de schatkamer van Efeze 1 (3)
11-06-2016 - Geplaatst door Andre PietPresentatie van een studie gehouden op 11 juni 2016 in Maarn
Christus is de Verlosser oftewel de Losser, d.w.z. degene die de losprijs betaalt. Hij koopt vrij. Hij betaalde niet onze schuld aan God opdat deze ons zou kunnen vergeven. Nee, Hij gaf zichzelf tot losprijs aan degene die ons gevangen hield. Opdat wij als slaven en gevangenen in vrijheid gesteld zouden worden.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Introductie: de Rijkdom van Efeze 1 ↑ hoofdstukken
En wij gaan onze studie weer voortzetten, inmiddels de derde bijeenkomst rondom dat betrekkelijk korte gedeelte dat we dit weekend zo met elkaar onder ogen zien. Maar ik hoop dat u het met mij eens zult zijn – en ik weet dat er heel wat zijn die hier zitten die dat volmondig kunnen beamen – dat als je zo te werk gaat en de loep op de tekst legt, je enorm veel op het spoor komt. Wanneer je zo dicht mogelijk nadert tot wat die afgevaardigde van Christus Jezus heeft opgetekend, ontdek je zoveel en mag je zoveel overweldigende dingen zien.
Vanavond, u ziet het hier op de dia afgebeeld, zullen we ons bezighouden met eigenlijk maar één of twee verzen. Ik heb de studie als titel 'Vrijgekocht' meegegeven, en dat wordt vanzelf wel duidelijk. Als u wilt weten wat we ook alweer besproken hebben, dan kan ik natuurlijk zelf een samenvatting geven van wat we in de voorgaande twee keren hebben behandeld, maar het lijkt me veel beter om Paulus zelf aan het woord te laten door de tekst nog eens te lezen.
Ik lees weer even voor en ik lees door tot en met vers 6: "Paulus, afgevaardigde van Christus Jezus door Gods wil, aan de heiligen apart gezet, die ook gelovigen zijn in Christus Jezus. Genade met jullie en vrede vanaf God, onze Vader, en van Heer Jezus Christus. Gezegend de God en Vader van de Heer van ons, Jezus Christus, die ons zegent in alle geestelijke zegen in de hemelsen, in Christus."
Dit was waar we ons gisteravond mee hebben beziggehouden. Vervolgens gingen we verder in vers 4, waar Paulus vervolgt met: "...zoals Hij ons uitkiest in Hem". Hij zegent ons in Christus en vervolgt dan: "...zoals Hij ons uitkiest in Hem vóór 's werelds neerwerping, opdat wij zouden zijn heiligen en smettelozen voor het aangezicht van Hem in liefde; tevoren ons bestemmend tot zoonstelling door Jezus Christus, voor Hem, naar het welbehagen van de wil van Hem en tot lof van heerlijkheid van de genade van Hem, welke Hij ons begenadigt in de Geliefde..."
Ja, en dan ziet u een paar puntjes staan, want de zin loopt verder. Zoals ik u al eerder heb verklapt, loopt de zin heel lang door; het is gewoon één zin waar we ons deze dagen mee bezighouden. Vanaf vers 3 tot en met vers 14 is het één lange zin. In de NBG-vertaling begint in vers 7 een nieuwe zin, maar er staat eigenlijk gewoon letterlijk: "in wie wij hebben...". In het origineel loopt de zin dus gewoon verder. "In wie wij hebben", namelijk in de Geliefde. Slechts de NBG-vertalers zijn hier voor het gemak een nieuwe zin begonnen, maar zoals gezegd is het eigenlijk één groot pakket dat hier neergelegd wordt: in Hem, of "in wie wij", want Paulus had het immers over de Geliefde.
Apolutrosis: de Losprijs en de Hemelse Boaz ↑ hoofdstukken
In wie wij hebben de verlossing. Zoals we zojuist in het eerste lied zongen: "Er is een Verlosser." Daar gaan we het vanavond over hebben: de verlossing. Hierbij gaat hetzelfde op als waar we al eerder bij stilgestaan hebben en wat je telkens merkt als je met Bijbelstudie bezig bent. We hebben te maken met veel terminologie en woorden die bekend zijn in het Bijbels of kerkelijk jargon, maar die juist daardoor te lijden hebben onder hun bekendheid. Eigenlijk weten we daardoor niet meer werkelijk waar het over gaat. Een van de woorden die daar erg onder geleden hebben, is ook dit woord. Vanavond gaat het met name daarover en alles wat daarmee verband houdt.
In Hem hebben wij de verlossing. Hier staat een Grieks woord: apolutrosis. Daarin zit een woord dat u vast wel herkent: lutrosis, afgeleid van het woordje lutron, en dat is het woord voor losprijs. Ik heb helemaal geen bezwaar tegen het woord verlossing — u ziet dat in de interlineair dat woord ook is weergegeven — mits we wel weten wat verlossing werkelijk is. Bij ons heeft het begrip inmiddels diverse betekenissen erbij gekregen, maar de oorspronkelijke gedachte is inderdaad die van een prijs die betaald wordt om te lossen. En wat betekent lossen? Dat betekent vrijkopen. Een losprijs die betaald wordt, is een prijs die wordt betaald om iemand of eventueel iets vrij te kopen. Het is goed dat ik die optie ook noem, want dat zult u straks vanzelf nog wel zien. Dat is de betekenis van verlossing: vrijkoping dus. Het gaat terug op een Bijbels fenomeen dat we al tegenkomen in de Hebreeuwse Bijbel. Daar heet zo iemand een Go'el, een losser. Een losser en een verlosser is gewoon hetzelfde; dat maakt geen verschil. Maar een losser is inderdaad iemand die in staat is om een prijs te betalen.
