▶ 00:00 De Actualiteit: een Wereld op Zoek Naar Hoop ↑ hoofdstukken

Ik ben het er volledig mee eens dat het een prachtig thema is om deze eerste samenkomst van het nieuwe jaar mee te beginnen: de hoop van het Evangelie. Andere vertalingen zeggen min of meer terecht: de verwachting van het Evangelie. Deze term is direct ontleend aan de Kolosse-brief, waar we straks ook naartoe gaan; naar Kolossenzen 1 vers 23 om precies te zijn.

Laat ik eerst eventjes, net als de vorige keer overigens, zonder daar nou direct een vaste gewoonte van te maken, iets aan de actualiteit vastkoppelen. Ik las deze week een bericht in de krant — misschien is het u ook niet ontgaan — dat SIRE een nieuwe campagne is begonnen. SIRE is de stichting die overal in het land van die bekende affiches ophangt met idealen en leuzen om bepaalde zaken te propageren. Deze nieuwe campagne moet Nederlanders weer hoop geven. Ik las in dat bericht onder andere dat een ruime meerderheid van de Nederlanders de afgelopen vijf jaar minder hoopvol is geworden. Dat blijkt uit onderzoek van de Stichting voor Ideële Reclame, die nu komt met deze campagne over hoop in een ingewikkelde tijd vol somberte en een wereld die uit evenwicht is. Maar wat is hoop precies? Nou, precies daarvoor zijn wij nu ook bij elkaar gekomen. En wat heb je eraan? Om het even heel Hollands te zeggen: wat koop je ervoor? De uitdrukking luidt natuurlijk: hoop doet leven. Dus dat lijkt me niet zo moeilijk.

Uit dat onderzoek van SIRE bleek verder dat 62% van de Nederlanders minder hoopvol is geworden over de samenleving in de afgelopen vijf jaar. Een ruime groep van 41% zegt zelfs helemaal niet hoopvol te zijn. Nu zou je over dat laatste natuurlijk kunnen zeggen dat dit gaat over de verwachtingen die je hebt ten opzichte van wat er gaande is in de wereld; of dat een opgaande of een neergaande lijn is. Ze hebben mij voor dat onderzoek niets gevraagd, ik ben daar niet voor benaderd, maar laten we ervan uitgaan dat het redelijk representatief is. Daarmee is overigens nog niet gezegd dat je, enkel omdat je allerlei negatieve ontwikkelingen ziet, daarmee zelf niet hoopvol zou zijn. Dat is echt iets anders. Maar het is duidelijk dat deze campagne niet voor niets van start is gegaan: er zijn heel veel mensen die die hoop missen.

Eigenlijk heb je daar helemaal geen SIRE-rapport of onderzoek voor nodig. Als je niet onder een steen leeft, mensen spreekt, je ogen openhoudt en aanvoelt wat er leeft op de werkvloer, in de familiekring of waar je je ook bevindt, dan merk je dat mensen het allemaal erg moeilijk vinden. Een tijdje geleden waren we genoodzaakt om op een andere manier verbinding te zoeken en toen kwam de techniek heel prominent naar voren. Je zou daar natuurlijk allerlei kanttekeningen bij kunnen maken: heeft dat ons echt bij elkaar gebracht? In feite niet. In feite heeft die techniek ervoor gezorgd dat je niet meer bij elkaar hoéft te komen, omdat je op afstand toch 'erbij' kunt zijn. Dat is geen waardeoordeel, maar een vaststelling.

Dat is dus de achtergrond. Het heeft ook iets tragisch, niet alleen de aanleiding, maar ook de manier waarop het vervolgens naar voren gebracht wordt. De posters die u de komende tijd veel op allerlei zuilen zult aantreffen, zeggen: 'Vind een lichtpuntje en durf te hopen.' Ik heb de rest van dat artikel ook gelezen en het is dan toch vooral optimisme. Het is eigenlijk allemaal somber, maar men zegt dan: probeer toch nog ergens een lichtpuntje te zien. Alleen al die benadering geeft aan dat het allemaal uit jezelf moet komen. Jíj moet een lichtpuntje zien of jíj moet optimistisch wezen. Maar echte hoop, een verwachting van dingen waar we werkelijk met reden naar kunnen uitzien, die kan SIRE ook niet leveren. Dat is de grote tragiek. Je kunt natuurlijk wel zeggen: 'Kom op, recht je rug en hef je hoofd op', maar ik wil mijn hoofd pas opheffen als daar een goede reden voor is.

Wat ik u vanmorgen mag doen — en het zal u niet verbazen dat ik dit graag naar voren wil brengen — is laten zien dat er een solide reden is om met een opgeheven hoofd in het leven te staan en vol verwachting uit te zien naar wat gaat komen. Waarom? Omdat we een God kennen. Wat zeg ik? We kennen één God. De God die alles in handen heeft. Daarom vond ik het ook zo mooi om te beginnen met het lied: 'God is getrouw, Zijn plannen falen niet'. Hij bestuurt de loop der eeuwen met een sterke hand die nooit heeft misgetast. Als je dat kent, dan sta je werkelijk op een rots. Wat de bewegingen in de maatschappij dan ook mogen zijn, welke ellende er ook op je afkomt of welke moeite je ook in de privésfeer hebt: dit is een vaste zekerheid waar je altijd op kunt staan. Daar wil ik vandaag graag meer over zeggen.

▶ 06:53 Transhumanisme: de Mens Wil Zelf het Paradijs Ontwerpen ↑ hoofdstukken

Er was trouwens nog iets wat ik er vanmorgen nog even tussen heb geplakt. Waarom? Toen ik vanmorgen opstond, bladerde ik nog even door het nieuws en toen zag ik dit als hoofdartikel in de Telegraaf staan. Ik dacht: als we dan toch met het nieuws bezig zijn, is het misschien wel aardig om ook dit nog even te lezen. Dat ging erover dat kunstmatige intelligentie weleens aan de wieg zou kunnen staan van menselijke superwezens. Grijpen computers straks naar de macht?

