GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Psalm 19: kostbaarder dan goud!

13-09-2020 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op zondag 13 september 2020 te Zoetermeer

Psalm 19 is één grote ode aan de Auteur van twee ‘boeken’: de natuur en de Schriftuur (lees: de Schrift). Enerzijds wordt de natuur, de schepping, alles van het hemelruim als een boek met een boodschap bezongen. Anderzijds wordt de Schriftuur als een schepping beschreven die licht verspreidt en waarin goud en honing te vinden zijn. M.a.w. de Bijbel is een schepping en de schepping is een Bijbel. Twee creaties – één Schepper. Alles wat een mens nodig heeft is in deze alomvattende openbaring te vinden!

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Psalm 19 toont een prachtige structuur en parallel tussen Gods twee boeken: de schepping en de Schrift. Het eerste deel illustreert hoe de hemelen en de zon getuigen van de Schepper en de komende Bruidegom. Het tweede deel benadrukt de volmaaktheid en betrouwbaarheid van Gods Woord, dat de ziel herstelt en de ogen verlicht. Beide getuigenissen bevestigen de centrale rol van Degene die zowel Schepper als Verlosser is. De studie maakt duidelijk dat de Bijbel algenoegzaam, onberispelijk en kostbaarder dan goud is.

“De bottomline is dit: het uitspansel is als een Bijbel en de Bijbel is als een uitspansel.”

Introductie en Structuur van Psalm 19 ↑ hoofdstukken

Goed, beste vrienden. Wij gaan vanmorgen de Bijbel openen. Dat is geen verrassing, want dat plegen we altijd te doen en daar is een goede reden voor. Vanmorgen gaan wij de Bijbel openen bij een geweldig mooie psalm, ook een tamelijk bekende, hoewel ik denk dat de inhoud ervan behoorlijk onbekend is. Ik vraag me af in hoeverre wij ons ook werkelijk realiseren wat daarin staat.

Het is Psalm 19. Die andere psalm waarbij er honderd opgeteld zijn, Psalm 119, is voor het oog en het oor misschien wat bekender omdat hij zo enorm lang is. Deze psalm is aanzienlijk korter en heeft vijftien verzen. Nou ja, of veertien verzen; dat hangt ervan af. De versindeling is net even anders en dat kan knap lastig zijn, daar ben ik deze week achter gekomen. Ik heb de studie als titel meegegeven: 'kostbaarder dan goud'. Die titel is direct ontleend aan wat we in deze psalm aantreffen.

Laat ik eerst eens een aantal algemene zaken op een rijtje zetten. Ik hoop de hele psalm deze ochtend te kunnen bespreken. In het algemeen zou je dit kunnen zeggen — en u ziet hier de hele psalm afgebeeld — de psalm valt uiteen in twee delen. Het eerste deel, vers 1 tot en met 7, gaat over het uitspansel of de hemelen. Het tweede deel van de psalm, vers 8 tot het einde aan toe, gaat over de Schrift.

Een andere eigenaardigheid die in deze psalm zo duidelijk naar voren komt, is dat het allemaal gaat om die ene Creator, de Oorsprong, de Origine van de schepping, van het uitspansel en de hemelen, maar ook van Degene die Zijn Woord heeft gesproken. Het gaat over Hem voor wie zojuist gezongen werd: Degene die er altijd is. Dat is ook Zijn naam: 'Ik ben'. Dat is de Godsnaam, JAHWEH. Die naam komt — hoe kan het ook anders — zeven keer voor in deze psalm. De Godsnaam, de HEERE, zoals dat in de meeste Nederlandse vertalingen met allemaal hoofdletters wordt weergegeven, maar eigenlijk is dat gewoon JAHWEH. Zeven keer komt Zijn naam voor en u weet: zeven is het getal van de volheid. Het is dus eigenlijk heel voorspelbaar dat dit zo is.

Dit is een geweldige psalm en dat zie je iedere keer weer terug. Als ik over de psalmen spreek, dan attendeer ik daar heel graag op, namelijk op de structuren die daaronder liggen. Als lezer stuit je daar natuurlijk zo oppervlakkig gezien niet zomaar op. Daar moet je de Schrift voor onderzoeken. Dat wil zeggen: je moet onder de oppervlakte gaan kijken en dan word je gewaar wat de structuren zijn die daaronder liggen.

Het Parallelisme Tussen de Schepping en de Schrift ↑ hoofdstukken

De twee helften van Psalm 19 waar ik het zojuist over had, zijn parallel en dat wil ik u graag laten zien. Vers 1 tot 4a gaat over de hemelen en het woord dat daarin geschreven is. Het tweede deel van de psalm, de tweede helft, gaat over de Torah en het woord dat daarin geschreven is. Vervolgens krijg je in deel 1b, om het zo te zeggen – en dat vind je in het Hebreeuws ook zo terug, in het Nederlands heb ik het ook zo weergegeven – wat daarin is. In hen, dat wil zeggen in de hemelen, bevindt zich de zon en die wordt vervolgens beschreven vanaf vers 4b tot 7. We komen daar straks vanzelf op terug.

Maar parallel daaraan vind je vers 12 tot 15, waar de psalm mee afsluit. Deel 1b loopt dus parallel met deel 2b, namelijk wat er "in hen" is. Maar in dit geval gaat het niet over de hemelen, maar over wat er in de Torah, in de Schriften, in de onderwijzing van God gelegen is. Wel, wie vinden we daar? "Uw knecht". Zodat deze twee delen inderdaad parallel lopen en eigenlijk ook elkaars spiegelbeeld vormen.

De gedachte hierachter – en ik zal daar vanmorgen niet eens zoveel over vertellen, maar het kan u toch niet ontgaan – is dat er in beide gevallen gewezen wordt op de zon. In het Nederlands is dat een aardige woordspeling: de zon, maar ook Hem, het Licht der wereld die nu verborgen is. Dat fenomeen kennen we natuurlijk maar al te goed van de zon. Ik bedoel dan niet alleen als Nederlands verschijnsel dat hij achter de wolken zit, maar ik doel op de cyclus waarbij de zon gemiddeld twaalf uur, de helft van de tijd, onder de horizon is. Nacht. Maar de zon komt ook weer op. De zon is een geweldig type van de Zoon.

