▶ 00:00 Inleiding: het Evangelie Is Niet Naar de Mens ↑ hoofdstukken

We vinden de geschiedenis van de roeping van Paulus op verschillende plaatsen in het Nieuwe Testament, beste vrienden. In het boek Handelingen wordt het maar liefst drie keer verhaald, vrij uitgebreid zelfs. Eén keer wordt de geschiedenis zo vermeld en daarna lezen we het nog twee keer opgetekend uit de mond van Paulus zelf, wanneer hij verantwoording aflegt aan het volk of aan koning Agrippa over hoe hij ooit geroepen werd door de Heer Jezus Christus. Maar we vinden het ook een keer betrekkelijk uitgebreid vermeld in de brief aan de Galaten, en daar wil ik vanmorgen graag eens met u over nadenken. U vindt dat in Galaten 1 vers 11 tot 24. In mijn bijbeltje, in de NBG-vertaling, staat het er ook zo boven, zoals het hier op het scherm geprojecteerd staat: "Hoe Paulus apostel werd." Dat wil zeggen: een apostel, een afgevaardigde, want dat is wat het woord betekent. Een afgevaardigde van Christus Jezus.

En waarom ik dit plaatje heb uitgekozen? Nou, dat zal u niet verbazen. Gisteravond vroeg mijn zoon het nog aan mij: "Waarom heb je dat plaatje?" Ik zeg: "Nou, denk eens na. Waarom denk je?" En hij, bijbels onderlegd als hij is, zei: "O, dat was natuurlijk omdat dat heldere, oogverblindende licht aan hem verscheen." Inderdaad. Maar ik stel voor dat we gewoon beginnen bij vers 11 en dan zien we vanzelf wel waar we uitkomen. Dat zal inderdaad in vers 24 zijn.

In vers 11 van Galaten 1 zijn er natuurlijk al tien verzen aan voorafgegaan waarin Paulus nogal met de deur in huis valt, mag ik zeggen. En daar had Paulus ook alle reden toe, want we lezen dat hij ernstig verontrust is over de ontwikkelingen in Galatië. Paulus had daar zelf gearbeid; hij was zelf in die landstreken van het huidige Turkije – Midden-Turkije zeg maar – geweest en had op allerlei plaatsen het goede bericht verteld. Een goed bericht dat per definitie blij maakt: een boodschap van genade. En nu hij daar weggegaan was, waren er andere leraren gekomen. Die hadden de gemeenten ernstig verontrust door weer te prediken dat de mens zich moet houden aan de wet. De besnijdenis werd daar gepredikt, en allerlei feestdagen en inzettingen moesten weer onderhouden worden. Kortom, zoals het altijd weer gaat bij godsdienst: het gaat om werken. De mens moet wat doen. Terwijl Paulus nu juist een boodschap van God had gepredikt; over wat God doet en gedaan heeft en om niet geeft. Dat is ook het enige wat de mens werkelijk verheugt en blij maakt.

Er is hier sprake van een confrontatie en in die eerste tien verzen lees je daar al van. Dan gaat Paulus ook uiteenzetten waarom het zo belangrijk is en hij begint met te vertellen hoe het allemaal zo bij hem gekomen is. Want hij wist donders goed waar hij het over had. Kijk, die leraren die de hele regio van Galatië in beroering brachten door hun boodschap van werken en wet en godsdienst, kenden het evangelie van Paulus niet. Zij wilden het jodendom en de Joodse rituelen weer introduceren in deze heidengemeenten. Maar Paulus zegt: "Jullie kennen het evangelie niet dat ik vertel, maar ik weet wel waar jullie het over hebben, want ik ben daar namelijk zelf als geen ander ooit in ingewijd geweest." In het jodendom, in de Joodse godsdienst.

Daarover gaat hij vertellen. In vers 11 schrijft hij: "Want ik maak u bekend, broeders, dat het evangelie – die blijde boodschap, dat goede bericht – hetwelk door mij verkondigd is, niet is naar de mens." Dat wil zeggen: een mens bedenkt dat niet. Dat is maar goed ook, want dat betekent namelijk dat het van de andere kant komt. Het is ook niet naar de mens in de zin dat de mens het ook niet zelf zou willen, want de mens wil namelijk altijd iets verdienen en er eer mee behalen, zodat hij kan bogen op zijn eigen prestaties. Het evangelie staat daar helemaal los van. Het is niet naar de mens. Het is wel een boodschap vóór de mens en het is de machtigste boodschap, maar een mens verzint het zelf niet.

En dan zegt hij verder: "Want ik heb het ook niet van een mens ontvangen of geleerd, maar door openbaring – 'apocalyps' staat hier, onthulling – van Jezus Christus Hemzelf." Persoonlijk is hij door Hem geroepen, notabene vanuit de hemel. Hij zegt: "Ik heb het niet van een mens ontvangen, ook niet geleerd." Dat wil zeggen: niet in eerste instantie ontvangen van een mens en vervolgens ook weer door andere mensen daarin onderwezen. Nee, het evangelie dat Paulus bracht, was rechtstreeks afkomstig uit de hemel. En dat gaat hij nu uiteenzetten.

Hij was de brief daar trouwens al mee begonnen, want in Galaten 1 vers 1 zegt hij al – zo start hij de brief: "Paulus, een apostel, niet vanwege mensen..." Elders zegt hij meestal: "Een apostel door de wil van God", waarmee hij eigenlijk gewoon aangeeft: "Het is niet mijn wil hoor, dat ik een apostel ben, want ik moest er niets, maar dan ook werkelijk niets van hebben." Hij zegt: "...niet vanwege mensen, noch door een mens, maar door Jezus Christus en God de Vader, die Hem opgewekt heeft uit de doden." Zie daar, in een notendop, in wezen het evangelie. Want daar is alles op gebaseerd.

▶ 06:13 De Vroegere Wandel en het Extremisme in het Jodendom ↑ hoofdstukken

We gaan een vers verder, naar vers 13, waar Paulus schrijft: "Want gij hebt gehoord van mijn vroegere wandel in het Jodendom." Daar weten we ook wel het een en ander van. Paulus refereert daar nogal eens aan in allerlei passages in zijn brieven, maar ook in het boek Handelingen lezen we daarover. Paulus spreekt er bijvoorbeeld over in Handelingen 22. Daar staat hij voor een geweldig grote mensenmenigte en spreekt hij in de Hebreeuwse taal zijn volksgenoten toe, allemaal ijveraars voor de wet. Hij staat daar op het tempelplein; er was een enorme opschudding ontstaan omdat Paulus daar was gekomen en men hem ervan beschuldigde dat hij tegen de wet predikte. Althans, daar werd hij van beschuldigd, en er ontstond een enorme volksoploop.

Paulus had het niet zo erg op Jeruzalem. Eigenlijk is dat ook de clou van wat we lezen in Galaten 1 en 2. Zijn hele bediening staat los van Jeruzalem, zelfs los van de twaalf die al eerder door de Heer gezonden waren. Zijn bediening is uniek en staat daar los van; hij heeft het evangelie niet van hen ontvangen en hij ontweek Jeruzalem altijd als het er even om ging. Het was een hele moeizame relatie, en dat kwam omdat hij een bediening en een boodschap had die daar feitelijk niet thuis hoorde en die er haaks op stond.

In Handelingen 22 spreekt Paulus de menigte toe en stelt hij zich eerst voor. Hij zegt: "Ik ben een Jood, te Tarsus in Cilicië geboren." Dat is in het zuiden van Turkije, een plaats aan de kust. Hij gaat verder en zegt dat hij in Tarsus in Cilicië geboren is — niet te verwarren met Sicilië aan het zuidpuntje van Italië, maar Cilicië dus — en toch zegt hij: "In deze stad hier," waar de tempel staat, Jeruzalem dus, "opgevoed aan de voeten van Gamaliel." Dat was echt het neusje van de zalm. Dat was dé man in het Jodendom, een van de leidslieden en leermeesters; tot op de dag van vandaag is het een hele grote naam binnen het Jodendom. Gamaliel, welnu, Paulus heeft gezeten aan de voeten van Gamaliel en daar is hij opgevoed. Hij zegt dat hij is opgeleid met nauwgezette inachtneming van de wet onzer vaderen — de 613 geboden en verboden. Hij was een ijveraar voor God, "evenals gij allen heden zijt."

Dat is Paulus’ komaf. Hij had zojuist gezegd: "Jullie hebben gehoord van mijn vroegere wandel in het Jodendom." Zo links en rechts in het Nieuwe Testament vind je daar informatie over. Het betoog gaat verder en hij zegt: "Ik heb de gemeente van God bovenmate vervolgd en getracht haar uit te roeien." U moet zich daar een goede voorstelling van vormen hoe heftig dat eraan toe is gegaan. Ook dat lezen we in het boek Handelingen. Ik zal u één voorbeeld geven uit Handelingen 26, waar Paulus voor koning Agrippa staat, aan wie hij verantwoording moet afleggen. Dan zegt hij in vers 9: "Ik voor mij was tot de slotsom gekomen dat ik tegen de naam van Jezus de Nazarener," de man van Nazareth dus, "fel moest optreden, wat ik dan ook gedaan heb te Jeruzalem. En ik heb vele van de heiligen in gevangenissen opgesloten." Let op: "vele". "Waartoe ik de volmacht van de overpriesters ontvangen had." Letterlijk staat er zelfs "verkregen". Dat suggereert dat hij die opdracht niet zomaar had gekregen, maar dat hij het zelf wilde en daar simpelweg vergunning voor heeft gekregen van de overpriesters, de religieuze autoriteiten. Hij heeft er gewoon toestemming voor gehad. "En als zij zouden omgebracht worden, dan heb ik mijn stem eraan gegeven."

We kennen daarvan in ieder geval één voorbeeld bij name: Stephanus. Dat is natuurlijk de eerste keer dat de naam van Saulus in het Nieuwe Testament ten tonele wordt gevoerd bij de steniging van Stephanus. Ik kom daar straks misschien nog eventjes op terug. Als het Sanhedrin officieel afstand doet van de boodschap die Stephanus had verkondigd, dan komt de naam van Saulus in beeld. In Handelingen 26 voegt Paulus er nog aan toe: "En in alle synagogen trachtte ik hen dikwijls door toepassing van straffen tot lastering te dwingen. En in tomeloze woede tegen hen heb ik hen vervolgd, tot zelfs in de buitenlandse steden toe."

Door dit relaas van Paulus voor koning Agrippa krijg je een idee hoe het eraan toe is gegaan. Wat hij gedaan heeft: mensen omgebracht en vervolgd tot zelfs in buitenlandse steden. Dat klopt ook, want hij was op weg naar Damascus toen hij geroepen werd. Maar waarom ging hij naar Damascus? Omdat daar ook een hele grote Joodse gemeenschap was en hij daar hetzelfde wilde gaan doen als wat hier staat. Hij zegt: "In tomeloze woede tegen hen heb ik hen vervolgd tot zelfs in de buitenlandse steden toe." Er was niemand zo fanatiek en zo extreem tegen die sekte van die man van Nazareth, en hij had daarin zijn sporen verdiend. Dat was Saulus; hij heette toen natuurlijk nog geen Paulus. Strikt genomen kun je ook niet spreken van de roeping van Paulus, want niet Paulus werd geroepen, maar Saulus werd geroepen. Later werd hij Paulus. We zeggen dat wel zo, zoals we ook zeggen: "De koningin werd 70 jaar geleden geboren." Toen was ze nog geen koningin, maar zo spreken we nu eenmaal. Dat is een spraakgebruik. Ik spreek dus ook gemakkelijk over de roeping van Paulus, ondanks het feit dat hij toen nog geen Paulus was.

We gaan weer even terug naar het gedeelte in Galaten 1, ons basisgedeelte waar we vanmorgen over spreken. Paulus gaat verder en zegt: "In het Jodendom heb ik het verder gebracht dan vele van mijn tijdgenoten onder mijn volk." Zijn godsdienstige ijver en het fanatisme dat hij daarin aan het licht bracht, maakten hem een kampioen in de religieuze wereld van zijn dagen. Bovendien was hij bijzonder onderlegd door het onderwijs van een man als Gamaliel, waardoor hij buitengewoon scherpzinnig en belezen was. Hij was een kampioen. Hij zegt: "Ik heb het verder gebracht dan vele van mijn tijdgenoten onder mijn volk, als hartstochtelijk ijveraar voor mijn voorvaderlijke overleveringen." Voor het woord "hartstochtelijk" staat er eigenlijk het woord "extreme" in de overtreffende trap. Hij was geen gewone ijveraar, nee, hij was een extreme ijveraar, een extremist dus.

Zo komt hij inderdaad uit de verf: als een Joods godsdienstig extremist. Bij ons heeft dat natuurlijk een hele negatieve klank, en ook niet helemaal ten onrechte, maar het gaat erom dat Paulus zo hartstochtelijk en extreem daarmee bezig was. Hij had zijn sporen verdiend en was zo onderlegd in die Joodse godsdienst; hij was een ongekende ijveraar. De dwaalleraars in Galatië, die de wet weer gingen prediken en de genade ondermijnden, konden daar niet aan tippen. Zij wilden het judaïsme introduceren in de geloofsgemeenschappen die waren ontstaan door de prediking van Paulus, maar zij wisten niet echt wat judaïsme was. Paulus wel! Hij kende het uit ervaring. Maar hij is in zijn nekvel gegrepen en hij heeft met recht het Licht gezien.

▶ 15:07 Afgezonderd Vanaf de Moederschoot ↑ hoofdstukken

Ik lees verder: "Maar toen het Hem, die mij van de schoot van mijn moeder aan afgezonderd had..." Daar moet je even bij stilstaan; het is zo mooi dat Paulus dat zo zegt. Voordat Paulus al geboren was, was hij al door God afgezonderd. In het navolgende lees je dat hij afgezonderd was om Hem te prediken onder de heidenen, om het evangelie van genade te gaan uitbazuinen. In wezen is het zo dat heel die carrière die voorafgaat aan Paulus' roeping — voordat hij dus op de weg naar Damascus geroepen werd — al in dienst stond van zijn latere bediening, hoe vreemd dat misschien ook moge klinken. Maar God had hem al afgezonderd.

Paulus moest werkelijk iemand zijn in wie God genade zou demonstreren. Paulus zegt daarom ook in de Timotheüsbrief dat hij onder alle zondaren de eerste plaats inneemt. "Christus Jezus is in de wereld gekomen om zondaren te redden," staat er, "onder wie ik een eerste plaats inneem." Dus van alle zondaren die er zijn, zegt Paulus: "Daar ben ik de eerste in, want ik heb zelfs de gemeente Gods vervolgd." Maar dat was nu juist nodig, want God wilde in hem demonstreren wat genade is. Als er hoop is voor de grootste zondaar, dan is er hoop voor elke zondaar. En als God hem kan redden, dan kan God de hele wereld redden.

Dat is precies wat Paulus in zijn hele leven eigenlijk gedemonstreerd heeft. Eigenlijk kon die hele carrière die voorafgaat aan zijn roeping, waarin als het ware eerst zo’n donkere achtergrond geschilderd en getekend wordt, niet donker genoeg zijn, juist om dan des te sterker dat licht te laten contrasteren. Goed, hij zegt: "Ik ben al van de schoot van mijn moeder aan afgezonderd." Ik denk trouwens dat hij daarbij zinspeelde op passages die we al in het Oude Testament vinden. Van Jeremia lezen we dat, maar ook in het boek Jesaja. Daar wil ik u even op attenderen; in Jesaja 49 vinden we het ook. Strikt genomen gaat dat over de Messias, maar Paulus haalt het ook in Handelingen 13 aan, en dan blijkt er wel degelijk ook een verborgen zinsspeling op de apostel Paulus zelf te zijn.

Daar staat in Jesaja 49: "Maar nu zegt de HERE, die mij van de moederschoot aan vormde tot Zijn knecht..." Hij zegt dan: "Het is te gering dat gij Mij tot een knecht zoudt zijn om de stammen van Jakob weder op te richten en de bewaarden van Israël terug te brengen. Ik stel u tot een licht der volkeren, opdat Mijn heil reike tot het einde der aarde." Deze laatste zin haalt Paulus aan in Handelingen 13 en hij zegt: "Dat is precies wat ik doe."

Ik vind het contrast en het verband zo mooi. Het gaat erom dat Israël hier in wezen terzijde wordt gesteld. "Het is te gering dat gij Mij tot een knecht zoudt zijn om de stammen van Jakob weer op te richten en de bewaarden van Israël terug te brengen." Dat gaat wel gebeuren, maar voorafgaand aan dat gebeuren zal het licht eerst tot aan het einde der aarde gaan schijnen. Ik zie daarin — en Paulus heeft dat zelf ook gezien — een verborgen toepassing, een verborgen aanwijzing naar zijn eigen bediening. Hij is ook van de schoot zijner moeder al afgezonderd om dat werk te gaan doen.

We gaan weer terug naar Galaten 1 vers 15: "Maar toen het Hem, die mij dus van de schoot mijner moeder aan afgezonderd en door Zijn genade geroepen heeft..." Letterlijk staat het in een aorist-vorm. Degenen die mijn studies vaker volgen, hebben mij vast en zeker vaker over die aorist horen spreken. Een Griekse werkwoordsvorm die letterlijk 'zonder horizon' betekent. Dat wil zeggen: het is een tijdloze werkwoordsvorm. Wij kennen dat niet zo; wij spreken over verleden tijd, tegenwoordige tijd en toekomende tijd. Maar het Grieks heeft nog een werkwoordsvorm die eigenlijk tijdloos is, waarbij het puur gaat om het feit en de tijd geen rol speelt. Zonder horizon. Dat is wat hier staat.

▶ 20:11 Overweldigd Door Onwederstandelijke Genade ↑ hoofdstukken

Toen het Hem behaagde, die mij van de schoot mijner moeder aan heeft afgezonderd – dat staat in de aoristus trouwens – en mij door Zijn genade roept. Niet 'geroepen heeft', hoewel dat ook zo is, maar Hij roept in genade. Dat is nu juist kenmerkend en karakteristiek voor Zijn roeping: genade!

Ja, dat is mooi hoor. Ik verwees zojuist al eventjes naar Galaten 1, maar daar schrijft Paulus nog iets. In diezelfde passage waarin hij zegt dat Christus Jezus in de wereld is gekomen om zondaren te behouden, onder wie ik een eerste plaats inneem, zegt hij in vers 13: "hoewel ik vroeger een godslasteraar en een vervolger en een geweldenaar was." Zo kijkt hij er dus op terug. Toen wist hij niet beter terwijl hij daarmee bezig was, maar zo kijkt hij erop terug: hoewel ik vroeger een godslasteraar, een vervolger en een geweldenaar was. Met recht dus een extremist, een terrorist eigenlijk zouden we het nu noemen. "Maar," zegt hij dan, "mij is ontferming bewezen, en zeer overvloedig is de genade van onze Here geweest."

Zeer overvloedig. Als u een Concordant Version hebt, dan ziet u dat er staat: overweldigend. Ik heb hier expres een plaatje bij geprojecteerd van de Niagara Falls in dit geval. Dat is pas over overweldigend gesproken! Ga daar maar eens onder staan en probeer dan droog te blijven. Je kiest er dan niet voor om nat te worden. Als je daaronder staat, kies je er niet voor om nat te worden; je kunt er zelfs niet voor kiezen om níet nat te worden. Met name dat laatste is onmogelijk. Je wordt er namelijk door overweldigd.

Degenen die thuis zijn in de reformatorische kringen, in de zwaardere reformatorische kringen, die kennen vast en zeker wel de uitdrukking 'de onwederstandelijke genade'. Kent u die uitdrukking? De onwederstandelijke genade? Weet u wat dat betekent? Het is een beetje oud-Nederlands, maar het betekent gewoon dat Gods genade niet te weerstaan is. Als God Zijn genade bewijst, dan vraagt Hij niet: "Vind je het goed?" of "Kies je daarvoor?". Nee, Hij overweldigt je met Zijn genade. Daar word je gewoon door gegrepen.

Zo ging het trouwens met Paulus ook toen hij op de weg was. Het licht verscheen hem en hij werd meteen verblind. Had Paulus toen een keuze? Hij werd overweldigd. Als het gaat om keuze, dan moest hij er niks van hebben. Maar de genade van Christus overweldigde hem en daardoor was hij ook in één keer compleet om. Kijk, dat is Gods genade. Dat is echt andere koek dan wat zo vaak verkondigd wordt: "Kies je voor Jezus?". Daar geloof ik namelijk geen barst van, want Hij kiest voor jou en jij hoort van Hem. Als het inderdaad zo is dat die genade overweldigend is, dan heeft de mens helemaal niets meer in te brengen. Maar dat vind ik juist zo prachtig, want dat is nu juist de essentie van de boodschap. Ik ga nog even verder met wat we lezen in Galaten 1.

▶ 24:00 Het Unieke Evangelie van de Voorhuid ↑ hoofdstukken

Toen het Hem behaagd had Zijn Zoon in mij te openbaren, opdat ik Hem onder de heidenen verkondigen zou. Daartoe was hij dus... om de zinnen eventjes in hun geheel te nemen en die tussenzinnen weg te laten, zo moet ik het eigenlijk zeggen: hij was van de moederschoot aan afgezonderd. Wel, waarom? Omdat Hij Zijn Zoon in mij zou openbaren, opdat ik Hem — die Zoon dus — zou verkondigen onder de natiën.

Daarom is Paulus ook geroepen. Hij was sowieso een Jood van buiten het land. Hij kwam niet zoals Petrus en Jakobus en Johannes en al de twaalf; die kwamen allemaal uit het land, het land Israël. Paulus niet. Hij kwam al vanuit het buitenland, en dat is op zich al een aanwijzing. Maar vervolgens wordt hij niet in het land, maar buiten het land geroepen. En dat is in wezen ook weer karakteristiek voor de boodschap die hij zou gaan brengen en voor zijn hele roeping: namelijk, het staat los van Israël.

Later, in Galaten 2, gaat Paulus er nog op in. Daar komen we vandaag niet meer aan toe en dat is ook niet mijn bedoeling, maar ik wil er wel eventjes op wijzen. Het wordt heel vaak onder de tafel geschoven en mensen willen daar niet aan. In de praktijk is het zo dat men slechts zelden oog heeft voor de unieke plaats en de unieke boodschap die de apostel Paulus mocht verkondigen. In Galaten 2 zegt hij — midden in het relaas schrijft hij in vers 7 — 'Maar daarentegen', en ik citeer het uit de Statenvertaling omdat het daar correct is weergegeven: 'Maar daarentegen, als zij zagen dat aan mij het Evangelie van de voorhuid toebetrouwd was, gelijk aan Petrus dat van de besnijdenis...'

Ik weet wel dat mensen zeggen: 'Ja, dit is maar één Evangelie.' Dat is strikt genomen natuurlijk waar; er is één Evangelie. Er is ook maar één Mercedes; er is maar één auto die Mercedes heet. Maar er zijn wel allerlei modellen en verschillende typen. Dat is met het Evangelie ook zo. Het is natuurlijk strikt genomen maar één Evangelie van God. Maar wat hier staat, wat Paulus naar voren brengt, is: 'Aan mij is het Evangelie van de voorhuid toevertrouwd.' In de NBG-vertaling hebben ze dat wegvertaald; daar hebben ze gezegd: 'Het Evangelie aan de onbesnedenen.' Nee, het gaat niet alleen om het Evangelie aan de onbesnedenen. Dat is wel zo, maar het is het Evangelie van de voorhuid, het Evangelie van de onbesnedenheid. Mij is — laat ik het gewoon even wat alledaagser zeggen — het 'heidense' Evangelie toevertrouwd, gelijk aan Petrus en de twaalf het 'Joodse' Evangelie was toevertrouwd.

En dan moet u zich heel concreet voorstellen: Jakobus en Petrus verkondigden in het boek Handelingen de boodschap aan Israël, inclusief de gebruiken die nog steeds gehanteerd werden, zoals de besnijdenis, alle Joodse gebruiken, de sabbatsviering, enzovoort. Zij verkondigden aan Israël de bekering: dat als Israël zich zou bekeren — net hoe u het zeggen wilt — dan zou de Messias terugkeren en Zijn Koninkrijk hier op aarde vestigen. Dat was de boodschap van Jakobus, Petrus en Johannes.

Maar in het boek Handelingen zien we in de loop van de hoofdstukken een ontwikkeling waarin Israël afwijst. Officieel vindt dat plaats als het Sanhedrin Stefanus laat stenigen; ze doen dat zelfs eigenhandig. Heel officieel wijst het Joodse volk dat Evangelie van de besnijdenis af — het Evangelie van het komende Koninkrijk dat verkondigd werd met grote kracht, met krachten, tekenen en wonderen. Dat wordt officieel door het Sanhedrin afgewezen.

Dan komt Saulus 'in the picture'. Hij predikt een boodschap waarbij hij al uitgaat van hun verwerping. Dat zij het Evangelie verwerpen, is de verzoening van de wereld; door Israëls val gaat het heil naar de heidenen. Daar gaat zijn bediening over, daar gaan zijn brieven over, daar is het allemaal op gebaseerd. Hij heeft een 'heidens' Evangelie dat losstaat van Jeruzalem en losstaat van de Joodse gebruiken. Dat heeft er allemaal niets mee te maken. Hij ageert er niet tegen, daar gaat het niet om, maar in deze tijd is het alleen maar genade en dat staat ook los van de openbaring van het Koninkrijk.

Dat is dat Evangelie van de voorhuid waar hij het over heeft, dat aan hem was toevertrouwd. Dat matchte heel moeilijk met dat van Petrus, Jakobus en Johannes, ondanks dat ze elkaar de rechterhand van gemeenschap hebben gegeven. Je zou het zo moeten zien dat Paulus — om het even in computetermen te zeggen — een 'update' kreeg. Het was inderdaad het actuele Evangelie. Inmiddels had Israël de boodschap van het Koninkrijk afgewezen en daardoor ontstond een hele nieuwe situatie. Daarom riep de Heer, naast de twaalf die er al waren, ineens een dertiende apostel buiten het land en Hij vertrouwt hem een 'heidens' Evangelie toe vanwege de nieuwe ontwikkeling. Dan krijg je dus een tussentijd, een interval, want dat Evangelie van de besnijdenis wordt in de toekomst alsnog weer actueel.

Ik ga maar weer even terug naar Galaten 2, want ik wil hier niet teveel over uitweiden. Nee, ik moet vooruitgaan: '...opdat ik Hem [de Zoon van God] onder de heidenen verkondigen zou.'

▶ 30:38 In Arabië: de Bedekking van de Tenach Weggenomen ↑ hoofdstukken

En toen ben ik geen ogenblik te rade gegaan met vlees en bloed. Kijk, hoe dat precies in zijn werk is gegaan toen Paulus geroepen werd, dat vertelt hij hier in Galaten 1 niet. Wij weten toch al hoe dat gegaan is, want elders lezen we daar genoeg over. Maar hij zegt hier: "Ik ben, toen ik geroepen werd, geen ogenblik te rade gegaan met vlees en bloed." Dat heeft ook een reden.

We weten uit het boek Handelingen 26, in vers 15, daar staat Paulus voor Agrippa en dan geeft hij uitleg over zijn roeping. Hij vertelt over de wijze waarop hij geroepen is en dat hem midden op de dag dat heldere, oogverblindende licht verscheen. Toen had hij gereageerd: "Wie zijt Gij, Heere?" En toen zei de Heere: "Ik ben Jezus, die jij vervolgt." Tussen twee haakjes: dat is in de kiem al de openbaring van het lichaam van Christus. Want Saulus vervolgde de gemeente Gods, maar Jezus reageert vanuit de hemel: "Je vervolgt Mij." Als het ware worden die gemeente en Jezus geïdentificeerd; ze zijn hetzelfde, het is namelijk Zijn lichaam. In de kiem is dit al de openbaring van het lichaam van Christus, waar Paulus in zijn brieven zo uitgebreid over spreekt.

Ik lees even verder. "Maar richt u op," wordt er dan vervolgens tegen hem gezegd. Dat wordt hem vanuit de hemel verteld. "Richt u op" – terwijl hij niets meer kon zien. "Sta op uw voeten, want hiertoe ben Ik u verschenen om u aan te wijzen als een dienaar en getuige daarvan dat gij Mij gezien hebt." En let op: "En dat Ik u verschijnen zal; u verkiezende uit dit volk en de heidenen, waarheen Ik u zend." Meteen op voorhand wordt al vastgesteld: Ik zend je weg naar de uitersten der aarde, Ik zend je weg naar de heidenen.

Maar let op wat hier staat. Hij wordt hier geroepen, de Heere verschijnt aan hem, maar de Heere zegt ook: "Ik zal ook aan je verschijnen." Paulus is daarom ook geen ogenblik te rade gegaan bij vlees en bloed. Weet u wat hij gedaan heeft? Laten we eerst even lezen wat hij niet gedaan heeft. Hij zegt: "Ik ben niet te rade gegaan met vlees en bloed. Ook ben ik niet naar Jeruzalem gereisd tot hen die reeds vóór mij apostelen waren." Dat zou je verwachten, maar nee: Paulus had een hele unieke bediening. Hij zegt dat dit helemaal losstaat van Jeruzalem; daar hoefde hij helemaal niet naartoe. Hij zegt: "Ik ben naar Arabië vertrokken en toen vandaar weer naar Damascus teruggekeerd."

Hé, dat is eigenaardig. We weten daar trouwens verder zo goed als niets over. Maar Paulus is dus, nadat hij geroepen is... de Heere had immers gezegd: "Ik zal je opnieuw verschijnen." Hij is vervolgens naar Arabië vertrokken. Arabië? Wat is er in Arabië? Wat is er volgens de Bijbel, volgens het Nieuwe Testament, in Arabië? Ik zal u alvast even wat verklappen. We vinden Arabië nog één keer in het Nieuwe Testament, en wel in dezezelfde brief, een paar hoofdstukken later. Weet u wat Paulus dan schrijft? Dit: "Het woord Hagar betekent, dat wil zeggen, duidt op de berg Sinaï in Arabië."

Ik kan me voorstellen dat er nu een aantal mensen hier zitten die zeggen: "Hè? De berg Sinaï in Arabië? Dat ligt toch daar op het Sinaïtisch schiereiland?" Maar wij hebben ooit eens een keertje een Bijbelstudie hierover gehouden. Nou ja, "wij"... dat was toen Martin Kleverwal die daar een studie over gegeven heeft, over dat de berg Sinaï wel degelijk in Arabië ligt en dat de doortocht door de Schelfzee niet hier was, maar hier bij die stippellijn. Daar gaan we het nu verder niet over hebben; dat doet eigenlijk ook niet zo ter zake, maar ik moet het toch eventjes toelichten en uitleggen hoe ik dat op dit plaatje heb weergegeven.

Kijk, God had ooit Zijn woord aan Mozes gegeven, via Mozes aan Israël. Het Oude Verbond was gestart daar bij de berg Sinaï in Arabië. En de Heere zegt, als Hij Saulus roept: "Ik zal je opnieuw verschijnen." En wat doet Saulus? Hij gaat naar Arabië, naar datzelfde land waar de Heere ooit Zijn woord had gegeven aan Mozes. Datzelfde land. En als u het mij vraagt – ik kan het niet bewijzen, maar als u het mij vraagt – is hij gewoon naar de berg Sinaï geweest. Want daar was de Heere aan hem verschenen, omdat daar de Heere ooit aan Mozes verschenen was en daar Zijn woord was gegeven. Wel, Paulus is naar Arabië gegaan en dan lees je trouwens ook nog dat hij pas drie jaar later in Jeruzalem komt.

Maar even terug naar daar in Arabië. Kijk, Paulus heeft natuurlijk zoveel gehad wat allemaal weer opnieuw doordacht moest worden. Hij had zoveel onderwijs genoten en toen ineens werd zijn hele wereld compleet op zijn kop gezet. Zijn hele denkwereld ook. Maar dat betekent ook dat alle informatie die hij tot dusver tot zich genomen had, in een heel nieuw perspectief, een nieuw licht geplaatst moest worden.

Laat ik het anders zeggen. God had ooit Zijn woord gegeven daar in Arabië, op de berg Sinaï. En weet je wat God nu doet in Arabië? Als Paulus daar weer opnieuw naartoe gaat en de Heere aan hem verschijnt, dan neemt Hij de bedekking van dat woord weg. Hij ontdekt dus – en dat bedoel ik letterlijk zoals ik het zeg – hij ontdekt de Tenach. De bedekking gaat eraf en hij ontdekt waar het in de Tenach om gaat, op elke bladzijde: dat het gaat over de Messias. De opgestane Messias, de Levensvorst, de Redder der wereld.

Wel, dat is wat Paulus daar natuurlijk in Arabië gedaan heeft. Het is pas jaren later dat hij in Jeruzalem komt, dat is waar. Maar de Heere is aan hem opnieuw verschenen in Arabië en dat is natuurlijk niet zonder betekenis. Daar is Paulus ongetwijfeld ook zoveel meer verteld. Paulus maakt toch zo dikwijls in zijn brieven melding van de verborgenheid die hem bekend is gemaakt? Hoe wist Paulus dat allemaal? Wel, de Heere is opnieuw aan hem verschenen en de Heere heeft Zijn woord gegeven. Paulus is een aantal jaren daar in Arabië geweest.

▶ 38:04 Bezoek aan Jeruzalem Om Verslag uit te Brengen ↑ hoofdstukken

Wat we lezen is: "Daarop ging ik drie jaar later pas naar Jeruzalem om Kefas te bezoeken." Kijk, wat hij in deze hoofdstukken doet – en je zou de brief eigenlijk in zijn totaliteit moeten lezen om een impressie van het geheel te krijgen – is aantonen dat het evangelie dat hij verkondigt niet naar de mens is. Hij heeft het niet van een mens ontvangen en ook niet van een mens geleerd, ook niet van hen die in Jeruzalem waren. Paulus’ bediening staat daar volledig los van. Hij is wel een paar keer in Jeruzalem geweest en hij heeft, zoals hij hier ook zegt, Kefas – dat is Petrus – bezocht. Dat is waar. Maar wat hij hier wil aangeven is: ik heb het niet van hem geleerd.

Ik wil daar even op wijzen. Hier staat "om Kefas te bezoeken", maar weet u wat daar eigenlijk staat? In het Grieks staat daar het woordje historeo. U herkent daar het woord "historie" in, maar letterlijk betekent het "te verhalen". In de Concordant Version staat dan ook: "to relate my story". Het woord "story" komt indirect rechtstreeks uit het Grieks. Paulus ging naar Jeruzalem – hij zegt: "Ik ging drie jaar later pas naar Jeruzalem om Kefas te bezoeken" – om Kefas zijn verhaal te vertellen, niet om van Kefas onderwijs te krijgen. Hij voegt eraan toe: "Ik bleef vijftien dagen bij hem." Nu zou je kunnen zeggen dat Petrus hem in die tijd nog wel even een stoomcursus kon geven in hoe het allemaal zat, maar het was precies omgekeerd. Paulus ging naar Jeruzalem, maar niet om van Petrus onderwijs te krijgen, maar om aan Petrus zijn verhaal te doen. Want Paulus had een heleboel te vertellen. Het is precies omgekeerd. Hij bleef vijftien dagen bij hem, en in vijftien dagen kun je een hoop vertellen. Dat heeft hij ongetwijfeld ook gedaan.

Hij zegt er dan nog bij: "Ik zag geen andere van de apostelen dan Jakobus." Dat is niet Jakobus, één van de twaalf, maar de broeder des Heren – de halfbroer van Jezus, zoals wij zouden zeggen. Hij was dé man in Jeruzalem; hij was de leider van die gigantisch grote Joodse gemeente daar. Hij was trouwens ook een ijveraar voor de wet, zo weten wij uit het boek Handelingen. Maar er staat niet dat Paulus hem daar heeft ontmoet; hij zegt: "Ik heb hem daar gezien." Hij zag geen andere van de apostelen, dus die andere twaalf heeft hij sowieso niet gezien. Aan Petrus heeft hij alleen zijn verhaal verteld en de andere apostelen heeft hij niet gezien, behalve Jakobus, maar die heeft hij ook alleen maar gezien. Ziet u hoe hij daarmee aangeeft dat hij het niet van een mens heeft ontvangen of geleerd? Dat is wat hij onderstreept; in deze hoofdstukken is dat eigenlijk het hele punt dat hij maakt.

Dan schrijft hij er nog bij – want dat is van groot belang, hij doet het als het ware onder eedzwering: "Wat ik u schrijf, zie, voor het aangezicht van God, ik lieg niet." Hij zegt: dit is de pure waarheid als ik zeg dat ik het niet van een mens ontvangen of geleerd heb. Ook niet van hen die in Jeruzalem waren, ook niet van hen die bij wijze van spreken "oudere papieren" hadden. Eigenlijk zou je moeten zeggen, als je in update-versies denkt, dat het verouderde papieren waren. Paulus had hén dingen te vertellen; aan Paulus waren nieuwe dingen, verborgenheden, geopenbaard.

Paulus schrijft hier dus heel plechtig: "Wat ik schrijf, zie, voor het aangezicht van God, ik lieg niet." Dit is de waarheid. Het komt ook exact overeen met wat we lezen in het boek Handelingen. Daarna zegt hij: "Vervolgens ben ik gegaan naar de streken van Syrië en van Cilicië." Hij zegt dus: ik ben bij Kefas geweest om mijn verhaal te vertellen, ik heb geen van de apostelen gezien behalve Jakobus – die heb ik alleen maar gezien – en daarna ben ik weer naar het buitenland gegaan. Namelijk naar Syrië, naar Antiochië zoals we met name uit het boek Handelingen weten, en vervolgens ook naar Cilicië. Daar hadden we het al eerder over; dat was de streek waar Paulus vandaan kwam, zijn moederland. Daar is hij vervolgens naartoe gegaan.

En hij zegt: "Ik was aan de gemeenten van Christus in Judea van aanzien onbekend." Dat wil zeggen dat ze zijn gezicht niet kenden. Ze kenden Paulus niet van gezicht, maar ze hoorden alleen telkens: "Hij die ons vroeger vervolgde, verkondigt nu het geloof dat hij tevoren trachtte uit te roeien." Laten we dat even goed nuanceren: Paulus verkondigde niet een nieuw geloof. Nee, hij verkondigde nu het geloof dat hij eerder trachtte uit te roeien. Ondanks het feit dat aan hem het evangelie van de voorhuid was toevertrouwd, dat de twaalf niet kenden – dat is waar – was het niet een heel ander geloof. Het is het geloof in de Messias, dat is overal in de Bijbel hetzelfde. Sterker nog, wist u dat aan Abraham al het evangelie verkondigd is? Als u dat niet wilt geloven, moet u even doorlezen in Galaten 3. Daar lees je dat aan Abraham al het evangelie verkondigd was, namelijk dat in zijn zaad alle volkeren der aarde gezegend zouden worden. Dat was al het evangelie in een notendop.

Aan Paulus was van Godswege dus het evangelie van de voorhuid toevertrouwd door openbaring. Hij heeft het niet van een mens ontvangen; het was rechtstreeks uit de hemel gekomen. "Alleen hoorden zij telkens," staat er dan nog: "Hij die ons vroeger vervolgde, verkondigt nu het geloof dat hij tevoren trachtte uit te roeien." En zij verheerlijkten God in hem. Dat is het mooiste wat mensen kunnen doen als je iets te vertellen hebt, of sowieso wanneer mensen God verheerlijken vanwege dat wat je te melden hebt en de wonderen die Hij aan je gedaan heeft. Zo is het Paulus vergaan. Om nog even alles samen te vatten...

▶ 44:36 Samenvatting: de Kenmerken van Paulus' Roeping ↑ hoofdstukken

Om alles nog even op een rijtje te zetten ten slotte over Paulus' roeping: wat is daar nu zo karakteristiek, zo kenmerkend aan? In de eerste plaats: door wie is hij geroepen? Wel, hij is geroepen door Christus vanuit de hemel. Niet zoals de twaalf die geroepen zijn door Jezus hier op aarde. Nee, Paulus heeft een roeping van een hemelse Heer. Hij kende de Heer Jezus hier op aarde ook helemaal niet naar het vlees, zo zegt hij later.

Wanneer is hij geroepen? We hadden het er al even eerder in deze toespraak over. Wel, na de steniging van Stefanus. De steniging van Stefanus lees je in Handelingen 7 en 8. Weet u trouwens wat Stefanus betekent? Ja, kroon. Dat is heel mooi, want Stefanus houdt daar zo'n gloedvolle rede over de historie van Israël voor het Sanhedrin, de Joodse leiders van die dagen. Hij houdt een rede en vertelt dat het volk Israël altijd al de boodschap van God en de boodschap van de profeten heeft afgewezen. Dat culmineert uiteindelijk in het moment dat hij gaat spreken over Jezus de Messias. Op een gegeven moment blinkt zijn gelaat en ziet hij de Zoon des mensen staan aan de rechterhand van God. Dan wordt het het Sanhedrin teveel en ze grijpen hem.

Ze leggen hun mantels neer bij een jongeman, zo staat er in Handelingen 8, genaamd Saulus. Ze leggen hun mantels af; hun rol is in wezen uitgespeeld en die mantels komen allemaal terecht bij Saulus. Dat is heel symbolisch. Hij bewaart hun jassen. Ik zeg wel eens een keertje: dat was Paulus als jasbeschermer, zeg maar. Ja, hij bewaarde hun mantels. En als het Sanhedrin dus officieel de boodschap van het evangelie dat tot dusver verkondigd was — het evangelie van het komende koninkrijk — afgewezen heeft, wel, dan komt Saulus in beeld en dan wordt Saulus ook geroepen vanuit de hemel. Dus ook die timing is karakteristiek, namelijk na de verwerping door Israël.

Vervolgens de vraag: waar is hij geroepen? Ook dat is karakteristiek. Wel, buiten het land. Niet in Israël, maar buiten het land. Dat geeft al aan dat hij de apostel zou worden van de heidenen, de apostel der natiën, met het evangelie van de voorhuid, met dat heidense evangelie.

En dan tenslotte: hoe is hij geroepen? Wel, terwijl hij Jezus niet zocht. Ja, hij zocht Jezus te vermoorden; dat wil zeggen: al wie van Jezus waren, zocht hij te vermoorden. Maar hij zocht Hem niet, maar hij vond Hem wel. Nou, dat is genade. Dat staat in Jesaja ook al: "Ik ben gevonden door hen die naar Mij niet zochten." Dat is genade. Het was niet zo dat Paulus zijn best deed ofzo. Nee, ja, hij deed wel zijn best, maar juist niet om het evangelie te kennen, want hij haatte het. Ik heb daarover gesproken en laten zien hoe hij daar zelf over spreekt. Hij zegt: "Ik was een geweldenaar, de grootste der zondaren", en juist hij wordt geroepen. Hoe werd hij geroepen? In genade.

En dat is zo karakteristiek, zo kenmerkend voor zijn boodschap. Het is absolute genade, vreugde. God die geeft, God die zegt: "Ik ben een Redder van deze hele wereld." En ook in ons leven is het zo: het gaat er niet om dat wij iets bouwen of dat wij het proberen. Nee, God belooft. Hij zegt: "Ik zal in al je behoefte voorzien. Ik zal je heiligen. Ik neem het voor Mijn rekening. Ik geef jou vrede. Ik geef jou vreugde. Alles wat je nodig hebt, in overvloed." En wij zeggen: "Amen." We geloven dat. Dat is geloof, dat is vertrouwen.

Wel, dat is die boodschap die hij had: geroepen door Christus vanuit de hemel, na de steniging van Stefanus, buiten het land, in genade. Ik stel voor dat we het hierbij laten en een lied gaan zingen.