Ik zal het even voorlezen: "Leven als een jonge god zonder pijn, kanker, dementie of zelfs de dood. Het komt allemaal binnen handbereik dankzij techniek en kunstmatige intelligentie," zo gelooft een groep techneuten die zich transhumanisten noemen. Volgende week houden ze een congres in Utrecht. Ook technimiljardairs als Elon Musk en Jeff Bezos zijn fan. Dromen ze van de hemel, of koersen ze af op de hel?

Er stond nog iets bij, laat ik dat er ook nog even bij pakken: "Als we in het paradijs willen leven, zullen we het zelf moeten ontwerpen. Als we het eeuwige leven willen, dan moeten we onze door programmeerfouten geteisterde genetische code herschrijven en goddelijk worden." Dat zijn de woorden van David Pearce, die wereldwijd bekend is op dit gebied.

U voelt wel hoe dit helemaal aansluit op waar we het eerder over hadden. Ik werd met name getriggerd door wat hier rood omlijnd staat: als we het paradijs willen, dan zullen we het zelf moeten ontwerpen. Als we het eeuwige leven willen, moeten we dat allemaal zelf gaan realiseren. Hoe triest.

Afgezien nog van het feit dat dit precies is wat er eerder stond: koersen we af op een hemel, of is het eigenlijk zo dystopisch dat de mens gewoon gerobotiseerd wordt? De vraag is eigenlijk: hoeveel reden hebben we om hoopvol te zijn?

Genoeg nieuws; laten we naar de Schrift gaan. In ieder geval zal het u niet ontgaan zijn dat dit onderwerp zo evident is en ons allemaal raakt. Hoe sta je in het leven? Is dat met hoop en met verwachting? Oftewel: leef je echt? Als het waar is waar we het over hadden, dat hoop doet leven, dan is de vraag: leven we echt of leven we niet? Daaraan gekoppeld is de vraag: hebben we hoop en verwachting, of niet?

▶ 10:19 De Fundamenten: de Kolossenzenbrief en de Opgestane ↑ hoofdstukken

We gaan naar de Kolossenzenbrief om het goed op een rijtje te zetten. Deze brief is door Paulus geschreven vanuit Rome tijdens zijn tweejarige gevangenschap. Dat moet zo rond 60-62 van onze jaartelling geweest zijn; u leest daarover aan het einde van Handelingen 28. Paulus bevond zich dus in Rome en hij schreef een brief naar dat plaatsje Kolosse. Deze brief is geschreven aan een ekklesia, een gemeente zo u wilt, die in Kolosse ontstaan was door de prediking niet van Paulus zelf – dat wordt ook al in deze brief vermeld – maar door de prediking van ene Epafras, over wie Paulus zich heel lovend uitlaat. Die boodschap was daar geland en met vreugde omarmd door een groep mensen. Hoe groot die groep precies is geweest, weet ik niet, maar ik weet wel dat men daar in huis samenkwam, dus ik stel me voor dat het gezelschap niet heel massaal geweest zal zijn.

In deze brief laat Paulus heel uitdrukkelijk de geweldige glorie van Israëls Messias bezingen. Dat begint feitelijk al in vers 15. Ik zeg Israëls Messias, maar ik moet er eigenlijk ook bij zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Ik haak nu aan bij vers 18. De verzen 15, 16 en 17 laat ik even voor wat ze zijn, want ik moet bij vers 23 aankomen als we het hebben over de hoop van het Evangelie. Maar om die hoop van het Evangelie te begrijpen, zullen we eerst de context erbij moeten nemen, zodat we weten waar het over gaat. Dan wordt het vanzelf helderder.

Er wordt gezegd: "Hij", en dan gaat het heel uitdrukkelijk over de Zoon van Gods liefde, zoals Paulus Hem in vers 13 noemt. Hij is het begin. Met Hem is alles begonnen; Hij is het Woord dat vlees geworden is en waar de hele schepping uit ontstaan is. Hij is ook het begin van een hele nieuwe schepping en daarom staat er ook bij: "eerstgeborene uit de doden". Hij is de Eersteling uit de doden die eens voor altijd de dood achter Zich liet en vandaar ook met recht de Eersteling uit de doden is. Daarmee is Hij ook de Erfgenaam, want dat is wat een eerstgeborene is. En waarom? Opdat Hij onder alles de eerste zou worden. Indien de tekst cursief staat vermeld, geef ik daarmee aan dat het afwijkt van de NBG-vertaling: opdat Hij onder alles de eerste plaats zou innemen.

Het is allemaal gebaseerd op dit feit en dit is het embleem daarvan: de weggerolde steen. Tweeduizend jaar geleden werd Hij opgewekt uit de doden en dat is het begin van een heel nieuw leven. In feite is heel de verwachting die de Bijbel ons voorhoudt gebaseerd op dit ene grote historische feit. Het is uitgebreid gedocumenteerd; het Nieuwe Testament begint ook altijd met de getuigenissen en de documentatie. Het is een werkelijk geschiedkundig feit. Hij is opgestaan uit de doden, de dood is overwonnen en dat is de garantie dat de dood eens ook volledig tenietgedaan zal zijn. Hij is de eerste in alles.

In vers 19 staat: "Want het heeft de ganse volheid behaagd in Hem woning te maken." Het gaat hier dus over de Zoon. Dat wordt pas later in deze brief toegelicht, want dan gaat het over de volheid van de Godheid. In hoofdstuk 2 vers 9 leest u een soortgelijke formulering. Wat betekent dat? Wel, in Hem, de Opgewekte uit de doden, woont de ganse volheid van de Godheid; het heeft God behaagd om in Hem woning te maken. Hij representeert ten volle wie God is. Vandaar ook dat in vers 15 van ditzelfde hoofdstuk gezegd wordt dat Hij, de Zoon van Gods liefde, het beeld is – letterlijk staat er in het Grieks 'het icoon' – de representatie van de onzienlijke God. God is ongezien, niemand heeft de Vader ooit gezien, maar Hij is degeen die God uitdrukt. Zoals Hebreeën 1 zegt: Hij is de afstraling van Gods heerlijkheid en de afdruk van Zijn wezen. In Hem woont de ganse volheid van de Godheid lichamelijk. En dan volgt vers 20.

