▶ 00:00 Introductie: de Bijeenkomst in Galilea ↑ hoofdstukken

Ook voor mij geldt een hele goede middag allemaal en hartelijk dank, Matanja, voor deze mooie woorden. Het klopt dat deze foto heel bewust gekozen is, omdat het alles te maken heeft met de locatie waar we het vanmiddag over gaan hebben. We doen dat naar aanleiding van wat we lezen in Matteüs 28, hoewel de precieze locatie mij niet helemaal bekend is, of althans wat onzeker. Maar ik wist niet, Marije, dat jij topografisch zo goed op de hoogte was van waar dit allemaal precies te plaatsen is, ook in verband met de huidige locaties en de kibboetsen. Het is trouwens een prachtig uitzicht wat je hier vandaan hebt, op een plek waar zoveel heeft plaatsgevonden.

Zoals ik al zei, houden we deze Bijbelstudie naar aanleiding van wat we lezen in de laatste verzen van Matteüs 28. Ik heb het als titel gegeven – enigszins tussen aanhalingstekens, want de uitdrukking zelf is niet aan de Bijbel ontleend – de zendingsopdracht. Ik denk niettemin dat het redelijk adequaat is om het zo te noemen. Een hele andere vraag is natuurlijk: welke opdracht wordt daarin precies gegeven? En niet in het minst: aan wie? En daarbij ook nog eens: wanneer gaat dat vervuld worden?

Ik stel voor dat we gewoon maar beginnen bij het begin. Het zijn maar een paar verzen die we vanmiddag met elkaar bespreken, maar daar hebben we onze handen al aan vol, zo is mij bij de studie vooraf wel gebleken. Laten we eens naar de passage toe gaan. Matteüs 28 is het laatste hoofdstuk. Vers 1 begint met de dag van de opstanding en de dingen die toen hebben plaatsgevonden. Vervolgens lees je – en dat gaat hier direct aan vooraf – over de leugen die het Sanhedrin de wereld in helpt, waarbij zij geld gebruiken om de soldaten te belonen voor het verspreiden en ondersteunen van die leugen.

En dan lees je in vers 16 dit: "En de elf discipelen vertrokken naar Galilea, naar de berg waar Jezus hen bescheiden had," of waarin Hij hen had verordend om daar naartoe te gaan. De uitdrukking 'de elf discipelen' is er een waar u misschien een klein beetje over struikelt, omdat wij natuurlijk altijd denken aan de twaalf. Waarom er hier sprake is van de elf, is nogal logisch als je enigszins op de hoogte bent van hoe het gegaan is in die dagen kort hieraan voorafgaand: Judas, die eigenlijk afgevallen was van het twaalftal, ontbreekt. Door hen 'de elf' te noemen, wordt benadrukt dat het incompleet is. Wij denken bij een elftal misschien aan iets compleets omdat we de link leggen met voetbal, maar in verband met de discipelen is een elftal echt incompleet; het is niet vol.

Houd die gedachte vast, want hoewel ik nu een beetje op de zaken vooruitloop, is dit al erg typerend. De vervulling van waar het in dit gedeelte over gaat, de opdracht die gegeven wordt, wacht namelijk nog. Die vervulling komt wel, maar dat heeft alles te maken met de tijd dat het getal weer de twaalf zal zijn. Zij gaan het daadwerkelijk vervullen, of misschien moet ik zeggen de twaalf maal twaalfduizend; dan heb je er 144.000 en dat wordt heel spectaculair.

Hier staat dat de elf discipelen vertrokken naar Galilea. Dat wordt elders in dit evangelie het 'Galilea van de natiën' genoemd. Dat staat in tegenstelling tot het Joodse land, oftewel het land van Judea. Daarboven heb je nog Samaria en daarboven ligt Galilea, maar dat werd eigenlijk niet gerekend als louter Joods land, maar als het Galilea van de natiën. Als u mij vraagt, is ook dat weer typerend. Jeruzalem is de stad van de grote koning, maar die stad wordt hier gepasseerd. Ze zouden elkaar ontmoeten, maar niet in Jeruzalem. Ik denk trouwens dat het zo'n grote bijeenkomst is geweest dat het in Jeruzalem wellicht ook niet veilig zou zijn geweest, maar het is bovenal veelzeggend: Jeruzalem wordt gepasseerd omdat het nog niet gereed is. Ook dat wacht nog.

Ze vertrokken dus naar Galilea, naar de berg waar Jezus hen bescheiden had. Ik denk, en dat vermoeden wordt door velen gedeeld, dat dit de gelegenheid is geweest waarbij Jezus na zijn opstanding is verschenen aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk. Ik kan het niet absoluut bewijzen, maar je leest in 1 Korintiërs 15 dat de Heer Jezus na zijn opstanding bij allerlei gelegenheden aan velen is verschenen. Paulus zegt daar dat Hij ook is verschenen aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk. Dat moet een hele grote bijeenkomst zijn geweest, wat de indruk wekt dat het ook zo gepland was. Ze zouden elkaar daar in grote getale treffen. Paulus schrijft in zijn dagen dat het merendeel van hen thans nog in leven is. Daarin klinkt door dat je het gewoon zou kunnen natrekken bij degenen die nog leefden als je het niet wilde geloven. Paulus plaatst dit in de context dat de opstanding van Jezus Christus een waar, historisch bewezen feit is; gedocumenteerd, breeduit en unaniem gedragen.

