▶ 00:00 Introductie: Theorieën over de Verloren Tien Stammen ↑ hoofdstukken

Wij gaan ons dit keer, maar ook de volgende keer, met een heel – als u het mij vraagt – intrigerend thema bezighouden. Hoewel ik er ook bij moet zeggen dat ik denk dat ik vandaag, maar ook de volgende keer, vele antwoorden ga geven op vragen die u zich misschien nog nooit hebt gesteld. Ja, dat kan ook nog. De twee en de tien stammen; als u een calculator bij de hand zou hebben en u zou ze optellen, dan zou u zien dat dat in totaal twaalf stammen zijn, en dat is het getal van Israël. De stammen van Israël, daarover hebben we het, maar die zijn op een of andere manier verdeeld in de twee en de tien stammen. Dat vergt wat Bijbelkennis en kennis van de historie, zoals we die in de Schrift vinden over de geschiedenis van het volk Israël.

Wat is de directe aanleiding? Ik zal u zeggen, ik denk dat ik de laatste dertig jaar... ik heb iets dergelijks een aantal maanden geleden ook verteld toen ik het had over de Nephilim. Toen zei ik: nou, ik ben hier al zo vaak tegenaan gelopen en ik heb er al zoveel over gelezen, maar eindelijk pak ik dan toch eens de koe bij de horens en durf ik het aan om mij hierover uit te spreken. Iets soortgelijks doet zich nu ook weer voor. Hoewel ik eigenlijk over dit onderwerp – als ik het even persoonlijk mag maken – de laatste dertig jaar nog veel meer heb nagedacht, gelezen en geluisterd dan over dat onderwerp van de Nephilim. Ik vind het buitengewoon boeiend.

Kijk, de altijd weerkerende vraag is deze – en als het u niet direct duidelijk is waar ik het over heb, dan zal dat in de loop van deze samenkomst vanzelf wel duidelijker worden, dat weet ik zeker: waar zijn de verloren tien stammen van Israël gebleven? Dat is eigenlijk de grote vraag. Ja, waar zijn die tien stammen gebleven? Want ze zijn zoek, ze zijn verloren. Waar zijn ze gebleven? Ik ga straks uitleggen dat de vraag op zichzelf niet deugt, maar laten we eerst eens wat suggesties opsommen die hierop gegeven zijn.

Men heeft bijvoorbeeld verdedigd dat China, het Chinese volk, of het Japanse volk de nazaten zouden zijn van die tien stammen, die dan kwijt zouden zijn en verder naar het oosten zouden zijn getrokken. Men heeft dit ook ontleend aan de Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus, die zei dat in zijn dagen de tien stammen zich in grote getale zouden bevinden daar achter de Eufraat. Maar ik moet u zeggen: de populairste optie, die door velen wordt verdedigd en ook veruit de meest interessante is, is dat de tien stammen vertegenwoordigd worden in de Angel-Saksische volkeren. Daar horen u en ik – als het even kan zonder racistisch te gaan doen – wij als Nederlanders in het algemeen, ook bij. Dat wordt zelfs nog heel specifiek ingevuld, namelijk dat wij Nederlanders nakomelingen zouden zijn van de stam Zebulon.

Het idee is dit: men zegt bijvoorbeeld over de Angel-Saksen dat de naam alleen al zo interessant is. Want Saksen, dat komt eigenlijk van 'zonen van Izaäk' (Isaac-sons). 'Saksen', dat 'son', dat betekent eigenlijk 'zoon van' – zoals Pietersen 'zoon van Pieter' betekent – en dan is 'Saksen' dus 'zoon van Izaäk'. Dat heeft dan weer te maken met het voornaamste volk, het meest centrale volk, namelijk Britannië. Dat zou afgeleid zijn van Brit-Am. Als u Hebreeuws zou spreken, dan zou u dat direct herkennen, want dan weet u: 'Brit' of 'Berit' is het woord voor verbond, en 'Am' is het woord voor volk. Dus Brit-Am betekent gewoon verbondsvolk.

Hoezo zouden die Angel-Saksen dan de tien stammen zijn? Wel, via volksverhuizingen over de Kaukasus zijn die rond het begin van onze jaartelling zo noordwestelijk getrokken en in de flanken van Noordwest-Europa terechtgekomen. De kuststroken met name, aan 'het einde der aarde', zo is dan de gedachte. En als u zich enigszins verdiept in die gedachte van de tien stammen die hier uiteindelijk terecht zouden zijn gekomen, dan komt u met nog veel meer overleveringen, ideeën en verhalen in aanraking. Als u er meer van wilt weten, ik kan u er een hele verzameling van geven. Bijvoorbeeld over de Here Jezus die in de jaren tussen Zijn twaalfde en dertigste... wat een heel blanco gebied is, want het grootste gedeelte van het leven van Jezus is onbeschreven. Waar heeft Hij vertoefd? Er zijn heel veel verhalen over; als dat in de Schrift niet genoemd wordt, dan moet het blijkbaar door de mens worden ingevuld, want die lacune moet worden opgevuld of gecorrigeerd. Er zijn trouwens verhalen dat Hij naar India is gegaan, maar ook heel interessant is het verhaal dat Hij naar Engeland zou zijn gegaan. Zijn oom, Jozef van Arimathea, zou daar een gigantisch rijk man zijn geweest met kopermijnen, en Jezus zou daar ook zijn geweest. Ook de apostelen Petrus en Paulus zouden een bezoek hebben gebracht aan Engeland, zelfs meerdere keren. Nou ja, het wemelt van zulke verhalen en met name in Engeland is dat heel erg populair. Die verhalen hebben soms ook tamelijk oude papieren.

Maar nu hoor ik u al zeggen: "Wacht even André, doen wij vandaag geen Bijbelstudie? Ga jij ons nu opzadelen met 'oudwijfse fabelen'?" Dat is de taal van de Statenvertaling. Of met dat soort ideeën die misschien wel interessant zijn, maar waar staat het in de Schrift? Nou, dat was nu precies ook mijn probleem. Ik zal u eerlijk vertellen: ik ben ooit nog enige jaren zeer geporteerd geweest voor deze gedachte dat de tien stammen hier terecht zouden zijn gekomen. Sterker nog, ik heb er ooit zelfs Bijbelstudies over gegeven. Totdat ik er op een gegeven moment gewoon tegenaan liep en dacht: ja, het is allemaal ontzettend interessant, alleen kun je de bonnetjes erbij leveren? Gewoon bijbels staven en bewijzen?

Ik heb bijbelleraars aangehoord – ik ga geen namen noemen, ik wil niemand raken – maar ook in Nederland wordt dit met verve verdedigd door soms zeer bekwame bijbelleraars. Daar doe ik niets aan af. Maar zij zijn dan altijd met de Bijbel bezig, tot het moment dat het over dit onderwerp gaat; dan blijkt het een aaneenschakeling van allemaal boeiende, interessante gedachten, maar zonder Bijbelstudie. Eigenlijk zou het hele boek Handelingen daarom gaan, maar het enige wat echt verzwegen wordt, wat daarin niet genoemd wordt, is dat Paulus en Petrus naar Britannië gingen, terwijl dat volgens hen juist de clou van het boek is. Zo wordt het ook echt gezegd. Er wordt door diezelfde bijbelleraar waar ik het over heb gezegd: "Je begrijpt het Nieuwe Testament niet als je niet inziet dat het heil en de prediking van het evangelie uiteindelijk met name ook in de Angel-Saksische wereld is terechtgekomen." Dat wil zeggen: je hebt dus buitenbijbelse bronnen nodig om de Schrift te verstaan. Ik ga ervan uit: de Schrift verklaart zichzelf.

U moet zich de consequenties van deze leer goed realiseren. Wat ik nu doe, is u vooral de vraag aan het hart leggen, zodat u het belang ziet van niet alleen de vraag, maar ook van de antwoorden die gegeven worden en de consequenties daarvan. Kijk, het idee is dan dat de tien stammen zijn verloren gegaan, maar stiekem, in het verborgene, zijn ze hier terechtgekomen, zich niet meer bewust van hun identiteit. Maar feitelijk... ja, waar is het evangelie toch met name geland? Waar heeft het wortel geschoten? Dat is dan in Noordwest-Europa, en via Noordwest-Europa is het in Amerika ook weer terechtgekomen.

En eigenlijk zijn ze uitgewaaid over de hele wereld, maar dat is dan allemaal via de tien stammen. Men zegt dan: de tien stammen, dat is Israël, en niet de twee stammen, want dat zijn de Joden. Joden betekent eigenlijk ook Juda. Zo krijg je de gedachte dat 'de kerk' – ik zet het even tussen aanhalingstekens, want daar is wel wat op aan te merken – niet het Jodendom is, maar dat juist de kerk Israël is. En zo zijn we weer helemaal terug bij af; het betekent dat de hele vervangingsleer weer springlevend is. Via een andere route dan de traditioneel kerkelijke ben je dan weer helemaal terug bij het idee dat de kerk Israël is, heel letterlijk zelfs.

De consequentie daarvan is – en dat zul je altijd weer zien – dat je afkomst, je geslachtsregister en je genealogie heel erg belangrijk worden. Want ja, als de belofte voor Israël nog steeds geldt en nu van belang is, dan moet je wel weten dat je Israël bent. Dan moet je je afkomst gaan traceren. Dat valt nog niet mee hoor; probeer maar eens tot de zestiende eeuw te komen. Dan kom je zomaar terecht in wat Paulus noemt: 'eindeloze geslachtsregisters'. Er zijn mensen die daar inderdaad een groot deel van hun leven aan wijden, juist met het oogmerk: ben ik een nazaat en dus een erfgenaam van de belofte aan Israël?

Tot zover de aanleiding van deze studie. Laat ik eerst kort aangeven hoe ik dat vanmorgen wil aanpakken. Aan het einde wil ik ook vertellen wat we de volgende keer gaan bespreken. Eerst even dit voor degenen die dit vraagstuk eigenlijk niet goed kennen en niet precies begrijpen hoe het zit met die twee en tien stammen.

Ik zal een korte historie geven van hoe het zo gekomen is dat die twaalf stammen gebroken zijn en hoe ze uiteindelijk beide zijn gedeporteerd. Daarna zal ik aandacht geven aan het herstel dat door de profeten is beloofd. Namelijk dat die breuk, die tweedeling en de scheiding van de twee en de tien weer zou worden opgeheven. Dat is door de profeten beloofd en aangekondigd. Ten slotte gaan we het hebben over de terugkeer onder leiding van koning Kores, de grote wereldleider die het volk Israël vanuit de ballingschap weer deed terugkeren naar het land.

▶ 12:57 De Scheuring in het Koninkrijk en de Deportaties ↑ hoofdstukken

Laten we eerst bij het begin beginnen, bij het eerste punt: een korte historie van de breuk en de deportaties. Israël heeft over de twaalf stammen drie koningen gehad. Eerst Saul, die veertig jaar heeft geregeerd. Toen kreeg je koning David; dat is het eigenlijke, echte koningschap, want dat was de koning uit de stam van Juda waaraan de scepter was toegezegd. Hij heeft ook veertig jaar geregeerd. En raad eens wat: toen kreeg je zijn zoon Salomo, die de tempel heeft gebouwd, en die heeft ook veertig jaar geregeerd. Drie keer veertig jaar – dezelfde periode die je ook in het leven van Mozes tegenkomt. Dat is eigenlijk heel treffend.

In ieder geval, na de dood van Salomo – die net als zijn vader David geregeerd heeft over het geheel van Israël, over de twaalf stammen vanuit Jeruzalem – scheurde het rijk in tweeën. Aan de ene kant kreeg je het zuidelijke deel: het zuidelijke Juda. Eigenlijk is het Juda en Benjamin, maar omdat Juda de leidende stam is, heet het simpelweg Juda. Zij kregen Rehabeam als koning, een zoon van Salomo. Juda werd geregeerd vanuit Jeruzalem, maar de Davidische vorst, de vorst uit het huis van David, had nog maar twee stammen over: Juda en Benjamin. Juda en Benjamin hebben altijd al wat met elkaar gehad. Als u dat niet geloven wilt, moet u dat maar eens een keertje nalezen in Genesis, in de geschiedenis van Jozef, hoe Juda zich ook ontfermd heeft over Benjamin. Dat is ook heel eigenaardig. Maar goed, al dat soort eigenaardigheden laten we even rusten. Ik wijs er alleen even op dat je dus die verdeling kreeg van de twee stammen, genaamd Juda, en Israël, de tien stammen.

Israël wordt meestal 'het huis van Israël' genoemd. Dat is het leeuwendeel, het noordelijke rijk met de tien stammen. Ze worden meestal Israël genoemd, maar er zijn ook wel andere namen. Soms heet het ook gewoon Jozef, of Efraïm – dat is eigenlijk nog bekender. Dat heeft allemaal te maken met het feit dat Efraïm de belangrijkste stam was onder die tien. Sorry hoor, ja, blijf even aan de knoppen, Ronald. Nee, ik zei niet: "ga naar de knoppen", maar... Jerobeam was een rivaal van het Davidische huis en hij nam de tien stammen mee. Er werden tien stammen afgescheurd van de Davidische dynastie, van het Davidische koningshuis. Dus toen kreeg je een verdeling en had je ineens twee koninkrijken waar er eerst één was van twaalf stammen. Je had een koninkrijkje van twee stammen, maar wel in het bezit van Jeruzalem – dat moet ik er wel bij zeggen – en daarmee dus ook de stad en de koning. Het is bovendien de stad waar God Zijn naam deed wonen, want daar was Zijn huis. En dan had je Israël, de noordelijke tien stammen.

Als je dat in de boeken van de Koningen leest – we hebben een aantal boeken over de Koningen en ook de Kronieken – dan gaat dat eigenlijk vooral over de lotgevallen van die beide huizen. Om dat allemaal goed bij te houden, moet je goed geconcentreerd blijven. Beide huizen hebben twintig opeenvolgende koningen opgeleverd. Het huis van Israël dus ook: twintig opeenvolgende koningen en ze waren alle twintig goddeloos. In het huis van Israël is er misschien één lichte uitzondering en dat zou Jehu geweest zijn, vanwege een paar kleine positieve dingetjes. Maar door de bank genomen waren ze alle twintig, inclusief Jehu, goddeloos. Het huis van Juda heeft, zoals gezegd, ook twintig koningen opgeleverd. Allemaal uit het huis van David, allemaal nazaten van David. Van hen, van die twintig, waren er slechts zeven godvrezend. Een mooi getal, dat wel, maar je zou ook kunnen zeggen: alle dertien anderen waren fout. Zeven van hen waren godvrezend, waaronder een aantal hele illustere namen: een Joas, een Hiskia. Er zijn er nog vijf meer, maar dit zijn namen die er vooral uitspringen.

Uiteindelijk wordt het huis van Israël onder de voet gelopen door het Assyrische rijk, door Assur, dat daar in het noorden lag bij de rivier de Eufraat. Wat er gebeurt, is dat het tienstammenrijk eindigt; het wordt gewoon onder de voet gelopen. De inwoners van dat land, van de tien stammen, worden in fasen gedeporteerd naar Assur. Dan krijg je dit verhaal: hier heb je het zuidelijke rijk van Juda en hier heb je het noordelijke rijk, en zij zijn zo naar het noorden getrokken naar Assur, wat in werkelijkheid een groot gebied was. Assur was in die dagen het wereldrijk. Zo kwam er een einde aan dat koninkrijk van de tien stammen van Israël.

Wat er gebeurt, is dat anderhalve eeuw later vrij precies ook het huis van Juda wordt veroverd. Maar dan inmiddels niet meer door Assur, want het wereldrijk van Assur had plaatsgemaakt voor het wereldrijk van Babel. De koning van Babel kennen we allemaal: dat was Nebukadnezar. Hij trekt op tegen Juda. Dat ging niet zomaar bij één aanval, want het is nog een heel proces geweest, een heel beleg. Maar uiteindelijk wordt ook Juda helemaal onder de voet gelopen en Jeruzalem verwoest. Wat Nebukadnezar al deed, is verschillende groepen mensen deporteren naar zijn gebied, naar Babel, en uiteindelijk wordt Jeruzalem compleet verwoest. Een afschuwelijke tijd moet dat geweest zijn. Jeruzalem heeft dat lot later nog vaker ondergaan, maar ook toen was het verschrikkelijk. U moet zich realiseren: dat huis dat Salomo had gebouwd voor God, de tempel, wat een wereldwonder was en echt een geweldig bouwwerk, en die enorme stad, die werden verwoest en verbrand. De hele tempel werd compleet met de grond gelijk gemaakt; alles ging in vlammen op. Nebukadnezar was wel zo slim om alle gouden vaten en alle kostbaarheden uit de tempel mee te nemen naar Babel, en die waren gigantisch. Toen ze daar een feestje gingen vieren, gingen ze feestvieren met de bekers uit het huis van JAHWEH. Dat hebben ze zich nog lang herinnerd.

Wat er gebeurt, is dat ook het volk dat daar overgebleven was in zijn totaliteit wordt weggevoerd naar Babel. Dus dan krijg je ook het einde van het zuidelijke rijk, van de twee stammen oftewel van Juda. Zij worden ook gedeporteerd naar Babel. Dat betekent dus dat er op dit moment een einde is gekomen aan zowel de zelfstandigheid van de twee stammen als van de tien stammen. Beiden bevinden zich in dat gebied bij de Eufraat. En dan?

▶ 23:06 Jeremia's Profetie over de Gezamenlijke Terugkeer ↑ hoofdstukken

Laten we ons eens richten op de profeet Jeremia, want hij heeft dit alles met eigen ogen gezien. Jeremia heeft veertig jaar geprofeteerd en hij heeft diverse koningen zien komen en gaan. Uiteindelijk heeft hij ook de verwoesting van de stad en de tempel meegemaakt. Hij heeft daar een boek over geschreven, de Klaagliederen, waarin hij huilt en weent om het lot van de stad en met name de tempel; hoe desperaat de situatie was geworden op de plek waar God Zijn naam had laten wonen. Vandaar ook ons werkwoord 'jeremiëren', wat klagen betekent. Maar dat wil niet zeggen dat Jeremia een pessimistische profeet was. Hij heeft afschuwelijke dingen meegemaakt, maar door de tralies en door al het lijden heen heeft hij van Godswege ook geweldige dingen mogen voorzeggen. Nee, dat was geen peptalk of een preekje om de mensen een hart onder de riem te steken. Wat hij deed, was van Godswege spreken over wat er zou gaan gebeuren, en dat heeft hij met de grootste precisie gedaan.

Daar wil ik graag wat over vertellen en ik ga daarvoor eerst naar Jeremia 3 vers 18, want dat is in dit verband het duidelijkst. Ik lees eerst het vers voor: "In die dagen zal het huis van Juda naar het huis van Israël gaan en zij zullen tezamen uit het Noorderland komen naar het land dat Ik aan uw vaderen ten erfdeel gegeven heb." U moet zich realiseren dat dit wordt gezegd voordat Juda onder de voet is gelopen en voordat het volk is gedeporteerd naar Babel. Dit gaat eraan vooraf, maar Jeremia zegt: het gaat gebeuren. Er waren destijds ook veel profeten die zeiden dat het allemaal wel goed zou komen en dat er niets zou gebeuren. Die waren natuurlijk veel populairder, want zij hadden een veel fijnere boodschap. Er was alleen één probleem met hun boodschap: het was niet waar.

Jeremia heeft de toekomst voor zich. Er staat: "In die dagen". Dat wil zeggen: de dagen van de toekomst. Jeremia voorzegt hier de ondergang van het huis van Juda en dat zij, net als anderhalve eeuw eerder het huis van Israël, gedeporteerd zullen worden. "In die dagen" betekent de dagen van de toekomst; het betekent niet noodzakelijkerwijs dezelfde dagen als waar het voorgaande vers over gaat. Dat zou je kunnen denken, want het voorgaande vers spreekt over het Messiaanse koninkrijk. Dat lijkt misschien wat eigenaardig, maar u moet het zo zien: in de profetie is er vaak sprake van het perspectief van bergtoppen. Stel, u bent in de Alpen en u kijkt uit het raam. Dan ziet u daar verschillende bergtoppen in één perspectief. Helemaal aan het einde ziet Jeremia in hoofdstuk 3 vers 17 dat Jeruzalem de stad zal zijn van waaruit geregeerd zal worden over de hele wereld. Maar in datzelfde perspectief, diezelfde dagen van de toekomst, ziet hij iets wat daaraan voorafgaat. Hij ziet hoe Juda Israël achterna gaat en hoe ze uiteindelijk samen zullen terugkeren naar het land. In die zin gaat vers 18 vooraf aan vers 17. Er zit geen strikt chronologische lijn in de tekst, maar "in die dagen" slaat op de toekomende tijd.

Het huis van Juda zal naar het huis van Israël gaan. Dat betekent: naar dezelfde locatie, naar hetzelfde land. Terwijl Juda in de dagen dat Jeremia dit optekende nog intact was en velen riepen dat het wel goed zou komen, zei Jeremia dat het onvermijdelijk was. Juda zou net als hun noordelijke familie gedeporteerd worden. Het huis van Juda gaat naar het huis van Israël toe. Maar, zegt hij erachteraan, dat is niet het enige. Ze gaan naar dezelfde locatie, maar ze zullen ook samen terugkeren. Waar het huis van Israël inmiddels al is, daar gaat Juda achteraan. En na een zekere tijd — waar Jeremia overigens ook een heel specifieke uitspraak over heeft gedaan, maar daarover straks meer — zullen zij tezamen uit het Noorderland komen.

Dat 'Noorderland' is een aanduiding die we vooral bij Jeremia tegenkomen. Het is het land ten noorden van Juda. Het is ook een algemene aanduiding; u leest over het Noorderland aan de rivier de Eufraat. Dat is een brede term, want de Eufraat is een hele lange rivier die van het noordwesten naar het zuidoosten loopt. In dat Noorderland lag Assur, maar Babel lag daar net zo goed. Hier wordt dus zowel de ondergang van Juda voorzegd als de deportatie, maar ook dat de tweedeling van die twee huizen daar in het Noorderland ophoudt. Zij zullen samen vanuit de ballingschap terugkeren naar het land dat God aan de vaderen ten erfdeel of ten lotsdeel gegeven heeft. Na de ballingschap van Juda keren ze samen terug uit het Noorderland naar 'Haaretz', hét land. Daarmee is de verdeeldheid tussen beide huizen ten einde.

U krijgt dus dit verhaal: het Noorderland waar ooit Assur was en waar inmiddels Babel heerste. Wereldrijken wisselen elkaar af, maar het blijft hetzelfde gebied bij de Eufraat. Dit is de Eufraat en dit is de Tigris; Mesopotamië betekent eigenlijk ook 'het land tussen de rivieren', het gebied waar tegenwoordig Irak ligt. Namen veranderen, maar in Jeremia heet het Noorderland. Dit is zo belangrijk omdat zowel het huis van Israël als het huis van Juda daar in dat Noorderland terecht zijn gekomen. Jeremia zegt dat zij vanuit dat Noorderland naar het land zullen gaan. Moeilijk is dit niet; ik leg het nu uitgebreid uit en benadruk een paar dingen zodat het u niet ontgaat, maar eigenlijk is de profetie glashelder. We vinden dit ook op allerlei andere wijzen terug, want er zijn vele profetieën die gaan over de opheffing van de verdeeldheid in de dagen van de Messias. Maar hier wordt specifiek gezegd hoe en wanneer die verdeling zou worden opgeheven, namelijk wanneer Juda in ballingschap zou komen. Het komt erop neer dat ze als het ware Israël weer ophalen en dat ze vanuit het Noorderland samen naar het beloofde land gaan.

En nu komen we op het derde punt.

▶ 32:33 De Terugkeer Onder Leiding van Koning Kores ↑ hoofdstukken

We gaan naar de terugkeer onder leiding van koning Kores. Ik had naar het laatste vers van 2 Kronieken 36 kunnen gaan, maar ik ga naar Ezra 1 vers 1; dat is makkelijk te onthouden. Ezra en Nehemia zijn de twee Bijbelboeken die gaan over die terugkeer waar ik het zojuist over had. Dat is zo maatloos boeiend. Er staat: "In het eerste jaar van Kores." Ik moet erbij zeggen dat dit tevens het zeventigste jaar van Jeruzalems verwoesting was. Want kijk, dat is misschien handig om nog even voor de geest te hebben: je had het wereldrijk van de Assyriërs; in die dagen werd het tienstammenrijk Israël gedeporteerd. Daarna kreeg je het wereldrijk van Babel, met als bekendste naam natuurlijk Nebukadnezar. Maar als Jeruzalem dan verwoest is, krijg je zeventig jaar later het wereldrijk van de Meden en de Perzen. Kores was een Pers, de Perzische koning.

Dan krijg je dus een hele transitie van een wereldrijk. Iemand als Daniël heeft dat hoogstpersoonlijk zo meegemaakt, zelfs op de hoogste post die je maar kunt bedenken: als minister. Hij heeft die transitie meegemaakt en hij is gewoon minister gebleven. Hij was eerst minister in het Babylonische Rijk en daarna werd hij minister in het Perzische Rijk. Die figuur van Daniël speelt in dit verhaal trouwens een hele markante rol. Maar eerst even dit: het was het eerste jaar van Kores. Je krijgt dus het Medo-Perzische Rijk en direct in het eerste jaar gebeurt er iets. Ik zei al: het was het zeventigste jaar van Jeruzalems verwoesting; daar kom ik straks nog even op terug. De koning van Perzië regeerde dus over een heel nieuw wereldrijk: Assyrië, Babel, Perzië.

We hadden het net over de seizoenen die zo wisselen, maar met de wereldrijken gaat het net zo. Daniël heeft daar prachtig over geschreven. Na de Meden en de Perzen kreeg je de Grieken onder Alexander de Grote. Maar er komt een keer een wereldrijk dat definitief is. En raad eens waar dat gezeteld zal zijn? In Jeruzalem. Niet in Babel, maar in Jeruzalem. Dat is trouwens ook een boeiend zijpad: zowel het Medo-Perzische Rijk als het eerdere Babylonische Rijk, maar ook het Griekse Rijk, hebben Babel als hoofdstad gehad. En er komt trouwens nog een keer een wereldrijk dat Babel als hoofdstad heeft. Dat lijkt heel eigenaardig. Als u zegt: "Babel? Waar is Babel?" Wacht maar.

Goed, in het eerste jaar van Kores, de koning van Perzië, wekte Yahweh – de Godsnaam – zijn geest op, opdat het woord van Yahweh dat door Jeremia verkondigd was, voltrokken zou worden. Wat had Jeremia namelijk voorzegd? Niet alleen dat het huis van Juda ten onder zou gaan; hij had ook de verwoesting van de stad en de tempel voorzegd. Hij had gezegd: de stad zal zeventig jaar verwoest zijn. Zeventig jaar. En daarna... Nou, dat is toch vrij precies als je dat zo zegt? Zulke uitspraken durven meteorologen niet te doen, hoor. Over het klimaat hebben we het nu even niet, maar ik bedoel maar: dit is ook geen voorspelling, dit is een voorzegging. Profetie betekent voorzeggen. God voorzegt omdat Hij het heden kent en de toekomst met nauwkeurigheid overziet.

Jeremia had gezegd dat de stad zeventig jaar verwoest zou zijn. Dat had trouwens nog een reden, want er moesten nog zeventig sabbatsjaren worden ingehaald. Het land moest rust hebben. Na zeventig jaar zou het volk weer terug mogen keren om de stad en met name de tempel te herbouwen. Jeremia had dat voorzegd en dat moest worden voltrokken. Je leest ook over Daniël dat wanneer hij Jeremia leest, hij op een gegeven moment weet: het zeventigste jaar is aangebroken. Hij is zelf minister daar in Babel en hij beseft dat het nu moet gebeuren. Dan gaat hij op zijn knieën. En voordat zijn gebed ten einde is – een apart verhaal – krijgt hij al te horen: "Wacht even." De minister-president, zoals ik hem maar even noem, heeft juist besloten dat Israël mag terugkeren en Jeruzalem mag herbouwen. Daniël wist dat; het was immers voorzegd. Die woorden moesten worden voltrokken. De ballingschap was dus gelimiteerd, maar ook gedateerd. Het einde ervan stond op het jaar nauwkeurig van tevoren vast.

Daarom staat er: in het eerste jaar van Kores, de koning van Perzië, wekte Yahweh zijn geest op. Dit gebeurde opdat het woord van Yahweh, dat vaststaat en standhoudt tot in de aionen, voltrokken zou worden. Namelijk de terugkeer naar het land na zeventig jaar verwoesting van stad en tempel; dat kon niet anders. En die koning Kores was helemaal geen man uit het volk van Israël, maar hij werd geroepen. Er staat: "En Yahweh wekte de geest van Kores, de koning van Perzië, op." En weet u, nu ga ik u iets vertellen waar we het hier al eens over hebben gehad, maar waar ik nu weer op moet wijzen. Hoezo? Ik zal het u vertellen. Daniël, de onderminister, had de profeet Jesaja in zijn Bijbeltje staan. Jesaja had al twee eeuwen eerder geprofeteerd, nog voordat Israël en Juda gedeporteerd waren. Beide waren toen nog gewoon in het land.

Toen had Jesaja al gezegd: er komt een einde aan, de stad zal worden verwoest, maar zij zal ook weer worden herbouwd. En wat doet hij dan? Hij noemt twee eeuwen van tevoren de naam van de koning die dat gaat doen. U vindt dat in Jesaja 44 terug: Kores gaat hij heten. Kijk, dat is profetie. Daar kun je wat mee. Dat is geen prietspraat – of pietpraat, dat is weer een andere taal – en het is ook geen pep talk. Dit is profetie; dit is wat alleen God kan zeggen. Zijn naam was door Jesaja reeds twee eeuwen eerder genoemd als de herbouwer van de stad en de tempel.

Er staat dat de geest van Kores werd opgewekt. Hij was de koning van Perzië en hij liet door zijn hele koninkrijk, zodat het niemand zou ontgaan, zowel schriftelijk als mondeling een oproep uitgaan. Het werd door herauten doorgegeven, maar bovendien zwart op wit geadministreerd. Zo zegt Kores, de koning van Perzië, de wereldleider. Dat was nog even andere koek dan een Poetin of een Trump, want hun macht is nog lokaal. Maar Kores was, net als ooit Nebukadnezar, iemand die aan de top van de hele wereld stond. Zij hoefden dit maar te doen en overal boog men voor hen; alle koninkrijken. Zo zegt Kores: "Alle koninkrijken der aarde heeft Yahweh – die erkende hij inmiddels wel, want hij was door zijn minister geïnformeerd – de God van de hemel mij gegeven. En Hij heeft mij opgedragen Hem een huis te bouwen in Jeruzalem, in Juda."

Hè? Hoezo "mij opgedragen"? Had God zijn naam dan genoemd? Ja, die had Hij zeker genoemd, en wel op een hele spectaculaire manier, zodat het Kores niet kon ontgaan. Kun je je voorstellen dat Daniël bij Kores komt en zegt: "Nu ben jij aan de macht, het is je eerste jaar, maar zal ik jou eens wat vertellen? De periode van de verwoesting van de tempel is ten einde, en jouw naam is al twee eeuwen geleden genoemd."

Door een van onze profeten is al genoemd dat jij de stad gaat herbouwen, zodat hij wist dat hij het moest doen. En hij wist ook wanneer hij het moest doen: gewoon pal in zijn eerste jaren, omdat de termijn verstreken was. Dit is niet zomaar een stukje geschiedenis; hier zie je de glorie van het Woord van God en hoe de Schriften zichzelf bewijzen. Hij heeft mij opgedragen Hem een huis te bouwen in Jeruzalem. Ja, in Juda dus, want daar ligt Jeruzalem.

Nu komt de oproep: wie nu onder u – namelijk onder alle koninkrijken der aarde die aan hem waren gegeven – en daar laat hij die oproep ook naar uitgaan: wie nu onder u tot enig deel van Zijn volk behoort. Zijn volk, wat is dat, Zijn volk? Je leest in hetzelfde vers dat er nog gesproken wordt over de God van Israël. Wat is het volk van God? Dat is Israël. En wie op enigerlei wijze hoort bij dat volk, dat betekent dat hier heel Israël, van welke stam ook, van Godswege wordt opgeroepen.

Want Kores zegt het niet zomaar uit zichzelf; God heeft hem hiertoe geroepen, zodat een heidense koning dient als mond van God om een oproep over de hele aarde te laten gaan. Wie dan ook tot het volk behoort, tot enig deel van Zijn volk. Er wordt dus helemaal niet gesproken over welke stam, maar wie tot enig deel van Zijn volk behoort. Zijn God zij met hem – en je klinkt hier een enige afstand, zo van 'zijn God', maar hij erkent Hem. Zijn God zij met hem, hij trekke op naar Jeruzalem.

De oproep is toch helder? De termijn is verstreken en vervolgens: wie op enige wijze in mijn gebied – dat is wel heel aardig – hoort bij het volk, die mag terugkeren. Die moet niet, maar die mag terugkeren. Het is in ieder geval de oproep. Ik zal u vertellen: uiteindelijk heeft maar een klein deel het gedaan hoor. Het is een rest geweest, een overblijfsel. Maar dat maakt niet uit; officieel wordt het hele volk aangesproken en opgeroepen.

Ik moet er trouwens ook bij zeggen dat iemand als Daniël ook niet gegaan is, maar ja, dat had ook te maken met zijn positie. Het was ook geen gebod, het was gewoon een toestemming. Neem bijvoorbeeld het hele boek van Esther, dat nog ietsje later speelt; daar lees je ook van de vele Joden, zoals Mordegai en Esther, die gewoon daar gebleven zijn in de ballingschap. Maar niettemin doet Kores in zijn eerste jaar deze oproep. Hij zegt: God zij met je, trek op naar Jeruzalem in Juda.

▶ 46:24 De Ware Betekenis van het Woord 'jood' ↑ hoofdstukken

Dit is een heel belangrijk punt, want we hadden het over de twee en de tien stammen. Maar weet u, het hele volk wordt nu opgeroepen om op te trekken naar Jeruzalem in Juda. Hier komt de naam 'Jood' naar voren, en dit is misschien wel dé grote misvatting van de hele Brits-Israël leer en van het hele idee van de verloren tien stammen. Men zegt vaak – en ik ben daar zelf ook een hele tijd door in de luren gelegd – dat Joden de twee stammen zijn. Dat zijn degenen die van Juda zijn. De tien stammen zouden dan geen Joden zijn, wat zou betekenen dat het grootste deel van Israël helemaal niet bij de Joden hoort. Maar dat is een misvatting.

Het punt is namelijk dat de term 'Jood' dateert uit de dagen van Kores. Daarvóór, in de boeken van de Koningen, lees je nooit over de term 'Jood'. De term 'Jood' of 'Joden' komt pas in zwang en wordt pas actueel vanaf die tijd. Waarom is dat? Dat is heel simpel: heel Israël zou zich gaan vestigen in Juda. Het heeft dus niets te maken met afkomst, maar met de locatie van het centrum: Jeruzalem, de plaats waar God Zijn naam deed wonen en waar Hij zou wonen. Vooral het huis van Yahweh zou daar worden herbouwd. Men zou zich gaan vestigen in Juda en vandaar dus 'Judees' worden. Het heeft niets te maken met de afkomst van één van de twaalf stammen; het is een heel groot misverstand. De term 'Jood' heeft te maken met het feit dat men naar Juda zou gaan, waar Jeruzalem de stad is waar God Zijn naam deed wonen.

In Ezra 1 staat: "Zijn God zij met hem, hij trekke op naar Jeruzalem in Juda en bouwe het huis van Yahweh, de God van Israël." Hier wordt Hij de 'God van Israël' genoemd. En wat is het volk? Hij bouwt het huis van Yahweh, de God van Israël. Dat is de God die in Jeruzalem woont, maar die nu in feite dakloos is. Daar komt het op neer; het huis moest worden herbouwd.

Ik moet daar nog een paar belangrijke aanvullingen aan toevoegen, gedachten die u niet mag vergeten. In de eerste plaats schrijven de boeken Ezra en Nehemia – en ik zeg dit voor degenen die hier nog wat meer in willen duiken, wat ik alleen maar kan aanbevelen – vooral over de ballingen die onder Nebukadnezar zijn weggevoerd. Maar u weet het, mijn grote disclaimer is altijd: alles wat ik zeg, moet u pas geloven op het moment dat u het zelf hebt ontdekt in de Schrift. Tot die tijd zegt u: "Nou, misschien is het waar," maar u moet het eerst controleren. Dat is de enige juiste houding. Het is pas waar op het moment dat u het zelf hebt gezien in de Schrift; daarvóór is het slechts in onderzoek.

Ezra en Nehemia schrijven dus vooral over de ballingen die uit Babel komen. Dat klopt, dat is ook het onderwerp van deze boeken. De schrijvers kwamen daar zelf ook vandaan en ze schrijven daar expliciet over, hoewel ze ook schrijven over de overigen van Israël die zich in de steden van Juda vestigden. Ik kom daar de volgende keer wellicht nog even op terug, maar u moet zich goed realiseren dat hoewel er vooral gesproken wordt over de ballingen die uit Babel komen, u niet de conclusie mag trekken dat de overige Israëlieten zouden ontbreken. Dat is één ding.

Het tweede punt is ook heel belangrijk: het teruggekeerde volk is geen voortzetting van het tweestammenrijk. Men zegt vaak: "Het volk keerde terug, dat waren de Joden, en dat was eigenlijk een voortzetting van de twee stammen." Nee, dat is niet waar. Zo heet het ook niet. Zij dragen namelijk gewoon de naam van het voltallige Israël. In de tijd dat het huis van Juda bestond, werd dat huis van Juda nooit 'Israël' genoemd. Nooit. Het heette altijd het huis van Juda; het huis van Israël was daarvan onderscheiden. Maar zodra het volk in de dagen van Kores is teruggekeerd naar Juda, krijgt dat volk de naam 'Israël'. Dat is logisch, want het hele volk was opgeroepen en Israël en Juda zouden samen terugkeren. Officieel was de breuk hersteld en waren alle twaalf stammen vertegenwoordigd.

Ik zal een voorbeeld geven. In Ezra 10 vers 5 staat: "Toen stond Ezra op en deed de oversten van de priesters en van de Levieten en geheel Israël zweren dat zij naar dit woord zouden handelen." Er zijn veel meer voorbeelden, maar het gaat erom dat het volk daar 'geheel Israël' wordt genoemd. Dat teruggekeerde volk representeert daarmee ook alle twaalf stammen van Israël. Dat zie je bijvoorbeeld wanneer het huis gebouwd is en men gaat offeren. In Ezra 6 vers 17 staat: "En zij offerden ter inwijding van dit huis Gods honderd stieren... en verder twaalf geitenbokken tot een zondoffer voor geheel Israël, naar het getal van de stammen Israëls." Met andere woorden: de twaalf stammen worden daar aanwezig gerekend. Al is het slechts een klein deel dat daar vertegenwoordigd is, officieel is het het geheel.

Als ik een reünie houd voor de familie Piet en de familie Heemskerk en er komen er maar een paar opdagen, dan blijft het niettemin een reünie van die hele familie, ondanks de vele afwezigen. Dat doet aan de status van de bijeenkomst niets af. Het was inderdaad een overblijfsel, een rest, maar niettemin worden de twaalf stammen daar aanwezig gerekend. Het is dus geen voortzetting van het huis van Juda; het is een voortzetting van de twaalf stammen zoals ze er ooit eerder waren, al is het maar een minimale vertegenwoordiging. Het wordt tijd voor de conclusie.

▶ 54:06 Conclusie: de Officieel Herstelde Twaalf Stammen ↑ hoofdstukken

Ik zie het ook op mijn klokje, dus ik zet de puntjes nog eventjes op de i. Ten eerste: de terugkeer onder Kores was een terugkeer van officieel alle twaalf stammen. Ten tweede: omdat het teruggekeerde volk gericht was op Jeruzalem, namelijk in Juda, en daar ook ging wonen, werden zij Joden genoemd. Dat was namelijk naar de naam van Juda en heeft dus niets te maken met de specifieke afkomst van stammen.

Sinds de terugkeer onder Kores maakt de Schrift nooit meer verschil tussen de twee en de tien stammen. Ga het maar eens na: nooit wordt er weer gesproken over de tien stammen als een aparte groep; het is altijd gewoon de twaalf stammen. Als je nog steeds denkt in de termen van de tien stammen, dan ben je echt de draad ergens kwijtgeraakt, eigenlijk al direct in het begin. Je loopt dus zwaar achter, want sinds de dagen van Kores is er niet meer zoiets als 'de twee' en 'de tien'. Toen het huis van Juda naar het huis van Israël is gegaan in het Noorderland, zijn zij vervolgens samen teruggekeerd naar het land. Dat is de situatie. De breuk die er eerst vele eeuwen was, is sindsdien officieel hersteld.

De Schrift kent dus ook niet zoiets als de 'verloren tien stammen', zodat de vraag 'waar zijn die verloren tien stammen gebleven?' simpelweg niet klopt. Er zijn helemaal geen tien stammen meer. Kijk het maar eens na. We zullen de volgende keer ook zien dat wanneer Paulus spreekt over 'onze twaalf stammen', die nacht en dag God vereren en aanbidden, dat precies hierop aansluit. Het hele idee van verloren tien stammen is niet Bijbels. Omdat ik hier zo dikwijls tegenaan loop en dit mensen in allerlei opzichten op dwaalwegen zet, leek het mij heel goed om daar vandaag, maar ook de volgende keer, goed aandacht aan te geven.

Dat betekent dat we de volgende keer, Deo Volente uiteraard op zondag 13 oktober, nog wat andere dingen onder de aandacht willen brengen. Want eigenlijk zijn die minstens zo boeiend. Wat ik vanmorgen verteld heb, is denk ik buitengewoon belangrijk om scherp te hebben. Maar wat is het lot van een groot deel van Israël dat haar identiteit kwijtraakt? Ik heb het dan niet over de tien stammen, maar gewoon over de twaalf stammen en hun verloren gaan onder de natiën. Want er zijn er velen geassimileerd en zo verdwenen; zij zijn hun identiteit als Israël kwijtgeraakt.

Wat is daarvan geworden? En daarbovenop: wat is er met dat geassimileerde Israël gebeurd dat vervreemd is geraakt van het burgerschap Israëls? Wat heeft dat te maken met het werk dat God vandaag doet? Hoe krijgen deze ex-Israëlieten — want zo moet je ze aanduiden; ze hebben Israëlitische roots, maar inmiddels zijn zij ondergegaan in de natiën — toch deel aan het eerstgeboorterecht, terwijl ze geen Israël meer zijn? Hoe kan dat?

Het is echt zo, en wat ik u de volgende keer vooral ga vertellen, zal dat verduidelijken. U ziet dat het scherm nu zwart gaat; dat is eigenlijk vrij symbolisch. God zoekt het verlorene, en hoe dieper het gezonken is, hoe meer Zijn interesse daarnaar uitgaat. Dat zie je dus ook bij dat ex-Israël, dat zo diep gezonken is als de verloren zoon. Uiteindelijk bij die varkensweg, juist daar ontfermt God Zich over hen.