In de Hebreeuwse Bijbel vind je regels omtrent dit losserschap. In Leviticus 25 wordt dat zo beschreven en we hebben een heel fraai voorbeeld in de Bijbel van zo’n losser in het boekje Ruth. Laten we daar eerst eens naartoe gaan. In Leviticus 25 zie je dat God tegen Zijn volk Israël in de Mozaïsche wet zegt: "Wanneer uw broeder verarmd is en iets van zijn bezitting heeft moeten verkopen, dan zal zijn naaste bloedverwant als losser optreden en hij zal loskopen." Een losser is dus iemand die een prijs betaalt; hij koopt. Hij zal loskopen wat zijn broeder noodgedwongen door schulden en verarming heeft moeten verkopen. Vanwege die verarming trad de naaste bloedverwant op als losser. In het vervolg daarvan vind je daar regels voor. Dat heeft ook alles te maken met de wetgeving van sabbatsjaren en het jubeljaar. Want in het vijftigste jaar trad er automatisch een wet in werking waardoor, ongeacht de omstandigheden, de bezittingen die in de familie verloren waren gegaan weer gewoon teruggingen naar de oorspronkelijke eigenaar. Een hele mooie wetgeving. Als u daar meer over wilt lezen, moet u Leviticus 25 er maar eens op naslaan; daar zit enorm veel achter.
Het gaat me nu even puur om dat begrip verlossing: loskopen. Een losser is een naaste bloedverwant van iemand die zijn bezitting heeft moeten verkopen en die ervoor zorgdraagt dat zijn bloedverwant losgekocht wordt. Ik wees er zojuist al op dat we in de Bijbel daar een prachtig voorbeeld van vinden. Er zijn er heel wat trouwens, maar de bekendste is de losser die we tegenkomen in het boek Ruth. Dat is een boekje dat in Huize Piet een grote rol speelt, al was het maar bij de naamgeving, want die losser heet Boaz. Zijn naam betekent: "In hem is kracht." Hij was een man uit Bethlehem, uit de velden van Efratah. Dan weet u eigenlijk meteen al waar hij een type van moet zijn en waar hij naar verwijst. Hij is een verre voorvader — er zit duizend jaar tussen — van David en uiteindelijk van dé Zoon van David, de Messias, die in exact dezelfde contreien geboren werd in Bethlehem, in de velden van Efratah.
Van Boaz lees je dat hij een man was geweldig van vermogen. Dat wil zeggen: een zeer vermogende man. Dat betekent gewoon iemand die in staat is om een hoge prijs te betalen. Dat was precies wat in het boekje Ruth erg nodig was, want Naomi was berooid weer teruggekomen. Ik ga ervan uit dat u die geschiedenis kent. In Ruth 3 lezen we dat de schoondochter van Naomi zich op de dorsvloer heeft gevoegd en daar deze Boaz ontmoet. Dat hele mooie verhaal laten we verder voor wat het is, maar je leest dat hij 's nachts wakker wordt en daar een vrouw aan zijn voeteneinde ziet liggen; allemaal heel spannend natuurlijk. Boaz vroeg: "Wie ben jij?" Ruth antwoordde: "Ik ben Ruth, uw dienstmaagd. Spreid uw vleugel uit over uw dienstmaagd, want gij zijt de losser." Dat wil zeggen: jij bent degene die ons vrij moet kopen, jij bent een bloedverwant van ons.
Boaz reageert: "Nu dan, weliswaar ben ik losser, maar er is nog een losser nader dan ik." Die stond dus nog dichter bij Ruth in de familie. Hij zegt tegen Ruth: "Blijf vannacht hier. Morgenochtend, indien hij — die man die nog nader verwant is — u lossen wil: goed, laat hem lossen. Maar is hij niet genegen u te lossen, dan zal ik u lossen. Ik zal de prijs betalen, zo waar de HEERE leeft." U weet hoe het afloopt: Boaz gaat het rondmaken. Het is een geweldige geschiedenis, ook in profetisch opzicht; het is werkelijk adembenemend. Slechts vier hoofdstukjes, maar zo schitterend vol met illustraties. Uiteindelijk komt Ruth weer thuis bij haar schoonmoeder Naomi, en die zegt: "Zit nu maar gewoon rustig neer, want die man zal niet eerder rusten totdat hij de zaak tot een goed einde gebracht heeft." Alleen al als ik dit lees, weet je meteen met wie je van doen hebt: de Grote Man uit Bethlehem, geweldig van vermogen, die niet zal rusten voordat Hij de zaak tot een goed einde gebracht heeft. Succes verzekerd! Hij neemt de taak van losser op zich als naaste bloedverwant en zet zich volledig in.
Ik blader nog even verder door het Oude Testament om u te laten zien waar dat begrip loskopen en losser of verlosser een rol speelt. In een boek als Job lees je in hoofdstuk 19 een prachtige zin. Händel heeft daar een heel mooi stuk op geschreven, uitgaande van dit vers waar Job zegt: "Maar ik weet: mijn Losser leeft."
Een heleboel wist hij niet en hij zat vol vragen. Maar hij zegt: "Maar ik weet dat mijn Losser, mijn Go'el leeft. En ten laatste zal Hij op het stof optreden." U ziet dat hier in de interlineair letterlijk het woord voor 'opstaan' staat. Hij zal opstaan. Hij leeft. En daarom is Hij ook zo geschikt om de rol van een Losser op zich te nemen. Mijn Losser leeft, Hij zal opstaan en Hij zal de zaak tot een goed einde brengen.
Dan gaan we naar Timotheüs. Ik zie dat ik een fout gemaakt heb; het is Timotheüs natuurlijk. Daar lees je... Wacht even hoor, ik had er nog één, dacht ik. Ja, ik had er nog één. Maar die had je zeker verloren of zo? Ik weet niet hoe dat gegaan is. Ik had namelijk nog een hele mooie uit Jesaja, maar misschien dat die toch nog een beetje verdwaald is geraakt. Ben jij er ook mee bezig? Sorry? Ja, ik heb vijf. Nee, nee, nee, dat is Jesaja 55.
Nou, laat ik hem dan maar even lezen. Je zal het meemaken, straks kom ik hem alsnog tegen, maar goed, mocht dat niet het geval zijn: hij hoort eigenlijk hier thuis, in Jesaja 54. Ja, in Jesaja 54 staat dit. Er wordt tegen Israël geprofeteerd: aan de smaad van uw weduwschap zal je niet meer denken, want uw Man... wordt er tegen Israël gezegd. De hele Bijbelse gedachte is dat Israël getrouwd is. Israël vervult de rol van een vrouw die getrouwd is en haar Man, dat is de Heere. Vandaar ook dat in feite in de Bijbel voor Israël afgoderij ook gewoon hoererij is. Dat wil zeggen: als ze achter andere goden aan liep, dan liep ze achter een andere man aan. Vandaar ook dat afgoderij en hoererij voor Israël synonieme begrippen zijn. "Want uw Maker is uw Man, Heere der heerscharen is Zijn naam." Ik lees voor de goede orde voor uit Jesaja 54 vers 5.
"En uw Losser" – daar heb je hem – "uw Go'el is de Heilige Israëls, God der ganse aarde zal Hij genoemd worden." Nou ja, het gaat nog verder. Dan lees je ook nog in vers 8: "Maar met een eeuwige goedertierenheid ontferm Ik Mij over u, zegt uw Losser, de Heere." Ook de Heere is daarmee dus Degene die die taak op zich neemt; feitelijk de taak van de naaste bloedverwant. Daar zit een hele diepe Bijbelse gedachte achter. Feitelijk is de Heere tot ons gekomen, heeft bloed en vlees aangenomen en is de naaste bloedverwant geworden. Want Hij is in de Messias. Ja, uiteraard.
En goed, dan gaan we uiteindelijk toch naar 1 Timotheüs 2 toe. Daar lees je dat Paulus deze woorden uitspreekt. "Want", zegt hij, "er is één God." Aan dat 'want' gaat natuurlijk nog een vers vooraf: God wil dat alle mensen gered worden en komen tot kennis van de waarheid. "Want", staat er dan, "er is één God. Er is ook één Middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus." En daar komt het: "Die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen." Hier wordt weer zo'n woord gebruikt: antilutron. Een overeengekomen loskoopsom, dat is wat het woord betekent. Maar ook hier zit weer de gedachte in van een prijs om los te kopen, om vrij te kopen dus.
Hier ziet u ook meteen hoe ver dat strekt, want Hij heeft een prijs betaald. Voor wie? Nou, voor allen. Want God wil dat alle mensen gered worden. Waarom? Omdat er één God is die alle mensen gemaakt en bedacht heeft. En trouwens, er is ook één Middelaar door wie God tot de mens komt: de mens Christus Jezus. Zoals het omgekeerd ook zo is dat een mens tot God komt via Hem; Hij is die ene Middelaar. Maar de prijs is voor allen betaald.
Daar heb je nog een heel mooi voorbeeld van. Ik heb er nu even geen dia van, maar het schiet me nu te binnen in Mattheüs 13. Daar lees je de gelijkenis van een man die een schat in de aarde vond, in een akker. Dan lees je dat hij die schat kocht... maar dat staat er niet. Hij vond een schat in de akker, hij wilde die schat hebben en wat deed hij? Hij kocht de akker. In hetzelfde hoofdstuk, Mattheüs 13, wordt ook uitgelegd wat die akker is: de akker is de wereld. Dan zie je hoe 'all-inclusive' die prijs is die betaald is. De Losser betaalt de prijs voor allen. Hij kocht de akker, de hele akker, de hele wereld. Dat is de prijs die Hij betaalde.
Nu hebben we dat eerste zinsdeel: "In Hem, in wie wij hebben de verlossing." In dat ene woord komt een hele Bijbelse wereld tot leven. Dat wil zeggen: een gedachtenwereld van loskoping, van vrijkoping. Ik heb daar net even een paar punten van aangestipt. Je moet weten wat daar allemaal aan gedachten in besloten ligt. Maar het is in ieder geval vrijkoping. Vrijkoping. In wie wij de vrijkoping hebben?
Door Zijn Bloed: de Ware Aard van het Offer ↑ hoofdstukken
Door Zijn bloed, of letterlijk: het bloed van Hem. Waar denk je aan bij bloed? Dat lijkt me niet zo moeilijk: bij bloed denk je per definitie aan een slachtoffer. Als je bloed ziet, dan weet je dat er sprake is van een slachtoffer. Bij ons heeft de term 'slachtoffer' trouwens een heel algemene betekenis gekregen. Als wij spreken over het verkeer dat zoveel slachtoffers eist, dan denken we inderdaad aan mensen die sterven, die letterlijk hun bloed geven of getroffen worden. We denken dan feitelijk aan doodgaan en sterven, en eventueel zelfs aan bloed dat gezien wordt, maar de gedachte van een offer zit daar natuurlijk niet in, ondanks het feit dat we het woord wel zo gebruiken.
Bij het bloed van Hem denken we uiteraard aan het bloed van Zijn kruis. Letterlijk staat die uitdrukking in Kolossensen 1 vers 20 en dat is de mooiste definitie daarvan. Het is niet zo moeilijk: bij Zijn bloed denken we aan het feit dat Hij daar aan dat kruis Zijn bloed gaf. Hij bloedde ook werkelijk leeg. Dat is een geweldige gedachte die daarachter zit. Hij is met recht geslacht. Het is niet alleen maar dat er wat bloed uit Zijn handen en voeten kwam, maar Hij is echt geslacht. Daar denken we aan bij Zijn bloed: aan een slachting.
Maar nu wil ik u iets vertellen, want dit is wat meestal verteld wordt als we het hebben over het bloed van de Heer Jezus Christus. We begrijpen allemaal dat dit te maken moet hebben met Zijn sterven. Maar de Bijbelse gedachte gaat veel verder. Het is niet alleen maar een verwijzing naar de slachting, maar naar een slachtoffer. Dat wil zeggen: de Bijbel spreekt over Hem als geslacht aan het kruis, maar spreekt ook over Zijn offer. En nu ga ik iets zeggen wat echt niet algemeen bekend is, maar ik denk dat het buitengewoon belangrijk is om het Bijbelse spraakgebruik te verstaan: namelijk dat Hij ook het offer is.
Vraag het maar eens aan de doorsnee christen: wat is het offer van de Heer Jezus? Dan zeggen ze: "Nou, dat was het kruis van Golgotha." Maar dat is niet de Bijbelse gedachte. Het offer van de Heer Jezus Christus is niet het kruis van Golgotha; dat was Zijn slachting. Het offer volgde erop. Dat is volstrekt logisch als we kijken naar hoe dat ging in de offerdienst. Er kwam iemand bij de priester en dan werd er een dier geslacht — een lam, een stier of een bokje. Na de slachting werd het dier geofferd. Dat was het slacht-offer. Dat woord geeft dus feitelijk een chronologische gang van zaken weer: eerst de slachting en vervolgens steeg het op tot God. Dat was dan de liefdelijke reuk.
Wat denken mensen in het algemeen als ze het hebben over het offer van de Heer Jezus? Dan denken ze aan Zijn sterven. Maar Zijn sterven was niet het offer; dat was niet de liefdelijke reuk voor God. Zijn slachting was feitelijk een onrecht, het grootste onrecht dat ooit heeft plaatsgevonden. Trouwens, dat is in de Bijbelse offerdienst ook het geval. Wat moest er geslacht worden? Een dier dat gaaf was, een volmaakt dier. En om een jong, gaaf en vitaal dier te slachten... dat is zonde. Dat is nu juist de essentie: dat is zonde. Het grootste onrecht en de grootste zonde die ooit plaatsvond, was het kruis van Golgotha. Maar juist dat is dan niet het offer. Het offer volgde daarop, op de derde dag, toen Hij verrees en opstond uit de doden. Dat was de liefdelijke reuk. Toen bracht Hij leven aan het licht. Daarin is Gods plan verzekerd. In dat leven dat toen aan het licht kwam, dáárin zit het offer.
Omdat dit in het algemeen zo onbekend is, wil ik daar graag nog even iets dieper op ingaan. In Hebreeën 9 — je zou eigenlijk dat hele hoofdstuk erbij moeten betrekken — gaat het over de hogepriester. Er wordt uitleg gegeven over hoe dat ging in de tabernakel- en tempeldienst. Daar ging de hogepriester eens per jaar het heiligdom in, en wat deed hij dan? Hij ging naar binnen met het bloed. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt dat dit uiteraard verwijst naar de grote Hogepriester, die niet binnenging met het bloed van stieren en kalveren, maar met Zijn eigen bloed. Dat wil zeggen: de uit de doden opgestane Heer, de Hogepriester. Hij ging het heiligdom in, de hemelen — dat wordt allemaal in de Hebreeënbrief uitgelegd — en Hij ging daarin als Degene die geslacht was. Hij ging naar binnen met Zijn eigen bloed.
Een heel mooi beeld waarin dat geïllustreerd wordt, zien we in het vijfde hoofdstuk van Openbaring. Daar wordt een toneel geschilderd waarin een boekrol geopend moet worden die helemaal verzegeld is. Wie is er waardig? Er blijkt niemand waardig te zijn. Dan wordt er op een gegeven moment geroepen: "Zie, de Leeuw uit de stam van Juda, de Wortel Davids." Dat wil zeggen: Degene in wie David zijn oorsprong heeft. Denk aan Boas trouwens, de losser, die man uit Bethlehem. Hij heeft overwonnen. De Leeuw, de Koning uit de stam van Juda, de Wortel Davids, heeft overwonnen. En let dan eens op wat er staat. Er wordt gezegd: "Zie de Leeuw van Juda," maar Johannes zegt: "En ik zag..." Wat ziet hij dan? Een leeuw? Nee. "En ik zag een Lam." In onze vertaling staat 'Lam', maar het is eigenlijk het verkleinwoord: een lammetje. Een lammetje, staande als geslacht zijnde.
Denk daar eens over na: dat is niet normaal. Een lammetje dat geslacht is, dat ligt; dat is dood. Dat is normaal. Maar wat Johannes ziet, is een lammetje dat geslacht is, maar dat stáát. Dat kan maar één ding betekenen: dat Hij is opgestaan. Het is hier de Opgestane, en daarmee ook de Leeuw uit de stam van Juda, de Overwinnaar. Kijk, daarom is er ook kracht in het bloed en reinigt het bloed. Dat bloed spreekt van Hem die stierf, maar als je het daar alleen toe beperkt, begrijp je het niet. Het spreekt van het slachtoffer. Het spreekt van Hem die stierf en op de derde dag verrees, opstond uit de doden en binnenging in het hemels heiligdom. In dat bloed is kracht omdat het spreekt van Hem die stierf — wat zeg ik? Wat meer is, in de woorden van Paulus in Romeinen 8: de Opgewekte, de Christus, de Levende, Degene die overwonnen heeft.
Dat is het bijzondere van Zijn bloed. Het bijzondere is niet enkel dat Hij stierf; het bijzondere is dat Degene die stierf, opstond uit de doden. Eens voor altijd bracht Hij onvergankelijk leven aan het licht. Dat is dat bloed. Dus als er staat in Efeze 1: "In Hem hebben wij de verlossing, de vrijkoping door Zijn bloed," dan komen we bij die kern uit.
Aphesis: Invrijheidstelling van Onze Misstappen ↑ hoofdstukken
En weer een woord: de vergeving. De vergeving van de overtredingen naar de rijkdom zijner genade. Ik ga daar iets over vertellen en toch ook wat aantekeningen maken bij de vertaling. Dat heb ik al vaker gedaan, maar hier wordt het wat ernstiger, denk ik. Want ik denk dat het begrip vergeving hier een hele grote reductie is op wat er echt staat. U ziet het trouwens hier al in de interlineair: letterlijk is dat ‘het laten gaan’.
Het Griekse woord dat Paulus hier optekende, is aphesis, en dat betekent letterlijk ‘vanaf’ en ‘laten’. Vandaar dus de betekenis van laten gaan. De eerste keer dat dit in het Nieuwe Testament gebezigd wordt, is in Lukas 4, en die is mooi. Dan lees je dat de Heer Jezus in Nazareth is, de plaats waar Hij is opgegroeid. Daar is Hij in de synagoge en krijgt Hij de boekrol aangeleverd. Dan leest Hij voor uit het boek Jesaja: “Hij heeft mij...” — dat wil zeggen, Hij leest dus voor uit het boek Jesaja — “...gezonden om aan gevangenen loslating te verkondigen en aan blinden het gezicht, om verbrokenen heen te zenden in vrijheid.” Hier wordt het woord weergegeven met ‘loslating’ en hier met ‘vrijheid’. Maar ik zal u vertellen: in het Grieks staat hier twee keer hetzelfde woord, namelijk aphesis. Het is exact hetzelfde woord als in Efeze 1 vers 7, waar het weer vertaald wordt met vergeving. U zegt: zoek het maar uit. Nou, dat denk ik dan ook; dat wordt lastig.
En ook hier is het mooie van dit voorbeeld: dit is een heel concreet voorbeeld van wat aphesis is. Hier worden gevangenen... om aan gevangenen loslating te verkondigen. Dat is niet simpelweg vergeving in de zin dat de schuld niet meer wordt aangerekend. Nee, die gevangenen worden losgelaten. Dat is wat het is. Men laat die gevangenen uit de gevangenis los, men laat ze gaan. In vrijheid worden ze gesteld. En hier heb je exact dezelfde gedachte weer in het tweede voorbeeld: om verbrokenen heen te zenden in vrijheid. Om ze te laten gaan, in vrijheid te stellen. Dat is de betekenis van dat woord aphesis.
Dus dat gaat veel verder dan vergeving, en ik ben best zo royaal om te erkennen dat daar ook de gedachte van vergeving in besloten ligt. Maar als je het daartoe beperkt, dan heb je de clou niet te pakken. Het is in vrijheid laten gaan; het is loslaten. Dat is aphesis, veel meer dan vergeving.
Dit is een aardige test: hoe vaak denkt u dat Paulus in zijn brieven over dit woord spreekt? Laten we ons even beperken tot Paulus; per slot van rekening neemt hij het leeuwendeel van de brieven in het Nieuwe Testament voor zijn rekening. Hoe vaak denkt u dat hij in zijn brieven over dit woord spreekt? Doe eens een gooi. Het is geen strikvraag, dus kom maar op. Dertig keer? Bied meer, bied meer! Jij moet je mond houden, Gerard. Het is namelijk precies wat Gerard zegt: het is inderdaad twee keer. Slechts twee keer. Ja, over mijn calvinistische achtergrond heb ik al wat vaker verteld; je nestgeur neem je altijd mee. Maar het begrip vergeving speelt een hele grote rol in de orthodox-calvinistische prediking. Ik denk dat het veel breder is, en alles wordt op het conto van vergeving gezet; daar wordt heel veel aan opgehangen. Laat ik het zo zeggen: als er dan twee keer gesproken wordt over vergeving, dan moet ik eigenlijk zeggen dat het twee keer te veel is. Het is namelijk niet zozeer vergeving; het is invrijheidstelling. Dat is wat het is.
Dat mooiste voorbeeld gaf ik net zojuist al uit Lukas 4, maar het is ook de fundamentele betekenis van het woord. Het is laten gaan, loslating en daarmee dus invrijheidstelling. Neem nou gewoon eventjes alleen deze tekst in Efeze 1, dan ligt dat zo voor de hand. Ik weet wel dat een mens daar ook maar moeilijk aan ontkomt om de gedachte waarmee je groot geworden bent — en die je honderden, zo niet duizenden keren gehoord hebt — op een gegeven moment als vanzelfsprekend te zien. Zo zit je in elkaar, zo denk je, ook bij verlossing en vergeving. Maar laten we nou eventjes weer teruglezen: “In Hem hebben wij de verlossing.” En wat zou vrijkoping nou bewerkstelligen, denkt u? Nou, nogal logisch: invrijheidstelling natuurlijk! In Hem hebben wij de verlossing, de vrijkoping, namelijk door Zijn bloed. Dat slachtoffer dat Hij gebracht heeft: Zijn dood, en wat meer is, Zijn opstanding. En dan staat er: “de vergeving van de overtredingen.” Nee, invrijheidstelling, het laten gaan. Want het was toch vrijkoping, en dit wordt dan vervolgens uitgelegd. Als er dan wordt gezegd ‘vergeving’, dan doet dat het begrip gewoon zwaar tekort. Het is inderdaad: gevangenen worden vrijgelaten.
En waarvan worden ze vrijgelaten? Daar zit nog een woord aan vast: de invrijheidstelling van de overtredingen. Dan komt er weer een Grieks woord — ja, zo leer je nog eens wat hè. Daar wordt het woord paraptoma gebruikt. Para betekent ‘naast’ en dat tweede deel van het woord betekent een val of een val-effect. Vandaar dat het eigenlijk een... je kunt je zo voorstellen: je valt ernaast, en dat is dus een misstap. Daarom zie je het hier in de interlineair meteen goed: het laten gaan van de misstappen. Dat wil zeggen: de invrijheidstelling van de misstappen. Dit woord wordt hier vertaald met overtredingen. Ik weet niet hoe u het hebt, maar als ik aan een overtreding denk, dan denk ik aan een wet. Je mag niet harder dan 50 kilometer en die overtreedt je dan. Een wet overtreedt je. Daar is trouwens ook een echt specifiek ander Grieks woord voor. Zonder wet is er geen overtreding, maar dat is een ander woord; dat is niet dit. Dit is echt een misstap of een ‘naast-val-effect’.
Ik zal u een voorbeeld geven. Hetzelfde woord dat hier vertaald wordt met overtredingen, lees je in Romeinen 11 over Paulus, die zegt: “Door hun val is het heil, de boodschap van redding, tot de natiën gekomen om hen tot naijver op te wekken.” Hij zegt dan: “Betekent nu hun val rijkdom voor de wereld en hun tekort rijkdom voor de natiën, hoeveel te meer hun volheid!” Dat wil zeggen: als Israël nu tijdelijk terzijde is gesteld — weet u wel: Paulus, pauze, onderbreking, waar we het gisteren over hadden — en het heil nu tot de natiën is gekomen, zegt hij: maar als hun val al zo'n geweldig effect heeft voor de natiën, wat zal hun volheid dan wel niet zijn? Dat wil zeggen: als God de draad weer met dat volk opneemt. Hij zegt dat dit niet anders zal zijn dan leven uit de doden; dan breekt voor Israël Pasen aan, de derde dag, nieuw leven.
Maar nu dit: u ziet dat ik twee keer dat woordje ‘val’ onderstreepte. Weet u waarom? Omdat hier precies datzelfde woord staat dat hier vertaald wordt met overtredingen. Het is gewoon een val; alleen men heeft dat niet concordant vertaald. Het is namelijk gewoon een misstap. Door Israëls misstap, een fatale misstap, is het effect geweest dat God, juist door Israëls ongeloof, Paulus heeft geroepen en naar de natiën heeft gezonden. Dat was het effect. Maar het is inderdaad een misstap. En nu komen we bij nog een andere schriftplaats. Vanmorgen heb ik u er al eventjes op gewezen dat als er in de Efeze-brief dingen naar voren worden gebracht, dat zijn parallel vindt in die andere brief die tegelijkertijd ook vanuit de gevangenis is geschreven aan de Kolossers. En dan schrijft Paulus dit.
En ik zei al, dat woordje vergeving komt dan twee keer voor. Dat is in Efeze 1, waar we het zojuist over hadden, en hier in Kolossense 1. Daar spreekt Paulus over de Zoon van de liefde van Hem; de Zoon van Zijn liefde, de Geliefde. In wie wij, zegt hij dan in Kolossense 1, de verlossing hebben. Wij hebben de verlossing. En wat is die verlossing? Dat is hetzelfde woord: de vrijkoping. En wat houdt dat in? Ja, dan staat hier: de vergeving van de zonden. Ook hier weer de invrijheidstelling.
Het is zo logisch dat als dit vrijkoping is — verlossing, loskoping — dan is dit woord 'vergeving' niet logisch. Het is invrijheidstelling, zoals een gevangene in vrijheid wordt gesteld. Die mag gaan. Ziet u, het is niet louter bevrijding of vergeving van overtredingen in de zin dat God naar ons verleden kijkt en zegt: "Nou, ik reken je die schuld niet meer toe, er wordt een streep door die rekening getrokken." Dat is de gedachte die wij standaard hebben als we zo'n tekst lezen. Zo hebben de vertalers dat ook opgevat en zo hebben ze het ook aan ons geserveerd. Maar dat is niet het punt.
Hij koopt vrij en Hij bevrijdt uit de zonden, uit de misstappen. Maar dat heeft dus niet te maken met het verleden. We worden in vrijheid gesteld en bevrijd van de zonde; een heel nieuw leven wordt gegeven. Kijk, traditioneel is de gedachte... ja, daar zit nog een hele dogmatiek en theologie achter. Dan zegt men dat Jezus moest sterven om de schuld aan God te betalen, want dan pas kan God vergeven. Die gedachte kent u toch, neem ik aan? Zo wordt het kruisoffer altijd uitgelegd. Waarom moest Jezus sterven? Wel, er moest een schuld betaald worden aan God en dat was dan die vrijkoping, zodat God kan vergeven.
U ziet dat ik hier het woordje 'vergeven' tussen aanhalingstekens heb gezet, want dat is natuurlijk helemaal geen vergeven. Laten we nu even gewoon kritisch denken. Stel u voor: u bent mij honderd euro schuldig. Een ander zegt: "Jij zit momenteel niet zo goed bij kas, ik betaal die honderd euro voor jou." Dan zeg ik toch niet tegen u: "Ik vergeef jou die honderd euro"? Hoezo? Ik heb helemaal niets vergeven, ik heb gewoon die honderd euro gekregen, toch? Dat is helemaal geen vergeving.
Maar dat is wel zoals men dat altijd uitlegt. Men zegt: "God kan niet zomaar vergeven, er moest eerst een schuld betaald worden." Maar als die schuld betaald is — als dat de gedachte zou zijn — wat valt er dan nog te vergeven? Als de schuld betaald is, is dat geen vergeving. Er zit nog iets achter en dat komt er feitelijk op neer dat God niet vermogend zou zijn om zomaar te vergeven en te zeggen: "Ik vergeef het jou." Nee, er moest altijd iets aan Hem betaald worden. Dat is wat men altijd zegt over die prijs die betaald werd op Golgotha: dat zou een schuldbetaling zijn aan God. Nee mensen, dat is het niet. Dat is geen schuldbetaling.
Die prijs die betaald werd, is een loskoping, een vrijkoping. De losprijs is betaald. En aan wie wordt een losprijs betaald? Aan degene die gevangen houdt natuurlijk. Daar hadden we het al eerder over. Wie houdt ons gevangen, of wat houdt ons gevangen? Dat is de zonde, dat is de dood. Wij zijn eigenlijk slaven in deze vergankelijke wereld; we zijn gevangen in zonde en dood. Ook dat wordt uitgelegd, maar begrijpt u: dat houdt ons gevangen en daar wordt een prijs voor betaald om ons in vrijheid te laten gaan. Er is geen prijs aan God betaald. Er is een prijs betaald zodat wij in vrijheid zouden kunnen gaan.
Wij zaten gevangen in de misstappen. Wat God doet — ik ga nog even terug: In Hem hebben wij de verlossing, de vrijkoping door Zijn bloed, de invrijheidstelling van de misstappen. Hij geeft ons nieuw leven en daarmee zijn wij bevrijd van de zonde. We hebben een bestaan waarbij we niet meer vastzitten in zonden en misstappen. We worden gerechtvaardigd, we hebben een nieuw leven en ons leven heeft zin en inhoud gekregen. Dat is dus veel meer dan alleen dat de schuld niet meer aangerekend wordt. We worden in vrijheid gesteld, zodat we nu inderdaad een leven hebben met een bestemming. Niet meer het doel missen — dat is wat zonde is — maar een leven met een doel. We leven voor Hem. We zijn dus bevrijd.
Ik vind het lastig om dit goed uit te leggen en u zegt misschien: "Ik vind het nog lastiger om het te begrijpen." Dat kan natuurlijk ook nog. Maar ik hoop dat u in elk geval één ding goed begrepen heeft, en dat is dat we hier te maken hebben met vrijkoping en met invrijheidstelling. We worden bevrijd, we hebben een nieuw leven. Wij zaten gevangen en er is een Go'el, er is een Losser. Hij zorgt ervoor dat wij — wij die verarmd waren en niet in staat waren om onszelf vrij te kopen — dat Hij de prijs heeft betaald. Hij zorgt ervoor, Hij garandeert de vrijheid. We moeten niet meer vastzitten; we hebben de vrijheid en het leven ontvangen.
Gods Genade: Gegeven Naar Zijn Rijkdom ↑ hoofdstukken
En ik moet nog even verder gaan, want er staat nog iets bij. In Hem hebben wij de vrijkoping door Zijn bloed, de invrijheidstelling van de misstappen. Dat nieuwe leven is naar de rijkdom van Zijn genade. Bij verlossing is de gedachte dat je een slaaf bent; je zit ergens aan vast. Je wordt vrijgekocht en vervolgens gesteld in de hoogste positie van zoon. Daar hadden we het vanmorgen al over. En nu nog iets moois: er staat "naar", oftewel in overeenstemming met, de rijkdom van Zijn genade.
We hadden het al eerder over die genade. God geeft om niets; Hij stelt in vrijheid. En dat doet Hij zodanig naar de rijkdom van de genade van Hem. "Naar de rijkdom" betekent dus rijkelijk. Er staat niet dat Hij geeft "uit" de rijkdom van Hem, maar "naar" Zijn rijkdom. Ik heb daar een hele mooie vergelijking voor. Stel je voor, je bent ontzettend rijk. Laat ik een voorbeeld geven: Bill Gates. Als hij een bedelaar tegenkomt en hem 50 eurocent geeft, dan geeft hij dat uit zijn rijkdom, nietwaar? Maar wat gebeurt er als Bill Gates naar zijn rijkdom geeft? Dan gebeurt er iets heel anders. Dan geeft hij namelijk rijkelijk, in overeenstemming met dat wat hij bezit, naar zijn vermogen. Dan is die bedelaar ineens geen bedelaar meer; dan is hij in één klap binnen.
God geeft naar de rijkdom van Zijn genade. Het is inderdaad een opeenstapeling van genade, van vreugde die God geeft, gratis voor niets. Hij zorgt ervoor dat die prijs werd betaald. En er staat nog iets bij over die genade: welke Hij ons overvloedig heeft bewezen. U ziet, er staat letterlijk dat Hij die genade overvloedig doet zijn tot in ons. Ik heb daar het plaatje bij gezet van een glas dat gevuld wordt en dat Hij doet overvloeien. Dat wil zeggen dat Hij het niet alleen vult, maar dat Hij ervoor zorgt dat het zo gevuld wordt dat het overloopt. Dat is wat overvloeien is. Genade welke Hij overvloedig doet zijn tot in ons, zo zegt Paulus dat letterlijk.
Hoezo dan? God zorgt ervoor dat Zijn genade geëffectueerd wordt. Hij zorgt ervoor dat we in vrijheid gesteld worden en dat we tot onze bestemming komen. We hadden het er immers over: Hij kiest uit, Hij bestemt voor, Hij bestemt tot de hoogste positie. Waarom? Omdat wij straks nog een geweldige taak gaan krijgen voor de hele schepping. Waarover morgen meer, maar Hij bewijst dat nu al overvloedig.
Sophia: de Uitkijktoren van Goddelijke Wijsheid ↑ hoofdstukken
En nu die laatste uitdrukking dan nog: in alle wijsheid en verstand. Want er gebeurt nog veel meer. Hij zet ons niet alleen maar in vrijheid. Hij zorgt er niet alleen maar voor dat ons leven nu een richting heeft gekregen, zodat we niet iedere keer hoeven mis te stappen. We worden daarvan in vrijheid gesteld. Hij geeft ons Zijn woord, zodat ons leven gewoon een richting, zin en inhoud heeft. Dat is invrijheidstelling. Daar blijft het niet bij, want Hij doet die genade in ons overvloeien door ons ook nog eens een keer in alle wijsheid en verstand dingen te gaan vertellen. En wat dat dan is, daar pakken we morgen de draad weer mee op, maar eerst nog even deze laatste zin: Hij doet genade in ons overvloeien. Dat wil zeggen, want het blijft niet alleen maar bij die vrijheidstelling, Hij geeft ons nu ook nog eens een keertje wijsheid. Wat zeg ik? Hij geeft ons álle wijsheid.
Wijsheid. Dat woord is mooi, echt heel fraai. U kent het woord allemaal wel als naam: Sophia. Of wat dacht u van filosofie? 'Filo' betekent liefde voor en 'sophie' is wijsheid. Filosofie is dus de liefde voor of de begeerte naar wijsheid. Dit is het woord wat Paulus gebruikt: Sophia, wijsheid. Maar weet u dat dit Griekse woord een Hebreeuwse wortel heeft? Ik heb begrepen dat dit voor maar heel weinig woorden in het Grieks geldt, maar dit Griekse woord heeft een Hebreeuwse wortel. Het is namelijk afgeleid van het Hebreeuwse woord 'tsofim'. Dat zegt u misschien niet direct veel, maar dit woord wordt in het Oude Testament met enige regelmaat gebezigd en het betekent gewoon 'uitkijktoren'. Dat is Sophia. Dan weet je eigenlijk ook meteen wat wijsheid is als je teruggaat naar de roots van dat woord: je komt bij een uitkijktoren uit.
En wat heb je bij een uitkijktoren? Dan heb je uitzicht en ook overzicht. Het mooie is dat wanneer je op een uitkijktoren staat, je op de hoogte staat. Laat ik het anders zeggen: als Hij ons op die uitkijktoren zet, dan stelt Hij ons op de hoogte. Hij vertelt ons dingen vanaf een hoge positie. Hij vertelt wie Hij is en wat Zijn plannen zijn. Als je die wijsheid van Hem krijgt, dan heb je een geweldig uitzicht, maar ook overzicht. Je kunt je ineens ook oriënteren. Je weet waar je vandaan komt en je kunt de dingen gemakkelijk plaatsen. Dat is wat wijsheid is. Wijsheid is veel meer dan alleen maar verstand hebben van het een of ander. Nee, het is het totaal zien en vooral uitzicht hebben. En dat is toch precies wat wij op een weekend als dit met elkaar beleven? Wat een geweldige waarheid is het als je mag staan op de Schrift en mag leven met de wijsheid die Hij geeft. Waarom? Omdat Hij ons informeert. Hij vertelt hoe de dingen zijn en ook wat er gaat komen. Want Hij verkondigt vanaf het begin al de afloop. Wij weten waar het naartoe gaat, daarom zijn wij mensen met uitzicht. Dat is wijsheid. Want een mens puur op eigen kracht weet helemaal niets van de dag van morgen. Zelfs een weerkundige kan nog niet eens garanderen wat voor weer het morgen is, maar Gods wijsheid vertelt hoe het in de toekomst zal zijn. Dat is het licht van Zijn woord.
En Hij doet het overvloeien in alle wijsheid en verstand. Dat is interessant, want als u een Statenvertaling hebt, dan ziet u hier het woordje 'voorzichtigheid'. Dat lijkt wat vreemd, maar denk bij dat woord voorzichtigheid eens goed na over de oorspronkelijke betekenis. Wat is 'voorzichtig' nou eigenlijk? Dan heb je inderdaad zicht op wat er voor je gebeurt en wat er voor je ligt. Dat is 'voor-zichtig'. Als we zeggen 'wees voorzichtig', dan zeggen we eigenlijk dat je moet uitkijken. Dat is ook een mooie woordspeling: uitkijken op een uitkijktoren. Dan hebben we overzicht en uitzicht. Dan worden we op de hoogte gesteld en dan vertelt Hij wat de toekomst is. Kijk, dat is de Schrift. Dat is Gods wijsheid, zo zwart-op-wit gezet.
We hebben daar nu al een paar bijeenkomsten over gehad, maar vanmorgen gaan we het over het eigenlijke onderwerp hebben. Dit is feitelijk allemaal nog maar een aanloop naar dat geweldige plan dat God heeft en wat Hij gaat uitwerken. Het gaat namelijk niet om maar een paar mensen. Het gaat niet om mensen die louter uitgekozen zijn voor zichzelf; nee, die uitgekozenen die voorbestemd zijn, worden juist betrokken en ingezet in dat wereldomvattende en niets uitsluitende plan van Hem. Dat is het onderwerp wat nu gaat volgen. Hij geeft ons wijsheid, wat zeg ik, álle wijsheid. Hij doet het daarin overvloeien: wijsheid en voorzichtigheid. Dat wil zeggen in de zin van vooruitzicht, zodat we weet hebben van wat er gaat komen. Niet mondjesmaat, maar uitermate royaal. Kijk, dat is die vrijkoping. We zijn vrijgekocht, ons leven krijgt bestemming, heeft zin en inhoud. En we weten het nu. Het is niet alleen maar dat we nu geen misstappen hoeven te begaan bij het licht van Zijn woord. Als je loopt in de duisternis, dan doe je niet anders dan misstappen begaan. Maar als je leeft bij het licht, dan weet je waar je naartoe gaat. En als je bovendien op de uitkijktoren hebt gestaan, dan heb je wijsheid. Dan weet je wat er voor je ligt en dan heb je perspectief. Kijk, dat is leven in overvloed. Want God doet niet aan mondjesmaat, maar Hij geeft royaal.
Nu zou je dit natuurlijk gewoon door moeten lezen, want Paulus gaat per slot van rekening gewoon verder met schrijven. Maar daar gaan we morgen inderdaad verder over spreken: over dat geweldige, grootse en alomvattende plan wat Hij gaat uitwerken. Ik stel voor dat wij daar een lied over gaan zingen.
UltimateGoodNews