▶ 16:19 Vrede Maken Door het Bloed van het Kruis ↑ hoofdstukken

En nu komen we op een heel basaal punt, omdat dit namelijk straks, dat zal wel blijken, de geweldige hoop van het evangelie is. Dus let op wat hier nu staat. Er staat: "en door hem", dat wil zeggen dat God via hem gaat. En dan staat er: "vredemakend". Dat staat in die Griekse tijdsvorm waar ik hier op deze plaats al vaak op gewezen heb, de aorist. Dat wil zeggen: zonder horizon, het feit wordt gesteld. "En door hem vredemakend door het bloed van zijn kruis."

Ik zeg dat er even bij omdat in de NBG-vertaling wordt gezegd: "vrede gemaakt hebbend". Daarmee wordt de suggestie gewekt alsof die vrede al gerealiseerd is. De basis daarvan is zeker gelegd, maar God maakt door hem vrede door het bloed van het kruis. Het idee is niet zozeer dat die vrede al ten volle gerealiseerd is; dat is juist nog niet zo. Maar het feit wordt gesteld dat God dat via hem gaat doen.

Er staat nog iets bij: "door het bloed van het kruis". Als je daar gewoon heel clean en even naïef tegenaan kijkt, zonder dat je verder weet waar het over gaat, dan stel je toch de vraag: hoezo vredemakend door het bloed van het kruis? Als je denkt aan het bloed van het kruis, dan denk je uiteraard aan dat kruis, die paal van schande die daar ooit buiten de poorten van Jeruzalem stond en waarin de vijandschap van de wereld bewezen werd. Toch? Als er één daad is geweest waarin de wereld bewees dat ze vijandig stond ten opzichte van hem die God had gegeven, dan is dat wel het kruis. Dat was niet alleen maar een afwijzing van hem; nee, ze hebben hem op de meest afschuwelijke wijze vermoord, zodat het bloed van het kruis in feite het bewijs is van de ultieme vijandschap van de wereld.

Maar wat hier nu staat, is dat God door hem en ook door het bloed van het kruis juist vrede maakt. De reden is dat weliswaar dat kruis het bewijs is van wereldsvijandschap, maar God maakt het tot middel van vrede. En dat doet hij dwars door het kruis heen. Dat klinkt wat vreemd als ik het zo zeg, maar ik bedoel het precies zoals ik het zeg. Opent God een deur? Eigenlijk wordt hier het Griekse woord "dia" gebruikt. We kennen dat in heel wat woorden waarin dat Griekse voorzetsel ook in onze taal is verwerkt, maar het is gewoon het woord voor ons voorzetsel "door". En dat is heel interessant, want "door" lijkt op het Engelse "door" en dat betekent een deur. Waarom? Omdat je door een deur gaat. Een voorzetsel "door" wil gewoon zeggen: je gaat er doorheen of dwars doorheen.

Als je dat zo heel letterlijk bekijkt, dan wordt zo'n voorzetsel heel concreet. Dat wil zeggen: door dat kruis – dat was voor de wereld eigenlijk de exit, want daarmee ontdeed men zich van de Messias, de Christus, Gods Zoon – maar God maakt het tot een opening. Terwijl de wereld daardoor de deur dichtdeed, maakte God juist daardoor vrede. Dat wil zeggen: door het kruis opent God een deur naar leven. Want drie dagen later wekte hij zijn Zoon op als eerstgeborene uit de doden.

Zodat het kruis het bewijs is van de vijandschap van de wereld – neem me niet kwalijk, ik zei per ongeluk Gods vijandschap – en God opent dwars door die vijandschap heen een deur met recht naar leven. Hij geeft die wereld die zijn Zoon aan het kruis nagelde, juist via die weg het leven en daardoor maakt hij ook vrede. Het voorbeeld daarvan vind ik altijd meesprekend en glorieus: de geschiedenis van Jozef. Hij werd afgewezen door zijn broeders en afgewezen in de wereld, waar hij een slaaf werd. Maar juist via die weg kon hij het leven geven aan zijn broeders en trouwens aan heel de wereld. Daarom werd hij ook Safnat Baaneach genoemd: redder der wereld. Zo maakte hij trouwens ook vrede. Zijn vijandige broers maakte hij tot vrienden doordat hij hen, terwijl ze hem hadden verworpen, niettemin het leven gaf. Zo smolt hun vijandschap als het ware en maakte plaats voor vrede. Zo konden ze niet langer vijandig zijn ten opzichte van hem.

God maakt juist door vijandschap vrede. Door het bloed van zijn kruis maakt God juist vrede. De wereld mag hem verwerpen en God zegt: juist door hem ga ik jullie het leven geven. En zo verzoent hij ook, en dat is het tweede deel van deze tekst.

▶ 22:40 Wat Is Verzoening Werkelijk? Vijanden Die Liefhebbers Worden ↑ hoofdstukken

Daar staat het: het al afdoend met Zich te verzoenen. Die tekst moet ik even toelichten, want ik wijk hier wat af van de vertaling die u nu waarschijnlijk voor u hebt, de NBG, de Telos of de Statenvertaling. Het al, ja, en er staat: afdoend met Zich te verzoenen.

Kijk, in het algemeen is dit heel onbekend. Verzoenen in de Bijbel betekent — eigenlijk zie je dat hier al — vijandschap veranderen in vrede. Ik zeg wel dat het heel onbekend is, maar feitelijk is het helemaal niet onbekend. In de wereld is dit zelfs de enige betekenis van het woord verzoenen, toch? Als je in de krant leest over twee partijen die zich met elkaar verzoenen, dan betekent dat gewoon dat er vijandschap was, er was vervreemding, en die twee partijen maken of sluiten — al of niet echt — vrede. Dat is de betekenis van verzoenen.

Wij hebben daar een kerkelijke betekenis aan gegeven in de zin van beschutten, ik kom er straks misschien nog even op terug, maar dat is een heel ander woord. Verzoenen hier, het woord verzoenen betekent letterlijk katalasso. Nou, dat is namelijk een vijand veranderen in een vriend. Dat is verzoenen. Ja, je ziet dat trouwens ook in andere verzen, zoals in Romeinen 5 vers 10. Daar staat: "want als wij, toen wij vijanden waren, met God verzoend werden door de dood van zijn zoon..." Daar heb je exact dezelfde gedachte. Vijanden worden verzoend. En als een vijand verzoend is, is hij geen vijand meer, maar is hij een vriend geworden. Een liefhebber.

