GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

rust voor vermoeiden

27-09-2020 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op zondag 27 september 2020 te Zoetermeer

In een wereld zonder GOD hangt alles van de mens af. Dat geldt ook voor de godsdienstige wereld. Ook daar hangt de toekomst van de mens af of hij of zij zich goed gedraagt dan wel een goede keuze maakt. Een mens moet dit en hij mag dat niet. “Je zult” en “je zult niet”. “Eis op eis, wet op wet”. Wat een verademing dat in zo’n wereld de uitnodiging klinkt: “komt allen tot Mij, die vermoeid en belast zijn… en je zult rust vinden voor je zielen”!
Een studie n.a.v. Matteüs 11:25-30.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De studie behandelt de bekende uitspraak van Jezus waarin Hij rust belooft aan vermoeiden en belasten, direct geplaatst in de context van de afwijzing door religieuze leiders in Galilea. Religie (re-ligare) bindt mensen vast met onmogelijke eisen en wetten, wat onvermijdelijk leidt tot zwoegen en diepe frustratie. Hiertegenover staat het nieuwe verbond, dat geen prestaties eist maar uitsluitend beloften bevat waarbij God Zelf het werk doet. Door te beseffen dat God alles beheerst en Zelf de ogen opent en sluit, wordt een mens bevrijd van het religieuze juk. Werkelijke rust ontstaat niet door te proberen onmogelijke opdrachten te vervullen, maar door te vertrouwen op Zijn volbrachte werk.

“God geeft zijn belofte en dan eist Hij niet meer, maar dan geeft Hij. En dat is rust.”

De Context van Mattheüs 11: Afwijzing in Galilea ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, vrienden, heel graag eens meenemen naar een passage in Matteüs 11 en ik heb het als titel meegegeven – en dat was niet zo moeilijk om te bedenken: rust voor vermoeiden. Want daar vinden we die tekst die toch tamelijk bekend is: "Komt allen tot mij die vermoeid en belast zijn en ik zal jullie rust geven." Maar ik wil ook wijzen op de hele context, de hele samenhang van dat bewuste vers en dat wat eromheen staat.

En ik begin dan te lezen in Matteüs 11 vers 25. En dan staat er – en u weet, in deze vertaling die is vrij letterlijk, dus die komt niet direct overeen met de NBG-vertaling of de Statenvertaling, maar is gebaseerd op de woord-voor-woordweergave, dus nogal letterlijk – letterlijk staat er: "In die periode" of "bij die gelegenheid" eventueel. En door het zo te introduceren verwijst de schrijver dus heel duidelijk ook naar het voorgaande, het direct voorafgaande wat daarin plaatsvond en dat betekent dat je naar vers 16 tot 24 moet kijken.

Wat daar beschreven wordt is dit: dat de Heer Jezus actief was daar in Noord-Galilea, in de streken waar Hij woonachtig was, in Kapernaüm. U weet, Hij is opgegroeid in Nazareth, maar op zijn dertigste is Hij verhuisd naar Kapernaüm. Hij is daar in de streken rond het meer zeer actief geweest. Je leest ook dat met name uit de zijde van de leiding – en zo is het altijd gegaan – er heel veel verzet was. Terwijl de scharen dikwijls graag naar Hem luisterden, alhoewel, ik moet erbij zeggen dat zij zijn woord niet werkelijk begrepen. Maar er was zoveel verzet juist vanuit de leiding van de synagogen, de schriftgeleerden, de farizeeën en de sadduceeën. Zij die het voor het zeggen hadden, die moesten dus niets hebben van zijn boodschap. En daar stuitte de Heer Jezus voortdurend op en dan lees je ook dat ze Hem afwezen.

Nou, en als je dan die passage van 16 tot 24 leest, dan staat daar ook inderdaad beschreven dat de Heer Jezus... en dat is niet mals zoals Hij zich daarover uitspreekt. Dat is een: "Wee u, Chorazin, wee u, Betsaïda, wee u, Kapernaüm." Dat was de stad waar Hij leefde en woonachtig was. Hij zegt: "Want als ooit in Sodom en Gomorra de wonderen hadden plaatsgevonden die Ik in jullie verricht heb, dan hadden ze zich al lang in zak en as bekeerd." Dus daar klinkt iedere keer dat "wee"; hoe is het mogelijk dat Hij op zulk massief ongeloof stuitte. En het is dat wat in dat voorgaande gedeelte dus beschreven wordt: die afwijzing in Galilea.

Ik moet er nog iets bij zeggen. Dat zeg ik vooral zonder daar nu al te zeer op in te gaan, maar ik zeg het eigenlijk vooral voor de fijnproevers: namelijk dat dit gedeelte vanaf vers 25 typologisch – in beeld of in symboliek of hoe je het ook maar zeggen wilt – feitelijk verwijst naar onze tijd. Namelijk: Israël, de synagoge zo u wilt, het jodendom wijst Hem af en wat daarop volgt na Israëls verwerping is dat de Heer zich dan richt tot iedereen. En je vindt dat ook in Jesaja 49, waar we trouwens ook ooit eens een keer één of twee bijeenkomsten aan hebben gewijd, waar dat profetisch al wordt gezegd dat de Messias dan zegt, de knecht van JAHWEH: "Tevergeefs heb ik mij ingezet om de stammen van Israël te bereiken." En dan zegt God: "Ja, maar nou ga Ik jou stellen tot een licht voor de natiën." Dus terwijl Israël de boodschap afwijst, gaat het vervolgens naar de natiën. En in feite zie je daar al een verwijzing naar de bediening van de apostel Paulus. Dus ik wilde daar graag toch eventjes op gewezen hebben.

Jezus' Gebed: de Soevereiniteit van God in Geloof ↑ hoofdstukken

Het jodendom wijst Hem af en in die periode, heel uitdrukkelijk in die setting en context, antwoordde Jezus. Dat was Zijn reactie. Hij sprak, en dit is dus een gebed: "Ik juich U toe, Vader." De NBG-vertaling zegt: "Ik dank U, Vader", maar letterlijk staat er eigenlijk iets van: "Ik juich U toe."

