integer & integriteit
04-10-2020 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op zondag 4 oktober 2020 te Den Haag
Het Griekse ‘hosios’ is een woord dat in het NT ruim 10x voorkomt. In de gangbare vertalingen wordt het weergegeven met ‘heilig’ of ‘vroom’. Dat is wat lastig, omdat die vertaalwoorden al gereserveerd zijn voor een heel ander Grieks woord (> hagios), waardoor de betekenis verwarrend en vaag wordt. Hoe wordt ‘hosios’ in het NT gebruikt en hoe kan dit met één concreet woord worden weergegeven? Wat is het tegenovergestelde van ‘hosios’? En wat heeft het woord ‘hosios’ ons te zeggen, in het bijzonder in deze tijd? En bovenal: wat zegt het over onze GOD en zijn Zoon?
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie op het Thema 'integer en Integriteit'
- Taalkundige Inleiding: het Griekse Woord 'hosios'
- Lukas 1: de Combinatie van Integriteit en Rechtvaardigheid
- De Messias als de Integere in het Graf en als Hogepriester
- Praktische Integriteit in Bediening, Leiderschap en Gebed
- Efeziërs 4: de Integriteit van de Waarheid
- Timotheüs 3: het Gebrek aan Integriteit in de Laatste Dagen
- Openbaring 16: God als de Integere Rechter
Introductie op het Thema 'integer en Integriteit' ↑ hoofdstukken
Een hele goedemorgen ook allemaal, vrienden. Blij dat ik hier weer een keer mag zijn, ongepland min of meer. Want het kan zijn dat dit voor sommigen een teleurstelling is omdat u meende dat Erwin van Woudt hier zou spreken. Dat was inderdaad de bedoeling, maar Erwin werd geveld door... ik durf het woord haast niet meer te noemen, want ik word er alleen bij het horen al een beetje ziek van.
Maar goed, in ieder geval: goed elkaar hier te treffen. Het zou me niet verbazen als u denkt dat het wat vreemd is om deze titel, dit thema, hier besproken te zien: 'integer en integriteit'. Want als u een bijbelvertaling hebt, een gangbare bijvoorbeeld de NBG of de Statenvertaling, dan zult u dit woord daar niet in tegenkomen.
En toch, en dat is wat ik vanmorgen wil duidelijk maken, het woord komt wel degelijk voor in de Bijbel, althans dit begrip. Uiteraard niet als 'integer' en 'integriteit', want dat zijn Nederlandse woorden en de Bijbel is geschreven in het Hebreeuws en in het Grieks, maar niettemin is er een woord dat daar direct mee overeenkomt.
Taalkundige Inleiding: het Griekse Woord 'hosios' ↑ hoofdstukken
Ik neem u mee naar een taalkundige inleiding over een Griekse woordfamilie die ik voor het gemak even 'hosios' noem. Dat Griekse woord komt dertien keer voor in het Nieuwe Testament en ik zal dat straks nog wat uitsplitsen. In de gangbare vertalingen waar ik het zojuist over had, zoals de Statenvertaling en de NBG-vertaling van 1951, wordt het meestal weergegeven met 'heilig'. Maar daar zit een probleem: 'heilig' is namelijk tevens het vertaalwoord voor een totaal ander Grieks woord, namelijk 'hagios'. Dat is een heel ander woord, waarvan de betekenis inderdaad 'heilig' is. Je hebt dus in feite twee verschillende Griekse woorden die met één Nederlands woord worden weergegeven, zodat je in de vertaling niet meer ziet waarover het eigenlijk gaat: over 'hosios' of over 'hagios'. Het moet duidelijk zijn dat dit verwarrend is en de betekenis vertroebelt. Je weet simpelweg niet meer waar het over gaat.
Ik zal u dat illustreren aan de hand van een voetnoot in de Telos-vertaling. Sommingen van u kennen die wel als de zogenoemde Voorhoeve-vertaling. Voorhoeve was een Hagenaar uit vroeger tijden, dus in die zin zouden jullie hem allemaal moeten kennen. De Telos-vertaling is een heel goede vertaling; het feit dat ik die nu wat kritisch ter sprake breng, neemt niet weg dat het een geweldig mooie, vrij letterlijke en ook concordante vertaling is. Maar hier zie je nu typisch een voorbeeld waarbij het niet concordant is. Concordant betekent één-op-één, consequent. Want in de voetnoot van de Telos-vertaling zie je bij Handelingen 13 vers 34 het volgende staan over het woord 'heilig' – zij geven 'hosios' daar zo weer: "Dit is niet het gewone woord voor heilig, namelijk hagios, maar heeft op de mens toegepast de zin van rein, vroom en op God toegepast barmhartig, genadig."
Nou, zoek het maar uit, want dat betekent dus dat het zo'n beetje alles betekent: rein, vroom – wat trouwens ook een lastig woord is, zeker in het moderne Nederlands, omdat het vooral een negatieve betekenis heeft gekregen – en dan ook nog, als het op God betrekking heeft, barmhartig en genadig. Maar dat zijn betekenissen die zo enorm ver van elkaar af liggen, dat het begrip niet alleen verwarrend, maar daarmee ook heel vaag wordt. Het kan van alles betekenen. Eigenlijk zeg je dan niks meer, want als iets alles kan betekenen, dan zegt het feitelijk niets meer. Dan zou je ook gewoon 'blub' kunnen zeggen.
Ik vond dat een hele irritante gewaarwording, totdat ik er eens echt in dook en de Concordant Version tegenkwam. Ik prees de Telos-vertaling zojuist al omdat die een concordant vertaalprincipe hanteert, en daar ben ik altijd erg enthousiast over. Concordant betekent consequent. Die vertaling is niet bedoeld om mooi te klinken, maar om zo dicht mogelijk bij de grondtekst te komen. Hoewel dat in extreme zin onmogelijk is, blijft het het ideaal om zo dicht mogelijk, woord voor woord, bij de brontaal te blijven. Concordant betekent letterlijk ook 'eensluidend'. Wat ik in die Engelse Concordant Version tegenkom – een vertaling die echt helemaal op basis van dat principe is gemaakt – is dat het woord 'hosios' consequent wordt weergegeven met 'benign'. Dat betekent rechtschapen of, wat moderner gezegd: integer. En wat blijkt? In alle gevallen is die betekenis volstrekt passend. Daarmee wordt het vage begrip ineens heel concreet. Integer. Persoonlijk geef ik nog de voorkeur aan het woord 'integer' boven 'rechtschapen'. Van een mens of een schepsel kun je zeggen dat hij rechtschapen is, maar van de Schepper vind ik dat een lastig idee. Is Hij rechtschapen? Hij is toch niet 'geschapen'? Daarom is 'integer' in dit kader nog beter.
Ik wil u nog even iets taalkundigs doorgeven. Ik hou altijd wel van etymologie, de afleiding van een bepaald woord, omdat dit iets zegt over een begrip. Waar komt het vandaan? In het etymologisch woordenboek staat bij 'integer': onkreukbaar, rechtschapen; een terugvorming bij het oudere 'integriteit' (rechtschapenheid), naar de vorm van het Latijnse 'integer', en dat betekent 'gaaf' of 'geheel'. Trouwens, als u wiskunde heeft gehad, herinnert u zich misschien nog dat er gesproken wordt over integere getallen. Dat zijn gehele getallen: 1, 2, 3. Zodra er een komma achter staat, is het getal niet meer integer. Het is dus een gaaf, een geheel getal. Dat is wat integer betekent: het is gaaf, geheel. Integriteit is dus rechtschapenheid en houdt verband met het Franse 'intégrité', wat weer ontleend is aan het Latijnse 'integritas': zuiverheid, rechtschapenheid.
De taalkunde houdt hier nog niet op. Zoals ik al zei, komt dit Griekse woord 'hosios' dertien keer voor, maar in verschillende vormen. Als bijvoeglijk naamwoord komt het het meeste voor, en dan wordt het in vertalingen meestal weergegeven met 'heilig' of 'heilige', en één keer met 'vroom'. Het komt ook een keer voor als bijwoord, en dan wordt het eveneens vertaald met 'vroom'. Als zelfstandig naamwoord komt het twee keer voor, vertaald als 'rechtschapenheid' of 'integriteit'. Ten slotte komt het voor in negatieve zin, met het voorvoegsel 'a' – dus 'a-hosios', wat 'zonder hosios' betekent. Dat duidt op het onrechtschapene of het niet-integere. In de vertalingen wordt dat dan weer weergegeven met 'onheilig' of 'onverlaten'.
Het is al met al nogal divers, en daarom lijkt het mij goed om u te laten zien dat dit woordje 'hosios' allesbehalve vaag is. Het heeft werkelijk de betekenis van integer en integriteit. Ik wil niet alle dertien vindplaatsen langsgaan, want dat zou net even teveel tijd vergen, maar ik wil wel een aantal voorbeelden behandelen waar dit woord ineens zo enorm scherp en duidelijk voor de aandacht wordt geplaatst. We begrijpen allemaal wel waarom integer en integriteit zulke belangwekkende begrippen zijn. Het wordt in de ethiek vaak gebruikt, maar het wordt ook algemeen als een kwaliteit of eigenschap zeer hoog geschat. Van iemand die integer is, kun je op aan: die is gaaf en uit één stuk. Die doet wat hij zegt en die zegt wat hij doet. Het is één geheel, niet dubbel. Dat is wat besloten ligt in dat woord 'hosios'. We gaan eerst eens kijken naar de eerste voorbeelden.
Lukas 1: de Combinatie van Integriteit en Rechtvaardigheid ↑ hoofdstukken
We bladeren door het Nieuwe Testament naar de eerste vermelding van dit begrip, en die is meteen veelzeggend. We vinden die in Lukas 1. Aan het einde van dat hoofdstuk — een heel lang hoofdstuk — staat de lofzang van Zacharias vermeld. Je leest daar dat op een gegeven ogenblik de mond van Zacharias wordt geopend. Hij heeft een hele lange tijd niet mogen spreken, maar nu wordt zijn mond geopend en gaat hij spreken, of eigenlijk zingen. Je leest waarom hij God dankt voor het feit dat hij een zoon heeft gekregen met de naam Johannes. Dat was al voor zijn geboorte aangezegd: dat hij zo zou heten, wat hij zou gaan betekenen voor het volk van Israël en hoe hij de weg van Yahweh en de Messias, een neef van hem, zou bereiden.
Op een gegeven ogenblik lees je in vers 74 en 75 dat dit ertoe zou leiden om God onbevreesd te dienen "in integriteit en rechtvaardigheid voor zijn aangezicht, al onze dagen." In de NBG-vertaling en de Statenvertaling staat daar "in heiligheid". Maar heiligheid is een heel ander woord; het woord 'heilig' heeft een hele concrete, vaste betekenis. Dat moet ik in dit verband nog even vermelden. Het Griekse woord hagios betekent altijd 'gescheiden' of 'afgescheiden van het kwaad'. Afgezonderd in de positieve zin: afgezonderd voor Hem. En in de negatieve zin: afgezonderd van het kwade. Dat is heilig: apart gesteld. Dat is hagios. Maar dat is niet wat hier staat en daarom zou je het ook niet zo moeten weergeven. Dat is een heel andere gedachte. Het gaat hier niet over heiligheid, het gaat over rechtschapenheid, namelijk over integriteit.
Er zal een tijd komen — en dan gaat het over Israël en de volkerenwereld — dat God onbevreesd gediend zal worden in integriteit en rechtvaardigheid voor Zijn aangezicht, al onze dagen. Dit is een toekomstperspectief. God zal gediend worden en daar worden twee kwaliteiten, twee eigenschappen aan gekoppeld: integriteit en rechtvaardigheid. Waar ik op wil wijzen is dat dit woordpaar, rechtvaardigheid en integriteit, heel dikwijls samen wordt genoemd. Iedere keer weer opnieuw. Ik wil dat ook laten zien, want het is logisch waarom die twee begrippen bij elkaar horen.
Het verschil is dit: integriteit vertelt hoe of wie iemand is. Het zegt iets over je identiteit, over wie je bent. Dat je één geheel bent, uit één stuk. Het begrip rechtvaardigheid daarentegen heeft vooral te maken met hoe iemand doet, handelt of wandelt. Het heeft te maken met de activiteiten. Rechtvaardigheid heeft de betekenis van het woord 'recht' — of je dat nu met een kleine letter of met een hoofdletter schrijft, in beide gevallen klopt het. In de hoogste zin betekent het dat wanneer God rechtvaardig is, Hij recht doet. Hij is vaardig om recht te doen aan dat wat Hij gesproken en beloofd heeft. Als Hij een belofte heeft gedaan en Hij doet daar recht aan, dan vervult Hij datgene wat Hij heeft aangekondigd. Dat is Zijn rechtvaardigheid.
Maar het feit dat Hij rechtvaardig is, geeft aan dat Hij integer is. Je kunt van Hem op aan. Hij is één. Wat Hij zegt, dat doet Hij. Hij is niet dubbel, Hij heeft geen Januskop en Hij is niet verdeeld; Hij is één en Hij komt Zijn belofte na. Vandaar dat die beide begrippen, integriteit en rechtvaardigheid, inderdaad hand in hand gaan. Dat zie je hier iedere keer weer opnieuw. Het is soms ook een aanduiding voor iemand, heel wat keren zelfs, en dan gaat het vooral over de Heer Jezus Christus, de Messias. Ook daarvan wil ik een paar voorbeelden geven.
De Messias als de Integere in het Graf en als Hogepriester ↑ hoofdstukken
Petrus staat op het tempelplein op de pinksterdag, ook een Israëlitische feestdag. U ziet hier deze achtergrond en dat verwijst dan weer naar een ander Hebreeuws feest, namelijk het Loofhuttenfeest. Het is vandaag een week lang Loofhuttenfeest, oftewel Sukkot op zijn Hebreeuws gezegd, en al de attributen die hier staan herinneren daaraan. Straks kunnen we daar nog iets mee doen als we willen, maar dat is een ander Hebreeuws feest in de zevende maand.
Dit is een feest in de derde maand en Petrus voert dan het woord. De gelegenheid doet nu eigenlijk niet zo ter zake, maar wat Petrus doet, is op het tempelplein verantwoording afleggen van al die wonderlijke verschijnselen die de menigte had waargenomen om dat aan hen uit te leggen. Hij gaat vertellen wat er vijftig dagen eerder was gebeurd. 'Pinkster' betekent de vijftigste dag en vijftig dagen eerder was de dag van de eerstelingsschoof; toen is Jezus Christus opgestaan uit de doden. Hij legt dat uit en demonstreert dat aan de hand van lange citaten uit de Hebreeuwse Bijbel, die hij vermoedelijk uit zijn hoofd citeert. Hij laat aan de hand van de Psalmen en allerlei Schriftplaatsen zien dat wat er plaatsvond, voorzegd was in de Schriften.
Op een gegeven ogenblik citeert hij David in Psalm 16. Dat is een profetische psalm en daar spreekt David over het feit dat een andere David — wat 'geliefde' betekent — een nakomeling van hem die uit zijn lendenen zou voortkomen, ooit zou sterven en in het graf, in het dodenrijk of de hades terecht zou komen, maar daar niet zou blijven. Hij profeteert in de eerste persoon als zichzelf: "ik". Petrus legt uit dat David weliswaar "ik" zegt, maar dat hij spreekt over iemand die na hem zou komen. Midden in dat gedeelte wordt er gezegd dat David zich tot God wendt omdat: "U mijn ziel niet in de steek zal laten in het dodenrijk, noch uw integere...". Het klinkt wat vreemd misschien en u bent het niet gewend om dat zo te lezen, maar zo staat het er dus echt. Niet "uw heilige", maar "uw integere zult u geven om ontbinding waar te nemen." Wat hier in gewoon Nederlands staat, is dat David zegt: Uw integere zult u niet in het dodenrijk laten. Sterker nog, Hij zal zelfs geen ontbinding zien. Zijn lichaam zal niet ontbinden, dus Hij zou korte tijd na zijn begrafenis opstaan uit de doden.
Petrus steekt van wal naar aanleiding daarvan en zegt dat dit nu allemaal vervuld is. David sprak over de Zoon van David die na hem zou komen. Trouwens, dit vers wordt later ook door Paulus aangehaald in Handelingen 13. Die integere, dat is de Geliefde. Dit is letterlijk zo vervuld op die gedenkwaardige Hebreeuwse feestdag, op de dag van de eerstelingsschoof. Dat is wonderlijk hoor. Het is aardig om in dit verband te vermelden dat al die Hebreeuwse feesten die God heeft ingesteld als Zijn hoogtijden voor het volk van Israël — niet direct aan ons gegeven om te vieren, dat is een zijpaadje — letterlijk zijn vervuld op de exacte data. Op de 14e Nisan moest het paaslam geslacht worden en op die dag stierf het Paaslam. Op de dag van de eerstelingsschoof, de dag na de sabbat, verrees de Eersteling uit de doden. Inderdaad op de derde dag. Zijn lichaam had geen ontbinding gezien en Zijn ziel werd niet overgelaten aan het dodenrijk. Hij werd opgewekt, eens voor altijd, uit de doden, precies weer op een Hebreeuwse hoogtijdag.
Net zo goed heeft dit feest waar Petrus de uitleg bij geeft, de vijftigste dag of het Pinksterfeest en Wekenfeest, een exacte vervulling gekregen. Dat geldt trouwens ook voor de feesten in de zevende maand: van het bazuingeschal, Jom Kippoer en het Loofhuttenfeest dat nu gaande is. Al die feesten gaan een vervulling krijgen in de tweede komst, de wederkomst van Christus. Ik moet me nu even inhouden om daar niet te diep op in te gaan, maar het is geweldig hoe de Schriften op deze wijze inhoud krijgen.
Dit gaat over de integere in het graf. Er is nog één verwijzing en dat is in de Hebreeënbrief, waarin gewezen wordt op de hogepriester die Israël heeft. De Hebreeën worden aangeschreven, het Messiasbelijdende deel van het volk van Israël, en de schrijver — naar mijn inziens Paulus, hoewel hij zijn naam niet vermeldt — pakt in Hebreeën 7 nogal uit om te laten zien dat de hogepriester die wij kennen naar de ordening van Melchizedek is. Als u niet weet wie dat was, moet u de Hebreeënbrief maar eens lezen. Het is een schitterend verhaal over hoe alles zijn vervulling heeft gekregen. In vers 26 staat: "Want zulk een hogepriester past ons..." Dat wil zeggen: past ons, een geheiligd volk van Israël. Dan worden er diverse eigenschappen op een rijtje gezet en in de eerste plaats wordt er gezegd: "die integer is".
Kun je dat zeggen van al die andere hogepriesters die Israël gehad heeft? Van een aantal in ieder geval niet. Een man als Eli voldeed daar niet aan en in de maximale zin: wie voldoet daar wel aan? Als je doorleest in Hebreeën 7 lees je dat er aan de hogepriesters die Israël altijd gehad heeft altijd van alles mankeerde. Bovendien moesten zij altijd eerst voor zichzelf offeren omdat ze zelf niet volmaakt waren. Maar hier staat: "Zulk een hogepriester past ons die integer is, zonder kwaad, onbezoedeld, gescheiden van de zondaren en hoger dan de hemelen." Dat is de hogepriester die er nu is, die inderdaad niet gezien wordt. In feite leven wij nu in de tijd dat de hogepriester het offer gebracht heeft en vervolgens het heiligdom ingaat. Dat is trouwens het beeld van Jom Kippoer: de hogepriester gaat het heiligdom in, een beeld van de hemel, en daar wordt hij niet gezien. Dat is de tegenwoordige tijd. Het wachten is, zoals ook in de Hebreeënbrief wordt uitgelegd, op het moment dat de hogepriester uit het heiligdom komt om zijn volk te gaan zegenen. Maar hij is nu dus in het heiligdom en hij is nu hoger dan de hemelen. In Hebreeën 8, 9 en 10 wordt daar meer over gezegd, maar het gaat mij nu even om dat woord: integere.
Praktische Integriteit in Bediening, Leiderschap en Gebed ↑ hoofdstukken
Nog een voorbeeld: Paulus' integere dienst. In 1 Thessalonika 2 schrijft Paulus, nadat hij kort tevoren in Thessalonika was geweest – het huidige Saloniki. Hij had daar maar een korte tijd, een paar weken, het evangelie, het goede bericht van God, verteld. Nu schreef hij een brief vanuit Athene aan hen en blikt hij terug op de campagne. Hij zegt: "Jullie zijn getuigen, en trouwens ook God, hoe op een integere en rechtvaardige..." – ja, daar hebben we dat duo weer – "...en onberispelijke wijze wij voor jullie die geloven waren geworden." Paulus zegt dus eigenlijk: ik vertel iets wat jullie zelf kunnen bevestigen. Jullie zijn daar getuigen van, en God trouwens ook.
Paulus herinnert hen eraan dat niet alleen zijn boodschap integer, betrouwbaar en onder bewijs gesteld was, maar ook zijn hele wijze van doen. De wijze waarop hij hen had gepredikt, was zonder bijoogmerken en zonder valse motieven. Het ging hem niet om 'dit', zoals u weet dat het meestal gaat. Vandaar ook dat het begrip nog wel eens wordt gebruikt bij een profiel in het bedrijfsleven; ook in de politiek moet iemand integer zijn. Iedereen ziet wel in hoe belangrijk die eigenschap is, maar waar wordt het gevonden? Integer zijn betekent dat je zonder bijoogmerken handelt, zodat men weet: als hij dat zegt of als zij dat beweert, dan is dat ook zo. Dan is dat niet zomaar een losse vlodder of iets wat je op allerlei slinkse wijzen weer anders kunt uitleggen, zodat je eigenlijk niet weet wat je aan iemand hebt.
Nee, integer. Paulus zegt: jullie zijn ervan getuigen dat wij inderdaad integer, rechtvaardig en ook onberispelijk waren, zonder dat iemand daar een aanklacht tegen kon indienen of daar de vinger op kon leggen. Hij zegt: zo zijn wij voor jullie die geloven geworden. Wat een getuigenis van wat die Thessalonikers inderdaad van Paulus' optreden konden zeggen.
In de Titusbrief zien we een ander voorbeeld. Paulus had Titus achtergelaten op het eiland Kreta. Dat is niet verkeerd, zou je zeggen, maar het was niet om daar vakantie te vieren. Hij was daar om nog het een en ander te doen en om in de diverse gemeenschappen die daar op het eiland waren ontstaan, mensen aan te wijzen die toezicht zouden houden: de opzieners. Eén van de eigenschappen die voor hen gegeven wordt, is integriteit. Paulus schrijft aan Titus dat de opziener – of de 'omziener', een andere vertaling die ik eigenlijk nog mooier vind – integer moet zijn. Episkopos is het woord; degene die opziet. Wij spreken van een jachtopziener en dat heeft iets van autoriteit, maar iemand die 'omziet', dat heeft te maken met iemand die zich bekommert om de kudde, het gezin of het huis.
Zo'n opziener moet niet aan te klagen zijn. Er worden een aantal eigenschappen gegeven die van belang zijn om zo'n functie uit te oefenen. Dat lijkt me duidelijk, en dan noemt hij nog een heel aantal andere dingen en gaat hij voort: gastvrij, houdend van het goede, liefhebber van het goede, met gezond verstand – dat is trouwens een begrip apart – rechtvaardig en integer. Ja, weer die combinatie; ik kan het niet nalaten om daar iedere keer op te wijzen. Je vindt die twee steeds bij elkaar: rechtvaardig en integer. En ook dat hij zichzelf onder controle heeft, niet uitvaart en zich niet laat gaan; zelfbeheersing hebbend. Maar ook hier weer: rechtvaardig en integer. Niet alleen in zijn handel en wandel, in wat hij doet, maar hijzelf is integer. Hij is iemand uit één stuk, gaaf.
Integere handen, ja, dat bestaat ook nog. Ik neem u mee naar 1 Timotheüs 2. Daar schrijft Paulus ook een persoonlijke brief, dit keer niet aan Titus maar aan zijn medewerker Timotheüs. Hij zegt daar iets wat nog wel eens misverstaan wordt, daarom vind ik het goed om daar even op in te gaan. Hij zegt: "Ik bedoel dan dat de mannen bidden in elke plaats opheffende..." – het is een wat letterlijke weergave – "...integere handen zonder boosheid en redenering." Je moet er wel iets bij zeggen, want als je te snel ophoudt met lezen, dan lees je de zin verkeerd.
Paulus zegt niet: "Ik bedoel dan dat de mannen bidden in elke plaats." O, denkt men dan, Paulus zegt dus dat we moeten bidden op elke plaats. Nee, dat is niet wat hij zegt. We moeten wel doorlezen. Hij zegt ook niet dat de mannen moeten bidden door hun handen op te heffen, als een voorschrift of aanwijzing voor een gebedshouding. Het is geen fysieke houding die wordt voorgeschreven. Het was trouwens wel de normale manier om te bidden; het is niet alleen de houding van geven, maar ook van openstellen en ontvangen. Een hele mooie houding, als u het mij vraagt. Persoonlijk vind ik het een veel mooiere houding dan gevouwen handen. Dat laatste is vooral iets van: ik zorg dat ik niet met mijn handen aan andere dingen zit of afgeleid word. Nee, het opheffen van handen spreekt net zozeer tot de verbeelding als knielen. Bij knielen maak je jezelf klein en buig je de knieën; dat is een uitbeelding, een expressie van onderschikking, maar ook om Hem groot te maken. Afijn, het opheffen van handen is een hele Bijbelse, vanzelfsprekende houding, maar het is geen voorschrift voor hoe men zou moeten bidden.
Nee, het gaat erom: "Ik bedoel dan dat de mannen bidden in elke plaats opheffende integere handen." Hij zegt dus niet dat jullie in elke plaats móéten bidden, maar dat áls jullie bidden, op welke plaats dan ook, en jullie heffen daarbij je handen op, dat dit dan integere handen moeten zijn. Dan krijg je een andere betekenis. Dit vers wordt wel eens gebruikt om aan te geven dat we overal zouden moeten bidden en onze handen dan moeten ophouden, maar dat staat er niet. Het accent ligt op die integere handen; dat wanneer je bidt, dat gedaan wordt met integere handen.
Wat hij daarmee bedoelt, is niet zo moeilijk, want het staat er pal achter: zonder boosheid en zonder agressie. Handen gebruiken we namelijk ook bij agressiviteit, en dan zijn het geen integere handen meer. Met een mes erin bijvoorbeeld, maar zelfs dat hoeft niet; een opgeheven hand kan ook al vrij agressief overkomen. Je zou er mooie plaatjes van kunnen maken. Maar hier gaat het om bidden zonder boosheid en zonder redenering. In de NBG-vertaling staat trouwens "twist". "Redeneren" is hier in de zin van eindeloze discussies die alleen maar over de redenering gaan. Paulus heeft het daar niet zo op, dat blijkt wel uit zijn brieven. Hij heeft het over dingen onder bewijs stellen. Je kunt redeneren tot je een ons weegt zonder dat je werkelijk je bewijs geleverd hebt. En die handen kun je inderdaad gebruiken om te redeneren, dan doe je dit gebaar. Maar wees integer. Zulke handen, dat zijn inderdaad integere handen.
Efeziërs 4: de Integriteit van de Waarheid ↑ hoofdstukken
Nog één voorbeeld, Efeze 4, dat is een mooie. De integriteit niet van iemand, maar van iets zou je kunnen zeggen, namelijk van de waarheid. Efeze 4 vers 24. Daar zegt Paulus – en ik val midden in de zin – dat we de nieuwe mens zouden aantrekken als een kleed. En de nieuwe mensheid, dat is de mensheid die God niet alleen van zins is te maken, maar waar Hij in feite al een begin mee heeft gemaakt met de nieuwe mens: Christus zelf. Hij is eigenlijk het prototype van de nieuwe mensheid. En die heeft een aantal kenmerken. Ze is geschapen overeenkomstig God, in overeenstemming met Hem. Dan staat er: in rechtvaardigheid en integriteit.
Ja ja, daar hebben we ze weer, die twee. Maar let op: in rechtvaardigheid. In de meeste vertalingen komt het niet uit de verf. Dan staat er: geschapen in waarachtige gerechtigheid en heiligheid. Ja jammer, want dan gaat er toch heel veel van wat Paulus werkelijk zegt verloren. Er staat letterlijk: in rechtvaardigheid en integriteit, of rechtschapenheid, van de waarheid. De integriteit van de waarheid. En die is mooi, die is heel mooi. Want wat daarmee gezegd wordt, is dat de waarheid integer is. Dat is in feite ook een kenmerk van de waarheid. De waarheid spreekt zichzelf nooit tegen.
Het kenmerk van waarheid is de eenheid van voorstelling en werkelijkheid. Als die twee kloppen... Als ik iets zeg en het klopt niet met de toedracht, dan is dat verdeeld. Maar als het één is, dan is het waarheid. De waarheid is één, is integer. Er is ook maar één waarheid. Dat is niet modern wat ik nu vertel, want tegenwoordig heeft iedereen zo zijn eigen waarheid. Nou, dat is gewoon... laat ik dat woord niet gebruiken, maar: larie. Er is één waarheid. Er zijn wel vele leugens trouwens. Ik bedoel, als ik zeg: 2 plus 2, dan is er maar één waar antwoord. Hoeveel leugens, hoeveel onware antwoorden zijn er? Nou, eindloos. Je kan elk getal noemen tot in het oneindige en ze kloppen geen van allen, met uitzondering van één, namelijk vier. Dat is waar. Er is één waarheid en er zijn vele leugens.
Daarom wordt dat tegenwoordig ook zo vaak tegengesproken. Aanvaarding van waarheid maakt ook één. Omdat er maar één waarheid is, komen we bij elkaar als we de waarheid zoeken; dan vinden we elkaar per definitie. Terwijl leugens juist verdeeldheid creëren. Niet alleen tussen mensen, maar zelfs in een mens zelf. Nou dreigt het de psychologische toer op te gaan, maar het is echt zo dat een mens die liegt – zeker als je kijkt naar pathologische leugenaars – uiteindelijk compleet geschift wordt. Je kan niet zo leven. Je moet ook heel veel onthouden, dat weet u ook hè? Kijk, iemand die de waarheid spreekt, hoeft maar één ding te weten: namelijk hoe het gegaan is. De werkelijkheid. Iemand die liegt, ja, die moet heel veel onthouden. Die moet onthouden wat hij ooit gezegd heeft. Hij moet weten hoe het was en hoe het echt is. Hij moet weten hoe hij iets verteld heeft. Maar als je dat één keer gedaan hebt, dan heb je om een leugen weer te handhaven vaak weer een andere leugen nodig. Dus de leugen vermeerdert zichzelf. Wat dat betreft is ze zeer vruchtbaar, dat wel.
Leugens creëren verdeeldheid, maar daarentegen is de waarheid integer en de nieuwe mens wordt gekenmerkt door rechtvaardigheid en de integriteit van de waarheid. Dat is een geweldige eigenschap. En als we de waarheid zoeken – en ik bedoel dat op een laag niveau: gewoon vertellen, gewoon echt zijn, puur – zo is het. Dan hebben we het dus niet over opinies, want dan komen we weer in de sfeer van die redeneringen. Opinies, mijn mening... ja goh, daar zijn er zoveel van. Nee, gewoon dat wat bewezen is. Want dat heeft te maken met de waarheid. Gewoon wat iedereen kan zien en getuigen. Is het waar of niet? Klopt het? De integriteit van de waarheid is een geweldige eigenschap van de nieuwe mens.
Timotheüs 3: het Gebrek aan Integriteit in de Laatste Dagen ↑ hoofdstukken
Wanneer integriteit zeldzaam wordt – want daar wil ik ook nog wat over vertellen – wees ik u bij de inleiding al even op het feit dat het woord 'integer' in sommige gevallen ook negatief gebruikt wordt, namelijk als 'niet-integer'. Ik wil u daar graag mee naartoe nemen. 2 Timotheüs 3 is naar mijn mening zeer actueel. Waar heeft Paulus het in dit gedeelte over? Als u begint in vers 1, dan waarschuwt hij Timotheüs dat er in de laatste dagen gevaarlijke tijden zullen aanbreken. Het gaat hier over de laatste fase van de christenheid, het christelijk getuigenis hier op aarde. Paulus is daar niet optimistisch over. Hij is geweldig optimistisch over de toekomst, maar als hij het heeft over de christenheid, over dat wat zich met die naam tooit, dan is hij realistisch. Het heeft een naam van godsvrucht, zo zegt hij dat later in dit hoofdstuk; het heeft een reputatie van eerbied aan God, maar het is slechts een schijn. De kracht ervan verloochenen ze. Paulus zegt tegen Timotheüs: weet wel dat de christenheid als geheel compleet gaat afdwalen. Dat is niet optimistisch. Men heeft misschien een schijn, men noemt de naam van God en men noemt zich zelfs bijbelgetrouw, maar hij zegt dat het geheel en masse zal gaan afwijken.
Dat verval zou zich overigens al veel vroeger gaan inzetten; dat had hij ook al eerder tegen Timotheüs gezegd. Hij zei: na mijn heengaan zal dat proces al beginnen. Maar uiteindelijk, in de laatste fase, blijft er van de christenheid eigenlijk bijna niks meer over. Het grote geheel is afgeweken. Ik denk dat het buitengewoon belangrijk is om dat te bedenken. Ga niet kijken naar hoe er in het algemeen in de christelijke wereld over zaken gedacht wordt als een soort handvat of aanwijzing voor hoe wij ons moeten opstellen. Nou ja, er is wat voor te zeggen als je daarmee bedoelt: als de christenheid er op grote schaal zo over denkt, dan zal het waarschijnlijk wel anders zitten. Dan klopt het wel.
Paulus zegt dat in de laatste fase de mensen op een bepaalde manier zullen zijn, en dan heeft hij het niet over de mensheid in het algemeen, maar over hen die een schijn hebben van godsvrucht. Kijk maar verder in vers 2, 3 en 4. Daar staat het letterlijk. Hij noemt een heel aantal eigenschappen en ik denk dat je ze eigenlijk één voor één zou moeten bespreken om te zien hoe we dat nu inderdaad zien voltrekken. Liefhebbers van zichzelf: het gaat allemaal over 'ik' en 'mij'. Dat is zo belangrijk. Dat staat op nummer één: dat ik mijzelf ontplooi, dat ik maar ga ontplooien. Liefhebbers van geld: ook in de christenheid speelt geld een heel grote rol, en dan heb ik het niet alleen over het welvaartsevangelie dat alleen maar op kapitaal en geld is gericht. Maar ook: arrogant – het beter weten dan God zelf – hoogmoedig, lasteraars en voor ouders ongezeggelijk. Er is zelfs een hele beweging van de anti-autoritaire opvoeding. Ondankbaar, want ja, alles wat je bereikt, dat heb je toch maar mooi met elkaar gedaan. En daarom noem ik het: niet-integer.
Paulus wijst in vers 1 op het feit dat die laatste dagen gevaarlijke tijden zijn. Weet u waarom gevaarlijk? Gevaarlijk omdat je dreigt als gelovige daarin meegesleurd te worden. En dat gebeurt zomaar. Weet u waarom? Daar hoef je echt niks voor te doen. Om met de stroom mee te gaan hoef je niets te doen. Een dode vis gaat gewoon met de stroom mee; daar zit echt beweging in hoor, in een rivier, maar die vis drijft slechts mee. Dat is een kenmerk van een dode vis. Een levende vis niet, die zwemt tegen de stroom in. Soms is het zo, als u weet hoe dat is op het strand wanneer u in een mui of een enorme stroming terechtkomt, dat je eigenlijk heel hard moet zwemmen om alleen al op dezelfde plek te blijven. Om simpelweg te blijven staan op het fundament – je zou zeggen: dat doe je gewoon – is in de praktijk heel veel energie nodig. Waarom? Omdat iedereen met de stroom meegaat. Omdat iedereen zegt: "Ja, maar dat is toch niet normaal?" Maar ook dat wat normaal is, dat verandert dan. Als iedereen meegaat, dan ben jij, als je normaal blijft, ineens abnormaal geworden. Ik zou dit kunnen uitwerken, maar dat doe ik nu niet. U begrijpt wat ik bedoel: om te blijven staan op het fundament is veel kracht nodig omdat de stroom zo sterk is.
In de NBG-vertaling staat dat het 'zware tijden' zullen zijn, maar dat staat er niet. Het zijn letterlijk gevaarlijke tijden. Gevaarlijk omdat je zo gemakkelijk meegenomen wordt in die mui, om het zo maar te zeggen. Men zal niet-integer zijn; dat is generaliserend gezegd. Men is in het algemeen niet-integer in die laatste fase van de christenheid. Ik durf daar rustig het jaartal 2020 aan te koppelen, want het duurt allemaal niet zo heel erg lang meer. In die laatste fase is integriteit in het algemeen, en in de christenheid in het bijzonder, zeldzaam. Is dat een compliment? Nee, dat is het niet, maar het is wel wat Paulus tweeduizend jaar geleden al voor zich zag. Zo zal het gaan. Wees daar attent op! Let erop, zodat je weet wat je mag verwachten en zodat je ook weet wat je te doen staat. Dan valt het ook niet tegen als je ziet dat de hele wereld en masse wordt meegenomen en wordt meegesleurd door een enorme informatiestroom. Dat is tegenwoordig heel makkelijk. Goed, met die gedachte over het niet-integere karakter van deze tijd wil ik afsluiten, want het wordt inderdaad tijd om af te ronden.
Openbaring 16: God als de Integere Rechter ↑ hoofdstukken
We gaan naar de integere rechter, naar God. We gaan naar Openbaring 16. Daar staat in vers 5 dit geschreven. Openbaring, dat is de tijd waarin Jezus Christus openbaar zal worden. Hij is nu verborgen; Hij is de hogepriester in het heiligdom en Hij wordt niet gezien. Dat is typerend voor de tijd waarin wij leven, maar Hij zal straks geopenbaard worden. Over die tijd gaat de Openbaring in de volkerenwereld. Johannes getuigt daarvan; hij heeft een tijdreis meegemaakt, want hij werd meegenomen en verplaatst in de dag van de Heer. Hij heeft dat allemaal gezien, hij heeft een tijdreis gemaakt en deze nabije toekomst aanschouwd.
Dan zegt hij op een gegeven ogenblik in Openbaring 16 vers 5, bij de derde schaal als ik me niet vergis: "En ik hoorde de boodschapper van de wateren zeggen: 'Rechtvaardig bent U, die is en die was...'" – daar ga ik even aan voorbij, het gaat hier over een engel, over de boodschapper – "...rechtvaardig bent U, die is en die was." Elders wordt nog gesproken over 'die was, die is en die komen zal', maar dat wordt hier niet gezegd om een heel eenvoudige reden: Hij is inmiddels gekomen. Hier, in deze fase van de Openbaring, is Hij inmiddels gekomen. En dan staat er: "U bent rechtvaardig, die is en die was, de Integere."
In de NBG-vertaling staat hier dat er zou moeten staan 'de heilige'. Hij is natuurlijk wel de heilige, maar dat is niet wat hier staat. Er staat hosios: de Integere. "De Integere, dat U deze dingen oordeelt." Het gaat daar over de gerichten die niet mals zijn en die over de aarde zullen gaan. Maar het geweldige is dat er een God is die rechtvaardig is. Ook hier staan die twee begrippen weer bij elkaar: rechtvaardig en integer.
Weten jullie wat ik nou zo geweldig vind? De God die alles recht gaat zetten, is volstrekt rechtvaardig. De oordelen zijn proportioneel. De Bijbel kent niet zoiets als een eindeloze verdoemenis. Dat is een christelijke leer, maar de Bijbel kent dat niet; dat is niet proportioneel. God richt altijd met een doel: om de dingen recht te zetten. Dat is Zijn rechtvaardigheid. God zet de dingen recht, Hij brengt de dingen ook terecht en daar gebruikt Hij soms de harde hand voor. Als men niet wil horen, dan moet men voelen. Maar dat doet Hij rechtvaardig en integer. Hij is volstrekt betrouwbaar. Dat is zo geweldig: het oordeel is toevertrouwd aan de God die integer is.
Dat is trouwens ook wat het meest karakteristieke is voor God. Elke dag dat een Jood opstaat, vele keren per dag, zal hij zeggen: "Onze God is Yahweh, Elohim, Hij is Echatz." Dat wil zeggen: Hij is één. De Heer onze God, Hij is één. Dat is feitelijk wat het betekent: Hij is integer. Niet alleen maar in de zin van 'er is er maar één', maar ook 'Hij is één'. Je kunt volstrekt op Hem aan en dat wat Hij spreekt, dat doet Hij.
Dat is het geweldige van de God die wij mogen kennen. Door op Hem te zien, ga je de waarde van integriteit ook onderkennen en beleven. Dat is zo’n geweldige eigenschap. Wat is het een enorm voorrecht dat we een God kennen die integer is en een Woord mogen kennen dat absoluut betrouwbaar en solide is, waar we van op aan kunnen. Aan de hand daarvan mogen wij inderdaad ons leven leven. Daar wilde ik het graag bij laten.
UltimateGoodNews