Verzoenen is dus niet zomaar iets administratiefs. Heel veel mensen denken dat hier wordt gesproken over verzoening door het bloed in de zin dat onze zonden nu vergeven zijn. Ik zal je dit vertellen: het heeft er eigenlijk niks mee te maken. Zo sterk is het zelfs. Als God een vijand verzoent, dan is er niet de gedachte van: ik schenk jou een soort van pardon, of ik vergeef het jou, of ik zal je niet meer lastigvallen, of het verleden, dat zie ik niet meer. Nee, het betekent: als God verzoent, dan maakt Hij een vijand tot een vriend, tot een liefhebber.

Dus het is echt iets, om het even duur te zeggen, een existentiële verandering. Er gebeurt iets met de persoon zelf. Het is niet maar administratief, zo van: ik zet een streep door de rekening, het is allemaal goed. Dat is de hele traditionele verklaring die je altijd hoort bij een vers als dit. Maar nee, het betekent echt dat mensen worden veranderd.

Vijanden worden inderdaad vrienden. En Paulus gebruikt hier een woord, en dat vind ik heel apart, ik wil u er graag op wijzen. Paulus gebruikt hier een woord dat in de hele Griekse literatuur niet terug te vinden is. Dat is het woordje apokatalaxai. U zegt misschien: "Ja sorry, ik spreek geen Grieks," maar kijk het maar eens na. Dit is een heel apart woord vanwege dat voorzetsel wat erbij staat: apo. Dat wordt dan in onze vertalingen weergegeven met "wederverzoend". Maar dat is niet "weder", alsof we al een keer eerder verzoend waren ofzo. Het idee is ook niet "wedersijds verzoend".

Weet u wat daar ook over gezegd wordt? Er moet een hoop puin opgeruimd worden als je zoiets wilt lezen. Want men zegt: "Ja, God heeft Zich met de wereld verzoend." Maar God heeft Zich niet met de wereld verzoend. God verzoent de wereld met Zich. "Het al met Zich te verzoenen." God was geen vijand. God hoefde Zich niet te verzoenen met de wereld. Nee, en daar zit ook de gedachte van dat "wederverzoenen" in de zin van wederzijds. Dat wil zeggen: God was vijandig, de wereld was vijandig en nu is daar de Zoon die als het ware de twee bij elkaar brengt. Nee, God Zelf verzoent de wereld die vijandig is met Zich. Het hele idee — kijk het maar na in uw Bijbeltje — nergens lees je dat God Zich met de wereld verzoend heeft.

Het hele idee is eigenlijk dat God vijandig zou zijn en zou moeten worden gerustgesteld of, hoe zeg je dat, dat Zijn toorn zou moeten worden gestild. Al dat soort, ik zou maar zeggen draconische ideeën, zijn allemaal in de theologie ingebracht. Maar dat staat er niet. De wereld is vijandig, dat heeft ze ook bewezen, ultiem. En wat God doet door het bloed van het kruis, juist daar is voor Hem het middel om de hele wereld tot vrienden te maken.

Wat ik zeg: dat "afdoend verzoent", om daar nog eventjes op terug te komen. Dat wil zeggen dat apo. Het wordt "af-verzoend". Dat is ook wat het voorzetsel apo aangeeft. En het idee is dat als God verzoent, dan doet Hij dat totaal. Het idee is niet alleen maar dat de wereld met Zich wordt verzoend, maar ook onderling. En dat dit de gedachte is, vind je terug in Efeziërs 2 vers 16. Ik laat dat nu verder even rusten, maar het is een geweldige gedachte. Dus als God vrede maakt, dan is dat niet alleen maar dat Hij een vijandige wereld met Zich verzoent, maar Hij maakt ook nog eens dat de wereld onderling verzoend raakt. Ook Jood en Heiden, twee waar zoveel vijandschap was, Hij maakt het tot één. Dus Hij verzoent het werkelijk totaal. Hij maakt het af. Afdoend.

En dan heb ik er nog één die we ook even goed moeten benadrukken. Want er staat dat God door de Zoon, en wel door het bloed van Zijn kruis, vrede maakt. En dat betekent dan dat Hij verzoent, alles afdoet, dat wil zeggen: totaal met Zich, en dan ook het al weer. Dat is dit woord ta panta. Het is universeel. Dat betekent: alle vijandschap en vervreemding doet Hij teniet. Wanneer staat hier niet bij, maar het feit wordt gesteld. Zoals het een feit is dat Hij ooit aan het kruis stierf en God Hem drie dagen later opwekte uit de doden, en zoals God aan diezelfde wereld die Zijn Zoon aan het kruis nagelde, het leven gaat geven. Zo maakt Hij een hele vijandige wereld tot vrienden van Hem. En dat doet Hij met het al.

▶ 30:24 De Kolossale Verwachting: God Zal het Al met Zich Verzoenen ↑ hoofdstukken

En nou zegt u: maar dat is toch alverzoening? Dan zeg ik: precies, de term alverzoening is aan dit vers ontleend. En dan te bedenken — ik kom er straks nog even zeker op terug, maar ik zeg het nu alvast maar even — het loutere feit dat alverzoening in de christelijke wereld een vloek is, want in die sfeer ligt het echt hoor, traditioneel orthodox, is het beste bewijs dat men deze waarheid totaal vertreden heeft. Ja, dit is — ik zeg het meteen maar — dit is de geweldige hoop van het Evangelie. God verklaart: hoe vijandig de wereld ook moge zijn, Ik maak ze allemaal tot liefhebbers van Mij.

Ik zeg het nogmaals: er is één voorwaarde om verzoend te worden. Je moet eerst vijandig of vervreemd zijn. Want ik bedoel, een steen of geluidsapparatuur, een ding, een rots of een berg, die worden niet verzoend. Waarom niet? Nou, die zijn niet van God vervreemd en die zijn ook niet vijandig gezind. Dus er is één voorwaarde om verzoend te worden en dat is dat je eerst vervreemd en vijandig bent. En daarvoor geldt het gewoon universeel: wat er ook vervreemd van God is, het wordt verzoend met Hem.