Deze afspraak moet voor zijn hemelvaart geweest zijn. Als je terugkijkt naar de gebeurtenissen in de opperzaal, vlak voordat Jezus zou worden overgeleverd, lees je dat Hij de verloochening van Petrus voorzegt. Maar Hij zegt dan ook: "Doch nadat Ik zal zijn opgewekt, zal Ik u voorgaan naar Galilea." Dat zegt Hij dus allemaal al in de opperzaal. Het is bij de discipelen het ene oor in gegaan en het andere weer uit; ze hebben het niet verstaan. De Heer Jezus had daar trouwens al op gehint door te zeggen: "Jij zult dat later verstaan." Op dat moment zaten ze in een totaal andere mindset en waren ze niet open voor de dingen die de Heer doorgaf. Hij had echter duidelijk gezegd: "nadat Ik zal zijn opgewekt", waarmee al heel veel gezegd was. Hij had trouwens ook al eerder aangegeven dat het op de derde dag zou zijn. Die afspraak om naar Galilea te gaan, was dus al voor zijn sterven gemaakt.

Als je vervolgens weer doorbladert naar Matteüs 28, naar de ochtend van de opstanding, dan moet dat nog vroeg in de morgen geweest zijn dat de engel de vrouwen tegenkomt. Er waren verschillende Maria's op weg naar het graf – of nee, die waren op dat moment ook alweer teruggegaan. De engel, de hemelse boodschapper, spreekt dan tot de vrouwen. Zij waren de eerste boodschappers; dat waren niet de twaalf of de elf, maar deze dames. De engel zegt tegen hen: "Gaat terstond op weg en zegt zijn discipelen dat Hij is opgewekt uit de doden. En zie, Hij gaat u voor naar Galilea; daar zult gij Hem zien. Zie, ik heb het u gezegd."

Overigens zouden ze Hem diezelfde avond nog zien in Jeruzalem, maar het loutere feit dat het op deze manier wordt aangekondigd, onderstreept dat er nog een hele belangrijke bijeenkomst gaat plaatsvinden. Die vindt niet plaats in Jeruzalem, maar in het noorden, in Galilea. Daar wijst de engel dus ook al op. En nog even later, drie verzen verderop, lees je dat de Heer Jezus diezelfde dames weer tegenkomt. Kort daarop zegt Jezus tegen hen: "Wees niet bevreesd."

"Ga heen en bericht mijn broeders dat zij naar Galilea gaan, en daar zullen zij Mij zien." Drie keer wordt er dus naar deze bijeenkomst verwezen. Niet in Jeruzalem, maar in Galilea; dáár wordt naar verwezen.

Er staat trouwens nog iets bij in Matteüs 28: "En de elf discipelen vertrokken naar Galilea, naar de berg waar Jezus hen bescheiden had." Dat is informatie die alleen hier staat. Want in Galilea, waar dan precies? Nou, kennelijk maakte dat ook deel uit van de afspraak, al weten we daar verder niets van. Maar er staat bij: het was op de berg waar Jezus hen bescheiden had.

Welke berg is dat geweest? De locatie wordt als bekend verondersteld. Er wordt geen mededeling gedaan welke berg het precies is, maar het loutere feit dat het "de berg" genoemd wordt, geeft aan dat zij allen wisten om welke berg het ging. Het was niet zomaar een berg; nee, het was dé berg.

Dat is wel interessant, want als je dan even terugbladert en in de "zoekmachine" kijkt naar "de berg" in Matteüs, in verband met Galilea, dan lees je dat de Heer Jezus op de berg ook de Bergrede heeft gehouden. Waarom heet het de Bergrede? Omdat die rede op een berg is gehouden, en zo wordt die rede ook altijd genoemd. Je leest daarover in Matteüs 5 vers 1 en 8 vers 1. Ook daar heet het "de berg".

Je leest ook in Matteüs 14 vers 23 over de berg waar Jezus in eenzaamheid bad. Ik meen dat er staat dat Jezus dat vaker deed; vandaar dat het "de berg" was. Kennelijk trok Jezus zich, als Hij daar was, altijd terug naar de berg.

Heel interessant is ook de berg waar de spijziging van de vijfduizend heeft plaatsgevonden. We spraken net over een grote meeting, maar dit was natuurlijk nog tien keer groter. Dat heet ook "de berg" in Matteüs 15 vers 29. Als je dat vergelijkt met Lukas 9, waar diezelfde geschiedenis wordt verhaald, dan vinden we de informatie dat het bij Betsaïda was.

Dat was dus in het noorden van Israël. Hier ziet u een kaartje, een luchtfoto van Kinneret; zojuist noemde Matanya die naam al even. Kinneret is het Hebreeuwse woord voor harp. Ik heb het expres zo afgebeeld om aan te geven dat dit meer – de Zee van Galilea, het Meer van Kinneret, of de Zee van Tiberias, het heeft allerlei namen in de Bijbel – in het Hebreeuws oorspronkelijk Kinneret heet. Dat is vanwege de vorm.

Daar is nog veel meer over te vertellen in verband met David, maar dat ga ik nu even niet doen. Dit is genoeg voor een eerste indruk. Op zijn breedst is het meer twaalf kilometer. Hier ligt Kapernaüm, hier ligt Tiberias en hier ligt vermoedelijk Betsaïda. Het is wat omstreden. Kapernaüm – Kfar Nahum heet het eigenlijk in het Hebreeuws – is de plaats waar de Heer Jezus Zelf ook een tijd gewoond heeft.

Hier heb je trouwens ook de berg van de zaligsprekingen; dat ligt daar ook bij Kapernaüm. Als je nu naar Israël gaat: het is daar zo'n prachtige plek. De "Mount of the Beatitudes" heet dat geloof ik. Je ziet het al: een liefdelijke plek bij Tabgha.

Maar als het inderdaad hier is geweest, bij de spijziging van de vijfduizend, dan moet dat vermoedelijk hier of daar ergens zijn geweest. Matanya, heb jij daar ter plekke commentaar op? Want jij bent topografisch zo goed op de hoogte... "Ik denk inderdaad meer bij Betsaïda." Toch weer? Oké. Nou ja, dat is ook bij Betsaïda, een paar kilometer verderop. We laten het in het midden, maar het was "de berg".

▶ 15:15 De Berg als Symbool van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

In het algemeen is het trouwens zo dat de berg een symbool is waar je helemaal niet zoveel kennis van symboliek voor hoeft te hebben. Een berg is een hoge plaats en daarmee dus ook een plek voor de hooggeplaatsten, en daarmee dus ook van een koninkrijk. Een koning is immers ook hooggeplaatst en die heeft in het gebied een domein.

Daar zijn heel veel voorbeelden van. Ik moet dan vooral denken aan een gedeelte waar ik dit seizoen nog mee bezig ben: Daniël 2. Daarin lees je over de droom van Nebukadnezar over dat enorme statenbeeld, met het gouden hoofd, de zilveren romp, de koperen lendenen, de ijzeren benen en de voeten van leem. Je leest dat daar een steen van een berg rolde, zonder toedoen van mensenhanden, en die verpulverde dat complete beeld. Dat wil zeggen: al die koninkrijken die Babel in bezit hebben gehad, worden allemaal vernietigd. Vervolgens lees je dat die steen tot een grote berg wordt die de hele aarde vult.

Dat wordt ook uitgelegd: die steen die de hele aarde gaat vullen als een berg, dat is het Koninkrijk, het definitieve Koninkrijk. Dus het loutere feit dat de Heer nu heel specifieke, ook koninklijke claims gaat neerleggen en uitspreken, en gaat spreken over het Koninkrijk dat aan Hem is toevertrouwd, en dat dat op de berg was en zou zijn... ja, dat ligt dan ook nogal voor de hand.

▶ 17:08 Alle Volmacht in Hemel en op Aarde ↑ hoofdstukken

En dan lees je in vers 17: "en toen zij Hem zagen". Ik denk dat dat niet anders kan dan dat dit in een verschijning geweest moet zijn. Want zo ging dat in die veertig dagen dat Hij kwam. Je leest in Handelingen 1 vers 3 dat Hij Zichzelf na Zijn lijden levend presenteerde. Zo staat het daar letterlijk: in vele bewijzen, veertig dagen lang verschijnende aan hen. Dus Hij was — dat lees je ook bij allerlei gelegenheden — plotseling in hun midden. Hij verscheen. Wij zeggen dat soms ook wel eens: "Nou, dan zie je me wel verschijnen," maar dat is niet echt zo; je komt gewoon binnen via de deur. Maar zo ging dat bij de Heer niet in die veertig dagen; Hij verscheen, Hij was plotseling in hun midden.

En toen zij Hem zagen — en dan begrijp je ook meteen de reactie — bogen zij zich neer, maar sommigen twijfelden. Even kort iets over dat "bogen zij zich neer", want in de NBG-vertaling heb ik het hier expres cursief gemaakt om aan te geven dat het afwijkt. Eigenlijk staat er in het Grieks een woord dat opgebouwd is uit twee elementen: een voorzetsel "naartoe" en het werkwoord "krieoelen". Dat is iets wat een hond ook doet voor zijn baasje: dat hij zich neerwerpt, heel klein maakt voor zijn baas. Dit woord komen we vaak tegen; het is vertaald met "aanbidden", in de NBG-vertaling hier ook. Ik denk niet dat dat de juiste weergave is, omdat dat in onze woordenschat vooral de betekenis heeft van wat uitsluitend God toekomt, en dan zou het hier misplaatst zijn.

Maar het idee is — en dat zie je op allerlei plaatsen — neerbuigen, neervallen of neerwerpen. Je leest in Openbaring 3 dat de Heer Jezus zegt: "Ik geef sommigen uit de synagoge van de Satan, van hen die zeggen dat ze Joden zijn en het niet zijn maar liegen; zie, Ik zal maken dat zij zullen komen en zich zullen neerwerpen voor uw voeten en erkennen dat Ik u lief heb gehad." Dan wordt er ook weer datzelfde woordje gebruikt wat hier vertaald wordt met neerbuigen. In Openbaring 3 gaat het in ieder geval niet over goddelijke eer, maar het is wel een uiting van hulde bewijzen, van neerwerpen, neerbuigen of neervallen. Je begrijpt dat als Hij plotseling in hun midden is en zij dat zien, zij Hem inderdaad de eer toebrengen die Hem toekomt en zich voor Hem neerbuigen. En je begrijpt ook dat een aantal van hen heeft geaarzeld of getwijfeld: "Wat gebeurt hier?" Ook dat is een reactie die je in alles aantreft.

Dan lees je in vers 18: "En Jezus trad naderbij." Dus Hij stond op afstand en Hij komt dichter bij hen en sprak tot hen, zeggende: "Aan Mij is gegeven alle volmacht in de hemel en op de aarde." Dat "aan Mij is gegeven" kan maar één ding betekenen. Door wie is dat gegeven? Nou, door Degene aan wie alles toekomt, die alles beschikt, van wie alles is. Hij heeft alle volmacht gekregen. Het is interessant als je dat bekijkt: autoriteit, exousia, dat betekent macht die is toegekend. Zoals wij spreken over "stemmen bij volmacht"; dat wil zeggen dat je door een ander geautoriseerd wordt, zodat je bevoegd bent om iets te doen. Wel, de Heer Jezus zegt: "Aan Mij is gegeven" — van Gods wege uiteraard, want Hij bezit hemel en aarde — "alle volmacht in de hemel en op aarde." Hij heeft het dus niet genomen, Hij heeft het ontvangen.

Je leest ook in Filippenzen 2 die prachtige woorden dat Hij de weg is gegaan in vernedering, tot de dood van het kruis. En daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en de naam gegeven boven alle naam, opdat in de naam van Jezus zich alle knie zal buigen en alle tong zal belijden: Hij is Heer, tot eer van God de Vader. Dat zijn de verhoudingen. Trouwens, als Hij dan zegt: "Aan Mij" — de opgewekte die Zich zo vernederd heeft — "aan Mij is nu gegeven alle volmacht in..." Martijn, je zei het zojuist al: als je het woordje "alle" leest, en zeker als daar zo de nadruk op wordt gelegd, spits dan je oren en neem het zoals het zich aandient. Alle volmacht in hemel en op aarde is aan Hem gegeven.

Dit is trouwens ook precies wat je had mogen verwachten van de Messias vanuit de Schriften. Want het was voorzegd dat aan de Mensenzoon, aan de Messiah of aan de Ben Adam, alle macht gegeven zou worden. Zoals aan Adam trouwens; aan Adam werd alle macht op aarde gegeven. Maar de erfenis is gegaan naar de laatste Adam, die niet alleen alle macht op aarde heeft, maar die universeel over het hele universum de volmacht heeft gekregen.

Laten we eens even naar Daniël 7 gaan; daar lees je ook over die vier koninkrijken. Je leest dat Daniël een droom heeft die hij zelf heeft, en dan staat er: "Ik bleef toekijken in de nachtgezichten en zie, met de wolken des hemels kwam iemand gelijk een mensenzoon en hij begaf zich tot de Oude van Dagen." Diens dagen zijn van ouds, weet u wel? Dat is nogal logisch, Hij is het begin. Hij begaf zich tot de Oude van Dagen en men leidde hem voor deze. En daar staat erbij: "en hem werd heerschappij gegeven en eer en koninklijke macht." En alle volkeren, natiën en talen dienden hem. Zijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, voor de eeuwen, voor de aeonen, die niet zal vergaan.

Zelfs als zijn heerschappij ten einde zal zijn, als de laatste vijand is tenietgedaan, dan zal Hij een volmaakt koninkrijk teruggeven aan zijn God en Vader. Daarmee vergaat niet de heerschappij, maar dan wordt het koninkrijk overgedragen in zijn ultieme volmaaktheid. Maar het gaat mij even om het punt dat aan die Mensenzoon de heerschappij werd gegeven, en eer en koninklijke macht, en dat alle volkeren, natiën en talen hem dienden. Dat kan maar één ding betekenen: dat die natiën aan hem zijn onderworpen. Daar gaat dit gedeelte ook over, want laten we nu maar meteen naar vers 19 gaan.

▶ 25:30 De Werkelijke Betekenis van Discipelen Maken ↑ hoofdstukken

Want dat is het kernvers, de zendingsopdracht: Matteüs 28 vers 19. Daar staat dit. Laten we het eens heel goed en precies bekijken. "Gaat dan henen..." Het lijkt wat futiel om erop te wijzen, maar er staat eigenlijk: "heengegaan zijnde". Het is geen gebiedende wijs in de zin van: "ga heen". Nee, het is: "heengegaan zijnde". De opdracht is dus niet dat ze eropuit gaan, maar dat zij, terwijl ze gaan, al de natiën maken tot discipelen. Dat is interessant. Want om alle natiën te "discipelen"... zo zeggen we dat niet echt in het Nederlands, maar eigenlijk is dat wel de manier. Want "maakt discipelen", wat hier staat, is in het Grieks één werkwoord. En dat betekent: maakt discipelen of maakt leerlingen. Eigenlijk is dit gewoon het woord discipel, maar dan niet als zelfstandig naamwoord, maar als werkwoord. Dus als we zeggen discipelen, dan zijn dat mensen die discipelen zijn, leerlingen, maar het kan ook een werkwoord zijn. Vier keer komen we dat in het Nieuwe Testament tegen dat het gebruikt wordt als een werkwoord. Dus: ik discipel, jij discipelt, wij discipelen. Ja, en dat werkwoord wordt hier gebruikt. En wat betekent dat? Dat betekent: tot discipel of tot leerling maken. Dat is wat het werkwoord betekent. En wat hier staat is: maakt al de natiën tot discipelen. Dus discipelen.

Ja, als je dit dan trouwens vergelijkt – want ik heb er nog niet eens op gewezen – maar hier in Matteüs 28 vind je de zendingsopdracht, maar je vindt hem ook in Marcus 16. Ik zeg het even tussen haakjes, want die passage waar Marcus 16 mee afsluit, is omstreden. Dat is vermoedelijk een latere toevoeging, dus die parkeer ik even. Maar in Lukas 24 vinden we ook de zendingsopdracht. Dan wordt er trouwens ook heel uitdrukkelijk bij gezegd dat ze naar de volkeren zouden gaan, te beginnen in Jeruzalem. En dat wordt trouwens in Handelingen 1 vers 8 ook gezegd: in Jeruzalem, Judea en Samaria tot aan het einde van het land – of van de aarde, zo u wilt. Ja, en wat hier nou zo bijzonder aan is, en dat ontgaat denk ik heel velen, dat is dit gegeven: hier vind je in ieder geval de elf, die worden hier bij name genoemd, ook al is dit een veel grotere bijeenkomst geweest. De elf in het bijzonder worden hier aangesproken in Matteüs 28. Maar weet u, die zijn daar nooit aan toegekomen. Die zijn nooit naar de natiën gegaan. En het is eigenlijk nog sterker: ze peinsden er niet eens over om naar de natiën te gaan.

