▶ 00:00 Inleiding en Voorlezing van Psalm 91 ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag, ook van mijn kant, vrienden. Ik ben blij dat ik hier weer een keer mag zijn en ik heb zojuist nog even in de agenda gekeken. Het zal voorlopig wel eventjes hierbij moeten blijven, want ik begreep dat we pas begin oktober weer een soortgelijke bijeenkomst hebben. Ik weet dat Gerard hier misschien nog een keertje spreekt, maar in elk geval zijn we hier vanmiddag bij elkaar. Zoals Jan dat al even heeft aangegeven – en ik heb het op de website trouwens ook aangekondigd – wil ik vanmiddag uw aandacht vragen voor Psalm 91.

Dat is een hele bekende psalm en dat lijkt me ook zeer terecht. Vooral die eerste woorden uit die psalm zijn erg bekend, over de schuilplaats van de Allerhoogste. In mijn Bijbeltje staat er boven: 'Godsvertrouwen in gevaren'. Dat moet iedereen die God kent en God vertrouwt aanspreken. In een wereld waarin zoveel op je afkomt, is het een enorme troost dat we een God kennen die de Allerhoogste is, die triomfeert over alles en bij wie we veilig zijn.

Maar nu ga ik u iets vertellen over deze psalm: het is een zeer profetische psalm. Hij is niet zomaar in het algemeen van toepassing op elke situatie en voor iedere gelovige, maar hij heeft betrekking op een specifieke tijd, op een specifiek volk en ook op heel specifieke gevaren. Ik stel voor dat we eerst even de psalm zullen lezen in zijn totaliteit, zodat we ook meteen een idee hebben van waar de psalm in zijn geheel over gaat. Dat begint dan uiteraard met vers 1.

Wie in de schuilplaats van de Allerhoogste is gezeten, vernacht in de schaduw van de Almachtige. Ik zeg tot JAHWEH: Mijn toevlucht en mijn vesting, mijn God op wie ik vertrouw. Want Hij is het die u redt van de strik van de vogelvangers, van de verderfelijke pest. Met Zijn vlerken beschermt Hij u, en onder Zijn vleugelen vindt u een toevlucht; Zijn trouw is schild en pantser. Gij hebt niet te vrezen voor de verschrikking van de nacht, voor de pijl die des daags vliegt, voor de pest die in het duister rondwaart en voor het verderf dat op de middag vernielt.

Al vallen er duizend aan uw zijde en tienduizend aan uw rechterhand, tot u zal het niet genaken. Slechts zult u het met uw ogen aanschouwen en de vergelding aan de goddelozen zien. Want U, o JAHWEH, bent mijn toevlucht. De Allerhoogste hebt u tot uw schutse gesteld. Geen onheil zal u treffen, en geen plaag zal uw tent naderen. Want Hij zal aangaande u Zijn engelen gebieden, dat zij u behoeden op al uw wegen. Op de handen zullen zij u dragen, opdat gij uw voet niet aan een steen stoot. Op leeuw en adder zult u treden, jonge leeuw en slang zult u vertrappen.

Omdat hij Mij zeer bemint, zal Ik hem bevrijden. Ik zal hem beschutten, omdat hij Mijn naam kent. Roept hij Mij aan? Ik zal hem antwoorden. Ik zal in de benauwdheid bij hem zijn en Ik zal hem uitredden en tot ere brengen. Met lengte van dagen zal Ik hem verzadigen en Ik zal hem Mijn heil doen zien.

Tot zover deze psalm die ik u voorlas uit de MBG-vertaling. Nou ja, dat is niet helemaal waar, want ik heb al een paar kleine wijzigingen aangebracht, bijvoorbeeld bij de Godsnaam, maar op een aantal andere details zal ik u later nog wel wijzen.

▶ 04:20 Structuur van de Psalm: Wisselende Sprekers en Respons ↑ hoofdstukken

Als u aandachtig meegeluisterd hebt, dan is het u wellicht in de aanvang ook meteen opgevallen dat het personage dat aan het woord is hier iedere keer verspringt. Als je de psalm in zijn totaliteit neemt, dan zie je dat vers 1 een algemene verklaring is. Maar vers 2 wordt gesproken in de eerste persoon, zoals dat in grammaticale termen heet: mijn toevlucht, mijn vesting, mijn God. Vanaf vers 3 tot en met vers 8 wordt er echter weer gesproken in de tweede persoon: "die u redt". En gij vindt toevlucht, gij hebt niet te vrezen, uw zijde, uw rechterhand, uw ogen enzovoorts. Dat is in de tweede persoon enkelvoud.

In vers 9a is het weer de eerste persoon: "Want Gij, o JAHWEH, zijt mijn toevlucht." Vervolgens is het vanaf vers 9b tot en met vers 13 weer net als in de verzen 3 tot en met 8 in de tweede persoon. Hier wordt de lijn dus feitelijk gewoon voortgezet met een kleine onderbreking in vers 9a. Ten slotte is er in de laatste drie verzen, 14 tot en met 16, weer sprake van de eerste persoon. Maar dan wel met die bijzonderheid dat God Zelf aan het woord is. Daar staat: "Omdat hij Mij – met een hoofdletter – zeer bemint, zal Ik hem bevrijden; Ik zal hem beschutten. Omdat hij Mijn naam kent, roept hij Mij aan; Ik zal hem antwoorden." Nou ja, en wat u verder leest. Vandaar ook dat ik iedere keer even een witregel ertussen heb geplaatst om te laten zien hoe die indeling ook qua spreker uitgebeeld kan worden.

Ik wil u ook wat vertellen over de structuur die hier parallel mee loopt, want het begint met een aanzegging. Een profetie zou je kunnen zeggen. Ik zal dat straks ook laten zien; ik denk te weten van wie deze profetie is en wie dit zullen profeteren, maar dat houd ik nog eventjes achter de hand. Eerst begint het dus met een aanzegging, en dan vervolgens krijg je een respons vanuit de schuilplaats: "Ik zeg tot JAHWEH: mijn toevlucht, mijn vesting, mijn God op wie ik vertrouw." Hier heb je dus de aanzegging en hier vervolgens een antwoord, een reactie of een respons vanuit die schuilplaats.

Dan heb je weer vanaf vers 3 tot en met 8 – u herkent dit van de vorige dia met de verschillende personen die aan het woord zijn – opnieuw die aanzegging. Daarna volgt weer die korte respons vanuit de schuilplaats: "Want Gij, o JAHWEH, zijt mijn toevlucht." En dan weer vanaf vers 9b tot en met vers 13 die aanzegging, om ten slotte te eindigen in vers 14 tot en met vers 16. Dat is ook weer een respons, maar dan niet vanuit de schuilplaats door het volk of door iemand vanuit het volk, maar een respons van JAHWEH hoogstpersoonlijk, van Hemzelf. Zodat je hier dus heel duidelijk de structuur en de indeling van de psalm ziet.

Ik heb bij de voorbereiding ook nog wat boeken erop nageslagen. Zo doe je dat om een klein beetje een idee te hebben van wat er zoal over deze psalm is gezegd. De wijze waarop ik het vanmiddag zal benaderen is nogal uniek. Ik ben dat eigenlijk zelden tegengekomen in de officiële verklaringen – voor zover je die uitdrukking kunt gebruiken – maar in ieder geval vanuit de gevestigde gemeenschappen en organisaties vind je die benadering totaal niet. Terwijl het juist zo enorm voor de hand ligt. Als je gewoon de tekst leest, dan kan het eigenlijk ook niet missen.

Wat mij daarbij ook opviel, was dat men zei: "Ja, er zullen wel fouten geslopen zijn in de overlevering van de teksten, want die personages die dan aan het woord zijn, dat klopt niet." Vooral bij vers 9 denkt men dat vaak. Terwijl, als je de structuur ziet, klopt het als een bus. Dan móet het zelfs zo zijn. Dus dit even om het geheel te overzien en de indeling van de psalm in zijn totaliteit te bekijken.

▶ 09:21 De Profetische Context: de Schuilplaats in de Woestijn ↑ hoofdstukken

Ik wil nog een paar opmerkingen vooraf maken. Psalm 91 — wat ik u eigenlijk al verklapt had en wat Jan in zijn korte introductie ook al aangegeven heeft — gaat over het volk dat in de schuilplaats van de Allerhoogste is gezeten. Dat is een profetische psalm. Laat ik u meteen maar zeggen waar ik naartoe wil gaan en ik zal u dat ook laten zien: Psalm 91 spreekt van een heel specifieke tijd, een tijd die zelfs op de dag nauwkeurig is gelimiteerd. Het spreekt van de tijd dat een gelovig Israël een veilig onderkomen, een schuilplaats dus, vindt in de woestijn.

Ik wil u voor die tijd ook even meenemen naar een passage waar ook daarover gesproken wordt, namelijk in Openbaring 12. In Psalm 91 is de beschrijving heel concreet, en in Openbaring 12 in bepaald opzicht ook, hoewel we daar natuurlijk veel beeldspraak vinden. Ik begin te lezen bij Openbaring 12 vers 5. Daar wordt gesproken over een teken dat in de hemel gezien wordt: een vrouw die hoogzwanger is en aan het baren is. "En zij bracht voort een zoon, een mannelijke." Een mannelijke zoon. Die vrouw is een uitbeelding van het volk van Israël, het volk dat de Messias voortbracht — en voortbrengt, zou ik kunnen zeggen, maar dat moet ik dan nog even toelichten.

Houd in ieder geval vast dat die vrouw niet slechts één persoon is, zoals de Rooms-Katholieke Kerk denkt wanneer zij zegt dat die vrouw Maria is. Dan klopt de beschrijving namelijk totaal niet. Maria is immers niet gevlucht; hoe moet je dat dan lezen met die 1260 dagen enzovoort? Dat klopt van geen kant. We moeten in een heel andere richting denken. Die vrouw is het moedervolk dat de mannelijke zoon, de Messias, voortbrengt. "Zij bracht voort een zoon, mannelijk, die op het punt staat te hoeden al de natiën." Ik lees voor uit een heel letterlijke weergave, wat misschien wat stijfjes klinkt, maar om zo dicht mogelijk bij het origineel te blijven, moet je dat erover over hebben.

"Zij bracht voort een zoon, mannelijk, die op het punt staat te hoeden al de natiën." Dan weet je inderdaad meteen wie die mannelijke zoon is: dat is de Christus. Dit is trouwens een citaat of een verwijzing naar Psalm 2, waar inderdaad gesproken wordt over de Zoon van God die op het punt staat alle natiën te hoeden met een ijzeren knots. Dan staat er: "En weggerukt wordt het kind van haar naar de God toe en naar de troon van Hem." Nu kom je bij een heel ander punt. Als je begrijpt dat die mannelijke zoon inderdaad de Messias is, wat is dan die wegrukking van die mannelijke zoon? Dat wordt dan toch een wat lastig verhaal. Dat kun je nooit zo van toepassing brengen op de hemelvaart in het verleden, sowieso niet vanwege dat wat er vervolgens gaat gebeuren: dat die vrouw meteen vlucht.

Zonder dat nu verder echt helemaal uiteen te zetten, ga ik er persoonlijk vanuit dat het niet kan missen dat die wegrukking hier dezelfde is als waarvan Paulus spreekt in de brief aan de Thessalonicenzen. Dat kind, die mannelijke zoon, is net als die vrouw zelf een volk. Welnu, die mannelijke zoon is ook een volk, namelijk het volk dat één lichaam is, Hoofd en lichaam samen, met de Heer Jezus Christus. Wanneer dat gezamenlijke lichaam bij gelegenheid wordt weggerukt, dreigt er een enorm gevaar. Dat lees je ook over die draak die de vrouw wil aanvallen en het op de mannelijke zoon gemunt heeft. Dat kind wordt weggerukt naar God toe, naar de troon van Hem.

En dan komen we eigenlijk pas op het punt waar ik op wil wijzen: "En de vrouw vluchtte tot in de wildernis, de woestijn, waar zij ook een plaats heeft, gereedgemaakt vanwege de God, opdat zij haar daar zullen voeden 1260 dagen." Waarom wijs ik hierop? Hier wordt gesproken over het volk, de vrouw, die nadat de wegrukking van die mannelijke zoon heeft plaatsgevonden, linea recta vlucht naar de wildernis. Daar is voor haar een plaats gereserveerd waar zij bewaard zal worden. Dat lees je trouwens ook in het vervolg van Openbaring 12. Die plaats is door God zo in gereedheid gebracht en er staat ook bij hoe lang die termijn zal zijn dat zij daar in die schuilplaats zal vertoeven: 1260 dagen.

Er staat nog iets heel eigenaardigs bij, namelijk: "opdat zij haar daar zullen voeden." Dat is vreemd, want wie zijn nou die "zij"? In het voorgaande vers was sprake van die mannelijke zoon. Het probleem verdwijnt als sneeuw voor de zon als je verstaat dat zowel die vrouw als die mannelijke zoon een volk betreft, namelijk Christus en de Ecclesia, Hoofd en lichaam. In dat geval moet dat "zij" verwijzen naar die mannelijke zoon, die inderdaad een meervoud is, een totaliteit van individuen. Ik wijs er nu eventjes op — het is verder niet het onderwerp — maar het punt is wel dat die vrouw dus een gereserveerde plaats heeft in de woestijn. Daar wordt ze 1260 dagen bewaard en zij zal daar ook gevoed worden. Wie die "zij" dan zijn, heb ik al aangegeven, maar dat parkeer ik nu verder even. Dit is van belang: hier is sprake van die schuilplaats.

Dan ga ik nog even verder met een opmerking vooraf om Psalm 91 te kunnen bespreken. De tijd waarin het gelovig Israël een veilig onderkomen vindt in de woestijn, is dezelfde tijd als waarin de twee getuigen op het tempelplein in Jeruzalem zullen profeteren. Zoals ik al zei toen ik u dat plaatje liet zien over de indeling van Psalm 91, worden er iedere keer aanzeggingen gedaan. Het grootste gedeelte van de psalm is eigenlijk een aanzegging, een profetie; het volk wordt iets aangekondigd. Vervolgens krijg je ook een respons van het volk dat zegt: "Ja, JAHWEH is mijn toevlucht." Maar wie is degene die die aanzegging doet, die profetie uitspreekt dat JAHWEH hun toevlucht is en dat Hij hen zal redden?

Ik weet zeker dat er in diezelfde tijd niet in de woestijn, maar op het tempelplein in Jeruzalem, een tweetal profeten zal zijn. Wat doen profeten? Die profeteren. En wat doen getuigen? Zij geven een getuigenis. Dat vinden we niet in Openbaring 12, maar in Openbaring 11. Daar lezen we dat de natiën de heilige stad zullen vertreden gedurende 42 maanden, wat dus drieënhalf jaar is. "En Ik zal geven aan de twee getuigen van Mij, en zij zullen profeteren 1260 dagen, omhuld zijnde in zakken." Dat wil zeggen, zoals je ook elders in de Bijbel leest: profeteren in zak en as, wat een uitbeelding is van rouw en van grote ernst. Dat blijkt ook heel duidelijk uit die hele context. In Jeruzalem zijn er een tweetal profeten die van Gods wege woorden zullen spreken; zij zullen ook inderdaad spreken over dat volk dat bewaard wordt in de woestijn. Dat waren zo even een paar overwegingen vooraf.

▶ 19:39 Vers 1-2: Geborgen bij El Elyon en El Shaddai ↑ hoofdstukken

We beginnen bij de 91ste psalm met dat prachtige vers, ongetwijfeld het bekendste vers uit deze psalm: "Wie in de schuilplaats van de Allerhoogste is gezeten". Eigenlijk staat daar: een plaats waar je geborgen bent, maar ook verborgen bent. "Wie in de schuilplaats van de Allerhoogste is gezeten?" Er worden hier verschillende benamingen of titels, zo u wilt, van God gegeven. In dit vers vinden we er sowieso al twee: de Allerhoogste en de Almachtige.

Het is de schuilplaats van de Allerhoogste. Die term, "de Allerhoogste", is in het Hebreeuws Elyon. El Elyon, dat wil zeggen: God de Allerhoogste. Die term moet u heel letterlijk nemen. Het is namelijk Degene die hoger is dan wie ook. Daarmee draagt het ook de gedachte in zich van Degene die, omdat Hij anderen overtreft, hen ook overtroeft en over hen triomfeert. De term "de Allerhoogste" is een titel van God die vooral ook verband houdt met Zijn overwinning op de vijanden. Ik kan u aanbevelen — we gaan er nu niet naartoe — om eens te kijken naar de eerste keer dat deze naam in de Schrift gevonden wordt. Dat is in Genesis 14, als Abraham Melchizedek ontmoet, die een priester was van de Allerhoogste, van El Elyon. Dan leest u ook dat Melchizedek zegt dat God Degene is die al uw vijanden in uw macht zal geven. Ik heb ook nog een verwijzing naar Psalm 97 vers 9 genoteerd, een paar hoofdstukken verderop, en daar vindt u exact dezelfde gedachte: Degene die de Allerhoogste is, Degene die verheven is boven allen.

U begrijpt wel dat als je in de schuilplaats bent van de Allerhoogste, het niet kan missen of je bent veilig. Waarom? Hij is de Allerhoogste. Dus wat zou je kunnen deren, wat zou je kunnen treffen als je bij Hem, de Allerhoogste, gezeten bent? Als je daar woont. Dan zul je vernachten — veilig de nacht kunnen doorbrengen — in de schaduw van de Almachtige. De schaduw is een uitdrukking en een metafoor die zo vaak, met name in de Psalmen, gebezigd wordt: de plaats waar je veilig bent. De schaduw van de Almachtige.

Die Almachtige, dat is het woord in het Hebreeuws Shaddai, El Shaddai. Kent u die naam wel eens? Het is één van de prachtige namen van God. In onze vertalingen, zoals de NBG-vertaling, wordt het altijd weergegeven met "de Almachtige". Dat komt dan ook weer vanwege de Griekse vertaling; ik zal u verder besparen waarom men dat zo weergeeft. En het klopt natuurlijk, Hij is Almachtig, maar het Hebreeuwse woord heeft vooral te maken met Degene die... De meeste Hebreeuwse verklaringen geven het weer met "de Algenoegzame". Degene die toereikend verschaft; dat is wat algenoegzaam betekent. Degene die jou genoeg geeft, die jou de dingen verschaft en wel toereikend, wat voldoende is. Hij is voldoende.

Waarbij trouwens nog een gedachte aangelegen is als je dat opzoekt in de concordantie: dan blijkt dat woordje Shaddai ook nog te maken te hebben met de moederborst, de voederborst, waar het kind veilig is en waar ook toereikende voeding verschaft wordt. Nou, in deze plaats, de schuilplaats van de Allerhoogste, vernacht men in de schaduw van de Almachtige. Hier hebben we weer die wisseling: eerst die aanzegging en vervolgens die uitspraken, de respons vanuit de schuilplaats.

"Ik zeg tot JAHWEH!" Dat is de derde naam. De eerste was de Allerhoogste, daarna de Almachtige, en hier volgt de echte Godsnaam. Dit is geen titel, maar dit is Zijn naam: Ik ben, Ik ben er. Nou, dat kun je wel zeggen. Hij is met recht de "Ik ben er". Hij zal er zijn. Waar zal Hij zijn? Wel, daar waar Zijn volk is, in die schuilplaats. We zullen dat straks trouwens ook nog heel concreet zelf zien, maar dan zijn we inmiddels wat verder in de psalm.

"Ik zeg tot JAHWEH: mijn toevlucht, mijn vesting, mijn God op wie ik vertrouw." Het is een schuilplaats waar zij vertoeft, maar het is ook een toevlucht. Die twee beelden, die twee benamingen, liggen natuurlijk erg in elkaars verlengde; die horen bij elkaar. Een plaats waar je in gevaar kunt schuilen, daar vlucht je naartoe. En ik zeg tot JAHWEH: "U bent mijn toevlucht." Feitelijk is dat die plaats zelf. Ze gaan concreet naar een plaats toe, een locatie. We zullen dat straks ook nog aanwijzen. Ook daar heeft Jan al over gesproken. Je hebt al een hoop gras voor mijn voeten weggemaaid, Jan, maar goed, we zullen dat straks ook nog wel zien.

Het mooie is: God Zelf is feitelijk die plaats, die rots. Laat ik het dan meteen maar zeggen: als inderdaad een van de benamingen voor die schuilplaats ook Petra is... Petra betekent "rots", en hoe vaak wordt God niet de Rots genoemd? Sela. Er staat nog een benaming: "mijn vesting". Ik heb dat eens opgezocht en die vesting is niet zomaar een bouwwerk. Nee, het is — zoals u ook hier ziet — een bergvesting. Een beschuttende plaats in de rotsen, dat is wat het woord betekent.

Dat komt natuurlijk heel dichtbij waar we het vanmiddag over hebben. Als het volk in de eindtijd concreet een schuilplaats zal hebben, in die tweeënveertig maanden dat Jeruzalem vertreden wordt en er een enorme verdrukking zal zijn, dan is er ergens een plaats in de woestijn, in de wildernis, waar zij een toevlucht zal vinden. In een bergvesting zal zij een beschuttende plaats vinden in de rotsen, en daar zullen ze op God steunen en vertrouwen.

▶ 26:47 Vers 3-6: Bevrijding uit de Strik en het Woord van Onheil ↑ hoofdstukken

Want Hij is het. Hier was het de respons vanuit de schuilplaats en dan zien we hier weer die wisseling naar de tweede persoon; degene die zich in die schuilplaats bevindt, wordt hier aangesproken. Hij is het die u redt van de strik van de vogelvanger. Als je wat doorbladert in het boek van de Psalmen en je komt terecht in Psalm 124, dan vind je een soortgelijke beeldspraak. Die vind ik de moeite waard om u even mee naartoe te nemen. In Psalm 124 lees ik vanaf vers 2: "Ware het niet Yahweh die met ons was toen mensen tegen ons opstonden..." Dat wil zeggen: was het niet Yahweh geweest die met ons was toen mensen tegen ons opstonden? Dan hadden zij ons levend verslonden toen hun toorn tegen ons ontbrandde. Ook hier gaat het over het volk dat beveiligd wordt, en de beveiliging vindt plaats in Yahweh zelf. Als Hij dat niet had gedaan, waren ze levend verslonden vanwege de toorn die tegen hen ontbrandde. Ook dit verplaatst ons weer naar de tijd van de grote verdrukking. De gedachte is dezelfde. In vers 7 staat er dan: "Onze ziel is ontkomen als een vogel uit de strik van de vogelvangers; de strik is gebroken en wij zijn ontkomen." Ziet u, dezelfde gedachte: als een vogel die uit het net is gekomen, uit de strik van de vogelvangers. En dan staat er in vers 8 nog: "Onze hulp is in de naam van Yahweh, die hemel en aarde gemaakt heeft." El Elyon, de Allerhoogste, maar ook El Shaddai: de Algenoegzame die toereikend voorziet en die ook beveiligt. Ziet u dezelfde beeldspraak van die vogel die ontkomt? Dat is eigenlijk onmogelijk, maar dat wonder gebeurt hier dan toch.

Want Hij is het die u redt van de strik van de vogelvanger, van de verderfelijke pest. Ja, of van het "woord van onheil". Dat moet ik even uitleggen. Dat "verderfelijke", dat onheil of de verdervingen — want het staat eigenlijk in het meervoud — dat is niet het probleem, maar dat woord "pest". Daar staat namelijk het woordje deber. Als u een klein beetje op de hoogte bent van het Hebreeuws, dan herkent u daarin een ander Hebreeuws woord dat je exact hetzelfde schrijft: dabar. Alleen de klinkertekens zijn anders, maar die zijn pas later toegevoegd door de Masoreten. Het woord is in de kern dus hetzelfde. Ik bedoel dat dubbelzinnig, want dabar is namelijk ook "woord". Het is niet zo simpel als ik het nu voorstel, maar ik geef het u even mee omdat het een hele goede zin geeft: Hij is het die u redt van de strik van de vogelvangers, bij wijze van spreken van de verderfelijke pest. Dat kun je gewoon letterlijk als een pest beschouwen, als een besmettelijke ziekte die rondwaart — dat zou heel goed kunnen, ook straks — maar wat dacht u van een "woord van onheil"? Denk aan alle woorden die er gesproken worden door de machthebbers die tegen hen tekeergaan. Wel, er is een Macht die je daartegen kan beveiligen. Ik bedoel: als de grote mogendheden of de leiders een uitspraak doen en zeggen "we zullen je krijgen" en achter je aan zitten, dan zijn dat woorden van onheil. Wie is het dan die je daarvoor uitredt? Wel, dat is Hij: El Shaddai, El Elyon. Ik laat verder even rusten of je nu moet denken aan een woord of aan de pest; in beide gevallen is de overeenkomst dat het voor welk gevaar dan ook niet veel verschil maakt: je bent toch veilig.

Nogmaals, dit gaat over dit volk; we zullen dat straks nog wel meer zien. Deze woorden worden dikwijls met het grootste gemak toegepast op elke situatie van een gelovige. Ik vind het prachtig als mensen de Schrift nemen en die tot hun hart laten spreken; dat is precies waar de Schrift voor bedoeld is. Al de Schrift is aan ons gegeven om daardoor onderwezen en opgebouwd te worden. Maar maak niet de fout om een specifieke belofte zoals we die in Psalm 91 aantreffen, zomaar lukraak toe te passen op de situatie waarin jij of u of wij ons bevinden. Of dat het zomaar waar zou zijn voor alle gelovigen van alle tijden; daar leent deze psalm zich niet voor. Natuurlijk, God is een schuilplaats en bij Hem ben je veilig. Er zijn algemene lijnen die we gemeen hebben met alle gelovigen: een God die je kunt vertrouwen en bij wie je inderdaad geborgen bent. Maar de wijze waarop dit hier staat en beschreven wordt, is heel specifiek en niet zomaar van toepassing op ons vandaag.

Dat Hij onze... nou ja, er staat van de verderfelijke pest. Ik lees even verder. "Met zijn vlerken beschermt Hij u, en onder zijn vleugelen vindt u een toevlucht; zijn trouw is een groot schild en pantser." Als u in de toelichtingen of de voetnoten kijkt, dan zult u altijd de opmerking vinden: ja, dit is niet zomaar een schild dat je in je hand hebt en dat voor een deel beschermt. Nee, het is een groot schild, dat wil zeggen: een schild vanaf de voetzool tot aan de kruin. Je wordt in je totaliteit beschermd; je vindt bij Hem bescherming. Zijn trouw — Hij spreekt en Hij zal het vervullen — dat is een groot schild. En het is bovendien een pantser; je bent daar dus volkomen veilig in. Het zijn verschillende beeldspraken die hier door elkaar lopen: die van een vogel die zijn broedsel beschermt onder de vleugelen — wel, bij Hem zal het volk straks een schuilplaats vinden — en Zijn trouw die een groot schild en een pantser is.

En er staat bij: "U hebt niet te vrezen voor de verschrikking van de nacht." Of: voor het alarm van de nacht. Als je die profetische lijn vasthoudt die we vanaf het begin hebben ingezet — de echte bewijzen daarvoor vindt u met name aan het einde van de psalm, dus laat me eerst even uitspreken voordat u een oordeel geeft over mijn argumentatie — dan kun je je voorstellen hoe dat straks zal gaan in de woestijn. We praten over de tijd dat Israël beveiligd zal worden; de tijd dat Jeruzalem vertreden is, dat er daar twee getuigen optreden en dat alle natiën zich zullen werpen op dat volk. Er zullen enorme verschrikkingen zijn. Trouwens, daar zou je een Israëli eens over moeten vragen: wat is de verschrikking van de nacht? Dat je in de steden bent en dat daar dan weer het luchtalarm afgaat, zodat mensen de schuilkelders in moeten vanwege de gevaren die hen bedreigen. Verschrikking is niets anders dan alarm; alarm gedurende de nacht. Wel, u hebt niet te vrezen voor de verschrikking van de nacht en voor de pijl die overdag vliegt. Ik ben zo vrijmoedig geweest om deze verklaringen erbij te geven, want dit zijn natuurlijk ook pijlen: raketten zijn ook pijlen, luchtraketten. Hoe je dat verder ook leest: welk alarm er tijdens de nacht ook afgaat of welke pijl er overdag ook vliegt, dat volk in de schuilplaats van de Allerhoogste zal daar niet voor hoeven te vrezen. Ook niet voor de pest die in het duister rondwaart. Hier moet ik weer even in herhaling vallen, want over dat woord "pest" had ik het zojuist al even en toen gaf ik al aan dat je evengoed "woord", dabar, zou kunnen lezen.

En dan krijg je de lezing, dus het woord in somberheid of donkere, duistere woorden. Woord in duisternis. Je kunt dan zelfs denken aan woorden, donkere woorden, maar dan in de zin van sombere nieuwsberichten. Ik heb daar een vraagteken bij gezet; ik geef een suggestie om me daar concreet een voorstelling van te maken. Israël is veilig in die schuilplaats en voor het woord dat in het duister rondwaart, hebben ze niet te vrezen. Het is stikdonker in de wereld op dat moment. Er klinken woorden en ook bedreigingen, maar zij zullen daar veilig zijn in de schuilplaats van de Allerhoogste.

Maar ook als je het leest als pest, in de zin van een besmettelijke ziekte van welke aard dan ook, dan blijft het waar dat zij ook daarin beschermd zullen worden voor een angel die op de middag verwoest. Hoe stond het ook alweer in de NBG-vertaling en in de Statenvertaling? Oh ja, voor het verderf dat op de middag vernielt. Het woord is eigenlijk een angel, een scherpe punt, een fatale aanval. Daar heb je niet zoveel fantasie voor nodig om dat te begrijpen. Denk bijvoorbeeld aan een bij of een wesp die steekt; dat is een fatale aanval. Althans, dat is zo bedoeld.

Eigenlijk is alles wat hier beschreven wordt een relaas over de omstandigheden buiten de schuilplaats. We moeten goed bij de les blijven: alle gevaren die er zijn, worden hier zo opgesomd. Voor welk gevaar dan ook, zij zijn daar veilig. Er zijn angels, er is bederf of verderf dat op de middag zal verwoesten, of dat daartoe dreigt. Zij worden daar beveiligd.

▶ 40:05 Vers 7-10: Volstrekte Veiligheid Tijdens de Grote Verdrukking ↑ hoofdstukken

En nu komen we bij vers 7. Dit is trouwens al een heel fraai voorbeeld dat we hier inderdaad te denken hebben aan een gebeuren zoals de Bijbel daar zo uitgebreid over spreekt in verband met Jacobs benauwdheid en de eindtijd. Want als je dit letterlijk leest, dan kan dat eigenlijk ook alleen maar slaan op die tijd. Overigens, dat ben ik nog helemaal vergeten te zeggen – dat had ik natuurlijk even aan het begin moeten doen – over wie deze psalm geschreven heeft. Daar zijn veel suggesties over gedaan: David wordt genoemd, of Mozes, die trouwens de schrijver was van de voorgaande psalm. Daar zit een bepaalde redenering achter, maar het staat er simpelweg helemaal niet. Ik denk dat we er verstandig aan doen om dat stilzwijgen over de auteur gewoon te eerbiedigen en daar verder ook niet over te speculeren. Lees gewoon wat hier staat en lees het concreet over die schuilplaats en wat er dan gebeurt: "Al vallen er duizend aan uw zijde en tienduizend aan uw rechterhand..." Nou, dat is nogal wat!

Natuurlijk zul je in commentaren lezen dat, wanneer men niet inziet dat dit profetisch is en niet zomaar voor een of andere Bijbelschrijver op zijn eigen dagen van toepassing was, men zegt: "Ja, dit is dichterlijke, poëtische overdrijving." In poëzie is dat allemaal geoorloofd, maar dat is het hier niet. Het is geen overdrijving; het is heel concrete taal. Dit is precies de situatie die we elders in de profetieën beschreven vinden. Of je nu in Jesaja, Jeremia, Ezechiël of Zacharia bent, of in het boek Openbaring: overal waar de tijd beschreven wordt dat de Heer en de Messias openbaar zal worden en er een grote schoonmaak gehouden zal gaan worden in deze wereld, zullen er vele slachtoffers vallen. Dat is precies wat hier ook staat. In de schuilplaats is men veilig, maar daarbuiten vallen er duizend aan uw zijde en tienduizend aan uw rechterhand. "Tot u zal het niet genaken"; dat wil zeggen dat het niet dicht bij u zal komen.

Hoe die complete beveiliging precies in zijn werk gaat, weet ik ook niet. Je zou natuurlijk kunnen filosoferen over die plaats waar de vrouw naartoe zal vluchten in Openbaring 12. Daar lees je over de draak die op de aarde geworpen wordt en het op die vrouw gemunt heeft, maar hij is niet in staat haar te treffen. Je zou kunnen zeggen: hoe is dat mogelijk? Tegenwoordig zijn ze militair toch tot alles in staat? Ze kunnen daar toch raketten op afsturen, ze zouden dat militair zo kunnen inpalmen en die schuilplaats kunnen overmeesteren. Nee, dat kan niet. Dat is juist de schuilplaats van de Allerhoogste. Er is een plaats in de woestijn die God gereserveerd heeft voor Zijn volk, waar men echt veilig zal zijn. Naar de mens gesproken is dat niet mogelijk.

Wat blijkt: ze zijn daar niet veilig doordat ze bewapend zijn. Er wordt hier helemaal niet gesproken over het feit dat zij voor al die gevaren die hier nu beschreven worden, beveiligd zijn vanwege een militaire bewapening tot aan de tanden, zoals dat voor de huidige staat Israël wel geldt. Nee, dat volk is niet bewapend, maar ze zijn wel volstrekt veilig voor alles. En dan mag het zo zijn dat in de nabije omgeving duizend of tienduizend aan hun rechterhand vallen, tot hen zal het niet dichterbij komen. Dit beschrijft dus inderdaad zo treffend de enorme slachting die er zal plaatsvinden, de vele slachtoffers tijdens die periode van vreselijke verdrukking – die grote verdrukking zoals er nooit geweest is en ook nooit meer zal wezen. Ik sprokkel nu zo even een paar Schriftplaatsen bij elkaar, maar die gaan allemaal over diezelfde periode.

"Slechts zult u het met uw ogen aanschouwen," staat erbij. Dat wil zeggen: het zal u niet genaken, het zal niet dicht bij u komen. Nee, maar u zult het wel met uw eigen ogen zien en de vergelding aan de goddelozen aanschouwen. Kijk, hier wordt de argumentatie weer steeds helderder en duidelijker dat we hier te maken hebben met een eindtijdelijke setting, waarbij niet alleen vele slachtoffers zullen vallen in de nabije omgeving van die schuilplaats, maar ook waarbij de goddeloze vergolden zal worden. Dat is precies wat er gaat gebeuren op de dag van de openbaring, waarin de Heer inderdaad de volkeren in het algemeen – die Zijn oogappel troffen – zal vergelden. Dus het is een enorme, verschrikkelijke tijd, en juist in die verschrikkelijke tijd zal er een schuilplaats zijn. Daar gaat deze psalm over.

Dit is uiteraard niet van toepassing op onze dagen. Vandaag vergeldt de Heer helemaal niet. Hij zwijgt, Hij geeft deze wereld over, maar Hij vergeldt de goddelozen niet. Dit is typisch een uitspraak die verband houdt met de dagen dat de Heer openbaar zal worden. "Want U, o JAHWEH, bent mijn toevlucht." Hier horen we weer de respons vanuit de schuilplaats. Eerst zijn er die aanzeggingen, en dan klinkt het vanuit de schuilplaats: "U, o JAHWEH, U alleen." Niet onze eigen spierkracht, niet onze militaire kwaliteiten of onze wapensystemen, nee: "U, o JAHWEH, U bent mijn toevlucht." Daarheen zullen zij vluchten.

Over de omstandigheden waarin men dan zal vluchten, lezen we elders ook. Je leest dat als de gruwel van de verwoesting zal worden geplaatst op het tempelplein, op de heilige plaats, dat je dan moet maken dat je wegkomt en naar de woestijn moet vluchten. Mattheüs 24 spreekt daarover, als de Heer op de Olijfberg ook over deze dingen en over diezelfde periode spreekt. Hij zegt zelfs dat als dat afgodsbeeld, die gruwel van verwoesting, neergezet zal worden in Jeruzalem – waar ook Daniël al van spreekt – dat je dan moet maken dat je wegkomt. Dan moet je zelfs niet meer, als je op het dakterras bent, naar beneden gaan om nog eventjes je huisraad of je jas mee te nemen. Maak dat je wegkomt, dan moet je vluchten, want dat is het laatste en uiterste tijdstip dat je nog uit de voeten kunt en naar die schuilplaats kunt gaan. Dus ook hier gaat het om een echte, concrete schuilplaats, een concrete slachting van mensen in de nabije omgeving en een vergelding aan de goddelozen die zij dan vanuit die schuilplaats zullen zien.

"Want U, o JAHWEH, bent mijn toevlucht. De Allerhoogste hebt u tot uw schutse gesteld." Hier begint weer een nieuwe aanzegging. Tot uw schutse: dat woord kwamen we al eerder tegen, de beschutting. Een schutse is niets anders dan een plaats waar je beschut bent, waarachter je kunt schuilen. Dat 'erachter' is wel belangrijk, want als je ervóór staat, dan sta je 'voor schut', en dat is niet de plaats waar je wilt zijn; dat is niet zo aangenaam. Nee, je moet juist áchter die beschuttingen schuilen. "De Allerhoogste hebt u tot uw schutse, tot uw bescherming gesteld. Geen kwaad zal u treffen, en geen plaag zal uw tent naderen." U begrijpt wel, als ik dit zo doorlees, dat dit toch dingen zijn die niet zomaar op ons van toepassing zijn vandaag. Ik zeg niet – en ik herhaal het voordat ik daarin misverstaan word – dat je hier niet enorm veel van kunt leren. Dat doen we, daarom komen we vanmiddag ook samen en hebben we het over Psalm 91. Maar je kunt toch niet zeggen dat ons vandaag geen kwaad zou treffen.

Als Paulus dit hier nou eens een keer zou lezen en hij zou dat op zijn situatie hebben toegepast, dan had hij geen schipbreuk geleden. Dan zou hij trouwens ook niet uiteindelijk geëxecuteerd zijn geworden. Dat geldt trouwens voor de apostelen in het algemeen. Nee, dat zijn beloften die helemaal niet voor ons gelden. Paulus zegt in Romeinen 8... bij benauwdheden, al worden we geslacht... Hoe staat het er nou precies? Bij verdrukking en bij plagen; in al die omstandigheden zijn we meer dan overwinnaars.

Maar hier is de situatie een andere. In die schuilplaats zal men echt, concreet, totaal veilig zijn. Geen kwaad zal u treffen. Geen plaag zal uw tent naderen; geen besmetting. En ja, nu ga ik even relativeren of nuanceren wat ik zojuist heb gezegd over dat woordje 'pest'. Ik gaf de suggestie dat we mogelijk moeten denken aan een 'woord' – dat kan – maar het zou ook zomaar kunnen... Eén van de kenmerken van de laatste dagen van de eindtijd is trouwens ook pestilentie: hele besmettelijke ziekten, zoals we die in het verleden ook hebben gekend. Zelfs in Europa, waar hele volksstammen, grote delen van de mensheid alleen al, omkwamen door een besmettelijke ziekte.

Wel, hier wordt in ieder geval gesproken over een plaag in de zin van een besmetting. We weten eigenlijk dat dit ook in die dagen zal plaatsvinden. Maar, zegt de Heer, jullie zijn in die schuilplaats beveiligd. Ook voor die plaag, voor die besmetting. Hoe? Dat moet u mij niet vragen. Dat is gewoon wat toegezegd wordt; dat zegt de Heer. Geen plaag zal uw tent naderen.

Het wordt hier een tent genoemd, uiteraard omdat het een toevluchtsoord is. Het is een tijdelijke verblijfplaats. Slechts 1260 dagen zullen ze daar verkeren. Maar dan zal ook echt waar zijn wat hier staat: geen kwaad, generlei kwaad is voor u daar bestemd; het zal tot u naderen.

▶ 52:29 Vers 11-13: Hemelse Bescherming en het Vertrappen van de Slang ↑ hoofdstukken

Want Hij zal aangaande u Zijn engelen gebieden, dat zij u behoeden op al uw wegen. Het eerste vers van Psalm 91 is erg bekend, maar vers 11 hoort daar zeker ook bij, want ook die woorden zijn zeer vermaard. Waarom? Omdat we weten dat deze psalm wordt aangehaald door de diabolos, door Satan, als de Heer in de woestijn geleid en verzocht wordt. Om het nog concreter te zeggen: de Heer wordt op een gegeven ogenblik op het dak van de tempel geplaatst en krijgt daar de verzoeking – ik geloof dat het de derde is: "Werp u neer," zegt Satan, "want er staat toch geschreven..." En dan haalt hij Psalm 91 aan: "Op handen zullen zij u dragen, opdat u uw voet niet aan een steen stoot." Als u dat naleest in Matthäus en in Lukas, waar de verzoekingen in de woestijn worden verhaald, dan ziet u dat de diabolos – ik noem hem expres even zo – de duivel, Psalm 91 aanhaalt.

Maar waarom doet hij dat? Hij is de diabolos, degene die de dingen door elkaar gooit. Hij brengt een vers van toepassing op de Heer dat hier helemaal niet over de Heer gaat, maar over het volk in de woestijn gedurende de grote verdrukking, gedurende die 1260 dagen. Dit gaat helemaal niet over de Heer Jezus in Zijn dagen. Satan verdraait de Schrift of haalt de zaken door elkaar, en daarmee doet hij zijn naam eer aan. Het was een volkomen misplaatste toepassing.

Nu de positieve kant van het verhaal: geen kwaad zal u treffen, geen plaag zal uw tent naderen. Want Hij zal aangaande u Zijn engelen gebieden. Dat ging niet over de Heer toen Hij daar op de tempel stond; de Heer ging daar ook helemaal niet op in. Nee, dit gaat over het volk dat straks in de schuilplaats zal zijn. Hij zal aangaande hen Zijn engelen gebieden dat zij hen behoeden. Het gaat hier over Israëls beschermengelen in de schuilplaats in die tijd van de grote verdrukking.

Dit was overigens de aanleiding voor iets waar ik nu aan moet denken. We hadden onlangs een blogje geschreven waarop Jannie had gereageerd. Het ging erom dat in Matthäus 18 ook door de Heer gesproken wordt over "hun engelen" die hen zullen beschermen. Jannie bracht naar voren dat het ook daar over Israël gaat, over gelovigen, en niet zomaar over kleine kindertjes in het algemeen. De gebruikelijke gedachte dat kleine kindertjes beschermengelen hebben, ontleent men ten onrechte aan Matthäus 18 en vervolgens ook aan Psalm 91. Ik zeg wederom: ten onrechte. Want het gaat hier specifiek over Israël, dat hemelse boodschappers zal hebben die hen zullen behoeden op al hun wegen. Niet zomaar in het algemeen, maar heel specifiek. Hij zal aangaande u Zijn engelen gebieden.

Ik geef u de suggestie dat deze boodschappers inderdaad dezelfde zijn als waarover we lazen in Openbaring 12, namelijk over de vrouw die vlucht naar de woestijn, waar zij haar zullen voeden en dus ook hoeden. Dat zijn hemelse boodschappers. Zullen wij dat zelf zijn? Zullen wij daarbij zijn? De Heer zelf zal in die schuilplaats zijn, en Hij zal in ieder geval Zijn boodschappers gebieden om te zorgen dat het volk daar behoed wordt op al hun wegen.

"Op handen zullen zij u dragen." Aan deze zin hebben wij de Nederlandse uitdrukking "iemand op handen dragen" te danken. Ik heb het juist vanmiddag nog even nagekeken en de herkomst van deze uitdrukking is inderdaad ontleend aan Psalm 91 vers 12. Het idee daarbij is dat het volk gedragen zal worden door hemelse boodschappers die hen zullen voeden en hoeden.

Er staat ook bij: "...opdat u uw voet niet aan een steen stoot." Of – en dat is een beetje arbitrair – "aan de steen". Ja, waar denkt u dan aan? Dat is knap dubbelzinnig. Je kunt het natuurlijk heel letterlijk nemen: de Heer zal Zijn hemelse boodschappers gebieden het volk te geleiden en bescherming te geven, zodat er werkelijk niets in de weg gelegd kan worden. Maar dit volk zal zich ook niet stoten aan de Steen. U kent Hem wel: de Steen des aanstoots. De Messias is een Steen des aanstoots voor het ongelovige volk, maar dit gelovige volk in de woestijn zal daar behoed, gevoed en ook onderwezen worden.

Zoals Jan al in de introductie zei: het volk zal daar in de woestijn ook weer hemels manna krijgen. Net zoals zij ooit op weg naar het beloofde land brood vanuit de hemel kregen, zo zal het in de toekomst weer gaan. Dat geldt letterlijk, maar ook in typologische zin: ze zullen gevoed worden met brood uit de hemel.

Op leeuw en adder zult u treden, jonge leeuw en slang zult u vertrappen. Waar zou dat nu toch over gaan? Dat lijkt me niet zo moeilijk, want zowel de leeuw als de slang zijn beeldentypen van de diabolos. U zegt misschien: "Maar de leeuw en de slang zijn toch ook typen van de Messias? De Leeuw van Juda en de verhoogde slang?" Dat klopt, maar hier gaat het over de leeuw en de adder die vertreden en vertrapt worden. Dan praten we echt over de diabolos, die rondgaat als een briesende leeuw, zoekende wie hij kan verslinden, wetende dat hij maar weinig tijd heeft: 1260 dagen. De oude slang, de adder, de draak – de diabolos heeft vele namen, maar hij zal vertreden en vertrapt worden.

▶ 01:01:16 Vers 14-16: Gods Eigen Antwoord en het Zien van Yeshua ↑ hoofdstukken

Vanaf vers 14 krijgen we het laatste deel en daarin is Yahweh Zelf aan het woord. Het slotwoord is aan God Zelf. Omdat Hij het volk hier als enkelvoud beziet, als die ene persoon, zegt Hij: "Omdat hij Mij zeer bemint, zal Ik hem bevrijden; Ik zal hem beschutten" – weer die schuilplaats. En waarom zal Hij hem beschutten? Omdat hij Mijn naam kent.

Roept hij Mij aan? "Ik zal hem antwoorden." Ja, ook dit is weer zo treffend en expliciet van toepassing op de dagen van de openbaring van beheer. Want wanneer zal Hij Zich openbaren? Wel, wanneer ze Zijn naam zullen aanroepen. Dat gaat het volk daadwerkelijk ook doen, en dan zal Hij er ook zijn. Nu noemt het volk Zijn naam niet – ze mogen Zijn naam ook niet roepen, want voor een Jood is het verboden om de Godsnaam uit te spreken. Maar als ze in nood zijn, dan zullen ze Hem wél aanroepen en dan zal Hij antwoorden.

"Ik zal in de benauwdheid bij hem zijn." Ja, de Heer Zelf zal in de schuilplaats zijn, in die plaats in de woestijn die in de profetieën op diverse manieren ter sprake wordt gebracht onder verschillende namen: Edom, Bozra, Petra. Vandaaruit zal Hij naar Jeruzalem komen. Hier is de wildernis, de woestijn. Ik verwijs hier naar Jesaja 63, waar je leest dat de Heer de volkeren zal treden in het gebied van Edom. Zijn gewaad zal daar bloedrood zijn. Vanuit Edom zal Hij vervolgens optrekken naar Jeruzalem. We hebben vaak de indruk dat de Heer rechtstreeks uit de hemel naar Jeruzalem komt, en dat is ook zo, maar het hangt af van het tijdstip dat je beziet. Je leest net zo goed dat Hij vanuit Edom komt. "Wie is het, die van Edom komt, met bloedbesprenkelde klederen vanuit Bozra?" Zo staat het er. Dat is deze plaats. De Heer gaat het opnemen voor Zijn volk.

"Roept hij Mij aan, Ik zal hem antwoorden. Ik zal in de benauwdheid bij hem zijn." God zegt verder: "Ik zal hem uitredden en tot ere brengen." Letterlijk staat er: "Ik verheerlijk hem." Dat volk wordt dus in de schuilplaats bewaard, het zal worden uitgered en bovendien tot heerlijkheid worden gebracht; het wordt verheerlijkt. Het zal Gods heerlijkheid ontvangen en in Gods heerlijkheid worden binnengebracht. Dit is echt een setting die ons verplaatst naar de eindtijd: het volk zal worden uitgered en verheerlijkt.

"Met lengte van dagen zal Ik hem verzadigen." Dat is precies wat er dan gaat gebeuren in de duizend jaren die daarna zullen aanbreken. Je leest in Jesaja 65: "Want als de levensduur der bomen zal de leeftijd van Mijn volk zijn." En er staat dat wanneer een jongeling sterft, hij honderd jaar zal zijn. U zou dat in de context van Jesaja 65 eens moeten lezen. "Met lengte van dagen zal Ik hem verzadigen" wil zeggen dat er een periode aanbreekt waarin de dagen inderdaad worden verlengd. En dan de laatste zin van deze psalm: "En Ik zal hem," het volk, "Mijn heil doen zien." Dit woord, ja.

▶ 01:05:53 Vragenronde: het Overblijfsel en de Vlucht Naar de Woestijn ↑ hoofdstukken

Gered zal worden. De vraag of zij eerst geloof hadden en daarna in die schuilplaats zijn gekomen, is een vraag op zich. Als ik daar alle details de revue zou laten passeren, vrees ik dat het een beetje erg lang gaat worden, maar laat ik het zo weergeven zoals ik het versta.

Het volk zal tijdens de grote verdrukking, gedurende die 1260 dagen, voor een deel bestaan uit 'de vrouw'. Dat gelovig overblijfsel bevindt zich in de woestijn; daar zijn ze heen gevlucht. Het uiterste moment van vluchten is wanneer de gruwel in Jeruzalem wordt opgericht. Op dat moment beginnen trouwens ook die 1260 dagen of die 42 maanden. Nee, dat is drieënhalf jaar later. Daarom aarzelde ik net even; als ik hierop inga, kom je natuurlijk bij hele scenario’s terecht.

Aan het einde van die 1260 dagen zal het deel van het volk dat niet naar de woestijn is gevlucht — en waarvan tweederde in het land is omgekomen — JAHWEH aanroepen. Het deel dat niet is omgekomen en nog in het land is, zal Hem aanroepen en dan zal Hij verschijnen in Jeruzalem. Vervolgens zal er een vluchtweg door de Olijfberg gecreëerd worden. Waarheen zullen ze dan vluchten? Wel, naar de plek waar dat andere deel van het volk al heen gevlucht was en daar gedurende die 1260 dagen veilig was. Dat is dus een heel ander scenario. Ik heb daar verder nu niet over gesproken, maar zo versta ik het.

Het is inderdaad een rest, een overblijfsel. Je kunt zeggen dat het volk dat zich gedurende die drieënhalf jaar in de schuilplaats bevindt, een overblijfsel is. Maar ook van het deel dat zich in het land bevindt en niet gevlucht is, zal tweederde omkomen. Het derde deel dat daarvan overgebleven is — dat dus ook een overblijfsel is — zal JAHWEH aanroepen, en dan zal Hij inderdaad verschijnen. Ze bevinden zich op dat moment op een plaats waar ze eigenlijk helemaal niet horen.

Dat betekent ook dat aan het einde van die 1260 dagen, wanneer het overblijfsel in het land de Naam van JAHWEH aanroept en Hij verschijnt, zij vervolgens zullen vluchten. Dat betekent dat er op dat moment geen levende inwoner meer in het land is. Alles wat overgebleven is, zal gevlucht zijn naar de woestijn: een deel dat al veel eerder gevlucht was en een deel dat vlucht op het moment dat de Olijfberg splijt. Er zijn dus twee groepen. Ik geloof niet dat dit met de twee en tien stammen te maken heeft, want de twaalf stammen zijn immers overal verstrooid.

Als u het niet erg vindt, parkeer ik dit even, want ik zie dat het inmiddels al tien voor zes is. Ik wil nog één ding zeggen, dat is het laatste: "Ik zal hem mijn heil doen zien." Maakt u zich geen zorgen, dit is het slot. "Mijn heil doen zien", kijk, dat is ook zo mooi. Want hier zie je een Naam. Als je Hebreeuws kunt lezen, zie je hier de Naam van Yeshua. Yeshua betekent inderdaad redding: JAHWEH redt. Die Naam zie je hier staan. JAHWEH zegt: "Ik zal hem mijn heil, mijn Jesjoea, doen zien." Ze zullen niet alleen redding zien, ze zullen de personificatie van die redding zien; ze zullen Yeshua zien.

In die tijd, of na die tijd, worden we verplaatst in Psalm 91. U merkte aan het einde wel dat daar nog heel wat over te doen is en dat er nog veel vragen te stellen zijn. Daar moeten we het bij een andere gelegenheid nog maar eens over hebben, maar niet nu. Ik stel voor dat we het hierbij laten.