En wie doet dat? Dat doet God zelf. Dit is ook geweldig. Het is namelijk niet zo dat de wereld zich met God verzoent. Als je echt op de taal gaat letten, gewoon, dit is zo messcherp en nauwkeurig, maar ook zo met recht, het is volgens zijn zin, kolossaal en universeel opgetekend dat God door Hem vrede maakt door het bloed van zijn kruis. Het al, of als u zegt: alle dingen. Ik heb een beetje een hekel aan het woord 'alle dingen', want dingen hoeven niet verzoend te worden, daarom is het 'het al'. En dat verzoent Hij met Zich.

Wie is hier de handelende persoon? Dit is eventjes een talenlesje. De handelende persoon is God. Wie is de middelaar? Zijn Zoon. Wat is het middel? Het bloed van zijn kruis. Wie betreft het, wie gaat het aan? Het al. Oftewel: alle vijanden of vervreemden. En die worden door Hem met Zich verzoend. Wordt hier een opdracht gegeven aan de wereld? Nee, dit is een mededeling, lieve mensen. Dit is een bericht. God gaat de hele wereld verzoenen, hoe vijandig ze ook zijn of hoe vervreemd ze ook van Hem zijn. Want de meeste mensen, laten we wel wezen, interesseert het geen bal wie Hij is. Ze leven hun leventje wel, maar dan ben je van Hem vervreemd. God verklaart aan elke creatuur, wie je ook bent: Ik ga vrede maken en Ik maak jullie tot liefhebbers van Mij. Zonder kleine lettertjes, zonder bonnetjes van mensen, maar niets uitgezonderd van het al. Dit is het bericht, dit is de mededeling en dit is universeel.

Er staat zo nadrukkelijk: 'door Hem'. Dat wordt benadrukt, het stond er al, maar hier staat het opnieuw: door Hem. Hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemelen is. Dat wil zeggen: elke vijand op de aarde — en dan hebben we het toch echt over mensen, want uw puppy of uw vissen in het aquarium zijn niet vijandig — maar elke vijand, hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemelen is. Dat laatste is ook heel indrukwekkend hoor. Dat betekent dus ongeacht welke vijand hier ooit ook op aarde was, ze zullen worden verzoend. Maar ook al die machten... want ja, we weten daar natuurlijk als mensen heel weinig van, maar de Bijbel maakt er wel degelijk melding van dat er achter de schermen van het wereldtoneel overheden en machten en boodschappers zijn. Allerlei categorieën: kosmocraten, zegt Efeze, de wereldbeheersers van deze duisternis. Al die machten die zich ook vijandig ten opzichte van God opstellen, ongeacht wie en hoeveel, ook zij zullen verzoend worden.

Ik mag dat natuurlijk eigenlijk niet zeggen, maar ik werd er onlangs nog over bevraagd. Ik heb er een artikeltje op mijn website over gezet. Dan hadden we Dr. Hoek — nee, dat is niet die zanger, Dr. Hoek met o-e dus hè. Dat is in Veenendaal een theoloog van de Gereformeerde Bond, van origine trouwens een Katwijker, dus goed volk. Maar die was ondervraagd bij het CIP en toen werd de website even aangehaald. Er werd gevraagd naar de bewering dat God de Redder is van de hele wereld en of Satan daar dan ook bij betrokken zou zijn.

Nou, ik kan u dit verzekeren: er komt een moment dat Satan geen Satan meer is. Satan betekent 'tegenstander'. Hij heeft meerdere namen, zoals Diabolos, de dooreenwerper. Maar hij zal geen Diabolos meer zijn. Ik weet er verder niet zoveel van, maar ik weet wel wat de Heer Jezus ooit al in de woestijn tegen hem zei: "De Heere uw God zult gij aanbidden." En weet u wat hij deed? Hij was meteen weg. Want het was namelijk een voorzegging. Niet alleen van "dat moet je doen", je zou het zo kunnen uitleggen, maar er staat: "De Heere uw God zult gij aanbidden." Dat wilde hij niet horen natuurlijk, maar dat gaat een keer gebeuren. In de Filippenzenbrief staat dat allen — hemelsen, aardsen en onderaardsen — hun knieën zullen buigen en elke tong zal belijden dat Jezus Heer is, tot eer van God de Vader.

Dan kan Dr. Hoek wel zeggen: "Dat kan toch niet", maar wat dacht u nou van de kracht van het bloed van het kruis? Dat is universeel qua impact. Geen vijand zo groot of niemand zo vervreemd, of het nou hier op aarde is, of daar in de hemel, of zoals Filippenzen zegt: onder de aarde. Wie dan ook, God gaat elk creatuur met Zich verzoenen door het bloed van het kruis. Dat is namelijk godsbewijs. Het is werelds bewijs van hun vijandschap en het is godsbewijs van zijn liefde. Want door het kruis, dwars daardoorheen, geeft Hij het leven. En zo maakt Hij liefhebbers; Hij maakt vijanden tot liefhebbers. Dat is wat verzoenen is.

Ja, dit is echt een kolossale verwachting. Waarom? Omdat hiervan niemand is uitgesloten. En er wordt niets gevraagd; het is een bericht. Een goed bericht. En weet u waarom ik zo blij ben? Het hangt namelijk niet van jou of mij af. Zoals dat in het krantenbericht stond: "We zullen zelf het paradijs moeten maken." Nou, berg je maar als het daarvan afhankelijk is, vreselijk zeg. Dan kun je wel zeggen dat we een beetje optimistisch moeten zijn, maar ik ben dat helemaal niet als het gaat om het menselijk vermogen. De Bijbel ook niet. God weet wat voor maaksel we zijn en dat we er gewoon niks van bakken, zelfs met de beste bedoelingen. Want God zegt: Ik ga het doen. En Hij geeft zijn eer niet weg aan een ander. Ik ga het doen, zodat jullie allemaal je knieën gaan buigen en zeggen: "Niet wij, U alleen. U alleen heeft het gedaan." Het geweldige daarvan is dat het dan ook niet stuk kan gaan. Over God denk je altijd te klein, maar over de mens? Nou, verbeeld je maar niet teveel hoor.

▶ 40:07 De Eerstelingen: Thans Verzoend en een Nieuwe Identiteit ↑ hoofdstukken

En ik lees even verder in vers 21: "Ook jullie, die eertijds vervreemd en vijandig gezind waren blijkens jullie boze werken..." De Kolossers konden gewoon terugkijken; zij dienden ooit de afgoden. En nu staat er dat zij, die eerst vervreemd en vijandig gezind waren, nu zijn verzoend. Hier bewijs ik opnieuw mee wat verzoenen eigenlijk is. Wie verzoend is, is dus niet langer vervreemd en vijandig gezind. Ik vind het wel mooi dat die beide termen worden gebruikt. Vijandig gezind is eigenlijk een nog zwaardere vorm; een vijand is iemand die echt niets van de ander moet weten. Iemand die vervreemd is, kan ook gewoon de schouders ergens over ophalen, zoals ik het er net over had. Als mensen van elkaar vervreemd zijn, dan halen ze hun schouders over elkaar op; het boeit ze niet meer en men heeft geen interesse in de ander. Dan ben je echt van elkaar vervreemd. Vijandschap daarentegen is nog echt een bepaald, sterk gevoel. Of er is juist helemaal geen gevoel meer. Nou, beide termen, zowel vervreemding als vijandige gezindheid, geven precies aan wat er in de wereld speelt. Er is een hele categorie die echt vijandig is en die God van alles verwijt, en je hebt een hele grote categorie die van God vervreemd is. Hij is een vreemde voor hen, voor zover ze Hem al kennen of erkennen.

Maar Paulus zegt: ook jullie, die eerder vervreemd en vijandig gezind waren – en dat bewezen jullie in jullie boze werken – heeft Hij thans afdoend verzoend. Let op dat woordje 'thans'. Ik heb het hier expres even wat sterker weergegeven, omdat daarmee een verschil gemaakt wordt. God gaat het al met Zich verzoenen, maar is dat al gerealiseerd? Nee. Sterker nog, er zijn op dit moment nog maar enkelingen bij wie dat zo is. Dat zijn de gelovigen, degenen tot wie de boodschap is gekomen en die nu verzoend zijn. Zij zijn thans verzoend; de rest volgt nog. Iedereen volgt, maar er zijn er die thans al verzoend zijn. Paulus spreekt hier direct tegen de Kolossers. Zij hadden het Evangelie van Gods genade in waarheid leren kennen, zoals het een paar verzen eerder in dit hoofdstuk wordt geformuleerd. Ze waren vijandig en vreemd, maar nu niet langer. Nu zijn ze dus met God verzoend.

Hoe gebeurde dat? Nou, doordat de mededeling tot hen was gekomen en ze de genade van God in waarheid hebben aanvaard – of ontvangen, zo moet ik het zeggen. Het was binnengedrongen. En wiens werk is dat? Ja, daar heb je het weer: dat doet God. Hij laat het woord klinken en er zijn er bij wie nu al de ogen, de oren en de harten geopend worden. Dan ben je thans verzoend en dan ben je dus ook een eersteling, want de rest gaat nog volgen. Eigenlijk kunnen we van iedereen die er nu niets van weet zeggen dat ze nog niet gelovig zijn. Je kunt zeggen dat ze ongelovig zijn, dat is een vaststelling, maar je kunt ook zeggen dat ze nog niet gelovig zijn. Want ze gaan komen. "Ook jullie die eertijds vervreemd en vijandig gezind waren blijkens jullie boze werken, heeft Hij thans afdoend – totaal, geheel – verzoend."

En er staat bij: "in het lichaam van zijn vlees, door de dood." Het lichaam van zijn vlees betekent ook zijn fysieke lichaam. Ik denk dat het hier onderscheiden wordt van wat een paar verzen eerder werd genoemd: "zijn lichaam, de ekklesia". Maar dat is meer, als ik het zo mag zeggen, metaforisch; de ekklesia als gezelschap is Zijn lichaam. Het lichaam van Zijn vlees is echter zoals Hij nu daarboven is, onttrokken aan het oog, aan de rechterhand Gods. Dat is Zijn fysieke lichaam, opgestaan uit de doden. En dat is ook weer verbonden met wat ik zojuist zei over het woordje 'door'. 'Door' is als een deur: door de dood. Dat wil zeggen: dwars door de dood héén. Dat betekent dus niet alleen – ik weet dat een heleboel mensen dat zo uitleggen – dat Hij ons heeft verzoend door te sterven. Nee, het is meer. 'Door de dood' wil zeggen: Hij ging de dood in en Hij komt de dood ook weer uit. Dan ben je erdoorheen gegaan. Snapt u het verschil? Als u zegt dat het alleen spreekt van Zijn sterven, dan ging Hij de dood in, maar Hij ging dóór de dood. Dat wil zeggen: Hij ging erin en Hij kwam er ook weer uit. Op de ene dag stierf Hij aan het kruis en drie dagen later wekte God Hem op uit de doden. Toen was Hij door de dood heen gegaan, zodat het verwijst naar Zijn sterven, maar ook naar Zijn opstanding uit de doden. Als je goed op woorden let en de kracht daarvan voelt, dan ontdek je nog eens wat hoor.

Oké, "in het lichaam van zijn vlees, door de dood", en dan staat er nog bij: "om jullie heilig en onbesmet en onaanklaagbaar voor Zich te stellen." Dus ook hier weer: God is het die dat doet. Hij maakt ons – en dan gaat het specifiek over de gelovigen, degenen die het vandaag al mogen kennen en erkennen – Hij maakt hen heilig, onbesmet en onaanklaagbaar. Zo stelt Hij ons voor Zich. Zo presenteert God ons aan Zichzelf. Hier zijn het weer Zijn werken. Hij benoemt ons nu al zo; God benoemt ons thans al op die manier. Hij stelt ons nu al zo voor. Dat zie je ook bij Bijbelse namen. Ik geef hier het voorbeeld van Abraham. Hij heette eerst Abram, weet u, en toen zei God: "Nee, jouw naam gaat Abraham worden." Hij kreeg een 'hee', een venster, in zijn naam erbij. En weet u wat dat betekent? Dat betekent 'vader van vele volkeren'. Moet u nagaan: hij was kinderloos. In ieder geval, nou ja, je zou Ismaël nog kunnen meerekenen, maar dat was niet de vervulling van de belofte. Integendeel. Maar tegen een kinderloze Abram wordt dus gezegd: "Jij bent Abraham." God noemde hem dus al een vader van vele volkeren terwijl er nog helemaal niets was.

Je identiteit wordt niet bepaald door wat jij ziet of wat je voelt, of wat anderen van je zeggen, maar mijn identiteit – wie ik ben – wordt bepaald door wat God over mij zegt en hoe Hij mij bestemd heeft. Want Abraham zou een vader van vele volken worden. Een gelovige is iemand die zegt: "Ik zie het nog niet, maar God zegt het, en dus gaat het gebeuren. Dat is mijn bestemming, dat is wat ik ben." Ook al zie ik er nog helemaal niets van, God gaat daarheen op weg. Waar het eigenlijk in het leven om gaat, is dat je gaat ontdekken wie je in Gods ogen bent. Dat is wat je bent: je identiteit. De meeste mensen baseren hun identiteit op hun verleden en daar kom je heel moeilijk vanaf, hè? U weet hoe het gaat in de wereld: eens een dief, altijd een dief. Dat is dan je identiteit. Nou ja goed, met zoveel toestanden die je achter de rug hebt, beschuldigen mensen je ervan en misschien voel je dat zelf ook nog zo. Maar dan baseer je je identiteit op je verleden. God doet dat niet. God overziet de toekomst en zegt: "Dat is jouw bestemming, dat ga je worden en zo noem ik jou. Dat is jouw naam." De naam is in de Bijbel de expressie van wie je bent. In dit geval stelt God ons als gelovigen, die thans verzoend zijn, al voor als heilig, onbesmet en onaanklaagbaar. Dat ben ik. Wat de wereld zegt of wat u zelf vindt, is eigenlijk volstrekt oninteressant. En als u zegt: "Heb ik daar ook weinig in te brengen?", dan zou ik zeggen: dank God op je blote knieën! Het geweldige is wanneer je eenmaal gaat ontdekken dat dít je identiteit is. Er is niets wat het gedrag zo stuurt als datgene waarvan je denkt dat je het bent. Het is dus juist heel belangrijk dat je weet wat je identiteit is.

Want dat zal uiteindelijk bepalen hoe je je ook zal gedragen. Iemand gaf mij een voorbeeld dat ik erg leuk vond. Als ik van mezelf zeg: "Ik ben niet muzikaal. Ja, ik ben niet muzikaal", denkt u dat ik het dan ooit in mijn hoofd zal halen om piano te gaan leren spelen? Dat ga je niet doen, toch? Waarom niet? Omdat je ervan uitgaat dat je niet muzikaal bent. Dus je zult dat ook nooit gaan doen.

Maar op het moment dat je denkt: "Nee, ik geloof dat ik inderdaad wél muzikaal ben", dan zul je daar ook geen enkele moeite mee hebben. Wat ik hiermee wil zeggen, is dat het sturend is voor de wijze waarop u kijkt, en daarmee ook voor uw beleving en uw gedrag.

Nou ja, dit even terzijde. Maar laten we verder gaan: "...om jullie heilig en onbesmet en onaanklaagbaar voor Zich te stellen."

▶ 51:18 Standvastig Blijven in de Hoop van het Evangelie ↑ hoofdstukken

Aangezien jullie wel gegrond en standvastig blijven in het geloof. In de NBG en in de Statenvertaling wordt het wat voorwaardelijk neergezet: "indien gij slechts maar" of "indien gij maar wel gegrond". Maar dat woordje "indien" is hier niet voorwaardelijk; het stelt een uitgangspunt vast. Een paar hoofdstukken later, in hoofdstuk 3 vers 1, staat er: "indien gij dan met Christus zijt opgewekt". Dat betekent niet "als jullie misschien met Christus zijn opgewekt", nee, het is: ervan uitgaande dat jullie met Christus zijn opgewekt. Het is een uitgangspunt: aangezien jullie... Want als God je roept, dan maakt Hij dingen duidelijk. Hij die in u een goed werk begonnen is, die zal dat ook voleindigen. Dus het is geen vraag. Als Hij je hart er werkelijk voor geopend heeft, dan zul je welgegrond en standvastig blijven in het geloof, gefundeerd en bevestigd.

Ik moet u zeggen, ik vind het een heel veelzeggende uitspraak als je bedenkt hoe het met de christenheid is gegaan. Dat was ook al voorzegd; hoe de boodschap verkwanseld zou worden en hoe men ervan af zou wijken. Men heeft zich massaal laten afbrengen van het geloof en in plaats daarvan is men naar werken gegaan: verdienen en zelf doen. "We zullen het paradijs zelf moeten bewerken." Maar laten we wel wezen: dat is ook de boodschap die je meestal in de christelijke religie hoort. Wij moeten het doen en wij mogen vooral van alles niet. Een gelovige is echter iemand die het Evangelie kent en daarin standvastig, welgegrond en gefundeerd is. Dat is ook wat hij doet in dat geloof.

En jullie worden niet afgebroken van de hoop van het Evangelie. Nu zijn we toch weer bij die uitdrukking uitgekomen. De wereld mag dan, of in ieder geval dat wat "de christenheid" heet, massaal zijn afgeweken van de hoop van het Evangelie, maar Paulus zegt: als je werkelijk het Evangelie kent, dan zul je daarin gefundeerd en bevestigd worden en niet worden afgebracht van de hoop van het Evangelie. Als u nu vraagt: "Wat is dan de hoop van het Evangelie?", dan is dat de verwachting die het goede bericht met zich meebrengt. En wat is dat? Een paar verzen eerder, in vers 20, hadden we het daarover, namelijk dat God het al afdoend met Zich zal verzoenen. De verzoening van het al, dat is de hoop van het Evangelie.

Als u zegt: "Ja, maar de meesten moeten daar helemaal niets van hebben", dan klopt dat. Juist degenen van wie je zou denken dat zij het verder vertellen, daar wordt het vanaf de kansel verteld dat er geen plek voor is. Ik geef toe, het is niet aardig wat ik nu zeg, maar de plek waarvan je zou zeggen: "Daar zou het verteld moeten worden", daar is vaak geen plaats. Er is geen plaats waar men zo vijandig staat ten opzichte van deze boodschap, de hoop van het Evangelie. Is dat een beschuldiging? Nee, ik zou zeggen dat het een vaststelling is. Als u het niet geloven wilt, dan moet u eens een keertje willekeurig een kerk binnengaan en zeggen: "Ik geloof dat God het al verzoend heeft", en dan eens kijken wat de reactie van de mensen is.

Ik denk dat als u tegen uw buurman zegt: "Gefeliciteerd, God heeft alles verzoend", hij misschien zijn schouders ophaalt. Maar als u het mag uitleggen, dan zal hij er misschien heel erg blij van worden, want hij zal zeggen: "Dat is me nooit verteld. Ik ben ermee opgegroeid in de kerk, maar daar is me dat nooit verteld." Nee, de echte afwijzing vind je juist in de kerk. De verzoening van het al door het bloed van het kruis, dat is de geweldige hoop, de verwachting van het Evangelie. En Paulus zegt: jullie zullen daar dan ook niet van afgebracht worden. Jullie hebben het gehoord en het wordt geheraut in de ganse schepping onder de hemel.

Trouwens, ik zeg er even bij: in de NBG-vertaling staat dat het "verkondigd is" in de ganse schepping onder de hemel. Dat staat er niet, alsof het al een gelopen race zou zijn en alsof het inmiddels overal gepredikt is. Nee, het wordt geheraut. Het is dus bezig. Paulus zegt dat jullie het gehoord hebben, maar het wordt nu uitgebazuind, geheraut in de ganse schepping onder de hemel. Ik zeg dat er ook meteen even bij omdat er mensen zijn die zeggen: "Juist omdat je spreekt over de hoop van het Evangelie en de verzoening van het al, moet je daar heel voorzichtig mee zijn." Juist omdat ze gemerkt hebben dat de meeste christenen er helemaal niets van moeten hebben, noemen ze het "hoger onderwijs". Pas als mensen er echt open voor staan, dan kun je het ze voorzichtig vertellen. Nee! Het is de verwachting, de hoop van het Evangelie.

Waarom is het Evangelie, Evangelie? Omdat het zo'n enorme hoop met zich meebrengt die onvoorwaardelijk is. Dat is de geweldige kracht: zonder kleine lettertjes, zonder enige voorwaarden. Het is ook geen aanbod in de trant van: "Als jij het aanneemt, dan wordt...", nee! Het is een mededeling, ongeacht of je het gelooft of niet. Dat is de enorme power. Paulus zegt: jullie hebben het gehoord van Epafras destijds, en het wordt nu geheraut in de ganse schepping onder de hemel.

▶ 58:02 Paulus' Bediening en het Misverstand Rondom het Verzoendeksel ↑ hoofdstukken

En Paulus voegt daar nog aan toe, en dat is het laatste wat ik erover wil zeggen: hij zegt waarvan ik, Paulus, een dienaar geworden ben. Overal in de hele wereld heeft Paulus deze boodschap van verzoening gebracht. Wist u trouwens dat het woord verzoening, ook het werkwoord en alle varianten ervan, alleen maar in de brieven van Paulus voorkomt? Paulus zegt in Romeinen 11 vers 15, waar ik hier naar verwijs: hun verwerping – dat gaat over Israël – is de verzoening der wereld. Juist doordat het volk de Messias heeft afgewezen, gaat de boodschap van de verzoening nu wereldwijd via Paulus. En hij zegt: "Ik ben daarvan de dienaar."

Dat woord 'verzoening' is even voor de goede orde. Want als u zegt: "Ja, maar er staat in 1 Johannes 2 toch dat Hij een verzoening is voor onze zonde, en niet alleen voor de onze, maar ook voor die van de hele wereld"... Dat is een heel ander woord; het heeft er zelfs niets mee te maken. Dat is een bedekking, een beschutting. Bij een andere gelegenheid hebben we dat wel eens wat beter onder de loep gelegd, maar ik moet er in dit geval even op wijzen. Paulus zegt eigenlijk: "Het is aan mij toevertrouwd." Ik heb het wereldwijd mogen vertellen, ik doe dat nog steeds, en hij heeft het vastgelegd.

En nu in 2024? Mijn vraag aan u: verzoendeksel? Ja, dat is ook weer een heel ander woord. Het heeft te maken met – wat is het woord? – hilasterion. Dat is ook weer een woord, het hilasterion. Dat heeft hier ook met hilasmos te maken. Verzoendeksel. Dus ook Verzoendag, dat heeft allemaal te maken met bedekken en beschutten. Een geweldige betekenis, maar zonden worden beschut en bedekt, terwijl vijanden worden verzoend.

Dus die beschutting, het woord hilasmos of verzoendeksel, heeft te maken met zonden; die worden bedekt. Het woord 'verzoening' heeft te maken met mensen die vijandig en vervreemd zijn en die tot vrienden worden gemaakt. Het zijn dus twee totaal verschillende begrippen. Trouwens, alleen in het Nederlands worden die dingen juist verward. In het Engels heeft men daar keurig twee verschillende woorden voor, en in het Duits ook. Hoe het in andere talen is, weet ik niet, maar het Nederlands heeft de grote handicap dat er voor die twee totaal verschillende begrippen één woord is. En ja, dan krijg je een beetje dit soort ingewikkelde toestanden.

Ik moet er echter even op wijzen, want anders ga je die dingen verwarren. Paulus zegt: "Ik ben daarvan de dienaar", en laten we welwezen, dat is waar ik dan ook graag mee wil afsluiten: de hoop van het evangelie. Dat is niet zomaar een vorm van optimisme, van "kop op" of "probeer een lichtpuntje te zijn". Nee, dat is de geweldige verwachting die God absoluut garandeert en die vast en zeker gerealiseerd gaat worden. Of je het nou gelooft of niet. Amen!