Dat staat in het Grieks, en het is heel interessant om daar even op te wijzen, want dan zie je hoe eenvoudig maar treffend het Grieks is opgebouwd. Er staat het woordje ex-omologeo. Nou, dat woordje homo kennen we wel: gelijk, hetzelfde. Logeo heeft te maken met spreken, ook in verband met '-logie'. En ex is een voorzetsel en dat betekent 'uit'. Denk aan expressie: de druk van binnenuit naar buiten. Ex-omologeo is dus eigenlijk 'hetzelfde zeggen', belijden, maar dan van binnenuit. Zoals je bijvoorbeeld leest in Filippenzen 2, dat er een moment komt aan het einde van de hele historie van de aionen dat elke knie zal buigen en elke tong zal belijden. Daar wordt ditzelfde werkwoord gebruikt. Het is van binnenuit; niet onder druk van buitenaf, maar een drang van binnenuit. Men kan niet anders dan tot die erkenning komen, en vandaar ook dat 'toejuichen'. "Ik juich U toe, Vader!"

Het is zo opmerkelijk dat het gebed van Jezus op die manier begint. Moet u zich voorstellen: Hij had zozeer gearbeid in de synagogen, zoveel wonderen verricht, tekenen gedaan en zoveel gepredikt, en dan stuit Hij op zoveel tegenstand. Je zou denken dat de menselijke reactie er een is van teleurstelling en frustratie. Het idee dat je tegen een muur oploopt. Je zou het zo duidelijk willen zeggen – dat heb je ook gedaan – en toch vindt het geen weerklank. Dat is zwaar frustrerend. Maar Jezus zegt dan: "Ik juich U toe, Vader." En dan staat er ook bij: "Heer van de hemel en de aarde."

Wat daarmee gezegd is: U bent Degene. Ik richt mij nu tot God de Vader, de oorsprong, maar Hij is de Heer. Dat wil zeggen: Degene die hemel en aarde beheerst, die alles in Zijn hand heeft. Alles is onder Zijn controle. Dat is het grote geheim dat in feite in dit ene vers al besloten ligt. Wat er ook gebeurt, al is het nog zo frustrerend voor ons vanaf de onderkant bekeken – zeg maar vanuit menselijk perspectief – er is een God die alles onder controle heeft. Wij denken dat er dingen misgaan, maar bij Hem niet. Bij God gaat er nooit iets mis. Als er één ding is dat de afgelopen veertien jaar hier geklonken heeft (het staat ook op de voorpagina van mijn website): bij God gaat er nooit iets mis. Nooit. Alles verloopt volgens Zijn plan.

In onze beleving misschien wel; dan kun je tegen een muur oplopen, dan gaat er van alles fout, dan had je andere verwachtingen en gaat het anders. Ja, maar je hoeft toch niet te denken dat God op een plan B moet overschakelen? Echt niet. Alles is onder controle. Hij is de Vader, Hij heeft een hart voor Zijn schepping – Hij heeft het immers Zelf gemaakt – en Hij beheerst alles. Hemel en aarde heeft Hij in Zijn hand. He’s got the whole world in His hand, en elk detail, niets gaat buiten Hem om. Als je dat beseft, dan kun je Hem toejuichen.

Als ik dan iets niet begrijp... ja, maar ik ben God ook niet. Wat weet ik nou? Ik weet niets. Ik heb zo'n piepklein gezichtsveld, niet alleen in ruimte maar ook in tijd. Wat weet ik van wat er allemaal voor mij ligt? Wat weet ik van wat er nog gaat volgen? Hoe kan ik de dingen beoordelen? Maar je kunt wel vertrouwen hebben in die God die werkelijk Vader is, die alles beheerst: hemel en aarde. En dan staat er nog iets bij, want Hij juicht Hem ook om een specifieke reden toe.

Verborgen voor Wijzen, Onthuld aan Onmondigen ↑ hoofdstukken

Ik juich U toe, Vader, Heer van de hemel en de aarde. Jezus voegt daar nog iets aan toe: dat U deze dingen – alles wat Ik nu naar voren heb gebracht in Israël, in de synagogen en onder de scharen in de landstreken rond het meer van Gennesareth – hebt verborgen voor wijzen en verstandigen. Wat zo opmerkelijk is aan de situatie waar Jezus op stuitte, namelijk het ongeloof van met name de godsdienstige leiding, is dat Hij niet alleen vaststelt dat zij niet geloven. Dat zij niet geloofden, was een feitelijke beschrijving van wat de Heer meemaakte. Maar zoals de Heer Jezus het hier formuleert, is dat U deze dingen verbergt voor wijzen en verstandigen. Dat wil zeggen: voor degenen die menen wijs en verstandig te zijn, tussen aanhalingstekens. Het ongeloof van die godsdienstige leiders is uiteindelijk ten diepste een daad van God Zelf.

Dat is een harde les, dat weet ik. Het feit dat geloof niet van jezelf is, maar dat geldt dus ook voor ongeloof. Ik wil u ter toelichting even meenemen naar Johannes 12 om te laten zien dat dit werkelijk zo is; ik haal er even een tweede getuige bij. Ik zou er nog wel drie, vier of acht bij kunnen halen, maar laten we tevreden zijn met twee getuigen. In Johannes 12, een stuk later in de bediening van Jezus wanneer Hij in Jeruzalem is, staat als commentaar van de schrijver Johannes over de godsdienstige leiding, het Sanhedrin met name: "Daarom konden zij niet geloven." Ze konden niet geloven. Misschien wilden ze het wel, maar ze konden het niet.

Johannes geeft daar een toelichting bij, omdat de profeet Jesaja eeuwen eerder in Israël al eens had gezegd: "Hij heeft hun ogen verblind en hun hart verhard, opdat zij niet met de ogen zouden waarnemen en met hun hart zouden verstaan." Het citaat gaat nog verder, maar het gaat nu even om het punt dat God Zelf degenen is die de ogen sluit en de ogen opent. Als je dingen mag zien van Zijn Woord, dan hoor je vaak dat bekende evangelische geluid: "Ik heb voor Jezus gekozen." Dat is echter zo volstrekt onbijbels; het is zelfs een vorm van ongeloof. Hij is het die ogen heeft, Hij opent de ogen en Hij sluit ook de ogen om ze op Zijn tijd weer te openen. Dat betekent dat het allemaal van Hem komt. Als je dingen mag zien, dan is dat omdat Hij je ogen heeft geopend.