Trouwens, de zon wordt hier in deze psalm ook vergeleken met een bruidegom die uit zijn bruidsvertrek komt. Dat heeft een geweldige betekenis, want inderdaad is de Zoon van God ook de Bruidegom van Zijn volk, de bruid – uiteraard Israël. Maar goed, parallel daaraan en als spiegelbeeld vind je in de Schriften: wie staat daarin centraal? Over wie gaat het dan? Wel, om "Uw knecht". Dan zou je kunnen zeggen dat dit David is, en dan zeg ik: dat klopt. Maar David betekent "de geliefde" en hij is in feite een beeld van de Zoon van David, Zijn Erfgenaam. De Knecht van JAHWEH, zo wordt Hij ook genoemd.

Oftewel: in de hemel, in het uitspansel, is de centrale rol toebedeeld aan de zon. De centrale betekenis of de centrale rol in de Schriften, in de Torah, de getuigenissen – hoe dat ook maar heten mag – is Gods Knecht; Degene door wie Hij Zijn plannen gaat realiseren. Twee parallelle helften.

Daar zit trouwens nog iets aan vast, want dat parallellisme zie je nog nauwkeuriger. Wat blijkt namelijk? In deel 1a en 1b zie je dat 1a acht regels telt. Ik heb ze hier allemaal even op een rijtje gezet; voor degenen die dat thuis nog eens na willen kijken, is dat zo te checken. Je vindt acht regels en vervolgens in deel 1b zijn het zes regels. En als die twee helften dan parallel lopen en elkaars spiegelbeeld vormen, wat denk je dan? Wel, dan krijg je dat in het tweede deel precies zo. Over de Torah worden acht regels ingevuld, en vervolgens over Degene die in de Schriften en de Torah een hoofdrol speelt, daarvan worden zes dingen gezegd; zes regels worden daaraan gewijd.

Zodat u ziet dat het met recht gestructureerd is. Dat zijn niet zomaar wat woorden, het is geen rijmelarij. Trouwens, rijm speelt in het Hebreeuws sowieso geen rol, maar het is ook niet zomaar poëzie. Het is ook hier weer een creatie. Zoals over alles in de schepping is nagedacht – design – zo is er ook design in de Schrift. Het is geweldig om dat te ontdekken. Dat is eigenlijk ook een van de boodschappen, om niet te zeggen dé boodschap in deze psalm: namelijk dat de schepping, en het uitspansel meer specifiek, in feite een Bijbel is. Maar omgekeerd zou je ook kunnen zeggen: de Bijbel is een schepping. Met dank aan een boektitel die ik in huis heb van ene meneer Weiner, dat heet precies zo: "De Bijbel als schepping". Maar dan nog iets.

Twee Boeken met Één Auteur: de Natuur en de Bijbel ↑ hoofdstukken

In Psalm 19 vindt een soort verwisseling plaats die werkelijk heel fraai is. Wanneer de hemelen en het uitspansel in het eerste deel worden beschreven, worden daarvoor werkwoorden en terminologie gebezigd die literair of verbaal van aard zijn. De hemelen vertellen, het uitspansel verkondigt, zij doet sprake toestromen, ze onthult kennis en ze doet uitspraken. Dat wat je normaal gesproken van de Schrift zou zeggen — dat zij vertelt, verkondigt en kennis onthult — wordt hier toegeschreven aan het uitspansel.

Omgekeerd worden in het tweede deel, wanneer er over de Torah en de Schriften wordt gesproken, termen en werkwoorden gebruikt die juist weer heel sterk astronomisch van aard zijn en te maken hebben met de natuur. Zoals je aan de hemel ziet dat de dingen telkens weer terugkeren en dat daar een getuigenis van uitgaat, zo spreekt de Bijbel daar ook over. Van de Torah wordt bijvoorbeeld gezegd dat deze de ogen verlicht. De hemel vertelt en de Torah verlicht de ogen; je zou zeggen dat dit een omkering is. Dat is echter met opzet zo gedaan. Je struikelt eigenlijk over de wijze waarop David deze dingen neerzet. De hemel verlicht, de vrees van JAHWEH is bestendig — dat wil zeggen dat het blijft staan en maar doorgaat — het waarschuwt en het zou geobserveerd moeten worden.

De bottomline is dit: het uitspansel is als een Bijbel en de Bijbel is als een uitspansel. Het uitspansel verkondigt, vertelt, doet sprake toestromen en geeft kennis door, en de Bijbel verlicht en doet wederkeren. Er worden trouwens nog meer termen gebruikt in verband met de Bijbel, want die Torah wordt ook nog vergeleken met goud en met honing, wat inderdaad ook de ogen verlicht. Daar komen we straks nog over te spreken, maar dit is in de kern de samenvatting van Psalm 19.

We hebben dus twee boeken. Dat is een beetje een ouderwetse formulering, maar het is heel makkelijk te begrijpen. Men zei vroeger — en toen had men er nog verstand van, want wij denken dat we wijzer worden, maar ik denk dat we steeds dommer worden en allerlei wijsheid zijn kwijtgeraakt — dat God twee boeken heeft. Als we het over het uitspansel hebben, dan weet ik dat sowieso. Ik had een oma die geen hoge opleiding had gehad, totaal niet. Ze was grootgeworden op een boerderij in de Haarlemmermeer, maar wat zij allemaal wist over de sterrenhemel, over wanneer een sterrenbeeld weer zichtbaar zou worden en over het observeren van de atmosfeer... daar was toen veel meer kennis en knowhow over. Mijn oma vertelde daarover, maar nu weten we er helemaal niets meer van. Het Steelpannetje is voor de meesten al heel wat als ze dat nog kunnen onderscheiden, maar daar blijft het vaak wel bij.

Toch zit er zoveel in. Een van de meest afgespeelde studies die ik ooit gegeven heb, inmiddels al een jaar of tien geleden, ging over deze psalm. Toen heb ik ingezoomd op het 'vertellen' van de hemelen en het verhaal van de sterrenbeelden verteld. Ik vertelde hoe de 48 sterrenbeelden — twaalf hoofdtekens met elk drie dekanen — één grote verkondiging zijn van het evangelie. Ik heb die studie destijds de titel 'Het evangelie in de sterren' gegeven. Al die sterrenbeelden, van de Maagd tot en met de Leeuw, de Leeuw van Juda, zijn stuk voor stuk in een gestructureerde volgorde een verkondiging van het evangelie. Dus als men vraagt waar je het evangelie vindt, dan zeg ik: het staat elke dag gewoon aan de hemel. In Nederland zien we het misschien niet altijd even goed door de bewolking of het kunstlicht, maar het staat daar wel, helemaal gratis. Echt licht, geen kunstlicht, dat de mens doet stralen als je er eenmaal kennis van hebt gekregen. Het is allemaal oude kennis waar we tegenwoordig nauwelijks meer iets van weten. Soms hebben evangelische christenen zelfs gezegd dat het occult is en dat je je er niet mee bezig mag houden, maar ja ammahula, God heeft dat niet voor niets aan de hemel gezet. De hemelen vertellen Gods eer.

Twee boeken, één Auteur. Men formuleerde dat vroeger zo: God de Schepper heeft twee boeken geschreven, de natuur en de schriftuur. Het is dezelfde Schepper. Sterker nog, de schepping is voortgekomen door Zijn Woord. Alle dingen zijn door het Woord geworden; Hij sprak en het was er. Dat is God.

Laten we naar de psalm zelf gaan. Dit waren wat inleidende zaken die je in het algemeen over deze psalm kunt zeggen, maar nu gaan we naar de details. Ik skip eigenlijk het eerste vers, want ik heb dat bij een andere gelegenheid al eens uitgelegd. Ik geloof namelijk dat dit eerste vers niet het oorspronkelijke begin is van Psalm 19, maar de afsluiting van de voorgaande psalm. Net zoals het begin van Psalm 20 eigenlijk de afsluiting is van Psalm 19. Waarom ik dat geloof? Ik ga dat nu niet uitgebreid uitleggen, maar ik verwijs even naar het slot van Habakuk 3. Als je daar goed aandacht aan geeft, dan begrijp je wat ik bedoel. In de praktijk maakt het overigens niet gek veel uit, want in beide gevallen is het een psalm 'voor de koorleider' en bovendien is het een Davidische psalm. Of het nu aan het begin of aan het eind staat, het blijft een psalm van David. Daarom beginnen we nu bij vers 2.

De Hemelen Vertellen Gods Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

De hemelen vertellen Gods heerlijkheid en het uitspansel verkondigt het werk van zijn handen. Over parallellisme gesproken: dit is een prachtig voorbeeld. Want wat zie je? De hemelen komen overeen met het uitspansel, het vertellen komt overeen met het verkondigen en Gods heerlijkheid komt overeen met het werk van zijn handen. Dat lijkt me duidelijk. Want wat is eigenlijk Gods heerlijkheid? Laat ik het anders zeggen: wat is de heerlijkheid van een auteur? Zijn boek natuurlijk. Wat is de heerlijkheid van een schilder? Zijn schilderij. Wat is dan de heerlijkheid van God, de Schepper? Het werk van zijn handen. Daar legt hij zijn glorie in.

Sterker nog, daarin is hij ook te herkennen. Want elke kunstenaar, elke artiest — of het nu een schilder is, een componist of een muzikant — herken je in dat wat hij produceert. Op een gegeven moment, als je vertrouwd bent met iemands werk, dan weet je meteen: "Oh, dat is Rembrandt." Waarom? Omdat het een bepaalde karakteristiek heeft. In de hele schepping herken je degene die het gemaakt heeft. In dat wat hij gecreëerd heeft, herken je logischerwijs de Schepper, zodat wat hij zegt eigenlijk synchroon loopt met wat hij gedaan en gesproken heeft.

De hemelen vertellen Gods heerlijkheid. Ik vind het van belang om er nog even op te wijzen dat het een astrologische leugen is dat de hemelen onze heerlijkheid vertellen. Zo van: aan de hemel gaat het over jouw en mijn leven. Ik denk niet dat ik veel moeite hoef te doen om aan te tonen dat dit onzin is, maar er zijn mensen die dat denken; dat hun toekomst in de sterren staat geschreven. Maar niet mijn toekomst staat in de sterren, maar zijn toekomst. Dat staat in de sterren geschreven en dat heeft God gedemonstreerd aan de hemel. Daar gaat een geweldige spraak van uit. De hemelen laten niet alleen zien dat er een God moet zijn en hoe groot hij moet zijn. Mijn vader zei altijd: "Als het werk van zijn handen al zo groot is, hoe groot moet de Schepper zelf dan wel niet zijn?" Dat vind ik altijd geweldig om bij bepaald te worden. De hemelen vertellen Gods heerlijkheid, oftewel: het uitspansel verkondigt het werk van zijn handen.

Van dag tot dag doet zij sprake toestromen en van nacht tot nacht onthult ze kennis. Het probleem is dat wij onze oren daarvoor hebben gestopt en dat we daar helemaal niet meer naar kijken, laat staan dat we er studie van maken. De verkeerde afslag hebben we al veel eerder genomen. Op het moment dat je je niet meer realiseert dat de schepping het werk van zijn handen is, dan is het allemaal maar toeval. Dan gaat er helemaal geen spraak meer van uit en is er niemand die hierin een boodschap achterlaat. Dan is het allemaal puur random. Maar als je uitgaat van een Schepper, dan ga je de schepping bestuderen om de Schepper beter te leren kennen. Daar begint wetenschap zelfs. Dat zegt de Bijbel trouwens ook: het beginsel van alle wetenschap is de vreze van JAHWEH. Als je niet uitgaat van God, dan snap je er op voorhand helemaal niets meer van. Wij noemen dat sinds we die wissel hebben omgezet in de filosofie "Verlichting", maar dat is natuurlijk belachelijk. Het is namelijk gewoon verduistering. Men meent wijs te zijn, maar ze zijn dwaas geworden. Zo taxeert de Schrift dat.

Van dag tot dag doet zij sprake toestromen en van nacht tot nacht onthult ze kennis. Of we daar nu kennis van nemen of niet, of we er nu naar kijken of niet: zo is het. En die kennis is ononderbroken; altijd weer is daar die wetenschap en die sprake. De psalmist David zegt er zelf nog bij: "Het is geen spraak, het zijn geen woorden, hun stem wordt niet gehoord." Het is wat wij noemen non-verbale communicatie. U weet dat het grootste gedeelte van de communicatie non-verbaal is, zelfs bij mensen. Er wordt niets gehoord, je kunt het niet opnemen op een bandje — dat is al wel heel ouderwets — maar je kunt het auditief niet vernemen. Maar moet je eens nagaan wat voor spraak er niettemin van uitgaat!

Hun richtsnoer — namelijk dat van de hemelen — gaat uit over heel de aarde. Dat onderwijs, dat ook een richtsnoer is, gaat uit over heel de aarde en hun uitspraken tot aan het einde der wereld. De sprake van het uitspansel is niet alleen ononderbroken, van dag tot dag en van nacht tot nacht, maar ook universeel. Of je nu hier in Nederland bent, in Zuid-Amerika, in Afrika of in Australië: overal is dat te zien. Het is ononderbroken, altijd. Je hoeft maar omhoog te kijken. Dat is trouwens zo'n goede houding voor een mens. Ik heb u ooit wel eens verteld dat de betekenis van het Griekse woord voor mens eigenlijk "iemand die omhoog kijkt" is. "Kijk omhoog, Sammy," moet je dan ook nog eens een keer zingen, want er is er Eén die van jou houdt.

Hun uitspraken gaan tot aan het einde der wereld. Iedereen bereiken ze. Daarom is het ook zo eigenaardig dat als je de overleveringen van de volkeren bekijkt, die kennis van de sterrenhemel en de sterrenbeelden overal aanwezig is. Wij zijn dat kwijtgeraakt omdat we helemaal niet meer in een Creator geloven, en dus ook niet dat hij daarin een boodschap achterlaat. Maar van oudsher is daar die kennis. Universeel dus.

De Zon als Beeld van de Bruidegom ↑ hoofdstukken

En dan staat er in vers 5: "Voor de zon heeft Hij in hen..." Dat wil zeggen — en dat is waar ik het eerder over had: in hen, namelijk in de hemelen. Dat is een meervoud. Wij zeggen dat meestal niet, wij zeggen 'hemel', maar in het Hebreeuws, shamayim, is het een meervoud. Ja, wij kennen 'hemelen' ook wel als meervoud, maar dan gebruiken we het vaak als een werkwoord: "die is gaan hemelen." Wat trouwens ook al niet klopt, maar goed.

Voor de zon heeft Hij in hen een tent geplaatst. Een plaats waar hij bivakkeert, maar niet voortdurend, want hij komt er ook in en uit; vandaar de term 'tent'. En die is als een bruidegom die uitgaat uit zijn goepa. Voor mensen die de Joodse traditie kennen: zij weten dat er bij een Joodse bruiloft sprake is van een goepa. Dat is het woord wat hier gebruikt wordt; een bruidsvertrek. De zon komt dan uit de nacht en verlaat als het ware zijn bruidsvertrek in de nacht. Hij komt dan 's morgens op, jubelend als een held om het pad te rennen.

Het idee is dat de zon natuurlijk domineert aan de hemel. Want op het moment dat de zon verschijnt, verdwijnen de sterren — althans, ze staan er nog wel, maar je ziet ze niet meer. De zon domineert aan de hemel, maar dat is ook precies waar het allemaal van spreekt: van de Bruidegom. Hebt u daar wel eens bij stilgestaan? Als straks de Zon zal opgaan over deze wereld — met dank aan Maleachi 4, als ik het wel heb — als de Zon opgaat over deze wereld, dan komt Hij als een Bruidegom. Dan is Hij jubelend als een held en verricht Hij alles.

En om het pad te rennen, wat trouwens ook apart is. De zon gaat dagelijks een pad. U zegt: "De wereld draait toch?" Ja, nou, in de Bijbel niet. Dat is trouwens weer een onderwerp apart, maar de zon gaat een pad: heel duidelijk en gestructureerd, op de seconde, op een milliseconde nauwkeurig. Hij gaat een pad dagelijks, maar ook jaarlijks. Dat pad van de zon is de rondgang langs de dierenriem, de zodiac. De zon staat elke maand in een ander sterrenbeeld; in elk van die twaalf sterrenbeelden staat hij een maand en daar gaat hij dus ook een jaarlijks pad.

Ik zou in de verleiding kunnen komen om daar wat meer over te zeggen, maar dat doe ik nu niet, hoewel het zo'n geweldig onderwerp is. Het ging mij eigenlijk om het tweede deel van de psalm, maar ik wil u er toch even op attenderen. Ik kan er ook niet helemaal omheen, want dat pad van de zon is niet alleen een dagelijks fenomeen, maar ook een jaarlijks fenomeen. Ook daar gaat weer een spreken van uit: dat pad langs de dierenriem, wat eigenlijk de twaalf tekens of de achtenveertig tekens zijn. "Van het einde van de hemel is haar opgang en haar rondgang over de einden daarvan en niets is verborgen voor haar warmte." Er is geen leven op aarde dat losstaat van de zon, zelfs al is het nog zo minimaal. Afijn, dat is die centrale plaats die de zon aan het uitspansel inneemt. Van het ene einde tot het andere einde is haar rondgang en niets is voor haar warmte, voor haar hitte of haar gloed verborgen.

Nou, dan gaan we nu naar deel twee toe.

De Volmaaktheid van Gods Onderwijs (torah) ↑ hoofdstukken

Ik moet daar wel naartoe, want juist daar wil ik wat meer over vertellen. Het begint met deze woorden: "De Torah", of als u een NBG-vertaling heeft: "de wet". Ik vind het allemaal goed, als je maar goed weet waar het over gaat. Het Hebreeuwse woord is Torah en dat is afgeleid van een werkwoord dat letterlijk onderrichten of onderwijzen betekent. Dat is wat de Schrift namelijk doet. Het is gesproken, maar het is ook geboekstaafd; het is op schrift gesteld. De Torah is een mooi woord. Onderwijzen in de Schrift betekent dat er onderricht van uitgaat. Dat houdt niet alleen in dat er kennisoverdracht plaatsvindt, maar het wil ook zeggen dat de Schrift en de Torah wijzen op dingen onder de oppervlakte. Dat is wat onderwijzen feitelijk is: je wijst op de dingen onder de oppervlakte.

Dat is ook wat een gids doet. Die neemt je mee in een natuurgebied en een gids doet eigenlijk niets anders dan wijzen. Heeft u daar wel eens op gelet? Hij tilt even iets op om te laten kijken wat eronder ligt. Dat is echt onderricht: gewijzen worden op dingen. Niet met argumenten een ander overdonderen met jouw opinie, nee, gewoon wijzen op de dingen die beschikbaar zijn. Kijk daar eens naar, let daar eens op.

De Torah van JAHWEH — dit is de eerste keer dat die Naam van God genoemd wordt — is onberispelijk. Het woord dat hier gebruikt wordt, betekent eigenlijk letterlijk 'af', in de zin van compleet. Het is gaaf. In deze psalm wordt op een geweldige, majestueuze wijze gewezen op de volmaaktheid, de onberispelijkheid, maar ook de compleetheid van de Schriften. Wat ik zojuist zei over de schepping — we gaan daar vaak aan voorbij en onderzoeken niet meer hoe de schepping spreekt van de Schepper, terwijl dat pas echte wetenschap is — dat geldt ook voor de Bijbel. Men denkt: "Ach, Schriftstudie..." Er wordt hooguit nog over 'gepreekt'. U weet dat ik een allergie heb voor dat woord. Het betekent vaak dat er gewoon een tekst wordt genomen die dient als een kapstok. Je hebt eigenlijk al een bepaalde gedachte, iets wat je graag de mensen wilt vertellen of wat ze moeten doen, en dan zoek je een tekst om je gedachten aan op te hangen. Dan heb je een preek. Maar dat is natuurlijk geen Schriftstudie.

Schriftstudie wil zeggen dat de Schriften geopend worden en dat je vertelt wat er staat. In feite is iemand die het Woord doorgeeft met recht een doorgeefluik. Hij vertelt alleen maar wat een ander ook zou kunnen zien, maar waar je vaak even op gewezen of in onderwezen moet worden. Kijk, dat is waar het om gaat. Niet om opinies, ook niet om een peptalk omdat ik me weer even lekker wil voelen. Nee, die Schrift is alles. Het heeft alles wat een mens nodig heeft. Ik vind het werkelijk vreselijk zoals men zich in de christenheid, in de kerk en de godsdienst, met groot gemak ontdoet van de Schrift. Men praat er nog wel over en geeft er misschien hele eerbiedwaardige woorden aan, maar in werkelijkheid is die Bijbel al lang dichtgegaan. Wat verzinnen we in plaats daarvan? We hebben onze eigen filosofietjes, psychologieën en theologieën; gewoon wat we zelf bedenken.

Laat ik u dit zeggen: alles is er al. Aan de hemel en in de Schriften wacht alles erop om ontdekt te worden. Er hoeft niets door ons uitgevonden te worden, alleen ontdekt. We zien wat we nog niet eerder zagen. Het was al lang bekend, alleen is het weer vergeten of bedekt. Dan moet het ontdekt worden en moet de bedekking er weer af. Zo gaat het. De Torah van JAHWEH is onberispelijk, compleet, 'af'. Als je je daarop richt, heb je alles wat je wezenlijk nodig hebt, waar het wezenlijk om gaat in het leven. Je gaat naar de garage als je auto stuk is en naar de bakker om je brood te halen, maar de wezenlijke zaken zijn te vinden in de Schrift.

Het is onberispelijk, dat wil zeggen: af, compleet. En het doet de ziel terugkeren. Over dat woord 'terugkeren' had ik het al, want dat is weer zo'n term die eigenlijk ook astronomisch is. Het doet terugkeren, wederkeren, bekeren, herstellen, verkwikken. Letterlijk is het het woordje teshuwa en dat heeft te maken met terugkeren. En de ziel is niet iets onsterfelijks 'in' de mens — dat is weer filosofie — nee, de mens is een ziel. De mens werd gecreëerd uit de aardbodem en zo werd de mens een levende ziel. Dat is wat de mens is. En dat Woord is in staat om een ziel, ook in de zin van de psyche, weer te doen terugkeren, te herstellen en te verkwikken. Ben je de weg kwijt? Dan kun je zeggen dat je naar die of die toe moet, en ik weet dat ik met die boodschap niet altijd vrienden maak, maar hier moet je wezen. Dat is het: de Schrift. De Torah van JAHWEH is onberispelijk en compleet, en dat doet de ziel terugkeren.

Ik ga verder: "Het getuigenis van JAHWEH is betrouwbaar." We vinden in totaal zes aanduidingen van de Schrift, met één vergelijking die het completeert, namelijk honing en goud. Hier wordt het genoemd: het is de Torah, het is onderwijzing, maar het is ook het getuigenis van JAHWEH. En dat is betrouwbaar. Waar vind je dat nog? Betrouwbaarheid waar je werkelijk van op aan kunt. Er is geen tijd geweest waarin dat zo van belang is als deze tijd. Ik weet absoluut zeker dat de misleiding en de afdwaling de komende jaren alleen maar erger zullen worden, totdat je niet meer weet wat echt is en wat fake is. Dat neemt echt afschuwelijke vormen aan. Waar kun je dan nog wel van op aan? Het getuigenis van JAHWEH. Dat is betrouwbaar en solide.

Het heeft zichzelf ook bewezen. Dat is nu niet het onderwerp, maar de Schrift bewijst zichzelf. Je hoeft de Bijbel niet te bewijzen; de Bijbel heeft zichzelf bewezen in profetie en in haar eenheid. Het getuigenis van JAHWEH is betrouwbaar; je kunt erop staan. Sommige mensen zeggen: "De waarheid is zo hard." Dan zeg ik: "Dank God daarvoor, want daardoor kun je erop staan." Als op een rots; zo eindigt de psalm ook. Geweldig!

Het getuigenis van JAHWEH is betrouwbaar, wijsheid gevend aan de eenvoudige. In de NBG-vertaling staat "aan de onverstandige". Het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt, is afgeleid van het woord voor 'open' of 'open deur'. Dat vind ik wel mooi als je daar even bij stilstaat. Aan wie geeft dat getuigenis van JAHWEH wijsheid? Aan degene die eenvoudig is, simpel, die nog geen verstand heeft. Niet in de zin van iemand die zijn verstand niet gebruikt, maar iemand die nog geen verstand heeft. Een klein kind weet nog helemaal niets en vandaar dat het openstaat en ontvankelijk is. Dat is ook de grote ellende van mensen die eenmaal helemaal vol zitten met 'letters', die universitair geschoold zijn enzovoorts. Dan zit je zo vol dat het getuigenis van JAHWEH er niet meer in gaat. Je bent dan niet meer open-minded.

Maar dat getuigenis van JAHWEH is betrouwbaar, wijsheid gevend aan de eenvoudige, aan degene die daar ontvankelijk voor is. En voor iedereen. En al zeg ik het van mijzelf zo simpel – ik heb bijna geen opleiding genoten – dan zeg ik even in dit verband: nou, dat zou wel eens heel goed uit kunnen komen. Nee, dit is geen pleidooi voor onintelligentie of voor dom gedrag, zo bedoel ik het niet. Ik wil alleen maar zeggen dat de wijsheid van deze aion gewoon misleidend is en je juist afsluit van het Woord, met alle gevolgen van dien.

De voorschriften van JAHWEH zijn recht, verheugend het hart. Ja, dat zijn de voorschriften van JAHWEH. Wij denken bij voorschriften altijd: 'Oh, dan moet ik dat doen.' Nee, de voorschriften zijn bepalingen van hoe de dingen behoren te gaan; niet wat jij moet doen, maar zoals ze zullen gaan. Het is tevoren geschreven. Mooi woord hè, voorschrift? Zoals dit – kijk, ik heb het eventjes van internet gehaald: de zon gaat onder vanavond om één minuut over acht, 13 september van dit jaar in Rijnsburg. Ja, dit is onze postcode, weet u dat ook weer? Nou, ik bedoel dit te zeggen: dat is gewoon voorgeschreven. En als ik wil weten wanneer de zon ondergaat in januari 2022, dan kan ik dat op de seconde nauwkeurig achterhalen. Geen enkel probleem, want het is namelijk allemaal voorgeschreven. Het zijn natuurwetten. Zo gaat dat. Als ik dit laat vallen, of als ik dit loslaat... het gaat vallen! Geheid hoor. Waarom? Ja, zo gaat dat. Dat is beschreven als een natuurwet.

De voorschriften van... jawel, dat wat Hij... zo gaat het. En dat is recht. Terecht. Zo moet het ook gaan en dat is ook terecht. En het verheugt het hart. Daar ben ik juist zo blij om. Want als God de dingen beschrijft en voorschrijft, dan vertelt Hij: zo zal het gaan. En juist dat maakt een mens zo enorm blij. Als er één bron van vreugde is voor een mens, dan is het de wetenschap dat wat Hij zegt altijd bewaarheid wordt. En dat er bij Hem nooit iets misgaat. En dat Hij alles rechtzet en alles ook weer terechtbrengt. Als je dat weet, ja, een grotere bron van vreugde kan ik niet bedenken. Het verheugt het hart.

De instructie van JAHWEH, weer zo'n aanduiding voor de Schrift. De Torah, het getuigenis, de voorschriften, de instructie van Hem. Dat is zuiver. Je leest eerder in de Psalmen – Psalm 12 vers 7 is dat – dat het Woord van God gelouterd is, zevenvoudig. Zevenvoudig gelouterd. Zo puur, zo zuiver, en wij gaan er zomaar achterloos aan voorbij. We hebben een Bijbel in de hand en zeggen: 'Vertaling? Dat maakt dan maar geen bal uit, weet je wel.' Je weet niet half hoe belangrijk het is om accuraat de Schriften te onderzoeken en om daar bij die bron te komen. Hoe heeft Hij het echt precies gezegd? Want dat is wat het hart inderdaad verheugt. En het is zo zuiver, zoals de schepping. Het is een bron van kennis, maar je kunt daar voortdurend tot in het oneindige onderzoek doen. En nooit ben je daarin klaar. Het is nooit af.

Sommige mensen zeggen: 'Oh, jij weet een hoop van de Bijbel.' Je weet nog helemaal niets, joh. Dat meen ik echt. Ik zeg wel eens: als de kennis van de Schrift een oceaan is, dan denk ik dat we nu ongeveer – als ik voor mezelf praat – net van wal gestoken zijn. Er is trouwens iets wat je afsluit voor de wijsheid van het Woord, en dat is denken dat je het allemaal al weet. Want dan gooi je de boel dicht. Dan hoef je niet meer te weten, want 'ik weet het allemaal al'. En dat geldt trouwens ook voor de kennis van de schepping. Als je denkt dat je het allemaal weet, ben je niet nieuwsgierig meer. Dat maakt je closed-minded.

De instructie van JAHWEH is zuiver en verlicht de ogen. Zoals de zon en de maan en de sterren dat doen, zo verlicht de Schrift onze ogen. Zo zie je de dingen. Hoe kun je zicht hebben in een wereld die donker is? Waar alles zo troebel is en waar zoveel verwarring is? Door het licht van de Schrift. Dan weet je waar je vandaan komt, dan weet je waar je naartoe gaat. En dan zie je het ook weer zitten. Dan zie je het, maar dan zie je het ook weer zitten. Waardoor zien mensen het niet zitten? Omdat het donker is. Waarom? Omdat je geen uitzicht hebt. En waarom heb je geen uitzicht? Ja, je kent Hem gewoon niet. Of niet echt kennelijk. Het kwartje is nog niet helemaal gevallen. Nou, het verlicht de ogen.

De vrees van JAHWEH is rein. Dat betekent: vrij van smet of vlek. Het betekent dat er niets op aan te merken is. Dat is de vrees, het ontzag voor Hem, zoals we dat hier in de Schriften vinden. En het is bestendig voor de toekomst. Het staat bestendig. Eigenlijk staat er het woordje voor 'staan'. Het blijft; het staat en het blijft staan. Dat is het geweldige van de kennis van de Schrift. Allerlei dingen die we nu menen te weten, moeten we morgen of volgende week of volgend jaar of over tien jaar weer herschrijven, omdat het toch weer anders blijkt te zijn. Voortdurend verandert dat. Net als het nieuws van de dag – ik bedoel niet de krant, die bestaat al lang niet meer, maar ik bedoel de krant: vandaag krijg je het, lees je het, en morgen ligt het bij het oud papier. Dan is het gewoon helemaal niets meer waard. Nou, dat is met recht de waan van de dag. Daar heb je eigenlijk geen bal aan. Waar je werkelijk wat aan hebt, is wat honderd jaar geleden waar was, wat nu waar is en wat over honderd jaar nog steeds waar is. Kijk, dat is waar je wat aan hebt. Wat de eeuwen, de millennia, de aionen trotseert. Dat is wat het Woord is. Het is bestendig, het blijft staan. En het wijst ons op de toekomst. Zoals het spreekt over de toekomst, zo blijft het staan en zo doet het Woord zichzelf ook gestand, te midden van alles wat vervalt.

Ja, het is als die hemellichamen. Dat is als een uurwerk dat doordraait, en dat is perfect. Trouwens ook een vast punt aan de hemel waar alles omheen draait. Goed, ja, en ik heb me er maar bij voorgesteld dat de hemellichamen draaien, niet de wereld... De wereld draait door, dat zou u soms wel zeggen trouwens. Nee, nou ja. De verordeningen van JAHWEH, weer een andere aanduiding: de Schrift, wat Hij verordent. Dat wat Hij vaststelt, Zijn bepalingen, die zijn waarheid. Ja, en tezamen, alles bij elkaar, zijn ze rechtvaardig. En wat ik eigenlijk met deze studie bedoel te zeggen – en ik hoop dat dat inmiddels wel is uitgekomen – is niet alleen maar dat die schepping en de Schrift gewoon één Auteur hebben en van dezelfde Persoon spreken, namelijk van Hem die zegt: 'Ik ben JAHWEH'. Maar alles wat een mens nodig heeft, is hierin te vinden.

Het is dus... 'te boek', dat gebruiken we niet zoveel meer. Net als het woord 'schriftuur'. We hebben het woordje 'algenoegzaam'. Dat staat in geen modern Nederlands meer, of het in de Van Dale nog te vinden is... Maar algenoegzaam wil zeggen: het is in zijn geheel voldoende. Genoeg. Meer heb je niet nodig. De Schriften zijn inderdaad bij elkaar af. Compleet. De waarheid. Tezamen rechtvaardig. Wil je weten wat rechtvaardigheid is? Wil je weten wat rechtvaardig leven is? Wat in de Bijbel trouwens hetzelfde is als gelovig leven, want God rekent geloof tot rechtvaardigheid. Dan moet je bij de Schriften wezen. Ik zeg dit eigenlijk ook... Nee, ik zeg eigenlijk: het woordje 'moet' moet u weglaten.

Ik zeg dit ook juist daarom. Om eerlijk te zeggen is dat ook de directe aanleiding: van de week las ik weer iets in de christelijke pers waarin ergens op gewezen werd. Dan staat er: "Ja, dat zegt de Bijbel wel..." Maar dan hoor je het al: "Maar de filosofie – in dit geval ook de psychologie – die hebben we nodig als een mens werkelijk vreugde wil vinden."

De Schrift werd zo veronachtzaamd. Het was alsof de Bijbel niet voldoende zou zijn. Ik zal u dit vertellen: de Schriften zijn inderdaad genoegzaam. Als er één psalm is die juist op die waarheid wijst, dan is het wel deze.

Kostbaarder Dan Goud en Zoeter Dan Honing ↑ hoofdstukken

Ze zijn begeerlijker dan goud, ja, dan veel glitterend, fijn goud. Waarom is goud zo begeerlijk? Iedereen begeert het, maar het is schaars. Geld is dat niet meer. Ons woord 'geld' komt van origine van goud, maar geld is niet meer schaars; dat kan er voortdurend bijgedrukt worden. Maar goud wel. Het is zo begeerlijk, vooral vanwege het feit dat het – tegenover alle andere metalen, behalve zilver – niet roest. Het is onvergankelijk, het trotseert de tijd, het vergaat niet. Dat is goud.

Het Woord van God is nóg begeerlijker dan dat. Ik bedoel: wil je een rijk leven hebben? Dan denk je misschien dat je goud moet bezitten. Maar ik zou zeggen: wil je echt een rijk leven hebben, met hoofdletters? Dan moet je dit Woord hebben. Dan heb je absoluut gegarandeerd een ontzaglijk rijk leven. Mensen geloven het in het algemeen niet; die denken dat je een soort 'wappie' bent of een dorpsgek. Nou, dan ben ik dat graag, echt waar. Want wat een ongelooflijke rijkdom vind je hierin! Dat geeft aan alles om mij heen zo’n glans. De hele schepping is ineens niet meer het product van een knal – wat eigenlijk gewoon chaos zou betekenen – nee, het is creatie, het is design. Daar gaat een sprake van uit. Alles om me heen krijgt ineens betekenis en reden. Dat is pas waarde. Je wordt inderdaad omgeven door waarden. Iemand die rijk is, wordt omgeven door waardevolle dingen. Als je met deze bril van de Schrift naar de dingen om je heen kijkt, krijgt alles ineens waarde. Dat is toch geweldig?

Ze zijn begeerlijker dan goud, ja, dan veel glitterend goud, en zoeter dan honing, ja, dan honingsiroop of honingzeem uit de raat. Van goud is het fijne, gelouterde goud het beste, en van honing is dat de honingsiroop. Daar gaat Dirk volgend jaar ongetwijfeld nog meer over vertellen, want hij gaat in de bijen, zo vertelde hij. U weet dus waar we nog eens verhalen over moeten gaan krijgen; dan moet u bij Dirk zijn! Maar over honing: laten we het er verder maar niet over hebben, man man. Eén ding wil ik er in dit verband wel bij zeggen. Honing is erg zoet voor het verhemelte, zegt de Bijbel, maar het verlicht trouwens ook de ogen; dat heb ik van Jonathan geleerd.

Wat zo bijzonder is: honing wordt geproduceerd door een bij. Het is echt een bijproduct. Maar een bij is in het Hebreeuws het woord dabar. En het woord voor 'woord' is ook dabar. Oftewel: de Schriften zijn de neerslag van de dabar, de bij. Nou, daar wil ik het maar bij laten. Maar het is kostbaar; begeerlijk als goud, ja, kostbaarder zelfs. Het is een overtreffende trap: kostbaarder dan goud en zoeter dan honing. Dat was ooit het antwoord op het raadsel van Simson, weet u nog? "Spijze ging uit van de eter en zoetigheid ging uit van de sterke." Dat was het raadsel. En het antwoord was: "Wat is zoeter dan honing en wat is sterker dan een leeuw?" Eigenlijk was dat antwoord ook weer een raadsel. Want wat is er nu werkelijk zoeter dan honing? Hier vind je het antwoord: Zijn Woord is zoeter dan honingsiroop uit de raat.

Ook wordt uw knecht daarin gewaarschuwd. Uw knecht David, de Davidszoon. Zoals tekenen aan de hemel ons waarschuwen – die functie hebben de hemelen in feite ook astronomisch – zo doen de Schriften dat ook. Ik heb het dan niet alleen over de sterren en de zon, maar ook over andere atmosferische omstandigheden in het uitspansel. Neem nu avondrood. Er is een uitdrukking voor: avondrood, morgen mooi weer. Het waarschuwt, of beter gezegd: het voorspelt. Dat is wat de hemelen doen; ze vertellen van tevoren wat er gaat gebeuren. Dat wisten de magiërs uit het oosten trouwens ook. Die functie die de hemelen hebben, die hebben de Schriften ook. Daarin wordt uw knecht gewaarschuwd. Je kunt daaronder een gelovige in het algemeen verstaan, dat is zeker waar, maar in het bijzonder is dit Messiaans.

In het bewaren van die Schriften, van dat onderwijs en die verordeningen, ligt veel resultaat. "In het bewaren"; dat betekent niet zozeer 'je moet het wel doen', want die klank hebben wij er vaak aan gegeven. Nee, je bewaart het in je hart. En als je dat Woord bewaart, dan heeft dat een heel hoog rendement. In de NBG-vertaling staat dat er een grote beloning in ligt, ook prima, maar het heeft vooral een hoog resultaat. Er is niets wat zo'n hoog rendement heeft als het bewaren van het Woord in je hart. Trouwens, dat 'bewaren' is ook weer een astronomische term in de zin van observeren, zoals een sterrenwacht dat doet.

"Fouten, wie bemerkt ze?" Vergissingen zijn zomaar gemaakt. De psalmist zegt: "Doe mij van de verborgen fouten vrij uitgaan." Dat is wat de Schriften ook doen: die maken mij en jou opmerkzaam. Dingen waar je zomaar achteloos aan voorbijgaat, worden door de Schrift aan je voorgelegd; je wordt erop geattendeerd en opmerkzaam gemaakt. Ik ga er nu even snel doorheen omdat ik echt moet afsluiten, maar ik wil bij vers 15 uitkomen.

De psalm eindigt geweldig, maar eerst nog even vers 14: "Behoed ook uw knecht voor overmoedigen." Dit is vertaaltechnisch misschien wel het lastigste vers. Dat woord 'behoeden' is eigenlijk ook een astronomische term, want in het Hebreeuws staat hier een woord dat 'duister' of 'verduisteren' betekent. "Verduister ook uw knecht voor overmoedigen." Dat zijn zij die het beter menen te weten dan de Schrift; dat is hun overmoed, om niet te zeggen arrogantie. Wat de Schrift doet, is enerzijds de ogen verlichten en het hart verheugen, maar anderzijds leert het ons de overmoedigen te negeren. Als iets verduisterd wordt, dan zie je het niet meer; dan zie je het domweg niet. Dat is wat de Schrift ook doet: het attendeert je op de dingen die je móét zien, en het verduistert de dingen die er niet ter zake doen. Alles wat er bijvoorbeeld ingefluisterd wordt en indruist tegen het Woord, dat ga je negeren. Dan wordt het donker, dan zie je het niet meer. Laten zij mij niet beheersen, dan ben ik onberispelijk en vrij van veel overtreding.

Yahweh: Onze Rots en Verlosser ↑ hoofdstukken

En dan vers 15: "Laat welgevallig zijn de uitspraken van mijn mond en het prevelen van mijn hart..." Dat prevelen, de overdenkingen van mijn hart, in het Hebreeuws is dat eigenlijk zoiets als mompelen. Iets wat je zachtjes zegt, gewoon van binnen. Sommige mensen kunnen dat zonder dat ze echt iets zeggen. Ik heb thuis de naam dat ik, als ik aan het denken ben, zachtjes mompel. En als mensen dan goed luisteren, kunnen ze misschien iets opvangen, wat trouwens nog maar de vraag is of dat nou zo aantrekkelijk is. Maar u begrijpt wat ik bedoel: het gaat om iets wat je overdenkt, waar je over mediteert en wat je overpijnst. Het prevelen van mijn hart.

Er staat in de NBG-vertaling – en zo zouden we hem ook kunnen zingen: "Mogen de woorden van mijn mond en de overleggingen van mijn hart u welgevallig zijn?" Hoe zou dat kunnen? Dat kan alleen maar als je die Schriften kent en daarop bouwt, en daarbij uitkomt bij Hem die dat allemaal heeft gesproken. Dan worden de uitspraken van je mond zuiver en rein. Ze krijgen kracht en vreugde, ze verspreiden licht. En de overdenkingen van je hart gaan nog dieper.

Eigenlijk is dit ook wat een mens is. Een mens is niet wat hij handelt; een mens wordt niet samengevat in zijn handen en voeten, in zijn handelen en wandelen, maar in zijn mond en in zijn hart. Dat is de mens. Hier zijn de uitgangen van het leven. De handel en wandel komt daaruit voort, maar het begint ermee dat het Woord hier is. Dan worden de uitspraken van mijn mond welgevallig. Voor Hem, maar in het algemeen zelfs. Dan heb je wat te zeggen en te melden te midden van al dat geleuter – sorry, maar dat is gewoon een mooie samenvatting voor alles wat in deze wereld allemaal zo verteld wordt. De uitspraken van mijn mond, verlicht door Zijn Woord.

En dan eindigt het met JAHWEH, mijn Rots. Het is de laatste keer, de zevende keer dat de naam JAHWEH klinkt. JAHWEH, mijn Rots op wie ik kan staan en op wie ik aan kan, en mijn Verlosser. In het Hebreeuws staat hier natuurlijk het woordje Goël: de Losser. Degene die de prijs betaalt, die je los kan kopen. David wist er alles van, want zijn overgrootvader Boas was zo’n Goël.

Deze psalm begint met JAHWEH als Schepper en ze eindigt met JAHWEH als Losser, als de Goël, de Verlosser. Dat is een mooi plaatje van de hele heilsgeschiedenis, van de hele wereldgeschiedenis, van het begin tot het einde. Hij begint als Schepper en Hij eindigt als de Verlosser, als de Goël van diezelfde schepping. Wat een geweldige God is Hij. En daar wilde ik het bij laten. Zo eindigt de psalm dus, maar dat had ik al verteld.

🎧 Psalm 19 - kostbaarder dan goud!
Delen: