▶ 00:00 Introductie: Loven, Leven en Lieven ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal, vrienden in Nieuw-Buinen. Het is goed u hier te treffen en ik ben blij dat ik ben uitgenodigd om met u het Woord te openen. Daarin is altijd weer zoveel moois en geweldig groots te ontdekken. Ik heb al een prachtige reis achter de rug en opnieuw de ontdekking gedaan hoe geweldig groot Nederland eigenlijk toch is. Het heeft de reputatie een klein landje te wezen, maar ik zal u vertellen dat als je 's morgens vertrekt uit Katwijk en je reist hiernaartoe naar Nieuw-Buinen, en je ziet de variatie in het landschap dat je daar allemaal ziet... Dat mag toch? Jij fietst dat misschien even, maar ik deed die 120 kilometer dan heel snel. Dan doe je er wat langer over. Ja, dan zie je ook wat meer, dat wel. Maar het is mooi.

Wij gaan ons vanmorgen bezighouden met het onderwerp loven. Ik heb het de simpele titel gegeven: loven is leven. Het grappige doet zich voor in het Nederlands dat die woorden eigenlijk hetzelfde zijn; min of meer alleen de klank is anders, er zit een andere klinker in. Daar komt trouwens nog een woord bij dat daar direct aan verwant is, althans in het Nederlands — we gaan straks ook echt naar de taal van de Schrift — maar er zijn drie verwante woorden: loven, leven en lieven. Dat laatste is wat oud-Nederlands voor liefhebben. In het Duits zie je dat trouwens nog sterker: loben, leben, lieben. Wellicht in andere talen ook, maar dat heb ik eigenlijk niet echt gecheckt.

In het Nederlands komt er eigenlijk nog een woord bij als je geloven als voltooid deelwoord benoemt: geloofd. Dan doet zich namelijk een eigenaardig verschijnsel voor: je weet eigenlijk niet meer waar je het over hebt. Want als ik zeg: "Ik heb geloofd...", dan heeft u natuurlijk, als u de Johan de Heer-bundel kent, de neiging om te zeggen: "...en daarom zing ik." Daar is ook een romantische versie van: "Ik ben verloofd en daarom zing ik." Maar die bedoel ik niet. Nee, "Ik heb geloofd" of "Uw Naam zij geloofd" — zonder 'n' natuurlijk. "Uw Naam zij geloofd en gepredigd." Wat bedoel je daar eigenlijk mee? Is geloofd dan de voltooide vorm van loven of van geloven? Betekent het: "Ik loofde" of "Ik geloofde"? "Uw Naam zij geloofd": geloof ik Zijn Naam of loof ik Zijn Naam? Dat is een dubbelzinnigheid die je in het Nederlands eigenlijk niet kunt ontdekken, in andere talen wel. Maar die dubbelzinnigheid is geen verarming, maar juist een verrijking, want daarin zit een dubbele betekenis van dat woord.

Die drie woorden — loven, leven, lieven — heb ik niet zelf verzonnen. Er was in de 17e eeuw een predikant, Jodocus van Lodensteyn. Je zal je kind toch maar Jodocus noemen; ik geloof niet dat een van onze jongens blij was geweest als ik hem zo had genoemd, maar toen kon dat kennelijk. Jodocus van Lodensteyn heeft een lied geschreven en een heel aantal van u kent dat waarschijnlijk wel: "'t Oog omhoog, het hart naar boven, hier beneden is het niet. 't Ware leven, lieven, loven, is maar waar men Jezus ziet." En zo is het maar net. Het stamt uit de 17e eeuw, maar het is een waarheid die staat als een huis. Want die naam van Jezus, dat is de naam Jesjoea, en dat betekent niets anders dan JAHWEH — de Godsnaam — is Redder!

Het lied gaat verder: "Wat men hoort of ziet op aard' is ons kost'lijk hart niet waard. Wil men leven, lieven, loven: 't oog omhoog, het hart naar boven." Dat is eigenlijk precies wat we vanmorgen doen: leven, loven. En als je eenmaal ontdekt hebt wat die naam van Jezus is... Dat is immers Degene die opgestaan is uit de doden en daarmee ook de Eersteling is die de dood heeft overwonnen. Dat is echt leven, wat met hoofdletters aan het licht gebracht is; leven dat Hij voor heel de mensheid heeft weggelegd. Dat ware leven is dáár. Als je dat eenmaal ontdekt hebt en ook de liefde Gods daarin ontdekt — JAHWEH is Redder, en we zullen straks zien hoe universeel dat is — dan is het inderdaad waar: het ware leven, lieven, loven, dat is daar waar men Jezus ziet.

Inderdaad, dat is niet met dit oog in ons lichaam, maar met het oog van geloof. Dat wil zeggen: als je ziet wat er staat geschreven en vertrouwt op wat er gezegd is. Want Hij is hier onttrokken aan het oog. En toch zegt de schrijver van de Hebreeënbrief: "Wij zien Jezus." Wij zien weliswaar nog niet dat alle dingen Hem onderworpen zijn — alles is nog verborgen — en toch: wij zien Jezus, met eer en heerlijkheid gekroond. Dat kan alleen als de ogen van het hart daarvoor geopend zijn. Anders kun je dat nooit zien. De hele wereld ziet het ook niet, en in feite is dat ook niet de bedoeling; het is een verborgenheid, maar daarom niet minder waar. Nu eventjes tot zover, want dit was vooral gericht op het Nederlands.

▶ 06:46 De Bijbelse Betekenis van Loven (halal) ↑ hoofdstukken

Wat meer naar de taal van de Schrift. Dat woord 'loven' is een heel, nou ik mag wel zeggen, internationaal woord. Want het werkwoord loven is in het Hebreeuws 'hallel'. Nee, dat heeft ook nog weer een islamitische betekenis, maar daar heb ik het niet over; ik heb het over de Hebreeuwse betekenis. Hallel of halel, en dat kennen we allemaal. Dat is internationaal. Halleluja is daar een samenstelling van; dat wil zeggen: JAHWEH is geloofd, of: loof JAHWEH. De aardigheid van dat woord 'hallel' is dat het afgeleid is van een werkwoord dat 'schijnen' of 'verlichten' betekent. En dat werpt letterlijk veel licht op de zaak. Waarom? Wel, omdat dat precies uitdrukt wat loven is. Wie looft, die stelt heerlijkheid in het licht. Als je God looft, dan stel je de heerlijkheid van Hem in het licht.

Ik denk dat ik er ook wel goed aan doe om even een misverstand weg te nemen dat sommige mensen bij loven hebben. Die denken dat God zit te wachten op een complimentje of zo. Maar dat doen alleen maar mensen die een laag zelfbeeld hebben en niet zo'n hoge dunk hebben van zichzelf. Alsof God, de Schepper van hemel en aarde, Degene die het uitspansel formeerde, de oceanen vulde, de hemel en de aarde inhoud gaf en alles tot aanzijn bracht, dat Hij zit te wachten tot wij een liedje voor Hem zingen. Dat is al bizar. Nee, wat loven is, is niet God een compliment geven; het is Zijn heerlijkheid in het licht stellen. Feitelijk is wat je doet de waarheid erkennen. Daarmee komt een mens ook tot zijn bestemming. Dat is precies waar we voor gemaakt zijn. We zullen dat straks ook zien aan de hand van het slot van het boek van de Psalmen, wat loven werkelijk is.

Ja, en waarom kun je God loven? Wel, wat we vanmorgen gaan doen, is met name bladeren door het boek dat letterlijk het middelpunt van de Bijbel is, maar waarin het woord 'loven' ook zo dikwijls gebezigd wordt en waarin God bij uitstek geloofd wordt. Namelijk het boek waarin de lofprijs van Zijn Naam klinkt, en de motieven zijn legio. Er zijn echt enorm veel redenen om God te loven. Eigenlijk is alles een reden om Hem te loven, want Hij is Degene die alles gemaakt heeft, alles bedacht heeft en alles in Zijn hand heeft. Noem maar eens iets wat niet van Hem is. Dat bestaat niet, want linksom of rechtsom is alles uit Hem, ook weer door Hem en ook weer tot Hem. Dus dat is nogal mooi.

Het gaat ook nog verder dan danken. Want bij danken denk je vooral aan iets wat je ontvangen hebt; een geschenk, daar dank je voor. Loven gaat daar eigenlijk bovenuit. Dan gaat het niet zozeer over dat wat je ontvangt, maar over wie de Gever is. Het gaat om Zijn heerlijkheid in het licht te stellen, en dat staat los van dat wat je ontvangt. De twee betekenissen komen heel dicht bij elkaar. Want als je gaven van Hem hebt ontvangen — en dat doe je voortdurend; alles wat ik heb en alles wat ik ben, dat ben ik door Hem — dan dank je Hem daarvoor. Maar als je dan toch wat verder gaat kijken wie Degene is die dat allemaal aan jou geeft, dan wordt dank ineens lof. Dus die twee gaan hand in hand. De belangrijkste reden...

▶ 11:01 God Loven Om Zijn Betrouwbare Woord ↑ hoofdstukken

In ieder geval is de eerste reden om Hem te loven het feit dat Hij spreekt. Dat je Hem überhaupt kunt kennen, dat Hij Zich bekendmaakt. En dat is dus dat wij Zijn Woord hebben, letterlijk ook zwart-op-wit. Dat vind je onder andere in Psalm 33, daar lees je dit. Ik geef een paar voorbeelden. Soms ga ik er wat snel doorheen, dat komt omdat ik nogal wat diaatjes heb en ik wil ze allemaal toch wat aandacht geven. "Zingt Hem een nieuw lied", staat er. Een reden om een nieuw lied te zingen is omdat Hij weer nieuwe dingen tot stand heeft gebracht, zodat er weer nieuwe redenen zijn om Hem te loven. "Speelt bekwaam op de snaren onder geschal." Dat "bekwaam" heeft ermee te maken dat, aangezien Hij zulke geweldige dingen doet, dat ook mooie muziek verdient, zodat de vormgeving overeenkomt met de inhoud.

"Speelt bekwaam op de snaren onder geschal." Want – en nu volgt het motief – "want JAHWEH's woord is recht, al Zijn werk geschiedt in trouw." Ik denk dat dat woord "trouw" ook feitelijk inhoud geeft aan dat "recht". Dat Woord is recht, namelijk omdat het trouw is. Betrouwbaar. Solide. Je kunt ervan op aan. Dat wat Hij zegt, dat is zo. En dat is een geweldige reden om Hem inderdaad te loven.

We gaan even verder naar Psalm 56, een tweede voorbeeld. Daar staat: "Ten dage dat ik vrees, vertrouw ik op U." Hoezo? Als er reden is om bang te zijn, waarom zou je dan op Hem vertrouwen? Nou, er staat bij: "Op God, wiens woord ik prijs." Ik heb een reformatorische achtergrond, zoals wel meer mensen van u waarschijnlijk ook hebben. Dan zongen wij dit lied vaak, en nu hoor ik het niet zoveel meer, maar ik vond het altijd zo'n prachtige berijmde vorm: "Ik roem in God, ik prijs het onfeilbaar woord." Wie kent dat? "Ik roem in God, ik prijs het onfeilbaar woord." En dan gaat het verder: "Ik heb het zelf uit Zijn mond gehoord." Niet van horen zeggen, niet omdat het óver het Woord gezegd is – er wordt zoveel over het Woord gesproken – nee, het gaat erom: wat zegt Hij Zelf? Niet over het Woord spreken, maar vanuit Zijn Woord.

En dan: "Op God, wiens woord ik prijs." Waarom? Omdat dat Woord recht is. Het is betrouwbaar. Daar kun je van op aan. En dan staat erbij: "Op God vertrouw ik, ik vrees niet; wat zou vlees mij aandoen?" Als je eenmaal Zijn woorden wilt leren kennen, weet je dat er niets te vrezen is. Waarom? We hebben het trouwens zojuist ook gezongen: "Mijn schild en mijn woord." Niet eenzaam ga ik op de vijanden aan, want Hij is de rots waarop ik kan staan, maar ook de rots waarin Hij mij beschermt en de vesting waarin ik volstrekt veilig ben. Waarom? Omdat Hij gesproken heeft. En Zijn Woord is solide. Het is ook bewezen. Dat Woord bewijst Zichzelf. Dat is het geweldige van die Schrift: het is een complete bibliotheek en God bewijst daarin Zelf de waarheid daarvan.

Er staat in Psalm 119 – dat is een hele lange Psalm, natuurlijk veruit de langste Psalm – dat is eigenlijk ook zo'n Psalm waarin God van het begin tot het eind wordt geloofd. De schrijver – ik denk dat dat Jeremia was, maar dat doet nu even niet ter zake – die zegt dan in vers 62 van die Psalm: "Te middernacht sta ik op." Nou, dan moet je toch al een goede reden hebben, dat doe je niet zomaar. Maar waarom dan? "Om U te loven." Waarom? "Vanwege Uw rechtvaardige verordeningen." Rechtvaardig heeft ook weer alles te maken met het feit dat God recht doet aan Zijn Woord en dus betrouwbaar is in Zijn verordeningen. Dat is wat bindend is, wat Zijn besluiten zijn, Zijn bepalingen. Heel de Schrift is daar te volgen.

Heel Zijn plan is in feite niets anders dan de weerslag van dat wat Hij bepaalt. Zo gaat het. "Dat is Mijn plan, dat is Mijn bestek." En als je daar kennis van neemt, dan word je 's nachts wakker en het eerste waar je aan denkt, is dat wat er in het leven toe doet: namelijk wat Hij gesproken heeft. Want mensen zeggen zoveel, maar dat is zo vluchtig. Zelfs als je een heel bekwaam schrijver bent en je wordt journalist of redacteur van een krant, u weet allemaal hoe vluchtig dat is. Wat vandaag actueel is, is morgen alweer over de datum. Maar er is één Woord, of zo wil ik het noemen: een hele bibliotheek. Dat is waar het werkelijk om gaat. Dat is wat Hij ons gegeven heeft. Dat is licht in de duisternis. Dat is het enige wat er echt toe doet. Sommige mensen zeggen wel eens: "Ik wou dat ik een briefje uit de hemel kreeg." Een briefje uit de hemel? Je hebt een hele complete bibliotheek gekregen! Hoezo een briefje?

Even verder in diezelfde Psalm, in vers 164, daar staat: "Zevenmaal daags loof ik U." Zeven heeft te maken met volheid; de hele dag is gevuld. Van mijn part mag je het ook letterlijk nemen. Het gaat erom: "Zevenmaal daags loof ik U." Waarom? Ja, weer: "Om Uw rechtvaardige verordeningen." Om dat wat U bepaalde, dat wat er gesproken staat. En dat wat er zwart-op-wit staat, dat is rechtvaardig. En daarom is Hij het zo waard om geloofd te worden.

▶ 17:53 God Loven Omdat Hij Goed Is (psalm 136) ↑ hoofdstukken

Ja, andere motieven om God te loven. Waar moet je beginnen? En als je eenmaal begonnen bent, waar eindig je? Laat ik toch eens iets noemen: de belangrijkste, of in ieder geval de meest genoemde. Als je zou vragen wat het meest genoemde motief in de Bijbel is waarom je God zou loven, dan is dat wat je leest in Psalm 136: "Looft JAHWEH, want Hij is goed." Dat wordt veruit het meest genoemd. Ik heb er een lijstje bijgezet van alle keren waarop die frase voorkomt: "want Hij is goed". Hoezo loven? Nou, Hij is goed! In het Hebreeuws staat er: Hij is tof. In welk opzicht? Ik zou de vraag eigenlijk moeten omkeren: in welk opzicht niet? Hij is tof! Hij is goed! En dat is elke dag een reden om Hem inderdaad te loven.

Niet alleen is Hij goed voor ons, Hij is in Zichzelf goed. Alles aan Hem, in Hem, aan Zijn gedachten en aan Zijn werken is God. U zegt: het voelt niet altijd zo. Nee, maar dat is ons gebrek; dat komt omdat wij het geheel niet overzien en daardoor kortzichtige oordelen hebben. Maar dat zijn vooroordelen. Hij is goed en dat is een reden om Hem te loven. Want Hij is goed, want Zijn goedertierenheid... er zit in feite een toelichting daarop. De goedheid die Hij in zoveel opzichten bewijst, Zijn goedertierenheid, is tot in de aeon — le-olam. Men zegt: tot in eeuwigheid, en in de praktijk is dat ook zo, maar er staat net even iets anders.

Het is trouwens wel mooi, want deze zin — "Want Zijn goedertierenheid is tot in de aeon" — is een refrein. Als je het nakiest in Psalm 136, dan zie je dat het 26 keer wordt genoemd. Iedere keer wordt er weer een nieuw motief genoemd en dan volgt: "Want Zijn goedertierenheid is tot in de aeon." Dat getal 26 is, als u het mij vraagt, niet voor niets. Het getal 26 staat voor de Godsnaam. Als je de letters daarvan als cijfers opvat — en dat is in het Hebreeuws zo, een letter is een cijfer — dan is de som van die letters, Jod-He-Waw-He, exact 26. Dat is de Godsnaam. Zijn goedertierenheid is tot in de aeon!

Laten we dan ook meteen naar die andere Psalm gaan, de afsluiting van het Psalmenboek. Dat zeg ik trouwens verkeerd, want er bestaat niet 'hét Psalmenboek'. Er zijn vijf Psalmenboeken. Dat is altijd een groot probleem bij de telling van de Bijbelboeken: men leest het boek Psalmen als één boek, maar het zijn er vijf. Hierdoor is het totaal aantal Bijbelboeken ook niet 66, zoals algemeen gezegd wordt. Zelfs Wikipedia zegt dat: de Bijbelbibliotheek telt 66 boeken. Maar het zijn er vier meer, want de Psalmen is niet één boek, het zijn er vijf. Dat is een heel verhaal apart, maar daar gaat het nu even niet om. In ieder geval is Psalm 150 de laatste van de vijf boeken der Psalmen.

"Hallelujah" begint het dan. Heb je ook weer 'hallel': Hallelujah! "Looft God in Zijn heiligdom, looft Hem in Zijn machtig uitspansel." Feitelijk is dat heiligdom, als je het heel letterlijk neemt, een aanduiding van de tempel in Jeruzalem, waar God immers Zijn Naam zou doen wonen. Maar dat heiligdom, zo zegt de Hebreeënbrief ook al, is in feite niets anders dan een emblema of maquette van het echte heiligdom waar God woont: het uitspansel, de hemel. Het heiligdom is een uitbeelding van de hemel. Vandaar dat die twee hier parallel worden genoemd. Als je omhoog kijkt, dan kijk je sowieso de goede richting op, maar je ziet dan ook zo'n machtig uitspansel. De creatie, het werk van Zijn vingers... Hoe staat het in Psalm 8 ook weer? Het werk van Uw handen dat Uw vingers formeerden. Dat is allemaal Zijn werk.

Looft Hem daarom om Zijn machtige daden, om wat Hij doet. En looft Hem naar de veelvuldigheid van Zijn grootheid. Zijn grootheid is niet enkelvoudig; nee, Zijn grootheid heeft vele aspecten en vele kanten en bewijst zich op velerlei wijzen. In ieder geval ook in het feit dat Hij machtige daden stelt. Dat deed Hij in het verleden. Inderdaad, Hij is nu verborgen, maar natuurlijk niet lang meer. Dan komt Hij tevoorschijn en zullen er opnieuw machtige daden bewezen worden. De veelvuldigheid van Zijn grootheid als God, de veelvuldigheid van Zijn grootheid in de schepping, in de Schriften, in de hele realisering en het volbrengen van Zijn plan — dat gemaakte bestek, dat wat Hij Zich heeft voorgenomen. Het zijn evenzoveel motieven om je knieën te buigen en de handen te heffen om hoe geweldig groot Hij is. Het hele boek van de Psalmen gaat daarover.

▶ 24:16 Het Messiaanse Getuigenis van de Psalmen ↑ hoofdstukken

En dat heb ik eigenlijk daarbij nog niet eens vermeld. Ik vind dat we dat toch echt moeten doen en dat doe ik bij dezen dan ook meteen even. Kijk, het boek van de Psalmen is in de laatste plaats een heel Messiaans getuigenis. Ik bedoel daarmee: het is een getuigenis van de Messias die komen gaat en ook van de Messiaanse tijden die Hij met zich meebrengt. Het hele boek – of nu zeg ik het zelf verkeerd – de boeken van de Psalmen gaan daar van begin tot eind over. Dat begint al in Psalm 1: 'Welzalig de man'. Wie is die man? Nou, dat kan er maar één zijn hoor, kijk het maar eens een keer na. De hele beschrijving van zijn identiteit kan er maar één zijn. Het is dezelfde als die in Psalm 2 genoemd wordt: de Koning die God gesteld heeft over Zion. Of die in Psalm 3 genoemd wordt, nou ja, enzovoorts. En dat motief van lof, dat heeft allemaal te maken met de Messias die gaat komen.

De ik-figuur in de Psalmen is meestal David die het gecomponeerd heeft, maar ik zal je vertellen: de ik-figuur is in werkelijkheid de Zoon van David. Als u dat niet geloven wilt, zou u eens een keer Handelingen 2 moeten lezen, waar Petrus dat uitlegt. Hij vraagt: spreekt David daarbij over zichzelf? Nee, hij spreekt over iemand die uit zijn lendenen naar voren zou komen. En dan verwijst hij bijvoorbeeld ook naar Psalm 16. Psalm 22 is ook een hele beroemde, een hele duidelijke, waarin het zelfs chronologisch allemaal zo op een rijtje gezet wordt over de Zoon van David die eerst van God verlaten is. Zijn handen en voeten zijn doorboord, Hij is omringd door honden en heidenen, en Hij wordt ter dood gebracht. Maar uiteindelijk – en dat is de keer in die Psalm – wordt Hij uitgered uit de dood. Hij riep om God en op die derde dag heeft God Hem inderdaad verhoord en gered uit de dood.

In Psalm 16 klinkt het: "Ik dank U, ik loof U, omdat U mijn vlees de ontbinding niet hebt doen zien en dat U mijn ziel niet verlaten hebt in het dodenrijk." Zulke dingen, al die motieven: God wordt geloofd omdat Hij Hem uit de doden heeft opgewekt. Dat is die eenzame ziel die eerst in eenzaamheid tussen hemel en aarde hing en in eenzaamheid en duisternis stierf; wel, Hij is het die vervolgens op de derde dag opgewekt werd. En dat is hét motief bij uitstek om God te loven.

Dan zie je dat het net is als een steen die in de vijver gegooid wordt, waardoor er steeds wijdere kringen omheen ontstaan. Dat zie je in die Psalm dan ook. Eerst wordt Hij opgewekt uit de doden en vervolgens maakt Hij Gods Naam bekend in het midden van een ecclesia – in feite ook een aanduiding van de tegenwoordige tijd. Vervolgens komt daar een veel groter gezelschap omheen, namelijk het ganse nageslacht van Israël. En daar komen nog weer even later alle einden der aarde en alle volkeren omheen staan. De kring wordt steeds groter. Het koor, laat ik het zo zeggen, want we hebben het over loven en prijzen, het koor wordt steeds groter. Uiteindelijk komen alle einden der aarde eromheen staan.

Wat dat ook betekent: het lofmotief is Messiaans. Kijk, nu is de Heer inderdaad verborgen. Dat is trouwens ook een onderwerp in het boek van de Psalmen: dat Hij gezeten is aan Gods rechterhand. Hoelang? Nou, totdat God Zijn vijanden zal stellen tot een voetbank voor Zijn voeten. Dat is nog toegevoegd: Hij zit nu aan Gods rechterhand. En dan komt Hij straks – hoe vaak vind je dat niet in de Psalmen dat daarover gesproken wordt? Dat gaat dan niet over de tegenwoordige tijd. In sommige opwekkingsliedjes – sorry dat ik het zo denigrerend zeg – wordt er gezegd dat Jezus regeert en dat je het kunt zien. Forget it. Dat is helemaal niet waar. Dat is absoluut niet waar. Zijn koninkrijk is verborgen; Hij zit nu aan Gods rechterhand. Maar als Hij straks komt, dan zal dat weer een nieuwe reden zijn om Hem te loven.

Want Hij komt om Zijn volk te verlossen. Ik bedoel ook letterlijk gewoon het volk van Israël, dat Hij zal verzamelen. Ook dat wordt genoemd in de Psalmen: dat Hij hen verzamelt uit de natiën en hen in het land brengt. En Hij komt om de aarde te richten. Ook dat is een reden om Hem te loven. Hij gaat alles rechtzetten, alles wat krom is. En u gaat mij niet vertellen dat u hier in Nieuw-Buinen denkt dat het hier op aarde helemaal niet krom is. Dat is toch zo? Alles is verdraaid en krom, het recht struikelt. Dan is het toch wachten op die dag.

Ik verwijs naar Psalm 92. Daar staat boven: 'een lied voor de Sabbat'. God wordt daarin meteen geloofd, maar dan gaat het niet alleen over de wekelijkse Sabbat, maar ook over de grote dag die gaat komen, dat Hij komt om de aarde te richten. Hoe vaak wordt er niet over gesproken dat God geloofd wordt vanwege Zijn grote en geduchte Naam? Hij gaat straks inderdaad Zijn Naam bekendmaken en dan wordt Hij onthuld; een openbaring. Dan is Zijn Naam ook inderdaad groot, geducht en zeer te vrezen.

Ik had het net over de langste Psalm, maar wat dacht je van die kortste Psalm, Psalm 117? Daar wordt gezegd: "Loof JAHWEH, alle gij volken, en prijs Hem, alle gij natiën, want Zijn goedertierenheid is machtig over ons." Dat gaat over Israël. Israël is inmiddels in de positie geplaatst als het hart van de volkerenwereld en dan worden alle volken er als het ware bij betrokken. Ja, dat gaat dan in vervulling. Ik bedoel daar eigenlijk mee te zeggen dat al die Psalmen gaan over die gebeurtenissen, over dat wat er dan gebeuren zal en zal aanbreken. Dat kunnen we nu wel zingen, zeker, maar dan wel met in gedachten dat het over die tijd gaat en niet om het allemaal lukraak op deze tijd van toepassing te brengen. Want dat is volstrekt misplaatst.

Ja, we loven om die grootheid en de heerlijkheid, de roem, de majesteit en de heerschappij van de Zoon van David. Zo wordt dat ook genoemd in Kronieken, dat is ook een loflied trouwens. En uiteindelijk, kijk, zo eindigt het boek van de Psalmen.

▶ 31:53 Gods Plan: Tijdelijke Toorn, Levenslang Welbehagen ↑ hoofdstukken

God heeft een geweldig plan. Ja, dat kan een dooddoener zijn, zelfs zo'n frase die, doordat je het zo vaak zegt, van zijn inhoud vervreemd raakt, zodat je daar niet meer goed bij stilstaat. Maar God heeft een plan. Hij is niet aan iets begonnen waarvan Hij niet wist hoe het zou aflopen. Bij God gaat er nooit iets fout. Nooit. Want van den beginne verkondigde Hij reeds de afloop. Hij is alwetend, Hij is God. En eenmaal zal iedereen, elke creatuur, tot die erkenning van Hem komen; ook dat maakt deel uit van Zijn plan.

Eerst wil ik u wijzen op Psalm 30. Daar staat dit in vers 4: "Psalmzingt JAHWEH, Zijn gunstgenoten" – zij die dus genieten van Zijn gunst – "en looft Zijn heilige Naam." Hoezo? Want er staat bij: "Een ogenblik duurt Zijn toorn, een leven lang Zijn welbehagen." Voor mij is dit destijds zo'n geweldige ontdekking geweest. Ik ben groot geworden met het idee dat er zoiets zou bestaan als een eindeloze toorn van God en een eeuwige, eindeloze straf. Ik vond het afschuwelijk. Dat vind ik nog steeds trouwens.

Ik kreeg ooit van mijn moeder te horen – dat zei ze dan in een heel ander verband, dat was geen theologisch onderwijs – dat als ik eens een keertje boos was of wat boos bleef: "André, boos worden is menselijk." Ik ben geneigd om eraan toe te voegen: en zelfs goddelijk. "Maar kwaad blijven, dat is duivels." Het is afschuwelijk dat ze die eigenschap, zo'n duivelse eigenschap, geprojecteerd hebben op God. Er bestaat niet zoiets als een eindeloze toorn. Ik weet wel hoe dat komt; we hadden het zojuist over dat woordje 'eeuw' en 'aion'. Het heeft allemaal daarmee te maken. Dat men denkt dat het een eindeloze tijd is, is een misverstand. Het gaat er mij nu ook niet om om dat te weerleggen, ik wil alleen maar even erop wijzen wat hier staat. Namelijk het gegeven waarom het zo geweldig is om God te loven: een ogenblik duurt Zijn toorn.

Gods toorn is een realiteit. Absoluut, vlak het niet uit. Dat krijg je in een Sinterklaasbijbel. God grijpt in en soms buitengewoon hard. Maar ik zal u dit vertellen: Gods toorn is altijd maar een ogenblik, tijdelijk. En hoe verhoudt zich dat dan tot Zijn welbehagen? Dat klinkt heel theologisch; er zijn bibliotheken volgeschreven over hoe Gods toorn zich verhoudt tot Zijn liefde. Alleen als ik het zo al zeg, is dat eigenlijk een valse tegenstelling. Want Gods toorn staat niet tegenover Zijn liefde. Het is niet zo dat God aan de ene kant liefde is, maar aan de andere kant toornt. Dat is een misvatting. Dan maak je de ene God toch schizofreen? Hij is één God en Hij is liefde. En omdat Hij liefheeft, toornt Hij ook. Zoals een vader toornt, niet omdat hij soms uit zijn vaderrol schiet, maar juist omdat hij vader is en soms dingen recht moet zetten. Dat heeft altijd een heilzaam doel. God is goed.

Een ogenblik duurt Zijn toorn, en hoe verhoudt zich dat tot Zijn welbehagen? Nou, dat kan ik hier keurig zeggen, Bijbels verantwoord: Zijn toorn verhoudt zich tot Zijn welbehagen als een ogenblik tot een lang leven. Dat zijn de verhoudingen. Zijn toorn is een realiteit, de Schrift spreekt daar op allerlei wijzen over, maar het heeft altijd een 'totdat'. Het heeft altijd het doel om Zijn welbehagen te openbaren. Dat is zo'n geweldige reden om Hem te loven, want dat betekent dat God werkelijk inderdaad goed is.

Van de week had ik een Bijbelstudie die ging over Jesaja 61. De Heer Jezus is dan in Nazareth in de synagoge en krijgt de rol van Jesaja aangereikt. Hij rolt hem uit en vindt de plaats waar staat dat Hij afgevaardigd is om uit te roepen: "Het jaar van het welbehagen van JAHWEH." Het jaar van het welbehagen des Heren. Dan gaat Hij meteen zitten. Dat is heel eigenaardig, maar als je Jesaja 61 er nog op naslaat, dan staat er: "Een jaar van het welbehagen des Heren en een dag van de wraak." Dan heb je weer diezelfde verhouding: een jaar van welbehagen en een dag van wraak. Dat is een verhouding van 1 op 365. Ziet u? Dat zijn de proporties. Dat zijn de verhoudingen.

Het valt in de Bijbel ook op dat als God toornt, dat altijd kort is. Soms heftig – denk aan de zondvloed of aan Sodom en Gomorra – maar het is altijd een snel ingrijpen. Er staat in Klaagliederen: "Niet van harte verdrukt Hij de mensenkinderen." Het is eigenlijk vreemd werk voor Hem; Hij doet dat liever niet. Het is noodzakelijk kwaad, soms. Hij is goed, maar soms is kwaad noodzakelijk. Dat is trouwens ook de reden waarom er kwaad bestaat: omdat het noodzakelijk is. Want God is goed. Soms zijn dingen heel logisch en simpel.

▶ 38:43 De Voleinding: Alles Wat Adem Heeft Zal Hem Loven ↑ hoofdstukken

En nu komen we dan uiteindelijk bij Psalm 150 weer uit. Ik was daar al eerder, en wat ik u daar eigenlijk over wil vertellen, is dat zoals het boek van de Psalmen afsluit: het groot hallel. Daarbij worden alle registers opengetrokken, want alle muziekinstrumenten worden uit de kast gehaald. Alle muziekinstrumenten moeten dienen in het orkest, in het grote orkest en het geweldige koor. Omdat Hij alles wat adem heeft—heel de schepping—Hem gaat loven. Alles wat adem heeft.

Ik zei: de titel is 'Leven is loven'. Nee, het is zo'n simpele titel en dan haal ik het nog door elkaar: 'Loven is leven'. Maar goed, ik heb ooit geleerd dat het niet uitmaakt wat je voor 'is' zet of erachter. Als ik zeg: twee keer vijf is tien, dan kan ik ook zeggen: tien is twee keer vijf. Leven is loven of loven is leven; het is beide waar. Want als ik leef, betekent dat dat ik adem heb gekregen. Je ontvangt de geest op het moment dat je gaat ademhalen, dan ga je leven. Maar waarom krijg je die adem? Om God te loven.

Uiteindelijk gaat alles wat adem heeft JAHWEH loven. Ik weet het, deze woorden worden vaak als een oproep opgevat, waar ik op zich geen bezwaar tegen heb, maar het is een profetie. Het is veel meer dan dat. Het is een aanzegging, een voorzegging, een belofte zo u wilt. 'Alles wat adem heeft, dat looft JAHWEH' is een vaststelling. Zo is het en zo zal het gaan. Zo eindigen de boeken van de Psalmen. Dat betekent dat God een plan heeft waarbij de hele schepping—dat beeld dringt zich gewoon aan je op—in een koor verandert dat steeds groter wordt. Nu is daar de Ecclesia, en straks komt daar het nageslacht van Israël bij, en daarna alle einden der aarde. Uiteindelijk, aan het einde van de aionen, als de dood tenietgedaan wordt... en raad eens: als de dood tenietgedaan wordt, dan leeft alles. En als alles leeft, dan zal alles Hem loven.

Hoe weet ik dat? Dat staat bijvoorbeeld in Psalm 150, maar het staat trouwens op andere plaatsen ook. Zo lezen we dat ook in Filippenzen 2. Over de naam van Jezus gesproken: het gaat daar over Hem die in de gestalte Gods was, Zichzelf ontledigd heeft en de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen. Een slaaf. Hij is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood des kruises. Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en de Naam gegeven boven alle namen, opdat in de naam van Jezus—Jezus: JAHWEH redt—elke knie gaat buigen. Van al die miljarden mensen die nu leven, die geleefd hebben en die nog gaan komen van komende generaties: al die knieën gaan buigen. Dat wat wij vandaag al mogen doen—prijs God dat Hij jouw hart daarvoor geopend heeft—dat gaan eenmaal alle knieën doen.

En alle tong zou juichen, niet de lip. Zo wordt het vaak opgevat: alsof het onder dwang is en dat mensen dan met lippendienst zullen erkennen: 'Nou ja, oké, het is niet anders.' Nee! Alle tong, dus de binnenkant, niet de lip. De tong zal het toejuichen. Het woord dat hier gebruikt wordt, betekent inderdaad dat het van binnenuit komt. Alle tong zou toejuichen dat Jezus Christus Heer is. In die Naam komt alles tot die erkenning, tot heerlijkheid van de ene God, namelijk de Vader. Zodat uiteindelijk alles wat adem heeft, elke creatuur, al het werk van Zijn handen, Hem de lof geeft. En dan zeg ik: amen.

Ik stel voor dat we een lied gaan zingen. Ik heb het niet even voorgelegd, maar het is Opwekking nummer 162. Dat moet ik nog even toelichten, want dat lied wordt meestal niet goed begrepen. Opwekking 162 is namelijk een deel uit Psalm 108, en ook uit Psalm 60. Daarom zeg ik wel eens: het is eigenlijk Psalm 168. Dit lied is gecomponeerd door David en geschreven in de spelonk, toen David op de vlucht was voor Saul. Dat is zo mooi: David was bestemd om koning te worden, maar hij was nog steeds verworpen. Hij zou nog koning worden. Dat staat eigenlijk model voor de tegenwoordige tijd, waarin de Zoon van David verworpen is. Hij zal nog koning worden, en in die tussentijd schrijft hij een lied.

Waar gaat het dan over? 'Ik zal U loven, o Here, onder de volkeren.' Hoe gaat dat nu? Nu, in deze tijd van de verborgenheid, waarin het heil naar de natiën gaat. U zegt: 'Ja, maar dat was toch verborgen in het Oude Testament?' Dan zeg ik: ja, maar hier ligt het bijvoorbeeld al in verborgen. 'Ik zal U loven, o Here, onder de volkeren; Uw psalm zingen onder de natiën. Want hoger dan de hemel is Uw goedertierenheid.' Als er iets is wat wij vandaag weten, dan is het juist dat Zijn goedertierenheid hoger dan de hemelen is. Die waarheid in verband met de hemelen is een waarheid van deze tijd, maar ze ligt hier al verborgen. 'Tot aan de wolken reikt Uw trouw.' The sky is the limit. 'Verhef U boven de hemel, o God, Uw heerlijkheid zij over de ganse aarde.' Het lied heeft twee coupletten. Is dat een probleem om te spelen? Ik ken het niet meer uit het hoofd. Wie kent het wel? O, om nou de enige te zijn die gaat zingen...