Als iemand de dingen niet ziet, dan kun je zeggen dat dit ongeloof is. Ik heb er zo duidelijk op gewezen, ik heb het notabene bewezen en het is zo evident, en toch zien ze het niet. Ik weet uit persoonlijke ervaring, en ik ben niet de enige in deze zaal, daar ben ik heel zeker van als ik zo aandachtig rondkijk, hoe frustrerend het inderdaad kan zijn om dingen door te geven. Je probeert bewijs te leveren, nog meer bewijs aan te dragen en het opnieuw neer te leggen zodat het absoluut duidelijk is, en toch valt het kwartje niet. Wat is dat dan? Nou, dan moet je uiteindelijk tot de conclusie komen die de Heer Jezus hier ook trekt: "Ik juich U toe, Vader, dat U deze dingen verbergt." U verbergt deze dingen voor wijzen en verstandigen.

Je zou zeggen dat degenen die intellectueel zijn, die geleerd hebben, die een reputatie hebben en over de juiste papieren, bevoegdheden en titels beschikken, juist degenen zouden zijn die zich als eerste openstellen. Je zou verwachten dat zij als eerste overtuigd worden van de waarheid, want zij hebben immers verstand van zaken. Dat is dus niet zo. Wat de Heer Jezus hier zegt is generaliserend, maar de wijzen en verstandigen – zeker zij die zichzelf zo typeren – daarvoor verbergt God het. In de praktijk waren die wijzen en verstandigen in deze context de theologen; degenen die doorgeleerd hadden. Zij waren beroepsmatig de theologen die een opleiding hadden genoten en bevoegd waren om leiding te geven. Zij hadden de titels, maar ze begrepen het niet.

Toen Hij kwam op wie het jodendom wachtte, de Messias, en Hij bewees wie Hij was, begrepen ze het niet omdat Hij niet voldeed aan hun profiel. Dat had alles te maken met hun eigen bedenksels die aan het Woord waren toegevoegd: de tradities. Het was Schrift en traditie, Schrift en beleid. Dat was toen zo en dat is vandaag nog precies hetzelfde. Het fenomeen van de theologie, dat wat mensen hebben bedacht, staat niet open voor het Woord. De Heer zegt: "Ik juich U toe, Vader, dat U deze dingen verbergt voor wijzen en verstandigen." Aan de ene kant verbergt Hij het dus voor een bepaalde categorie die het allemaal wel meent te weten en geacht wordt het te weten, en aan de andere kant onthult Hij het aan onmondigen. De NBG-vertaling zegt: aan kinderkens. Aan kleine kindertjes, zij die nog niet eens kunnen praten.

Dat is het eigenaardige van dit verhaal: dat mensen die notabene verstand van zaken hebben en geleerd zijn, niet zien wat een klein kind dat nauwelijks kan praten wel ziet. Zo kan het gebeuren dat een geleerde op zijn tenen minder ziet dan een klein kind op zijn knieën. De Heer Jezus zegt: "Ik juich U toe, Vader, dat U het zo gedaan hebt, dat U het onthult aan onmondigen." Ik moet daarbij zeggen dat onmondigen, die kindertjes dus, niet hetzelfde zijn als dom. Een klein kind is niet dom; dit is geen verheerlijking van stupiditeit. Nee, een klein kind is nog open. Dan heb ik het niet over het fontanelletje, al is het wel eigenaardig dat dit naarmate je ouder wordt dichtgaat. Naar boven toe sluit je je steeds meer af; zou daar wat achter zitten?

In het begin sta je open, en dat geldt ook voor een kind. Een kind kan vreselijk intelligent zijn; sterker nog, ik denk wel eens dat je die intelligentie later juist kwijtraakt. Denk ook aan de vragen die een klein kind kan stellen: "Waarom is dat zo?" Dat zijn vaak zulke goede vragen dat ouderen er geen antwoord op hebben en de vraag wegwuiven, simpelweg omdat ze zelf het antwoord niet meer weten. Maar een kind is nog blanco, dat is het punt. Een kind is open-minded. Naarmate je groter wordt, raak je helemaal volgeprogrammeerd en sluit je je af. Wat een waarheid wordt er in dit ene vers onthuld: dat God degene is die de ogen sluit en opent, precies tegenovergesteld aan wat de mens zou denken. Wij zouden denken dat je het eerst aan de geleerden laat zien, maar het is precies omgekeerd. Weet u wat daarachter zit? Het is geen mensenwerk. Dat is de hele clou: het is geen mensenwerk en niets hangt af van de mens. Het feit dat je dingen mag zien, inzicht mag hebben en mag verstaan, is omdat Hij het je bekend heeft gemaakt. Waar blijft dan het roemen? Paulus geeft zelf het antwoord: het is uitgesloten. Wie roemt, die roeme in de Heer. Ja Vader, want zo is het een welbehagen voor U geweest.

Want zo werd het een welbehagen voor U. Op deze wijze, zo gaat God te werk; dat is altijd zo. Ik zou u graag mee willen nemen naar andere passages, zoals 1 Korinthe 2, waar Paulus dat ook zo geweldig uitlegt. De wijsheid van de wereld staat daar te kijk; God trekt er gewoon een lange neus naar en maakt het aan de dwazen bekend — degenen die in de ogen van de wereld dwaas zijn.

Opdat geen vlees voor Hem zou roemen; dat is voor God Zijn werkwijze. Het hangt niet van de mens af, of hij nu rent en vliegt en zo enorm zijn best doet. Nee, dat is het niet. Hij geeft het; het is genade. Zo werd het een welbehagen voor U. Geen menselijke prestatie; het is alles Gods werk.

De Zoon Ontdekt Zichzelf in de Schriften ↑ hoofdstukken

In vers 27 zegt de Heer Jezus: "Alle dingen werden mij overgeleverd door mijn Vader." Waar doelt Hij daarbij op? Op het onderwijs dat Hij doorgaf. Hij zei: "Dat heb ik niet van mensen, maar dat heb ik van mijn Vader zelf vernomen." Dan kun je denken dat dit de mystieke momenten zijn geweest toen Hij in de woestijn was, maar het is ook heel nuchter. De Griekse Bijbel was er nog niet en de Bijbel was nog niet voltooid, maar de Hebreeuwse Bijbel — de tweeëntwintig Hebreeuwse boeken — die was er wel. De Heer Jezus is daar vanaf het begin mee bezig geweest. Het enige wat we weten uit zijn jeugd, is wat Hij als twaalfjarige jongen deed. Hij zegt dan ook dat Hij bezig was met de dingen van zijn Vader, met het Woord. In de synagoge hield men zich vooral bezig met wat men óver het Woord had gezegd. Het jodendom is immers grotendeels gebaseerd op Thora en Talmoed: de overleveringen en de verklaringen die bindend zijn geworden voor het hele leven. Dat zijn toevoegingen. Dat was ook een van de verwijten in Mattheüs 12, waar Hij zegt: "Jullie hebben het Woord van God ontkracht door jullie eigen overleveringen." Die hebben jullie eroverheen gelegd en daardoor hebben jullie het Woord van God ontkracht. Wat de Heer Jezus vertelde, was puur het Woord, de Schriften.

Het is prachtig als je dat leest in Hebreeën 10, wat weer een citaat is uit Psalm 40. Daar wordt profetisch al gesproken over de Messias. Hij zegt daar: "In de boekrol staat over mij geschreven. Zie, hier ben ik, Heer, want U hebt het tevoren al voorzegd." Moet u zich voorstellen dat Jezus als jongen al groot werd met de Schriften. Hij heeft de Bijbel gelezen, de boekrollen bestudeerd en onderzocht. Hem is zoveel ontvouwd. Hij heeft zichzelf ontdekt in de Schriften. Dat is werkelijk zo: Hij heeft zichzelf ontdekt. Hij zegt: "Er is over mij geschreven, ik ben voorzegd." Dat is een ontdekking: "Ik ben voorzegd. Dit is wat mij te doen staat, dit gaat gebeuren." Vervolgens biedt Hij zich aan God aan en zegt: "Hier ben ik, Heer, in de boekrol staat over mij geschreven." In die dertig jaar dat Hij zich voorbereidde op zijn bediening, heeft Hij zo'n ongelooflijk inzicht gehad. Hij kende de Schrift werkelijk.

Daarom zegt Hij ook: "Al die dingen die ik nu onderwijs, die werden mij overgeleverd door mijn Vader." Hij heeft het niet van een mens; God zelf heeft het Hem onthuld in zijn eigen Woord. Er wordt nog aan toegevoegd: "En niemand heeft besef van de Zoon dan de Vader." Dat wil zeggen dat wat Hij vertelde en wie Hij is — zijn identiteit — slechts door zijn hemelse Vader werkelijk werd beseft. Het woord dat hier staat voor 'besef', is epigenosis. Dat is niet alleen maar weet hebben van, maar ook het volledige besef hebben. Hij zegt: "Er is er slechts één die beseft wie ik ben, wat mij te doen staat en wat de inhoud van mijn onderwijs is, en dat is de Vader."

Dat is trouwens ook iets wat je kunt ervaren als je dingen vertelt en tegen een muur aanloopt. Niemand begrijpt het, terwijl je weet dat het het Woord is, de waarheid. Dan mag je ook het besef hebben: niemand heeft daar werkelijk oog of oor voor, maar God weet het. Dat kun je dan ook loslaten. Leugens kunnen nog zo snel gaan en een effectieve actieradius hebben, de waarheid komt altijd aan het licht. Dat was de rust die de Heer ook had. Je zou verwachten dat iemand die zo gearbeid heeft en tegen zoveel tegenstand opliep, ontmoedigd en teleurgesteld zou zijn, maar dat is niet zo. "Ik juich U toe, Vader!" Het was dankbaarheid, want: "Zo is het Uw welbehagen en U weet het. Niemand begrijpt me, maar U weet het. U kent mij en U weet dat het de waarheid is. Niemand heeft besef van de Zoon dan de Vader."

"En niemand heeft ook besef van de Vader dan de Zoon." Dat zou arrogant kunnen klinken, maar het is gewoon de waarheid. Hij voegt eraan toe: "En bij wie de Zoon het bedoelt te onthullen." Dat wil zeggen: de Zoon vertelt het, Hij onthult het aan wie er oor voor heeft, bij wie God de ogen opent. Dat is geen massa. Zo werkt God nu ook niet. De massa heeft nooit gelijk — heel jammer voor de democratie, maar het is echt zo. De democratie gaat ervan uit dat de meerderheid moet beslissen omdat die het wel bij het rechte eind zal hebben. Helaas, in het Woord werkt het nooit zo. Het zijn de enkelingen.

U zegt misschien dat dit elitair klinkt, maar ook dat is geen prestatie. Als je de dingen mag zien, dan is dat omdat de Zoon het onthult. Hij had er twaalf uitgekozen en er waren mensen bij wie het Woord ingang vond en die het verstonden, maar het merendeel niet. In Johannes 1 vers 18 staat dat niemand ooit God heeft gezien, maar de eniggeboren Zoon, die aan de boezem van de Vader is, die heeft Hem doen kennen. Als je wilt weten wie de Vader is, dan moet je naar zijn beeld kijken. God is de Onzienlijke, niemand heeft ooit God gezien, maar wij kennen zijn icoon, zijn beeld, zijn uitdrukking. En dat is de Zoon. En nu komen die woorden van vers 28.

Kom tot Mij: Verlossing van het Religieuze Juk ↑ hoofdstukken

"Kom tot mij allen..." Dit is een wat letterlijke weergave: "Kom tot mij allen die zwoegen en belast zijn." Eigenlijk staat er inderdaad zoiets als: degenen die zwoegen. Als je je ogen dichtdoet en een beeld creëert bij het woord zwoegen, dan denk je aan iemand die niet alleen maar werkt, maar hard werkt; iemand die daar zweetdruppeltjes voor transpireert. Dat is zwoegen, en daarvan word je moe. Dat is zwoegen: hard werken.

En wat merkt de Heer daarbij op? Dat 'zwoegen en belasten' is eigenlijk een hendia, zoals dat met een mooi woord heet. Het zijn de 'zwoegenden', namelijk degenen die belast zijn. Iemand die zwoegt, is aangezet tot onmogelijke prestaties. En de 'belasten', degenen die belast zijn, die zijn beladen met een last die ze eigenlijk niet kunnen dragen. Over frustratie gesproken! Ook dit moet je verstaan in de hele context van dit gedeelte. De Heer arbeidde daar in de synagoge en Hij zag hoe de godsdienst, de religie, de mens belast met allemaal geboden van 'dit mag niet' en 'dat moet wel'. We kwamen al bij de huichelarij van de leiding, die tegen het volk zei dat ze van alles moesten doen, terwijl ze het zelf nalieten. Dat is hypocrisie. Als je daar meer over wilt weten, moet je Matteüs 23 lezen. Daar lees je een zevenvoudig 'wee'. Dat is het laatste wat de Heer Jezus in het publiek gezegd heeft in Jeruzalem, op het tempelplein. Hij durfde! Het is het laatste wat Hij gezegd heeft, want een paar dagen later hing Hij aan het kruis, daar buiten de poorten.

Zijn woorden waren striemend. Wij zeggen dan wel: "Ja, Jezus...", en we hebben zo'n lied over Hem: "Ik wens te zijn als Jezus". Dat is een mooie melodie, maar daar blijft het ook bij. "Ik wens te zijn als Jezus, zo nederig en zo zacht" — dat klopt wel. "Zijn stem was altijd vriendelijk en zijn woorden altijd zoet," of iets in die geest, geloof ik. Nou, daar zou ik wel wat op willen afdingen, hoor! Moest Zijn stem altijd vriendelijk zijn? Hij was inderdaad een vriend van tollenaars en hoeren. Degenen die moreel en maatschappelijk volstrekt buiten de orde vielen en met minachting werden bekeken, bij hen was Hij geliefd. Maar Hij was bepaald niet populair bij de godsdienstige leiding, bij de orthodoxie; daar werd Hij gehaat. Als de Heer Jezus zich daar uitspreekt, dan zegt Hij: "Gij witgepleisterde graven!" En wat wil ik nog meer zeggen? Hij zegt dat ze van hun leerlingen kinderen van de hel maken, om het nog slechter te zeggen. Lees Matteüs 23 maar. Ze zijn niet alleen witgepleisterd, maar van binnen zijn zij vol met dorre doodsbeenderen. Het is simpelweg de dood die ze in zich hebben, maar met een pretentie van hier tot Tokio.

Wat je in de godsdienst in het algemeen ziet, is dat mensen worden aangezet om dingen te proberen: "Dit moet je doen, dat mag niet." Maar het lukt nooit. Je bent nooit tevreden. Dat is trouwens ook de bedoeling, want dat dient om mensen vervolgens een schuldgevoel aan te praten; zo bind je ze weer aan je. Dat is typerend voor religie. Weet u trouwens dat het woord 'religie' heel apart is? Volgens Augustinus, die dat vanuit het Latijn heeft uitgelegd, hangt het samen met re-ligare. Dat 're' betekent her- of weder-, en 'ligare' heeft te maken met binden, vastbinden. Dat is wat religie is: het bindt je vast, en het bindt je iedere keer weer opnieuw vast. Het maakt je niet vrij. Nee, het bindt je lasten op en je moet van alles doen. Je moet dingen ook 'proberen'.

Men zegt dan bijvoorbeeld dat we moeten strijden tegen de zonde, maar het zal je hier nooit lukken. Ik heb het zelf ook altijd zo gehoord. Ik kom van huis uit — en daarmee bedoel ik helemaal niet te sneren, het is gewoon een vaststelling — dat je altijd tot je laatste snik moet strijden tegen de zonde, maar je zult het nooit winnen. Toch word je elke dag geroepen om die strijd aan te gaan en het te 'proberen'. Ik heb een aversie tegen dat woord 'proberen'. Daar zit de onzekerheid al in. Als je 'proberen' in de verleden tijd zet, is het altijd een mislukking. Let maar op: "Ik probeerde de deur dicht te doen." Dan is het je dus niet gelukt. Nee, probeer het maar. God probeert nooit iets, weet u dat? Hij doet gewoon. Hij doet wat Hij zegt.

En het geweldige van het Woord van God is dat het je niet een last oplegt en zelfs niet zegt wat je moet doen, maar het vertelt je wat God je belooft. "Dit ben Ik, dit ben jij, zo was het, zo is het en zo zal het gaan." Take it or leave it, maar dat is nu eenmaal het goede bericht. Het is een bericht, een mededeling. Het vertelt je helemaal niet wat je moet doen. Dat vind ik zo geweldig. Het evangelie is een goed bericht; het is geen wet waarbij we zouden moeten proberen de wereld een beetje beter te maken. Nee, het lukt niet, maar "probeer het maar, joh". We zijn er al zesduizend jaar mee bezig om dat te proberen, en elke generatie zegt: "Wij gaan het nu wel doen, het gaat nu wel lukken." En na zesduizend jaar... u weet hoe dat gaat: na zes dagen arbeid zegt God: "Nu is het over, nu is het Mijn dag." Die zevende dag staat op het punt aan te breken.

"Kom tot mij, allen die zwoegen en belast zijn." Feitelijk kun je dat in een godsdienstige setting plaatsen, waar de Heer Jezus naar kijkt: naar dat volk dat belast werd met allemaal onmogelijke dingen. Maar in het algemeen geldt dat de mensheid voortdurend bezig is ergens achteraan te lopen, en het lukt ze niet. We zijn sowieso allemaal erfelijk belast met de dood. We lopen met de dood in onze schoenen en we zijn op jacht naar het paradijs, maar het is zwoegen en belast zijn. Dat is een beschrijving van de mens in zijn algemeenheid. En dan zegt Hij: "Kom tot mij, allen die zwoegen en belast zijn, en Ik zal jullie rust geven." Waarom? In de religie en in de maatschappij wordt er altijd geëist: "Dat moet je doen!" Maar het Woord van God is geen eis; het geeft. "Jullie zwoegen en jullie zijn belast, maar als je tot mij komt, dan vraag Ik niks van je. Ik geef je wat: Ik geef je rust. Ik belast je niet, Ik neem de last van je af." Hij geeft rust. De boodschap is in feite: "Ik ga het doen." Niet alleen voor je doen, maar ook in je doen en door jou heen. Maar jij hebt rust. En Ik zal.

Het Nieuwe Verbond: Geen Eis, maar Gods Belofte ↑ hoofdstukken

Dat is trouwens de typering en de essentie van het nieuwe verbond. Als je kijkt naar het oude verbond, dan is het: jij zult, gij zult. In de zin van: jij moet en jij mag niet. Maar in Jeremia 31 lees je dat God zegt dat er een dag komt dat Hij met het volk van Israël het nieuwe verbond gaat sluiten. Dan zal Hij hen niets meer opleggen, maar Hij zegt: "Ik ga mijn wetten in jullie harten schrijven." Moet je eens opletten, er worden zeven dingen over het nieuwe verbond gezegd. In het nieuwe verbond wordt er nooit iets van de mens gevraagd; God belooft enkel. Zeven keer zegt Hij: "Ik zal". Ik zal jullie rust geven, Ik zal mijn wetten in jullie harten schrijven. Dat wil zeggen: dan wordt het niet meer opgelegd, maar dan gaat het van binnenuit. Dat is iets totaal anders. God geeft zijn belofte en dan eist Hij niet meer, maar dan geeft Hij. En dat is rust. Daar vind je inderdaad rust in.

Neem het juk van Mij op je. Let op, ik heb al verschillende verklaringen gelezen van deze woorden. Er staat: "Neem het juk van Mij op je", en dat wordt vaak uitgelegd alsof de Heer jou een juk geeft. Maar nee, "mijn juk" is niet het juk dat Hij geeft, dat is het juk dat Hij dráágt. Hebt u hem? Neem het juk van Mij op je. Het juk dat Hij heeft, dat is het werk dat Hij doet. Het hele idee van een juk is natuurlijk ontleend aan de landbouw, tenminste de ouderwetse landbouw waarbij je twee ossen voor een ploeg zet; die hebben een juk, zij dragen dat juk en zij doen het werk. De Heer spreekt over "mijn juk", maar dat is datgene wat Hij doet, het werk wat Hij verricht. En dat mag je op je nemen. Ik wil daar straks nog even op terugkomen, wat dat juk dan verder ook is, maar ik wil nog even iets toevoegen, namelijk wat hier staat: "en leer van Mij dat Ik bescheiden ben". In de meeste vertalingen staat "zachtmoedig", maar dat is eigenlijk een beetje ouderwets Nederlands. Zachtmoedig betekent dat je bescheiden bent. Dat Ik bescheiden ben en nederig van hart; leer dat van Mij.

Nou, we hebben dat in feite zojuist al gezien in die voorgaande verzen, namelijk dat de Heer Jezus, terwijl Hij tegen zoveel tegenstand en op zoveel onwil stuitte, God geen verwijt maakt. Integendeel, Hij looft Hem daarom. Kijk, leer dat van Mij: dat je je voegt in de dingen die Hij beschikt. Dat is nederig van hart. Dat je je bescheiden opstelt: "Heer, ik weet het niet, maar U weet het. Ik ben maar een klein mensje." Dat is nederig. Ik ben zo’n piepklein mensje. Misschien is me van alles al bijgebracht en heb ik van alles geleerd – hoe ouder een mens wordt, hoe meer hij zich daarin wil bekwamen – maar als je werkelijk iets geleerd hebt, dan word je je juist bewust van wat je allemaal nog niet weet.

Ook de dingen in het leven die je meemaakt en die jij niet kunt plaatsen... u weet, daar gaan mensen vaak voor in therapie om de dingen "een plekje te geven". Maar als je God leert kennen – het woord God betekent "Degene die de dingen een plaats geeft", de Plaatser – als je gaat leren dat Hij de dingen een plek geeft, zeg je: al begrijp ik er geen donder van, nou en? Hij begrijpt het, Hij beschikt het. En als ik nu inderdaad mijn plekje zie als schepsel, als mens, zo beperkt, dan zeg ik: "Heer, het is goed wat U beschikt. U bent Vader, U bent degene die dat allemaal in handen heeft."

Kijk, en van wie leer je dat? Nou, dat leer je in de Schrift in het algemeen en dat leer je in het bijzonder van Hem die hier spreekt. "Leer van Mij dat Ik bescheiden ben en nederig van hart en dat Ik de dingen over kan geven aan mijn God en Vader." En dan zegt Hij erbij: "Jullie zullen rust vinden voor jullie zielen."

'gij Zult' als Goddelijke Voorzegging ↑ hoofdstukken

Als je dit in de NBG-vertaling leest, of in de Statenvertaling... dan staat er – en gij, het is wat moderner – 'en gij zult rust vinden voor uw zielen'. Gij zult. Dat heeft bij ons altijd een bepaalde klank. En dat zijn typisch oude verbondsoren. Dat is een nieuwe term, die vind je niet in de vertalingen, maar het zijn oude verbondsoren. Oude verbondsoren heb je als je 'gij zult' leest of hoort, of 'gij zult niet', en je dan denkt: ik moet en ik mag niet. Het klopt in zekere zin wel, maar het is niet de gedachte. Strikt genomen, puur grammaticaal zelfs, is 'gij zult' geen imperatief. Het is een voorzegging. Namelijk: het vertelt hoe de dingen zullen zijn.

Als tegen Abraham gezegd wordt: 'Gij zult een vader van vele volkeren zijn', dan staat er niet: 'Jij moet een vader van vele volkeren zijn'. Nee, dan wordt er tegen een impotente oude man gezegd, wiens vrouw bovendien ook al oud en onvruchtbaar was... in die situatie zeg ik jou: jij wordt een vader van vele volkeren. En ik noem je alvast Abraham, dat betekent 'vader van vele volkeren'. Ben je nog kinderloos, hè? Ben je 99 jaar? Kinderloos? Ik maak jou vader van vele volkeren. Dat is geen opdracht. Dat is bizar. Probeer het maar... dat wordt zwoegen. Nou ja, wat een rare... die spoelen we wel even weg, zo bedoel ik het niet. Wat voor oren hebben jullie? Je luistert goed.

Als je een onmogelijke opdracht krijgt, dan is dat frustrerend en het belast je. Het kan namelijk niet. U kent dat beeld van die hond die zo'n worst krijgt voorgehouden. Die worst is aan die hond vastgebonden en hoe harder hij loopt, het maakt helemaal geen verschil. Hij is er bijna, maar het is onbereikbaar. En dat is het ideaal dat de mens zichzelf voorspiegelt, of die hem wordt voorgespiegeld. Of wat hij zou moeten doen, of eigenlijk zou moeten doen, maar het lukt hem niet. En dat maakt hem tot een zwoeger en een belaste. Maar wat de Heer zegt, is: 'Je zult rust vinden'. Maar dat is het niet van 'wat je moet'. Dat is een belofte. Je zult rust vinden voor je zielen.

Er is eigenlijk een groot verschil. Op het moment dat je zo ook diezelfde wet gaat lezen, dan wordt het één grote belofte. 'Gij zult de Heer uw God liefhebben met heel je hart, met heel je ziel'. Heer, ik kan het niet! Nee, maar dat zeg ik toch niet. Ik zeg nu niet dat je het moet doen, ik zeg alleen: zo zal het gaan. Jij zult de Heer uw God liefhebben. En weet je, op het moment dat je met nieuw verbondsoren dit gaat beluisteren, dan zeg je niet van: 'Heer, het lukt me niet'. Nee, want dat was ook helemaal niet de strekking van die woorden. De strekking van die woorden is: Ik beloof jou iets en jij hoeft het helemaal niet te doen. Maar als God iets belooft, wie moet het dan vervullen? Dan ligt de last bij Hem, toch? Belofte maakt schuld. Als Hij belooft, dan moet Hij het ook vervullen.

Als God belooft: 'Gij zult de Heer uw God liefhebben', dan moet Hij het ook vervullen. Nou, dat is een nieuw gevoel. Gaat Hij ook doen! En op het moment dat je dat gelooft, dat dat kwartje valt, dan ineens wordt er een last van je afgenomen. Want dan hoef je niks meer. En het geweldige is: op het moment dat je die rust hebt, dan kan je het. Want dan geeft Hij het. Dan ben je in de vrijheid gesteld. Want rust betekent helemaal niet dat je niks doet, maar de last is eraf. Dat is het grote verschil.

Je moet er altijd aan denken dat er zoveel mensen zijn die werken en de hele dag op hun krent zitten. Dat is heel belastend allemaal. En dan komen ze thuis en dan gaan ze hardlopen. Of nou ja, goh, dan moet ik uitkijken trouwens... Nee, ik had het helemaal niet over je. Goh, ja... ik geloof dat dit de laatste bijeenkomst is. Nee, maar ik bedoel dit te zeggen: wat is nu het verschil? Werken is iets doen wat je moet doen, wat je opgedragen krijgt en waar je loon voor krijgt. En als je van vrijheid wilt spreken: je doet het om niet, gewoon omdat je het leuk vindt. Het kan zijn dat je in je vrije tijd heel wat actiever bent. Dat geldt voor heel veel mensen zelfs, die in hun vrije tijd heel wat actiever zijn dan gedurende de uren dat ze uitbetaald worden. Ja! Het gaat erom: het gaat in vrijheid, je doet het gewoon om niet, van harte. En dan is er een last van je afgenomen.

'Nou, jullie zullen rust vinden voor je zielen.' Trouwens, dat is een verwijzing naar wat we lezen in Jeremia 6. Ik neem u even mee daar naartoe. In Jeremia 6 vers 16 – Jeremia die trouwens ook heel wat te klagen had; zijn naam is ook de reden voor een bepaald werkwoord: jeremiëren, ja, die liep ook tegen de muur op – daar zegt hij: 'Zo zegt Yahweh: Ga staan aan de wegen en ziet en vraagt naar de oude paden, waar toch de goede weg is.' Waar is de goede weg nou bij die oude paden? 'Opdat jullie die gaan en rust vindt voor uw ziel.' Die oude paden... Kijk, wat het jodendom heeft gedaan, is van de paden die God gewezen heeft, eigen wegen gemaakt. Wat ik al zei: er is zoveel aan toegevoegd, zoveel bepalingen. En als je dat er allemaal weer uithaalt, ga je terug naar de oude paden. Het wordt trouwens ook heel vaak verkeerd uitgelegd, die oude paden, alsof dat de traditie is. Juist niet! Die traditie is dat wat de mens eraan toegevoegd heeft. De oude paden, dat verwijst naar het Woord van God zelf. Namelijk: het origineel. En vraag naar de oude paden, gewoon naar het Woord. Ik heb het niet over de vertaling, maar gewoon naar de Schrift, het origineel. Dat is leven, dat is kracht. Dan word je niet belast, maar dan wordt er een last van je afgenomen. 'Opdat jullie die gaan en rust vindt voor uw ziel.' Ja, dat is wat God belooft: Rust. 'Kom tot mij', zegt de Heer. En 'ik zal je rusten', dat is een garantie.

Ja, nou neem ik u nog mee naar nog een andere schriftplaats, Jesaja 28. Ik begin te lezen in vers 13 en dan ga ik naar vers 12, dus in omgekeerde volgorde. In Jesaja 28 – Jesaja die eigenlijk ook in soortgelijke omstandigheden opereerde en actief was, een stuk eerder dan Jeremia – daar zegt hij over het volk van Israël waaronder hij profeteerde: 'Zo zal voor hen het woord van Yahweh zijn.' Het wat? Het Woord van Yahweh, de Schriften, de Bijbel om zo te zeggen: 'Wet op wet, wet op wet, eis op eis, eis op eis.' Klinkt in het Hebreeuws trouwens helemaal grappig, daar zit nog veel meer aan vast, dat ga ik nu niet uitleggen. 'Hier een beetje, daar een beetje.' Nou kijk, zo zal voor hen het Woord van Yahweh zijn. Dat wil zeggen: het Woord van God heeft men gedegradeerd tot een wetboek. Van: dat moet, dat mag niet, wet op wet, eis op eis en hier een beetje en daar een beetje. Maar het is allemaal minimaal. Het is zo typisch mensenwerk. En dat heeft men van het Woord van God gemaakt.

Maar wat is het werkelijk? Dat lees je in het voorgaande vers: 'Dat Hij die tot hen zei: Dit is de rust, geef de vermoeide rust, dit is de verademing.' En dan: 'Maar zij wilden niet horen.' Dus aan de ene kant heb je dus het Woord. Het Woord van God, dat geeft rust. Dan kom je op aarde. Dat belast je niet, dat neemt een last van je af. Dat wijst je op God die belooft: 'Ik doe het. Kan jij niet? Geen enkel probleem, man. Geen enkel probleem, Ik doe het.' En altijd als dat Woord klinkt – niet alleen maar van wat jij niet kan, dat doe Ik, maar Ik ga alle dingen wel maken, gewoon puur om niet – altijd is de reactie van de mens: 'Dat kan niet. Dat kan niet. Dat is te makkelijk. Dat is veel te eenvoudig.'

Dus altijd, de afgelopen veertien jaar en dat zal de komende jaren ook echt niet anders gaan: de reactie op het goede bericht in het algemeen, van de orthodoxie. Dat is maar al te makkelijk. Maar waarom? Omdat het voor hen het woord van Yahweh is: wet op wet, eis op eis. En zelfs al zijn het betrekkelijk lichte eisen, het blijft altijd nog: dit moet je doen en dat moet je doen.

En als er één ding is wat het goede bericht inhoudt, dan is het dat helemaal niet. Er moet niks. Er moet niks. Het vertelt wie God is en hoe de wereld in elkaar steekt. Dat is het. En dat woord verandert een mens, het hervormt je denken, zodat je uitzicht krijgt. Ja, dat is rust. Geef de vermoeide rust; dit is de verademing. En dat geeft uitzicht. En dan zegt de Heer Jezus ten slotte nog in vers 30 — zo eindigt Matteüs 11 daar ook:

Mijn Juk Is Zacht: Wandelen in de Rust ↑ hoofdstukken

Deze passage eindigt met de woorden: "want mijn juk is geschikt". Mijn juk is zacht. Ik heb een maand of wat geleden over dit ene Griekse woord een hele bijbelstudie gegeven; dat is heel boeiend, want het woord wat hier staat is letterlijk inderdaad "geschikt". Dat wil zeggen: het is goed voor jou, het past. Eigenlijk betekent het dat het bruikbaar is, daar kun je wat mee. In de praktijk is dat juk van Mij, als jij dat op je neemt en tot je neemt, dat Ik het werk doe. Dat is waar je echt wat mee kunt.

Mensen denken vaak dat als er nou niks wordt opgelegd, het maar makkelijk is. Ik heb ook altijd geleerd – dat is een van de principes van de retorica – dat je een verhaal moet inleiden, dan krijg je een verhaal van drie punten en de conclusie moet zijn dat je aan het begin al weet wat je na afloop van de mensen gedaan wilt krijgen. Wat de mensen moeten doen na afloop, ja. En mensen denken dat als je alleen maar de belofte van God geeft, wie Hij is en wat het uitzicht is, dat je daar dan niks mee kunt. Ik zal u vertellen, en dat is niet alleen mijn eigen ervaring maar de ervaring van velen hier: daar kun je juist wat mee. Daar kan ik mee leven, zo kan ik ademen, zo kan ik rusten, zo kan ik opstaan en zo kan ik werkelijk elke dag in vreugde en vrede leven, zonder dat er iets moet. Ja, dat woord "geschikt" is inderdaad zo treffend. Terwijl mensen zeggen: "Jij hebt geen juk", zeg ik: "Nee, maar Hij heeft een juk, en dat juk van Hem is zo geschikt voor mij." Mijn juk is geschikt en Mijn last... eigenlijk zegt de Heer: Mijn juk en Mijn last, dat is jouw rust.

U denkt misschien: wat is dat voor een plaatje hiernaast? Nou, dit is een plaatje dat refereert aan Johannes 5. Dat is die geschiedenis van die verlamde man die al 38 jaar lang verlamd was. Het is trouwens precies de periode dat Israël onder druk en onder de last van de wet in de Sinaï rondzwierf. 38 jaar was die man verlamd, hij kon niet lopen en hij lag daar op een matrasje. Toen kwam de Heer op de Sabbat. Het werd Hem buitengewoon kwalijk genomen dat de Heer hem geneest, want hij werd vervolgens door de schriftgeleerden, de orthodoxe leiders van zijn dagen, ervan beticht dat hij gearbeid had. Maar wat zei de Heer toen bij die man? Het is een prachtige geschiedenis met een zuilengang van vijf zuilen – ik ga dat nu niet allemaal vertellen – maar het is zo mooi wat de Heer zegt tegen die man die daar 38 jaar lang verlamd op dat matrasje lag. Hij zegt: "Sta op, neem je matras op en wandel."

En ja, dan werd die man ook nog vervolgd – het is bijna komisch, de tegenstand die je dan krijgt. Die man werd vervolgd omdat hij een last op zich had genomen, maar het was gewoon zijn matrasje! Dat was juist het symbool van de rust. Het was niet zo’n zwaar Poelman-matras natuurlijk, daar heb ik het niet over. Nee, een matrasje, gewoon zo’n licht matrasje, want dat is juist een embleem van rust. Kijk, 38 jaar lang heeft hij daar bij wijze van spreken op gelegen omdat die man helemaal niet kon lopen. Eigenlijk was dat matras een beeld van zijn onvermogen, van wat hij niet kon. Maar vervolgens klinkt het: "Sta op!" Dat is altijd de boodschap: sta op, nieuw leven! En nu kon die man wandelen in de rust. Het was op de Sabbat en nu werd datzelfde matrasje, wat eerst een uitbeelding van zijn onvermogen was, een uitbeelding van de rust.

Kijk, dat is: "Neem Mijn juk op je en Mijn last is licht." Zo wandel je dan. Dat wil niet zeggen dat je alleen maar ligt; we gaan gewoon zeggen: je lééft. Je hebt rust, je kunt genieten en je hebt een open venster op de toekomst. Kijk, dat is leven. "Mijn juk," zegt de Heer, "dat is geschikt. Dat is zacht. En de last van Mij, die is licht, want Ik doe het werk." En zo kun jij leven. Inderdaad, met een matrasje onder je arm terwijl het Sabbat is. En laat de mensen dan maar praten en zeggen dat het helemaal niet mag. Leef! En zo heb je inderdaad rust van al die vermoeidheid en de belasting die de wereld je oplegt. Als het niet de maatschappelijke of politieke wereld is die dit allemaal oplegt, dan is het wel de godsdienstige wereld. Altijd word je belast. Leg het gewoon naast je neer en luister naar Hem: "Komt allen tot Mij die vermoeid en belast zijn, Ik zal je rust geven."

🎧 rust voor vermoeiden
Delen: