▶ 00:00 Introductie: Hal Lindsey en het Mysterie van de Duisternis ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, vrienden, eens meenemen naar een gedeelte in het Oude Testament, in het boek Ezechiël. U ziet hier op het scherm geprojecteerd dat ik het als titel heb meegegeven: ‘Satan… Of Vorst Van Tyrus?’ En dat moet ik natuurlijk, voordat ik naar dat Bijbelgedeelte toe ga, even toelichten.

Ik wil u even meenemen in mijn min of meer persoonlijke verhaal. Ik was in de jaren zeventig zelf een tiener, ik schat zo’n jaar of veertien, vijftien, zestien – ja, dat is alweer enige jaren geleden – toen er bij ons thuis een boek op de tafel lag. Mijn vader hield daar wel van, van nieuwe dingen. Het heette De planeet die aarde heette. De ouderen onder ons kennen de titel ongetwijfeld; het was in Amerika een enorme bestseller en het heeft op mij toen, want ik was al erg geïnteresseerd in die dingen, enorm veel indruk gemaakt.

Wat Hal Lindsey in dat boek deed, is een connectie leggen tussen het wereldgebeuren en vooral de ontwikkelingen in het Midden-Oosten: de loutere aanwezigheid van een Joodse staat, de stad Jeruzalem, de Filistijnen, Libanon, Syrië en al die staten. Dat hele Oudtestamentische volk en het patroon dat in enkele decennia tijd weer zijn vorm had gekregen in het Midden-Oosten; hij legde een connectie met de Bijbelse profetie. Dat sloeg in als een bom. Je kunt natuurlijk allerlei kritiek hebben op Hal Lindsey en op bepaalde speculatieve elementen in zijn boeken – dat zal allemaal waar zijn, maar daar gaat het me nu even niet om. Wat hij liet zien, is dat de Bijbel zo door en door actueel is. De ontwikkelingen in de twintigste eeuw, waarin met name ook het Midden-Oosten zo prominent op een heel bijzondere wijze voor het voetlicht kwam en het hele wereldgebeuren beheerste, waren direct te koppelen aan wat de profeten van oudsher hebben gezegd. Zelfs de timing was zo bijzonder; dat het juist in die eeuw plaatsvond en dat het allemaal zijn beslag kreeg, dat was werkelijk geweldig.

Over die persoon en zijn boeken op zich wil ik het verder niet zozeer hebben, maar wat bijzonder was, is dat hij vervolgens een nieuw boek schreef: Satan leeft onder ons. Dat ging over Satan en de wijze waarop hij opereert in deze wereld, in deze boze wereld, deze boze aion. Hij bracht het ook bijzonder actueel voor het voetlicht. Zijn boeken lazen als een trein. Juist afgelopen week, toen ik dit aan het voorbereiden was, zat ik er weer zo in te bladeren en toen begreep ik ook meteen waarom het mij als tiener al zo enorm pakte.

Maar waarom vertel ik dit nu? Wel, het derde hoofdstuk van dat boek heette: ‘De geboorte van de vorst der duisternis’. Een intrigerende titel. Donker is de wereld, we hebben dat vanmorgen gezongen, maar wat zit daar nou achter? Achter de schermen opereert een vorst van de duisternis. Het gaat om geestelijke persoonlijkheden, machten en krachten die daarin een rol spelen, met vooral daarbij natuurlijk de overste daarvan: de god van deze aion, zo wordt hij genoemd. Hal Lindsey ging in dit boek, in dit hoofdstuk, in op de oorsprong van die vorst. Ik heb mijn telefoon even weggezet... maar hij ging in dit hoofdstuk dus in op de oorsprong van die vorst, want dat is toch wel intrigerend.

▶ 04:50 De Traditionele Visie: Waar Komt de Zonde Vandaan? ↑ hoofdstukken

Want ja, waar komt nou de zonde vandaan? En dan kun je natuurlijk teruggaan naar het allereerste begin in de Bijbel. Dan zeg je: "Ja, waar komt nou de zonde in deze wereld vandaan?" En je legt gewoon de vraag aan de Bijbel voor en je vraagt: "Wat zegt de Schrift?" Nou, dan is het antwoord dat Adam ooit overtrad. We weten het allemaal, het is spreekwoordelijk de verboden vrucht. Toen begon het; Adam overtrad, maar de vraag is: waarom? Ik bedoel, elk verschijnsel heeft een oorzaak. Waarom overtrad Adam?

Nou, ik vraag het aan Adam zelf; in Genesis 3 lees je het ook. En die zei: "Ja, ik werd verleid, of in ieder geval: de vrouw die Gij mij gegeven hebt, die heeft mij dat... die is daar weer de oorzaak van." Oké, maar dat verlegt de vraag alleen maar. Want waarom dan wel? Waarom werd Eva verleid? Nou, dat was omdat de slang – dat lees je al in het begin van Genesis 3 – zeer listig was. Die was in staat om haar te verleiden. Adam was trouwens niet verleid; hij heeft gekozen. Maar goed.

Iedere keer kun je weer de vraag stellen: ja, maar waarom was dat dan? De vraag is: waar komt het nou uiteindelijk vandaan? Dan kun je natuurlijk zeggen: het begint met Adam en die zegt: "Ja, maar de vrouw." En dan zegt de vrouw... ja, wat hebben we dan? Maar de vraag blijft vervolgens: hoe komt hij daar? Hoe werd hij dan een zondaar? Hoe zondigt hij dan?

Nou, en dan is het antwoord steevast in de hele christenheid – en Hal Lindsey heeft dat in dat boek ook heel duidelijk en beeldend allemaal naar voren gebracht – dat dit komt omdat die slang een gevallen engel is. Men spreekt daarover als Lucifer, de lichtdrager. En hij was een engel en hij is gevallen. Hij was ooit volmaakt en hij is een boos iemand geworden.

Uiteindelijk lost dat de vraag natuurlijk niet op, want je kunt vervolgens de vraag stellen: maar hoe komt dat dan alweer? Hoe komt die zonde dan bij de duivel, de slang of die lichtdrager terecht? Ja, nou en dan kom je in de mist. Want dan zeggen we: "Daar mag je niet aan zitten, dat is een mysterie." Of dan gaat men praten over de vrije wil. Dat verlegt ook alleen maar de vraag, want dan blijf je zitten met de vraag: hoe komt die zonde dan in hem?

Want waar je ook uitkomt, als je gewoon logisch denkt, kom je toch bij de Schepper uit. Er is er één die alles gemaakt heeft, en er is er dus ook één die ooit die vorst van de duisternis gemaakt heeft. Dus heeft men gezegd: "Ja, die duivel is zelf zondig geworden." Nogmaals, dat is geen echt antwoord; dat realiseert men zich dan ook wel. En dan is het gebruikelijke antwoord ook: "Ja, dat is vrije wil en daar mag je niet aan zitten." En je mag het in elk geval niet terugbrengen naar de Schepper. Dat mag niet, want dan zou je God kwaad toedichten.

Nu gaat het eventjes speciaal over Eva.

▶ 08:45 De Bijbelse Bronnen Onderzocht: Ezechiël 28 en Jesaja 14 ↑ hoofdstukken

Hoe komt men nou aan dat verhaal van die gevallen engel? Dat is ontleend aan twee Schriftgedeelten: Jesaja 14 en Ezechiël 28. In Jesaja 14 lees je een profetie over de vorst van Babel en daar wordt gesproken over de morgenster die uit de hemel valt. Hij wordt er niet zomaar uitgeworpen, hij wordt er gewoon uitgeknikkerd. We gaan het vanmorgen niet hebben over Jesaja 14, daar moeten we het bij een andere gelegenheid nog wel eens een keer over hebben, maar het verhaal wordt vooral ontleend aan Ezechiël 28. Daar wil ik vanmorgen eens naartoe gaan.

Wat ik u wil vertellen, is dat het hele verhaal van die gevallen engel, of Lucifer die Satan werd, niet aan de Schrift ontdekt is; men heeft het in de Schrift geprojecteerd. Beide Schriftgedeelten gaan namelijk helemaal niet over Satan, beide Schriftgedeelten gaan over koningen of vorsten. In het geval van Jesaja 14 kunt u het gewoon in uw eigen Bijbeltje opzoeken; dat is het kortste antwoord. Ik weet het, dat is een beetje kort door de bocht, maar je kunt het gewoon in je Bijbeltje opzoeken, want het staat simpelweg in de samenhang. Het gaat daar over de toenmalige vorst van Babel. En in Ezechiël 28 gaat het over de vorst van Tyrus.

Hoe komt men dan aan dat verhaal dat het zou gaan over Satan die gevallen is? Laten we er eens naartoe gaan, want er zijn zeven argumenten die men ontleent aan dat hoofdstuk. Men zegt dan: "Ja, het gaat daar wel over de vorst van Tyrus, maar achter die vorst van Tyrus gaat een geestelijke macht schuil, en dat is onmiskenbaar Satan." Dat is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Ik kan me voorstellen dat als je eenmaal dat vooropgezette idee hebt, je dat erin kunt lezen. Maar laten we het eerst eens eventjes bezien.

In Ezechiël 28 lees je in vers 11 — we zullen het in de loop van deze ochtend nog wat uitgebreider bekijken — het volgende: "Het woord des HEREN kwam tot mij — dat is Ezechiël — Mensenkind, hef een klaaglied aan over de koning van Tyrus en zeg tot hem..." Hier is het nog volkomen duidelijk: over wie gaat het? Wel, over de koning van Tyrus. Om Tyrus nog even wat scherper te krijgen: dat is een stad die in Libanon ligt, vlakbij Sidon. Ze worden vaak in één adem genoemd, Tyrus en Sidon, zelfs in de actualiteit. Het was nog niet eens zo heel lang geleden dat het voorpaginanieuws was: de schermutselingen en verwoestingen die Tyrus en ook Sidon troffen.

Tyrus was in de dagen van Ezechiël een eiland. Inmiddels is dat helemaal verdwenen onder de zeebodem. Het was waarschijnlijk veel groter dan wat men nu nog vermoedt, maar dat komt omdat men er niks van teruggevonden heeft; het is helemaal onder de zeebodem verdwenen. In de dagen van Alexander de Grote hebben ze echter een pad door de zee gemaakt van zware stenen en puin om dat eiland te bereiken. Zo heeft men van Tyrus eigenlijk een schiereiland gemaakt. Ik heb hier een plaatje, vanuit een vliegtuig bezien. Dan zie je hier nog een overblijfsel van dat eiland. Het was Alexander de Grote die gewoon een pad gebaand heeft naar dat eiland, dat ongeveer 800 meter vanuit de kust lag, want anders was het oninneembaar. Het was een geweldige stad die ook de wereldzeeën beheerste; zo wordt het ook in Ezechiël beschreven.

"Hef een klaaglied aan over de koning van Tyrus en zeg tot hem..." En dan laten we een paar dingen lezen over wat van hem gezegd wordt, waaraan men ontleent dat het zou gaan over de diabolos, de duivel, Satan; die geestelijke macht die we in de Bijbel kennen. Zo zegt de Here HERE — ik lees voor uit de NBG-vertaling: "Volmaakt zijt gij van gestalte." Men zegt dan: "Kijk, hij was ooit volmaakt, dat gaat niet over een mens, dat gaat over een godheid." "Volmaakt zijt gij van gestalte, vol van wijsheid, volkomen schoon." En dan in vers 13: "In Eden waart gij." Dat is ook een aanwijzing. (Goedemorgen Esther, we zijn alvast begonnen). "In Eden waart gij, Gods hof; allerhande edelgesteente overdekte u: rode jaspis, chrysoliet en prasem, turkoois..." Er wordt trouwens nog veel meer over hem vermeld, allerlei andere edelstenen worden genoemd. Maar dit is het tweede argument waaraan men dat ontleent: hij was volmaakt van gestalte en er wordt gezegd: "In Eden waart gij." Dat is een aanwijzing dat het moet gaan over een ander, namelijk over iemand van wie wij ook weten dat hij in Eden was.

Ik lees verder in vers 14: "Gij waart een beschuttende cherub." Nou, dat is toch wel een duidelijke aanwijzing dat het niet over een mens gaat? Ik ga nu nog steeds verder en borduur voort op de argumentatie die men geeft: "Gij waart een beschuttende cherub met uitgespreide vleugels; Ik had u een plaats gegeven: gij waart op de heilige berg der goden, wandelend te midden van vlammende stenen." Weer een aanwijzing dat het niet zou gaan over louter een mens, maar daadwerkelijk over de diabolos. "Onberispelijkheid in uw wandel vanaf de dag dat gij geschapen werd." Men zegt dan: "Geschapen werd", dat moet een aanwijzing zijn dat het over een engel of iets dergelijks gaat, want mensen worden geboren, niet geschapen. En dan staat er vervolgens in vers 15: "totdat er onrecht in u werd gevonden." Dit is het "totdat". Toen werd Satan, de lichtdrager Lucifer, een zondig wezen. Hier werd er onrecht in hem gevonden, hier kwam de zonde in zijn hart.

Zie daar in Ezechiël 28 zo'n zevental argumenten waarom men denkt: kijk, hier moet het gaan over Satan. Hier wordt geschreven en gesproken over de val van wat men dan altijd zo noemt: de val van Satan. Dit zijn de argumenten en ik denk dat we er goed aan doen om dat eens nader te onderzoeken.

▶ 17:00 De Zeven Argumenten Weerlegd: de Ware Identiteit van de Vorst van Tyrus ↑ hoofdstukken

Laten we de argumenten eens gaan testen. Klopt het? Is het waar wat men daarover zegt? In de eerste plaats wil ik het eerste argument bespreken van de rij die ik zojuist al heb genoemd. De heren zeggen: "Volmaakt zijt gij van gestalte, vol wijsheid en volkomen schoon." Is dit een argument dat het hier gaat over Satan, die ooit een lichtdrager was? Laten we gewoon het voorgaande lezen in hetzelfde hoofdstuk, Ezechiël 28. Daar lees je over die vorst van Tyrus het volgende: hij was namelijk ooit inderdaad een geweldige persoonlijkheid. Daar moet ik trouwens bij zeggen dat dit een klaaglied is – een qina wordt het genoemd – en daar zit ook satire in.

Er wordt gezegd in vers 3: "Voorzeker, gij zijt wijzer dan Daniël; geen geheim is voor u verborgen." Dat was dus een buitengewoon intelligent en wijs iemand. Er wordt zelfs gezegd: wijzer dan Daniël. Daniël was trouwens een tijdgenoot van Ezechiël en dus ook van deze vorst van Tyrus. Daniël had ook al die reputatie, en hier wordt – al of niet met spot – gezegd: "volgens de wijze van Daniël". En dan staat erbij: "Door uw wijsheid en door uw inzicht hebt gij u een vermogen verworven en goud en zilver verzameld in uw schatkamers." We zitten nu in Ezechiël 28, maar je zou ook de voorgaande hoofdstukken moeten lezen en bestuderen. Dat is vaak het punt: als je zoiets zomaar even als een los stukje aan tafel leest, schiet het niet op. Dan heb je geen duidelijkheid over waar het nou eigenlijk over gaat. Je hebt kennis nodig van de hele setting; je moet Schrift met Schrift vergelijken.

Het blijkt namelijk dat Tyrus een eiland in de zee was, tegen de kust van Libanon. Het was een zeemogendheid. Men beheerste de zeeën en dreef wereldwijd handel. Men bezat een enorme hoeveelheid schatten. In Ezechiël 27, het voorgaande hoofdstuk, wordt er ook al een profetisch lied gezongen. Daar wordt Tyrus vergeleken met een groot schip – zeg maar een Titanic – dat alles had, over een enorm vermogen beschikte en ook heel veel wijsheid had. Dat kon niet misgaan. Die connecties tussen wat wij spreekwoordelijk gebruiken voor de Titanic en wat er over het koninkrijk van Tyrus gezegd wordt, zijn er inderdaad. Het wordt vergeleken met een groots en prachtig schip, maar niettemin zou het, ondanks alles wat men zich had verworven en de reputatie die men had, ten onder gaan. Tyrus was onaantastbaar en onneembaar. Zelfs Nebukadnezar heeft later geprobeerd de stad te belegeren en in te nemen; hij heeft daar dertien jaar over gedaan en het lukte hem niet. Het was dus echt een gigantische mogendheid.

In hoofdstuk 27 wordt al beschreven dat dit schip ten onder gaat. Er wordt beeldspraak gebruikt, zoals we weten dat dat met de Titanic ook gegaan is. Men dacht dat het onmogelijk was, en toch gebeurde het. Maar die vorst van Tyrus was dus een buitengewoon wijs en intelligent man. "Door uw wijsheid en inzicht hebt gij uw vermogen verworven en goud en zilver verzameld in uw schatkamers. Door uw wijs beleid bij de handel hebt gij uw vermogen vermeerderd." Deze dingen worden van hem gezegd en dat valt natuurlijk helemaal samen met het woord als er later een spotlied of een klaaglied over hem geschreven wordt: "Volmaakt zijt gij van gestalte." Zo was hij: een enorm illustere man, wijs, vermogend en met een enorme intelligentie die inderdaad de wereld beheerste. Het gaat hier niet over een geestelijk wezen; het is precies wat de Schrift zegt. En dat is misschien wel het allerbelangrijkste, of in ieder geval een van de speerpunten van wat ik u vanmorgen wil vertellen.

De Schrift zegt dat het in Ezechiël 28 over de vorst en de koning van Tyrus gaat. Men zegt: "Ja, maar dat is eigenlijk niet de vorst van Tyrus, het gaat over een geestelijk wezen." Dat staat er niet met leesbare letters, en de argumenten die men geeft zijn niet solide. Ik zal het u stuk voor stuk laten zien; ik demonteer gewoon de argumenten. Dat is helemaal niet zo moeilijk, want het staat er gewoon. Lees het in zijn verband en lees ook de omliggende hoofdstukken, met name de voorgaande, dan zie je het ook. Die vorst van Tyrus, oké, was hij volmaakt van gestalte? Dat was inderdaad precies op hem van toepassing.

Dan het tweede punt, het tweede argument. Daar staat: "In Eden waart gij, Gods hof." Kijk, zie je wel, zegt men, dat kan dus nooit gaan over die vorst van Tyrus. Maar is dat zo? Ik zal u dit vertellen: in de voorgaande hoofdstukken wordt Eden ook al opgevoerd. Eden is natuurlijk de hof van Eden, maar ook in de dagen van de koning van Tyrus was Eden een stad of een gebied waar men handel mee dreef. Dat verzin ik niet, het staat er gewoon. Als u leest in Ezechiël 27, het hoofdstuk dat hieraan voorafgaat, dan lees je in vers 22: "De kooplieden van Seba en Rama dreven handel met u." Het gaat hier nog steeds over die vorst van Tyrus, hè? "Het fijnste van alle specerijen, allerhande edelgesteente en goud leverden zij voor uw waren." En dan worden in vers 23 een aantal namen genoemd: "Haran, Kanne en Eden, de kooplieden van Seba, Assur, Kilmad... dreven handel met u." Dat ligt allemaal in Mesopotamië, net als Eden trouwens.

Met andere woorden: die vorst van Tyrus dreef handel met al die plaatsen die hier vermeld staan. Maar wat vooral van belang is, is dat er ook gesproken wordt over Eden. Ook waar ooit Gods hof lag, was een gebied waar de vorst van Tyrus handel mee dreef, omdat er ook heel veel kostbare edelgesteenten gevonden werden. Daar was hij dus. Men zegt: "In Eden waart gij, Gods hof, dat kan nooit over de vorst van Tyrus gaan." Wis en waarachtig wel! Je hoeft alleen maar het gedeelte te lezen en dan zie je het ook. Daar was hij, daar dreef hij handel mee. Dat wordt expliciet gezegd. Het woordje 'Eden' betekent 'weelde', en dat is dan ook niet zo moeilijk, want het wordt gelinkt aan allerhande edelgesteente. Als er dus in vers 13 van Ezechiël 28 gezegd wordt: "In Eden waart gij, Gods hof; allerhande edelgesteente overdekte u", dan hoef je alleen maar het voorgaande te lezen om te zien dat dit direct van toepassing is op de vorst van Tyrus.

We gaan naar argument drie dat men hiervoor aanvoert: "Gij waart een beschuttende cherub met uitgespreide vleugels." Ja, nu komen we eigenlijk in een heel merkwaardig type argumentatie terecht; dat noemen ze een cirkelredenering. Want het punt is dat Satan nergens in de Bijbel een beschuttende cherub of überhaupt een cherub wordt genoemd. Dus hoezo gaat dit over Satan? Wordt Satan dan een cherub? Waar wordt hij zo genoemd? Ik daag u uit – en ik heb inmiddels al diverse mensen in discussies uitgedaagd: "Oh ja, een cherub, waar zegt de Schrift dat?" – en iedere keer moet men het antwoord schuldig blijven. Waarom? Omdat de Schrift het gewoon nergens zegt. Het is een vaststelling; nergens lees je dat Satan een cherub was. Dus wat bewijst dit? Maar ik kan u wel vertellen dat er hier een link gelegd wordt met de hof van Eden, waar de koning van Tyrus handel mee dreef, of met dat gebied. Dat is waar, en daar haalde hij dus ook allerhande edelgesteenten vandaan. Maar waarom wordt hij een cherub genoemd? Een cherub is namelijk een bewaarder. Dat is niet zo moeilijk, dat zie je ook in Genesis 3: de cherubs bewaarden de hof van Eden. Dat is precies wat hij deed.

Hij was zo’n beschuttende, dat wil zeggen een overdekkende – ik geloof dat er een vertaling is die dat ook zo zegt – een overdekkende cherub. Hij was als die cherubs ooit in de Hof van Eden. Hij wordt hier niet in verband gebracht met de slang in de Hof van Eden, maar hij wordt in verband gebracht met de cherubs. Weet u wel, die met het flikkerende zwaard. Ik ga er even vanuit dat de geschiedenis van Genesis 3 u al bekend is. Die met het flikkerende zwaard de hof bewaarden, maar ook bewaakten. Wel, zo was die koning van Tyrus: een bewaker van Eden, een beschuttende cherub.

In elk geval vinden we hier geen enkele verbintenis met de slang in de Hof van Eden. Integendeel, want als je Genesis 3 leest, dan wordt de slang heel scherp onderscheiden – de slang of de nachash, overigens meer dan alleen maar de slang, ik kom er straks nog even op terug – maar in elk geval wordt daar de nachash, de slang, scherp onderscheiden van de cherubs. Dit is dus niet eens een argument. Men voert het aan als een argument, maar het is gebaseerd op een cirkelredenering. Want als ik dan vervolgens zeg: "Ja, maar hoezo? Er zaten daar toch beschuttende cherubs?", dan zegt men: "Ja, ook." Ik zeg: "Hoe dan?" "Nou, dat staat in Ezechiël 28." Maar hoe weet je dat Ezechiël 28 gaat over Satan? Tja, daar gaat men juist van uit. Zo draaien die cirkeltjes. Het staat er niet; het gaat over de vorst van Tyrus. Tot dusver hebben we er nu drie gezien en het is allemaal direct ook van toepassing op de vorst van Tyrus, precies zoals de Schrift het ook zegt. Als de Bijbel zegt dat het gaat over de vorst van Tyrus, moeten wij er niet iets anders van maken.

We gaan naar het vierde argument. Er wordt in dat klaaglied gezegd: "Ik had u een plaats gegeven op de heilige berg der goden." Ik ben vergeten nu een versnummer erbij te vermelden, maar ergens in Ezechiël 28 staat dat – vers 14 denk ik dat het is. Klopt dat? Ja, vers 14. "Gij waart op de heilige berg der goden, wandelend te midden van de vlammende stenen." Natuurlijk kun je zeggen dat dit poëtisch taalgebruik is. Dat is ook zo, want het is een lied. Maar waarop heeft dat betrekking?

Lees weer even terug in Ezechiël 28, daar staat in vers 2: "Gij zegt..." Hier wordt de vorst van Tyrus sprekend ingevoerd. Die vorst van Tyrus beweerde iets, hij claimde iets. Hij zegt: "Ik ben een god. Een godenwoning bewoon ik midden in zee." Ik zei u al, het was een eiland, een groots eiland. Zie hoe de Schrift menselijke redeneringen niet alleen geen steun geeft, maar zelfs demonteert en weerlegt. Gij zegt, die vorst van Tyrus: "Ik ben een god, ik bewoon een godenwoning midden in zee." Een hoogte, een heilige berg der goden. Want zo beschouwde hij zijn rijk, die stad die eigenlijk een wereldrijk was. Hij beheerste, zoals we zeggen, de zeeën. Dat was zijn claim. Hij maakte van zichzelf een god. Een Titanic, onneembaar. "Ik ben een god," zegt hij, "bewonend in een godenwoning midden in de zee." En dan zegt Ezechiël, of God zegt hem eigenlijk bij monde van Ezechiël: "Terwijl gij een mens zijt, geen god. En gij in uw hart uzelf gelijkstelt met een god."

Ziet u hoe anders dat is? Hier wordt gerefereerd aan wat die vorst van Tyrus claimde: "Ik ben een god." Net zoiets trouwens – ik noemde de naam al even – als Nebukadnezar die het over zijn stad had: "Is dit niet het grote Babel dat ik gebouwd heb?" Hij was krankzinnig; hij werd het ook. Maar hier gaat het over de vorst van Tyrus, een tijdgenoot van hem, die dit inderdaad ook zei. Dit gaat niet over Satan of over het voorbestaan van Satan toen hij nog Lucifer was. Dat leest men erin, maar het staat er niet.

Nogmaals, er wordt hier zelfs nog iets heel duidelijk gezegd. Dit is wat God over hem zegt en dit is wat hij zelf zegt: "Ik ben een god, ik bewoon een godenwoning midden in de zee." En nou zegt God: "Jij bent een mens, een sterveling, geen god." Dit gaat dus niet over hem die de god van deze aion is. Dat is één van de namen, één van de aanduidingen van Satan, van de diabolos, of hoe je hem mag noemen: de slang. Hij is een god van deze aion. Was de vorst van Tyrus niet een god? "Nee," zegt Ezechiël, "absoluut niet. Je bent een mens. Je waant je een god, maar je bent het niet." Later wordt er in dit hoofdstuk trouwens ook gezegd dat je gewoon de dood van alle stervelingen zult sterven. Een ontluisterende manier. Het vierde argument gaat dus van geen kant op.

Het vijfde argument: onberispelijkheid. "Onberispelijk waart gij in uw wandel," zeggen ze. "Kijk, het kan niet over mensen gaan, want een mens is niet onberispelijk." Dat is heel mooi calvinistisch gedacht, om het zo maar te zeggen, maar het gaat niet op. In de eerste plaats is dat woordje 'onberispelijk' het woord dat in de Bijbel heel vaak gebruikt wordt voor de offerdienst. Voor offerdieren wordt ook als eis gesteld dat het een onberispelijk lam of een onberispelijk dier moest zijn. Dat wil zeggen: het moest gaaf zijn. Dat woord wordt gebruikt. Ik heb hier één verwijzing, maar ik had er talloze kunnen geven. Trouwens, je leest het ook van mensen. Je leest van Noach dat hij onberispelijk was in Gods oog.

Het feit dat hij onberispelijk was, is helemaal geen aanduiding dat het hier zou gaan over een wezen dat in de hemel reikte. Hij was inderdaad een buitengewoon begiftigd man. Van Godswege had hij wijsheid en intelligentie, en dat vermogen had hij allemaal gekregen. Wijzer dan Daniël. Hij was inderdaad onberispelijk... ja, totdat het hem in de bol sloeg. Want dat wordt dan inderdaad ook gezegd. Maar nogmaals: ook dit argument is niet valide. Het gaat niet op om te zeggen dat het hier dus over Satan gaat. Het gaat hier over de vorst van Tyrus en ook dit vijfde argument dat men aanvoert om te vertellen dat het eigenlijk over Satan gaat, gaat niet op. Het is niet steekhoudend.

Ik lees even verder in hetzelfde vers: "...onberispelijk waart gij in uw wandel vanaf de dag dat gij geschapen werd." "Hé," zegt men, "hij werd geschapen. Hij is dus niet geboren." Dat gaat ook niet op. In de eerste plaats: wij allemaal zijn schepselen. En weet u wat het betekent om een schepsel te zijn? Dat betekent dat je geschapen bent. Hoe je dan ook geschapen bent – ook van iemand die geboren is, zeggen wij dat we schepselen zijn. Dat wil zeggen: geschapen door Zijn hand, hoe dan ook, op welke wijze.

Bovendien, in hetzelfde boek – ik beperk me er even toe – als u een paar hoofdstukken terugleest in Ezechiël 21, daar wordt geprofeteerd over de Ammonieten. Dan lees je in vers 30 van dat hoofdstuk: "In de plaats waar gij geschapen zijt, in uw land van herkomst, zal Ik u richten." Hier wordt gesproken over de Ammonieten en van die Ammonieten wordt exact hetzelfde gezegd als van die vorst van Tyrus: "Je bent geschapen." Van mensen dus. Dus wat men zegt – dat dit over een geestelijk wezen gaat – gaat niet op. Argument zes moet, net als de voorgaande argumenten, gewoon van tafel. Het gaat niet op, het houdt geen steek, het is niet valide of solide.

En dan tot slot het zevende, maar dat is niet eens een echt argument. Nee, helemaal geen argument. Men zegt: "Kijk, het gaat hier over een geestelijk wezen. Die Hof van Eden was ooit, en hij is toen – Lucifer is toen – gevallen, totdat er onrecht in u gevonden werd." Ja, maar dat was bij die vorst van Tyrus juist het geval. Hij was begiftigd van Godswege met wijsheid en inzicht. Een enorm vermogen stond hem ten dienste.

Maar toen schoot het in zijn bol. Want dan lees je in datzelfde hoofdstuk, Ezechiël 28 vers 2: "Mensenkind, zeg tot de vorst van Tyrus: Zo zegt de Here HERE: Omdat uw hart hoogmoedig geworden is..." Ik geloof dat de Statenvertaling zegt: "Gij hebt u verheven." Verheven? Ja, dat werkwoord.

Dus: hoogmoed. Het komt voor de val. Maar het gaat hier ook nog steeds, zoals het gedeelte voortdurend zegt, over de vorst van Tyrus die de dood van een sterveling zou sterven. Met andere woorden, Ezechiël 28, dat als kroongetuige wordt opgevoerd voor die zogenaamde val van Satan – Lucifer zou hij ooit geweest zijn – dat gaat niet op. Sorry, de Schrift zegt het niet. Ezechiël 28 gaat over de vorst van Tyrus, precies wat het gedeelte zegt.

En ik zou hetzelfde kunnen aanhalen in verband met Jesaja 14. Ook daar zullen we zien: het gaat over de vorst van Babel. Daar ga ik nu niet naartoe, ik wil nog iets anders doen.

▶ 37:50 Wat Zegt de Bijbel Wél over de Oorsprong van de Diabolos? ↑ hoofdstukken

Want nu komen we op een andere vraag terug: wat zegt de Bijbel dan wel over de oorsprong van de diabolos? Waarom heeft men er nou van gemaakt dat Satan, de diabolos... Ik spreek trouwens liever over de diabolos dan over de duivel. Het woord 'duivel' komt hier wel vandaan, maar bij een duivel denken we al gauw aan een bepaalde mythische klank, terwijl het hier gaat over een concreet wezen achter de schermen. Een geestelijke macht natuurlijk, maar hij is de 'dooreenwerper'. Het woordje 'diabolos' betekent namelijk de dooreenwerper. Dat is zijn beroep, dat is zijn functie, dat is wat hij doet: de waarheid verdraaien. Daar heeft hij heel veel succes mee, moet ik zeggen. Al was het maar bijvoorbeeld over zijn eigen identiteit. Want wat is er effectiever dan gewoon een waas voor de ogen draaien en de mensen iets op de mouw spelden?

Wat de Schrift zegt over wie de diabolos is... men heeft daar een eigen macht van gemaakt. Alsof de diabolos iemand zou zijn die in zichzelf iets is geworden, uit Gods handen is gegroeid. In wezen maak je hem dan tot iemand die machtiger is dan God Zelf. Realiseert u zich dat wel? Want stel je nou voor dat het waar is wat men zegt over de duivel: hij was ooit volmaakt door God geschapen, een volmaakt creatuur, en toen kwam de zonde binnen. En hoe kwam dat? Ja, dat kwam in hemzelf. Was dat door God gepland? Nee, nee, want als dat gepland zou zijn, dan maak je God tot de auteur van de zonde of de auteur van het kwaad. Dat mag niet.

Maar wat betekent 'zonde' eigenlijk? Zonde betekent: doel missen. Dat is echt de betekenis van het woord. Het kan in allerlei gedaanten tot uiting komen. Het kan soms heel onschuldig lijken en het kan soms vreselijke proporties aannemen, maar daar gaat het niet om. Wat is zonde? Zonde is doel missen. Ik heb het Schriftgedeelte nu niet direct voor me, maar ik meen dat je dat in Richteren leest; daar wordt het inderdaad zo vertaald. Daar lees je over de Benjaminieten die in staat waren om te richten met de boog. Zij waren daar zo bedreven in, en dan lees je: 'zonder te missen'. En dat staat er gewoon met het Hebreeuwse woordje voor zonde. 'Zonder te sonderen', dat wil zeggen: zonder te missen, het doel te missen. Dus dat is wat zowel het Hebreeuwse als het Griekse woord voor zonde betekent: doel missen. Je hebt een bepaalde bedoeling en als je die mist, dat is wat zonde is.

Nou, denk even met me mee. Als God nu een lichtdrager heeft gemaakt met een bepaalde bedoeling, en die was in staat om het anders te doen – iets anders dan God gepland had – wie heeft er dan gemist? Dan heeft God Zijn doel gemist. God was iets van plan, God had een bepaalde bedoeling en tja, dat ging mis. Tragisch, een drama. Als dat zo zou zijn, dat God een wezen zou maken waarbij er iets gebeurt dat Hij niet voorzien had, niet gepland had, dat anders ging dan Hij had gewild... dan is God de misser. Men wil God vrijpleiten van het kwaad, maar wat men feitelijk doet, is juist Hem tot een zondaar maken.

Kijk, de Bijbel spreekt in wezen heel duidelijk over de oorsprong van de Satan. Laten we eens naar 1 Johannes 3 gaan. Ja, wie heeft de duivel gemaakt? Wie anders dan de Schepper? Maar je leest in 1 Johannes 3...

▶ 42:54 God als Schepper van de Slang (1 Johannes 3 en Job 26) ↑ hoofdstukken

In 1 Johannes 3 wordt een heel expliciete uitspraak gedaan. Dat staat in vers 8 van dat hoofdstuk: "De duivel — de diabolos — zondigt van den beginnen." Je ziet het staan: de diabolos zondigt van den beginnen. Is hij een zondaar geworden? Ik bedoel: zondigde de mens van den beginnen? Nee, de mens was in de hof geplaatst en hij is een zondaar geworden. Maar is dat ook van toepassing op de diabolos? Nee, hij zondigt van den beginnen.

God heeft de diabolos gemaakt. Hij is de Schepper van alle dingen en dus ook van de diabolos. En sinds wanneer zondigt hij? Het Bijbelse antwoord is: hij zondigt vanaf het begin. We moeten niet gaan fantaseren en zeggen dat de vorst van Tyrus eigenlijk de Satan was; dat staat er niet. Alles wat men daarvoor aanvoert, doet niet ter zake en is niet steekhoudend. God creëerde Satan, en vanaf wanneer zondigt hij? Vanaf het begin. Dat is wat de Schrift zegt.

Maar mist Satan dan zijn doel? Nee, hij beantwoordt aan Gods bedoeling. Hij is in lijn met wat God bedoelt, want God heeft alles gemaakt voor Zijn doel. Hij zondigt in die zin dat hij God tegenspreekt. Satan betekent eigenlijk ook 'tegenstander'. Denk aan de vergelijking met de Farao. De Farao kreeg de opdracht: "Laat mijn volk gaan." Wat zei de Farao? "Nee, dat doe ik niet." Zondigde de Farao? Ja, hij zondigde in die zin dat hij God weerstond. Maar weerstond hij daarmee Gods bedoeling? Hij weerstond Gods wil, en in die zin zondigde hij, maar hij weerstond niet Gods bedoeling. Dat lees je ook in Romeinen 9.

Zo is het ook met Satan: hij zondigt vanaf het begin. Dat wil zeggen dat hij Gods wil weerstaat en de waarheid verdraait. Maar doet hij daarmee iets wat God niet voorzien had? Viel hij daarmee uit Gods hand? Wist God niet wat Hij gemaakt had toen Hij hem schiep? Waarom zou God de duivel en alle anderen niet in Zijn hand hebben?

Laten we nog even verder lezen, want dit is 1 Johannes 3 vers 8: "De duivel zondigt van den beginnen." In Genesis 3 lees je ook expliciet over die slang. Ik noemde al dat woordje 'slang'; dat is in het Hebreeuws nachash, en dat heeft te maken met 'schijnen' of 'licht'. Dat is namelijk wat hij doet: de duivel verschijnt altijd als een engel des lichts. In werkelijkheid verdraait hij de dingen. Dat is wat hij altijd doet, al vanaf het begin in de hof van Eden. God had het wel gezegd, maar de slang beweerde dat Hij het anders had bedoeld.

In Genesis 3 lees je over de herkomst van de slang: "De slang nu was de listigste van alle dieren des velds die de HERE God gemaakt had." Wie is de Maker, de Schepper van de slang? Antwoord: God heeft de slang geformeerd. Jazeker. En hij is al een zondaar vanaf het begin.

Er is nog een hele bijzondere schriftplaats die ik niet onvermeld mag laten, alhoewel de NBG-vertaling het ons wat lastig maakt. In Job 26 vers 13 lezen we deze bewuste zin: "Zijn hand doorboorde de snelle slang." Wat betekent dat? Als u een Statenvertaling hebt, dan wordt het al wat helderder. Daar staat: "Zijn hand heeft de langwemelende slang geschapen." Vanwaar dat verschil? Hoezo 'doorboren'? In de Statenvertaling staat 'geschapen'. Het zit wat ingewikkelder: als je het heel letterlijk vertaalt, staat er dat Zijn hand geboortepijnen leed. Het heeft inderdaad te maken met creëren, met iets voortbrengen, maar dan met pijn. Vandaar ook dat 'doorboren'. Zijn hand leed geboortepijnen. Dit woord wordt elders namelijk ook vertaald met 'weeën', de weeën van een vrouw. In Job 26 staat dus: "Zijn hand leed geboortepijnen om de wemelende, snelle slang."

Dit is een heel bijzondere passage. In Genesis 3 lazen we dat de slang door God gemaakt was, maar dat is niet zomaar een creatie geweest. God heeft engelen gemaakt, de morgensterren, de zonen Gods — je leest het allemaal — maar Hij heeft ook de slang gemaakt. Was dat zomaar iets voor Hem? Nee, Zijn hand leed geboortepijnen. Dit was een pijnlijke creatie. God wist wat Hij deed, maar het was pijnlijk om een tegenstander te maken die zoveel zou aanrichten.

Maar nogmaals: God weet wat Hij doet. Dat is misschien wel het allerbelangrijkste om je te realiseren. Ik zei al: lees gewoon wat er staat. Maak van de vorst van Tyrus geen Satan of een zogenaamde Lucifer. Nee, de Schrift zegt wat ze bedoelt en ze bedoelt wat ze zegt. En de Schrift zegt ook: Hij is de Schepper van alle dingen, ook van de diabolos die vanaf het begin zondigt, en ook van de slang. Dat was pijnlijk; Zijn hand leed geboortepijnen toen Hij hem voortbracht. Maar God weet wat Hij doet.

Ik zal u nog een schriftplaats noemen waarin dat zo prachtig beschreven wordt. Het illustreert precies het principe. God zegt in Jesaja 54 vers 16: "Zie, Ik ben het die de smid geschapen heeft, welke het kolenvuur aanblaast." De smid die mooie dingen maakt. "Maar Ik ben het ook die de verderver geschapen heeft om te vernielen." Zowel het een als het ander heeft een plaats in Zijn plan en Hij is de Schepper van dat alles. "Ik," zegt Hij, "zowel het een als het ander."

Dank God dat er niet een wezen is dat iets kan doen buiten God om. Ik ben God zo dankbaar dat ik dat mag weten. De hele christenheid verkeert eigenlijk in de waan dat er ooit iets mis is gegaan. Maar dat zou betekenen dat God een misser heeft begaan. Op het moment dat je zegt dat er iets mis is gegaan wat God niet gepland had, wat Hij niet wist of niet bedoeld had, dan ben je mooi de dupe. Want als het toen mis kon gaan in het verleden, wie zegt dan dat het in de toekomst niet weer mis kan gaan? Waar is dan de grond onder je voeten?

De grond onder onze voeten is: er is één God, en Hij plaatst alles. Het mooie, maar ook wat wij niet mooi vinden. De smid maakt Hij, maar ook de verderver die vernielt. Alles heeft een plaats in Zijn plan. God heeft alles gemaakt voor Zijn doel, zelfs de goddeloze voor de dag des kwaads, zoals Spreuken 16 vers 4 zegt. Alles is in Zijn hand. Hij mist nooit Zijn doel.

▶ 52:01 Jesaja 45: God Formeert het Licht en Schept het Kwaad ↑ hoofdstukken

Nou, dan is er nog de schriftplaats, de ultieme schriftplaats die ik daarvoor ook wil noemen. Die mag zeker niet onvermeld blijven als we het over deze dingen hebben: Jesaja 45. Daar lees je een schitterende passage; trouwens, in Jesaja wemelt het daarvan. Niet van de slang, maar van schriftplaatsen die spreken over de glorie van God.

Dan staat er: opdat men het wete, waar de zon opgaat in het oosten en waar zij ondergaat in het westen, dat er buiten Mij niemand is; Ik ben de HEER, er is geen ander. Die het licht formeert en de duisternis schept. Waar komt de vorst van de duisternis vandaan? De geboorte van de vorst der duisternis? God zegt: Ik ben het. Ik ben het die het licht formeert en de duisternis schept.

Dat doet Hij trouwens heel makkelijk. Om de duisternis te scheppen heb je helemaal niets nodig. Je hoeft alleen maar dat licht weg te nemen. Hoe maak je het duister? Dat mag wel: doe het licht maar uit. Als er geen licht is, dan is het duister. Ik ben het die licht formeert en de duisternis schept. En dan staat er: die vrede maakt – ik geef het nu even letterlijk weer, de Statenvertaling zit daar ook het dichtst bij – die vrede maakt en het kwaad schept. En het kwaad.

Dit zijn Bijbelse vanzelfsprekendheden. Natuurlijk, in de christelijke traditie heeft men dat allerwege ondermijnd. Dat komt omdat men niet echt één God heeft. Men heeft niet één God, maar daardoor heeft men eigenlijk ook geen God. Ik bedoel een God met hoofdletters, die alles in Zijn hand heeft. Ik bedoel: alles! Hij maakt vrede, maar Hij is ook degene die het kwaad schept. Ik, de HEER, doe dit alles. Ontneem Hem die eer niet. Hij is de Schepper van alle dingen en Hij is het ook die het licht formeert en de duisternis schept, de vrede maakt en het kwade schept. En als je dit weet...

▶ 54:30 Praktische Conclusie: Vrede Vinden in Gods Volkomen Soevereiniteit ↑ hoofdstukken

Als je dit weet en als je dit gelooft, dan heb je vrede in huis. Als je dit niet weet, dan heb je geen vrede. En als u nu zegt: "Ja, maar kun jij alles dan een plek geven in deze wereld?", dan zeg ik: nee. Ik begon vanmorgen mijn gebed en ik moest eraan denken, want ik heb vanmorgen nog eventjes het nieuws zitten bekijken. Toen zag ik al die toestanden op de Filipijnen; zo'n tyfoon die daar die eilandengroep benadert. Waarschijnlijk zijn er veel meer dan 10.000 doden gevallen en de ravage die het aanricht is enorm. Nou, noem maar op! En we hoeven niet eens naar de andere kant van de wereld te gaan; het kwaad doet zich op alle mogelijke manieren voor. Als je me dan vraagt of ik dat allemaal een plek kan geven, dan is het antwoord: nee. Waarom laat God dat gebeuren?

Want eigenlijk maakt het — sorry dat ik het even grof zeg — geen donder uit hoe je het probeert te verklaren. Je komt uiteindelijk toch bij de vraag uit, ook als je zegt dat God het alleen maar toestaat en het niet zelf doet. Want waarom staat Hij het dan toe? Is Hij dan niet machtig genoeg om het tegen te houden? Ik zal u vertellen, dit zijn heel ingrijpende dingen. Ik kreeg afgelopen vrijdag een bericht dat werkelijk afschuwelijk was. Het kwam van een ex-collega van mij, met wie ik jarenlang heb samengewerkt in de bloemen. Hij was pas vijftig jaar oud en heeft zich van het leven beroofd. Ik schrok me werkelijk kapot; ik vond het echt vreselijk.

Ik heb met hem heel vaak gesprekken gevoerd over de dingen van het Woord. Hij had heel vreselijke dingen meegemaakt in zijn leven en ik heb hem een keer horen praten — het kwam echt uit zijn tenen — over hoe hij over God dacht. Hij zei: "Als ik nog eens voor Hem verschijn..." — en hij was bepaald niet reformatorisch — "...dan heb ík niets uit te leggen." Hij keerde het juist om; hij zei: "Híj heeft wat uit te leggen, niet ik." Hij zei het echt zoals ik het nu zeg. Hij was zo verschrikkelijk boos op God over alle dingen die hij had meegemaakt in zijn leven. En als je al die dingen op een rij zet — en die lijst kun je oneindig lang maken — hoe kan dat dan? Kun je het uitleggen?

Het punt is: wij kunnen dat geen plek geven. Maar ik vertrouw Iemand die het wel een plek geeft. Want wie zijn wij nu helemaal? Wij weten als mensen niet eens hoe een amebe, zo'n eencellig wezentje, precies in elkaar zit. Het is een compleet wonder van God, maar wij begrijpen er niets van. We weten helemaal niets van de bron van het leven en dan zouden wij ons een oordeel aanmatigen over God en over de weg die Hij gaat? Wie denk je wel dat je bent? Ik heb het daar trouwens met die jongen ook over gehad, maar hij heeft dat helaas niet mogen zien.

Hoe belangrijk is het dat een mens dit hoort en weet: dat er Eén is die goed en kwaad een plek geeft. Wij kunnen het geen plaats geven, maar wat dan nog? Wie ben ik? Híj geeft het een plaats. En bij Hem gaat het nooit mis. Omdat Hij het een plaats geeft, komt het ook allemaal goed. Dat kwade is noodzakelijk kwaad om het goede doel dat Hij Zich gesteld heeft te bereiken. En Hij gaat het bereiken. Hij is nog lang niet klaar met Zijn werk. En wie zijn wij om nu al, terwijl Hij nog maar halverwege is — nog niet eens — een oordeel aan te matigen over waar Hij naartoe werkt?

Dit zijn zulke fundamentele dingen. Als je niet weet dat er één God is die alles, goed en kwaad, een plek geeft, dan heb je geen vrede. Dan heb je diepe onvrede. Het voorbeeld dat ik net gaf, was daar een duidelijk bewijs van. Daarom, mensen, dit is niet zomaar een kwestie van een bepaalde theologische visie over waar de duivel vandaan komt. Dit raakt de essentie: is er ooit bij God iets misgegaan? Ja of nee? Dan zeg ik: nee. Never, never, nooit. Hij is Degene die alles gemaakt heeft. Ook de duivel? Jazeker.

En u zegt: "Dan heeft Hij wel wat uit te leggen aan ons." Maar moet Hij wat gaan uitleggen? Hij is het die verklaart: "Ik ben het!" Hij is het die het licht formeert en de duisternis schept, die vrede maakt en het kwaad schept. Ik zou zeggen: Zijn Naam zij daarvoor geloofd en geprezen.