zoon uitgezonden, geboren uit een vrouw, geboren onder de wet, om hen die onder de wet waren vrij te kopen, opdat wij de zoonstelling zouden verkrijgen. Hier heb je weer exact datzelfde woord. En omdat jullie zonen zijn, heeft God de Geest van zijn Zoon uitgezonden in onze harten, die roept: "Abba, Vader!" Je bent dus niet meer slaaf, maar zoon. En indien je zoon bent, dan ben je ook lotbezitter door God.

Dat is zoonstelling; het is veel meer dan kindschap alleen. Bij de zoonstelling word je gesteld in een positie om het lotdeel, de erfenis, te ontvangen. Laten we het even op een rijtje zetten: een kind is verwekt door de vader, maar een zoon wordt gesteld door de vader. Het is een positie waarin je gebracht wordt om het bezit van de vader in ontvangst te nemen en te gaan beheren. Een kind lijkt logischerwijs op de vader, maar een zoon representeert de vader. Dat is een prachtig Bijbels begrip dat we al in Genesis 1 tegenkomen bij de mens die geschapen werd naar Gods beeld en gelijkenis. Bij 'gelijkenis' heb je de gedachte van een kind, maar bij het 'beeld' – de uitbeelding of representatie – heb je het zoonschap. Een zoon zijn is dus een positie. Tot zonen gesteld worden betekent dat je straks de erfenis krijgt toegekend, dat grote lotdeel.

En ik zal u alvast verklappen wat dat lotdeel is: het al. Noemt u maar eens iets wat daar niet bij hoort. Er zijn mensen die menen dat te weten, maar ik geloof er niets van. Het al! Alles wat in de hemel en op de aarde is, en elders in de Bijbel wordt 'onder de aarde' er zelfs nog bij genomen. Gewoon het al, dat is de erfenis en het lotdeel dat we gaan bezitten. Dat is Gods bestemming. Hij koos ons uit, ver voordat wij er waren, vóór de aeonische tijden, en Hij had een bestemming voor degenen in Christus Jezus: om tot zonen gesteld te worden. Die positie plaatst ons meteen in de tijd die nog voor ons ligt, want onze eigenlijke, grote taak moet nog gaan beginnen.

Paulus zegt in Romeinen 8: "Want jullie hebben niet ontvangen een geest van slavernij om opnieuw te vrezen, maar jullie hebben ontvangen de Geest van de zoonstelling, door welke wij roepen: Abba, Vader!" U ziet ook hier weer: de zoon is altijd het precieze tegenovergestelde van een slaaf. Het is de hoogste positie, waardoor wij ook communiceren met de Vader en Hem aanspreken in de meest intieme vorm. In Romeinen 8 vers 23 gebruikt Paulus die term ook: "Wij, die de Geest als eerste gave ontvangen hebben – dat is een aanbetaling – wij zuchten bij onszelf." Dit lichaam is namelijk nog onverlost. Er staat: "Wij zuchten bij onszelf in de verwachting van de zoonstelling: de verlossing van het lichaam van ons." Dit moet ik wel even goed toelichten: als Paulus het heeft over de verlossing van ons lichaam, dan bedoelt hij niet dat we van ons lichaam verlost worden, maar dat het lichaam zélf verlost wordt. Dat is de verwachting van de zoonstelling. Want dat hele concept bepaalt ons bij onze echte taak. Die gaat beginnen op het moment dat dit lichaam gaat beantwoorden aan de condities die het nodig heeft om zijn taak straks te gaan uitvoeren.

Die aionen die nog voor ons liggen, waarin de hele schepping gebracht gaat worden tot het doel. En nu al selecteert God mensen uit: de ecclesia. Hij selecteert hen uit tot dat geweldige doel; daartoe zijn zij bestemd. En als het lichaam verlost wordt – ook dat is Zijn werk, het is allemaal Zijn werk.

Wordt dat gerealiseerd? Hij heeft ons tevoren ertoe bestemd als zonen van Hem te worden aangenomen door Jezus Christus. Tevoren ons bestemmen tot zoonstelling door Jezus Christus, voor Hem; allemaal met het oog op Hem, naar het welbehagen, het genoegen en de verheuging van Zijn wil.

Ik moet nu snel gaan, want er zijn maar een paar verzen die we behandelen. Maar als je er zo op ingaat, dan kost dat natuurlijk ook zijn tijd.

▶ 57:07 Tot Lof van de Heerlijkheid van Zijn Genade ↑ hoofdstukken

In vers 6 lees je: "tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade". Dat is trouwens een refrein in dit hoofdstuk: tot lof van de heerlijkheid van de genade van Hem. Hoezo tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade? Nou, ik zou zeggen: het is heerlijkheid. Ik hoop dat u dat in ieder geval toch wel begrepen hebt. Het is de hoogste positie, bestemd om het al te gaan ontvangen, te beheren en tot bestemming te brengen. Het valt ons zomaar ten deel; het is om niet. Het is heerlijkheid, maar het is ook genade. En van wie is het afkomstig? Ja, van Hem. Nou, wie ontvangt daarvoor dus de ode? Hij uiteraard.

Alles waar we het vanmorgen over hebben is genade en misschien vindt u dat wel pijnlijk. Want als u nu vraagt: "Wat is ons aandeel daarin dan?", dan zeg ik: nienta. Niks, nada – hoe zeg je dat in andere talen nog meer? Helemaal niks. En wie ontvangt daar dus de eer voor? Hij. Kijk, sta daar gewoon op. Hij verklaart dat, en als je daarop staat, dan heb je een enorme rust. Dan denk je: Hij heeft een plan.

En in die genade van Hem, die vreugde die Hij om niet geeft, begenadigt Hij ons. Ook hier weer in de onbepaalde tijd. Dat is het telkens, hè? We hebben dat nu in een paar verzen al gezien; iedere keer weer die feitvorm. Hij zegent, Hij kiest uit, Hij bestemt tevoren en Hij begenadigt. Dat is allemaal wat Hij doet en wie Hij is. En ook waarin Hij dat doet: in de Geliefde. Dat wil zeggen – en dat is Kolosse – de Zoon van Gods liefde. Dat is de sfeer. In Hem hebben wij dat ontvangen. U zegt: "Christus is degene die straks hemel en aarde zal gaan brengen tot bestemming." Amen. Maar er is een volk dat als één lichaam bij Hem betrokken is en in die zegening deelt. En dat zijn wij, die in Hem vandaag mogen geloven. Dat is tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Hoe anders?

Ik stel voor dat we daar een lied over gaan zingen. Een heel mooi bijpassend lied, en velen zullen dat wel kennen denk ik: "God is getrouw". En dan denk ik: zie je wel, ze weten het wel. Dan mogen ze vaak wel schoppen en verketteren, maar dan denk ik: maar zo is het. God is getrouw, Zijn plannen falen niet. Hij kiest de Zijne uit, Hij roept hen allen, enzovoorts.