Want tien jaar na deze woorden – en dan zijn we in Handelingen 10 aangeland – krijgt Petrus een visioen waarin hem duidelijk wordt gemaakt dat hij naar ene Cornelius moet gaan. Dat was een vreemdeling in de poort. Hij was godvrezend, geëerd onder het volk, etcetera. En hij verbleef daar als een vreemdeling. Petrus dacht er eigenlijk niet aan; er moest echt hemel en aarde bewogen worden om hem zover te krijgen dat hij zelfs naar zo'n vreemdeling zou gaan. Maar mensen denken: "Waren die twaalf...?" Want inmiddels was de lege plaats van Judas natuurlijk al ingevuld, de vacature was vervuld. Maar waarom zijn ze niet naar de natiën toe gegaan? Dat was geen laksheid, kan ik u vertellen. Integendeel, want we weten dat ze allemaal enorm gedreven waren. Vooral Petrus, die daar de woordvoerder was. Maar de twaalf waren krachtige getuigen en niets hield hen tegen om het woord door te geven. Dat lees je ook: met grote kracht gaven de apostelen hun getuigenis. Maar ze bleven in Jeruzalem, of in ieder geval bij het volk.

En de reden is heel eenvoudig: zij zouden al de natiën tot discipelen maken, maar te beginnen bij het volk, namelijk Israël. Trouwens, ik heb daar nu even geen dia's van, maar je zou dat eens na moeten lezen in Matteüs 10. Daar vind je ook een zendingsopdracht en dan lees je dat de twaalf eropuit gestuurd worden. En wat zegt de Heer Jezus dan? "Ga niet heen naar de Samaritanen. Betreed niet de weg van de heidenen. Nee, richt u liever tot het huis van Israël." En hier wordt gezegd van: maak al de volkeren tot discipelen, maar wel: bij welk volk te beginnen? Voor de twaalf was het zo logisch om eerst Israël te prediken en sterker nog om Israël tot discipel te maken. En ja, het loutere feit dat de twaalf niet naar de natiën gingen was heel simpel: eerst moest Israël "gediscipeld" worden, gemaakt worden tot een discipel. En de hele geschiedenis van het boek Handelingen is eigenlijk: Israël weigerde gediscipeld te worden. Die luisterden niet naar het getuigenis en werden geen leerling.

Eigenlijk staat sinds die tijd deze hele grote opdracht, namelijk om al de natiën te maken tot discipelen, stil. Eerst moest het volk tot discipel gemaakt worden en daar is het bij gebleven. De elf zijn ook nooit verder gekomen. En nou zegt u misschien: "Ja, maar wacht even, Paulus is toch naar de natiën gegaan?" Ja, maar die hoorde hier weer niet bij dit gezelschap. Die stond hier niet bij. Dat zou trouwens nog een heel tijdje duren voordat hij in de picture zou komen, en voordat hij naar de natiën ging helemaal nog een lange tijd later. En dat was ook pas nadat Israël officieel als natie ook het getuigenis van de twaalf heeft verworpen. En dan gaat Paulus niet naar de natiën omdat Israël inmiddels tot een discipel was geworden. Nee, Paulus werd juist geroepen omdat Israël weigerde de boodschap te aanvaarden en haar Koning en haar Messias verwierp. En juist door hun struikeling ging het naar de natiën.

Dus niet omdat het ene werk klaar was ging Paulus dan maar verder. Nee, het was juist het ene werk dat liep stuk of dat liep dood, zeg maar. En toen zei God... toen is er een dertiende apostel geroepen en die ging naar de natiën. Dus zoals Paulus dat ook uitlegt in Romeinen 11, dat hij zegt: "Ja, door hun struikeling is het heil naar de natiën gegaan en daarom ben ik ook een apostel van de natiën." Maar dat is een heel ander verhaal. Ik hoop dat ik daarmee duidelijk maak dat het een heel ander verhaal is. Dus het zijn niet de twaalf hier, of de elf zo u wilt, die hierop worden uitgestuurd om al de natiën tot discipelen te maken. Dat hebben ze never nooit gedaan. Waarom? Omdat de eerste natie geen discipel werd. En voordat ik daar nog iets over zeg, nog eventjes dit. Het is namelijk best wel een belangwekkend punt. Er staat namelijk dit.

▶ 34:30 Dopen in Onderwijs en de Betekenis van de Naam ↑ hoofdstukken

"Hen dopende in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest." Wat wordt daaronder verstaan? Hen dopende. In de eerste plaats slaat dat "hen" niet op de discipelen, maar op de natiën. De natiën worden dopend tot discipelen gemaakt. In de christelijke wereld hebben we in het algemeen de neiging dat we op het moment dat we het woord "doop" horen, automatisch aan water denken. Dat is een automatisme dat helemaal niet gerechtvaardigd is. De doop in water is eigenlijk slechts een type van de ware doop. Toen Johannes kwam om te dopen, werd hij niet moe om te herhalen: "Ja, ik doop jullie met water, of in water, maar Hij die na mij komt, die zal jullie dopen in heilige geest en in vuur." Met andere woorden: wat ik doe als wegbereider, dat is een type, een beeld. Maar de echte doop, de christelijke doop, dat is geen doop in water, maar dat is een doop in geest.

Dat is ook zoals men discipel wordt. Hoe word je discipel? Nou ja, doordat je onderwezen wordt of dat je ondergedompeld wordt in onderwijs. Want weet u, er zijn een paar redenen waarom ik geloof dat het hier niet over een doop in water gaat. In de eerste plaats is het helemaal niet vanzelfsprekend om bij dopen automatisch aan water te denken. In de tweede plaats vinden we in de Bijbel nergens een opdracht om de natiën te dopen in water. Je leest van Johannes — ik had het zojuist over zijn naam — en Johannes zegt dan in het evangelie dat hij kwam dopen in water opdat de Heer aan Israël geopenbaard zou worden. Waterdoop heeft alles met Israël te maken, maar je leest nooit de opdracht dat ook mensen uit de natiën gedoopt moesten worden. Ik zeg niet dat er nooit mensen uit de natiën gedoopt werden, maar de opdracht daartoe ontbreekt.

Daar komt trouwens nog iets bij: van dit vers zijn er nogal wat tekstvarianten, zelfs oudere tekstvarianten dan die we hier aantreffen. Een Eusebius, dat was een bekende kerkvader in de derde eeuw, noemt Matteüs 28 vers 19 een heel aantal keren, ik geloof zelfs negentien of twintig keer in zijn boekwerken. En dan citeert hij dat vers zo: "Gaat en maakt alle volkeren tot leerlingen in mijn naam en leert hen onderhouden wat Ik u bevolen heb." Waar gaat het dan over? Ja, over onderwijs. Dat ze gemaakt worden tot leerlingen. En hoe maak je een leerling? Door hen te onderwijzen, door hen onder te dompelen in kennis en onderwijs aangaande de Naam. Dat is wat zal gebeuren met de natiën: zij zullen onderwezen worden, ondergedompeld worden in en tot leerlingen gemaakt worden in Zijn naam. Dus het is hoogst twijfelachtig dat het hier om een doop in water zou gaan.

Nog even dit: "in de naam", enkelvoud. In de naam van de Vader, dat wil zeggen van de ene God, de Vader. En dan staat er ook bij: "en van de Zoon". Ik weet dat deze tekst nogal eens wordt aangehaald ter verdediging van de leer van de drie-eenheid, maar ik zal u dit vertellen: er wordt hier helemaal niet gesproken over drie personen en één God. Er wordt hier ook niet gesproken over "God de Zoon"; het gaat hier over de Zoon, namelijk de Zoon van God. Niet God de Zoon. En bovendien is de Heilige Geest niet de derde persoon in de godheid, zoals in de leer van de drie-eenheid. Nee, de Heilige Geest dat is de kracht van de Allerhoogste. Niet een afzonderlijk persoon; de kracht van de Allerhoogste, dat is de Heilige Geest. Dus dit ondersteunt totaal niet de leer van de drie-eenheid. Dat lijkt alleen maar zo op de klank af, omdat hier wordt gesproken over de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. Maar weet u, dat vind je op veel meer plaatsen.

Ik moet eraan denken dat je in Matteüs 3 leest dat de Heer Jezus gedoopt wordt door Johannes de Doper. Wanneer Hij opstaat uit het water, komt de Heilige Geest in de gedaante van een duif op Hem. Johannes ziet dat dan ook gebeuren en een stem klinkt uit de hemel. Daar zie je dus eigenlijk ook de Vader, die zegt: "Deze is mijn geliefde Zoon in wie Ik mijn welbehagen heb." Daar zie je ook de kracht van de Allerhoogste zich manifesteren in die duif en de Heer Jezus Zelf, de Zoon die daar uit het water, als het ware uit de doden, verrijst. Vader, Zoon en Geest.

En dan dus: "en leert hen". Deze mensen die hier staan op die berg, terwijl Jezus Zich dus presenteert als degene aan wie alle macht is gegeven, krijgen de opdracht om al de natiën te maken tot Zijn discipelen. Ze zijn gebleven bij één natie, dus ze zijn nooit toegekomen aan al die natiën. De vraag is dan natuurlijk wanneer gaat het dan alsnog vervuld worden, maar daarover straks meer. Maar eerst: "en leert hen te bewaren". Het gaat hier dus over leren en onderwijzen. Zo wordt men uiteraard een discipel, een leerling. Hoe word je een leerling? Gewoon doordat je onderwezen wordt. Je krijgt onderwijs, je worden dingen aangedragen en geleerd. En leert hen bewaren al wat Ik jullie gebood.

Weet je wat ik nou zo mooi vind? Kijk, ik weet eigenlijk niet beter dan dat een heleboel van jullie, traditioneel christelijk, groot zijn geworden met de gedachte van de grote missie die de kerk heeft gekregen: om alle volkeren, alle natiën, op basis van Matteüs 28 vers 19 te maken tot Zijn discipelen. Het is eigenlijk zo treurig om eraan te denken dat de kerk tweeduizend jaar lang bezig is geweest om alle natiën te maken tot een discipel, en nu we bijna tweeduizend jaar verder zijn, is er nog geen enkele natie gemaakt tot Zijn discipel. Er is nog geen enkele natie waarvan je kunt zeggen: die natie is gediscipeld, tot leerling gemaakt. Nee. En dat is toch treurig? Dat er na tweeduizend jaar nog helemaal niks gebeurd is. Men meent dat wij die opdracht moeten gaan vervullen, maar de Schrift vertelt wel degelijk dat alle natiën inderdaad gemaakt zullen worden tot discipel, maar dan wel via de route die God daarvoor heeft bestemd, namelijk via Israël. Alle natiën zullen in de komende aion in de wegen van God wandelen.

▶ 43:33 Israël als Kanaal voor het Onderwijzen van de Natiën ↑ hoofdstukken

Ik verwijs naar Jesaja 2, daar staat dit. En het zal geschieden—het gaat over wat er binnenkort in de komende aeon gaat gebeuren—en het zal geschieden in het laatste der dagen: dan zal de berg van het huis van Yahweh vaststaan als de hoogste der bergen. Want daar zal weer een tempel worden gebouwd. Die berg zal verheven zijn boven de heuvelen. Dat huis van Yahweh zal verheven zijn boven de heuvelen en alle volkeren zullen derwaarts heen stromen.

En vele natiën zullen optrekken en zeggen: "Komt, laten wij opgaan naar de berg van Yahweh, naar het huis van de God Jakobs, opdat Hij ons lere aangaande Zijn wegen en opdat wij Zijn paden bewandelen." Want uit Sion zal de wet uitgaan en Yahwehs woord uit Jeruzalem. Deze woorden, dat alle natiën gemaakt worden tot discipelen, die gaan vervuld worden. En wat staat daarin centraal? Via welk volk? Nou, hier wordt het al impliciet gezegd, namelijk via een gelovig Jeruzalem en via de stad.

Dat is logisch en wijs. Waar begint het koninkrijk? Uiteraard in de stad van de grote Koning. En dan zullen inderdaad via dat kanaal, via gelovig Israël, alle natiën gemaakt worden tot discipelen. Ik lees even verder, want dit is dan het laatste vers van Matteüs 28, waar de Heer Jezus dit zegt: "En zie, Ik ben met jullie al de dagen tot aan de voleinding van de aeon."

Dit is trouwens opmerkelijk, dat in het Matteüs-evangelie geen melding gemaakt wordt van de hemelvaart. Ik weet waarom: omdat het namelijk juist gaat over het feit dat de Heer blijft bij de Zijnen. Deze opdracht, wanneer alle natiën gemaakt zullen worden tot discipelen, zal plaatsvinden in de tijd van de voleinding van de aeon. Dan zal Hij daadwerkelijk en zichtbaar ook op aarde zijn en met de Zijnen wezen.

Eigenlijk is de logica zo voor de hand liggend. Als Israël gelovig zal zijn geworden—en we weten trouwens ook hoe dat zal gaan—maar als Israël eenmaal gelovig wordt, dan lees je dat de Messias zal terugkeren tot hen en dan zal Jeruzalem de stad van de grote Koning worden. Via die weg zullen alle volkeren gemaakt worden tot discipelen. Uiteraard via een gelovig Israël. En dan worden niet meer de elf, maar de twaalf, de twaalf maal twaalfduizend, die worden uitgezonden over de hele wereld. Zo, in die tijd, zal het koninkrijk manifest worden.

▶ 47:31 De Uitroeping van de Ecclesia en het Herstel van de Hut van David ↑ hoofdstukken

Ik wil u graag meenemen naar Handelingen 15. Ik zeg 'ten slotte', maar dat is niet helemaal waar. We lezen daar over een vergadering in Jeruzalem waar ook Paulus bij aanwezig is. Jacobus neemt daar het woord en refereert aan wat zojuist door Petrus is verteld. Hij zegt: "Simeon heeft uiteengezet hoe God eerst omziet om een volk voor zijn naam uit de natiën te vergaderen." Dat is het werk dat God eerst doet. Het doel is nu niet om álle natiën te maken tot discipelen, maar om uit alle natiën een volk te verzamelen: een ecclesia, een 'uitroepsel'.

Dat is iets wezenlijk anders. Aan de ene kant heb je de situatie waarin alle natiën gediscipeld worden, maar aan de andere kant heb je het werk dat God nu eerst doet, namelijk dat er uit de volkeren een volk verzameld wordt voor zijn naam. Terwijl Jacobus dat uiteenzet, zegt hij: "En hiermee stemmen overeen de woorden van de profeten, gelijk geschreven staat." De profeten in het algemeen spreken hierover, maar hij geeft specifiek een citaat uit Amos 9, vers 11 en 12: "Daarna zal ik wederkeren en de vervallen hut van David weer opbouwen. En wat daarvan is ingestort zal ik weer opbouwen en ik zal haar weer oprichten."

De volgorde is cruciaal: eerst wordt er een volk verzameld uit de natiën voor zijn naam. Als dat project, als ik het zo mag zeggen, voltooid is, dáárna — dus daaropvolgend — zal de Heer zelf wederkeren. Dat is zijn wederkomst, zijn terugkeer. En wat gaat Hij dan doen? Dan zal Hij de vervallen hut van David weer opbouwen. Die vervallen hut van David is natuurlijk het huis van David, de dynastie. Hij zal het koningshuis, de dynastie van David, in Jeruzalem herstellen. "En wat daarvan is ingestort zal ik weer opbouwen en ik zal haar weer oprichten." Het herstel van het koningshuis van David in de stad van de grote koning is wat God gaat doen nadat er een volk is verzameld uit de natiën.

Let op wat er dan gebeurt als de Heer is teruggekeerd en het huis van David heeft hersteld. Er staat bij: "...opdat het overige deel van de mensen de Heer zoeke, en alle natiën over welke mijn naam is uitgeroepen, spreekt de Heer die deze dingen doet." Ook hier zie je weer dat het geen werk van mensenhanden is. Het Koninkrijk begint dus in Jeruzalem via een hersteld koningshuis van David in de stad van de grote koning. Via Israël zal dan de rest van de wereld, het overige deel van de natiën, gediscipeld worden.

Die formulering over het 'discipelen' komt uit Matteüs 28 en we zien het hier in Handelingen terugkeren. De natiën zullen de Heer zoeken omdat zijn naam over hen is uitgeroepen. Zij zullen namelijk onderwezen worden via het volk dat God daarvoor heeft bestemd. Hij heeft het volk van Israël, het huis van Jakob, uitgekozen tot een koninkrijk van priesters om juist via dat volk heel de wereld te gaan discipelen.

▶ 52:11 De Voleinding en het Evangelie van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

En wanneer gaat dit gebeuren? Welnu, hier staat dat dit zal zijn wanneer de Heer zal zijn teruggekeerd en Zijn Koninkrijk zal hebben gevestigd, eerst in Jeruzalem. En dan gaan alle natiën daar indelen, maar dat zal ook in een heel turbulente tijd zijn. De Openbaring spreekt er ook over als de bazuinen over de wereld zullen gaan en er ramspoed zal zijn. Maar in die tijd zullen 144.000 jonge mannen uit alle stammen van Israël zijn geselecteerd en ook beveiligd, verzegeld. Dat wil zeggen: zij zullen worden verzegeld, ze zullen niet onaantastbaar zijn voor alle rampen die de wereld dan ook zal treffen, en zij zullen het Evangelie van het Koninkrijk dan prediken.

En alle... wat is dan het overige deel? Dat is het resterende, het overblijfsel van de natiën, want er zal een enorme kaalslag plaatsvinden. Maar zij zullen – dat wat overblijft – ja, dat zijn alle natiën die zullen worden 'gediscipled' en zij zullen in de wegen van God gaan wandelen. Dat is ook het einde van deze aion en het betekent ook het begin van de nieuwe aion. En als hier dan staat in vers 20: "En zie, Ik ben met jullie al de dagen tot aan de voleinding van de aion", dan is die voleinding van de aion die afsluitende fase van deze aion. Wij zitten daar dicht tegenaan, maar het is nog niet zover. De Heer is nu nog bezig met het uitroepen van een volk uit de natiën. Als dat werk gecompleteerd is, dan staat dít op het programma. Dat is het volgende programmapunt en dan zullen al de natiën het Evangelie van het Koninkrijk vernemen. Die term wordt in dat verband ook gebruikt.

En er staat in Mattheüs 24 – dat is een rede die de Heer Jezus trouwens ook op een berg heeft gehouden, maar dat was de Olijfberg. En dan zegt Hij in vers 14: "En dit Evangelie van het Koninkrijk..." En dat moet je heel letterlijk nemen, hè? Het is echt het Evangelie van... Wat is het Evangelie van het Koninkrijk? Dat is het goede bericht, de blijde tijding van het Koninkrijk dat inmiddels in die dagen zal zijn begonnen, daar in Jeruzalem. De Koning is er en nu gaat de hele wereld Zijn Koninkrijk worden. Alle natiën zullen worden onderworpen en dat goede bericht zal gepredikt worden door Israël en door een speciale selectie van de 144.000, maar in ieder geval door het volk van Israël. Met de twaalf erbij is het dan compleet, en dat zal dan vervuld worden.

Er staat bij: "Dit Evangelie van het Koninkrijk zal in heel de bewoonde wereld gepredikt worden, tot een getuigenis voor al de natiën, en dan zal het einde gekomen zijn." En als u wilt weten wat het einde hier is, dan moet u even terugkijken, want de vraag van de discipelen was: "Wat is het teken van Uw parousia en van de voleinding van de aion?" Nou, het antwoord is: als het Evangelie van het Koninkrijk in heel de bewoonde wereld gepredikt zal worden tot een getuigenis voor al de natiën, dan zal het einde gekomen zijn. Zodat die grote opdracht, die ooit tweeduizend jaar geleden werd gegeven, weliswaar tóen gegeven is, maar de vervulling ervan wordt uitgesteld. En die zal daadwerkelijk plaatsvinden wanneer? In de voleinding van de aion, die inmiddels dan nabij is.

Maar wij leven dus in die tussentijd, in die onderbreking waarin de Heer een volk uit de natiën verzamelt. Ik denk dat het buitengewoon belangrijk is om die dingen goed scherp te zien. Ja kijk, als je natuurlijk denkt dat wij Israël zijn, dan begrijp je ook dat men altijd gedacht heeft: wij moeten die grote opdracht, die zendingsopdracht, vervullen. Voor ons is de zending... Nee, wat God nu doet is een volk uit de natiën verzamelen. En straks krijg je pas echt dat grote publieke werk, dat het Koninkrijk daadwerkelijk en concreet heel de wereld in bezit gaat nemen. En dat zal met succes in één generatie allemaal plaatsvinden. En dan zal het einde gekomen zijn, zodat die grote opdracht daadwerkelijk vervuld gaat worden in al zijn kracht.

Ik vind het zo prachtig. Dat is het laatste wat ik bij dezen wil zeggen. Ik vind het zo prachtig als de Heer dan zegt op die berg: "Mij is gegeven alle volmacht in de hemel en op de aarde; gaat dan heen." Daarin zit al de garantie: dit gaat vervuld worden. Waarom? Wel, Ik ben de Koning en Mijn Koninkrijk zal daadwerkelijk heel de wereld gaan vullen. Alle natiën, en jullie, het volk van Israël, zullen daarvoor worden ingezet. Nou, dat wilde ik vanavond eens met jullie delen: de zendingsopdracht. En ik denk dat dit een wat ander perspectief is dan wat er meestal over verteld wordt, maar juist daarom leek het me zo ter zake om dit eens te bespreken. Zullen we het daarbij laten?