GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

De Gelijkenis Van De Zaaier

09-12-2007 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op 9 december 2007 in het NH-hotel te Zoetermeer

om te verduidelijken?
Een illustratie geven zonder te vermelden wát het illustreert. Dat is wat Jezus deed toen hij aan de menigte gelijkenissen vertelde. Alom wordt gedacht dat het vertellen van gelijkenissen aan het grote publiek tot doel had om zaken te verduidelijken. Volgens de Bijbel is juist het tegendeel het geval. Jezus vertelde de gelijkenis van de zaaier aan het grote publiek, maar legde de betekenis slechts uit aan hen die hem er naar vroegen.

het huis en de zee
Gelijkenissen gaan over “de verborgenheden van het Koninkrijk”. Over het fenomeen dat sinds Israëls verwerping van de Messias, het Koninkrijk zich verborgen houdt onder de volken. Let daarbij niet slechts op wát Jezus vertelde, maar ook op hóe hij het vertelde. “. Jezus had zojuist het huis verlaten en zich bij de zee neergezet. Vervolgens is hij in een schip gegaan en van wal gestoken. Van de schare lezen we “ziende zult gij zien, maar het geenszins opmerken…”. Inderdaad, zij hebben niet opgemerkt dat “het huis” verwijst naar “het huis van Israël” en “de zee” naar de volken…

slechts een déél viel in goede aarde
De gelijkenis van de zaaier demonstreert hoe het overgrote deel van het zaad (= het woord van het Koninkrijk) bij Israël niet “in goede aarde viel”. De oren van het volk waren hardhorend geworden omdat de geestelijke leiders het Woord des Heren tot “wet op wet en eis op eis” hadden gemaakt. Terwijl het juist een belofte is van verademing en rust! Zij die dát verstonden droegen vrucht, “deels honderd-, deels zestig-, deels dertig-voud”! En dat is vandaag nog steeds niet anders…

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Jezus sprak in gelijkenissen, niet om Zijn boodschap te verduidelijken, maar juist om de geheimenissen van het Koninkrijk te verbergen voor een ongelovig publiek. Door demonstratief het huis te verlaten en vanuit een schip op zee te spreken, beeldde Hij profetisch uit dat het Koninkrijk zich tijdelijk verborg en Hij Zich tot de volkeren wendde. Het Woord van God is bedoeld als rust en belofte, maar in plaats daarvan was het veranderd in een religieuze wet vol zware eisen. Wanneer de mens het Woord wél hoort, verstaat en aanvaardt als belofte, valt het in goede aarde. Dit levende Woord gaat dan vanzelf zijn werk doen en zal overvloedig vrucht dragen.

“Het Woord van God is niet een last die op de mens gelegd wordt; dat is juist wat Israël ervan gemaakt had. Maar het is rust en verademing, omdat het niet wijst op wat de mens moet doen, maar wijst op wat God Zelf garandeert en belooft.”

Introductie: een Verhaal Zonder Uitleg ↑ hoofdstukken

Stel je voor dat ik vanmorgen een verhaal zou vertellen over een tuinder. Daar kan ik goed over vertellen, want ik ben zelf in die business werkzaam. En ik zou vertellen over het gewas dat ik in de grond poot en dat ik zaai, over de lotgevallen van dat gewas en wat er met de ene plant gebeurt en wat er met de andere plant gebeurt, en dat ik ze na verloop van tijd uiteindelijk naar de veiling breng. Als ik na afloop van dat verhaal van een kwartier of twintig minuten 'Amen' zou zeggen, dan zou je toch raar kijken, nietwaar?

Ja, maar zo is het wel gegaan in de geschiedenis waar we het vanmorgen over hebben: de gelijkenis van de zaaier. Oftewel over de vraag: waarom nu gelijkenissen? Want daar bestaan, zo is mij gebleken, heel veel misverstanden over. Het is te lezen in Matteüs 13 vers 1 tot 23 en ik stel voor dat we dat eens met elkaar gaan lezen. We nemen dat gewoon vers voor vers; we beginnen bij vers 1 en we komen vanzelf wel aan in vers 23. Er staat in Matteüs 13 vers 1: "Op die dag ging Jezus het huis uit."

Op die dag. U begrijpt: als dat er staat, dan sluit dat aan op wat u in het voorgaande hoofdstuk leest, in Matteüs 12. En dat is ook zo. Want in Matteüs 12 lees je een vrij uitgebreide geschiedenis waarbij de Here Jezus in gesprek is met de Farizeeën en de schriftgeleerden, de religieuze leiders die niets van Hem moesten hebben. Er is sprake van een massieve afwijzing van die kant. En dan lees je op een gegeven ogenblik in Matteüs 12 vers 39: "Hij antwoordde hun" – daar gaat het over Jezus, Hij antwoordde de leiders van het volk die Hem aanvielen – "Hij antwoordde hun en zeide: Een boos en overspelig geslacht verlangt een teken."

Ze vroegen Hem namelijk om een teken te doen, wat vrij absurd is als u het mij vraagt, want Hij deed niet anders dan tekenen. Maar Hij zegt: "Een boos en overspelig geslacht verlangt een teken, maar het zal geen ander teken ontvangen dan het teken van Jona, de profeet." Je zou het in zijn verband moeten lezen, want Jezus gaat dat dan ook nog uitleggen: "Zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van de vis heeft gezeten, zo zal de Zoon des mensen ook drie dagen en drie nachten in het hart der aarde zijn." De Zoon des mensen, de zoon van Adam.

Dat wil zeggen: Jezus verwijst naar het teken van Jona, dat een type was, een vooruitwijzing naar de Messias die zou komen. Die zou gedurende diezelfde termijn niet in een vis zijn, maar in het hart van de aarde. Dat wil zeggen: dood en begraven. Dat is het teken dat ze zouden ontvangen. Welnu, in die context lezen we dan in Matteüs 13: "Op die dag". De link wordt dus gelegd naar wat er op die dag had plaatsgevonden. Op die dag ging Jezus het huis uit – let op wat hier staat, we komen daar straks nog op terug. Nu lees ik het alleen maar: "En Hij zat bij de zee."

De Locatie: Geheimenissen bij de Zee van Kinneret ↑ hoofdstukken

Welke zee is dat? Wat denkt u? Er kunnen eigenlijk maar twee reële opties gegeven worden, want Israël kent twee zeeën. Dat wil zeggen: aan de westkant – zeg ik dat goed? Ja, aan de westkant de Middellandse Zee – en dan is daar nog een andere zee. Dat is deze; dit is een satellietfoto. Dat is de zee van... hoe zullen we hem noemen? De Bijbel kent namelijk maar liefst vier namen voor deze zee. De Zee van Tiberias, nou, noem er nog eens een. De Zee van Galilea, juist. En dan ken ik er nog eentje: het Meer van Genesaret. Deze drie namen vindt u allemaal in het Nieuwe Testament. En Genesaret komt weer van een Hebreeuwse naam, de Zee van Kinneret. Die naam vindt u in het Oude Testament: het Meer van Kinneret.

Het is nog niet zo heel erg lang geleden dat we het daar ook al even over gehad hebben, maar in dit verband wil ik er opnieuw even op wijzen. Kinneret is het Hebreeuwse woord voor harp, althans daar is het van afgeleid. Dat heeft te maken met de vorm van het meer en dus de vorm van een harp. Het woord Kinneret heeft direct te maken met het woord voor harp. Je ziet dat ook wel, want kijk maar: dat sluit zo mooi aan, het is gewoon een harp.

Maar dan zal ik u nog eens wat vertellen. In Psalm 49 vers 5 staat in de NBG-vertaling: 'Ik zal mijn geheimenis bij de citer ontsluieren.' Maar daar staat in het Hebreeuws niet het woordje 'citer', daar staat het woordje 'kinor'. En kinor is weer waar het woord Kinneret van afgeleid is. Ik wijs nu even op Psalm 49 vers 5. U weet dat de harp een bekend instrument is, juist ook in het Oude Testament. David wordt heel dikwijls geassocieerd met de harp en in het boek de Psalmen kom je de harp ook nog wel eens een keertje tegen. Het is ook een geheimzinnig instrument, dat getokkel van zo'n snaar. Maar er staat hier: 'Ik zal mijn geheimenis bij de citer of bij de harp ontsluieren.' Dat geheimenis ontsluieren vindt plaats bij de harp, bij de kinor of bij Kinneret. Uiteindelijk zit hier nog een profetie in verborgen, want bij Kinneret, het meer waar de Heer Jezus een groot gedeelte van zijn bediening heeft volvoerd, juist daar heeft Hij inderdaad zijn geheimenissen medegedeeld en verteld: de geheimen van het Koninkrijk, oftewel de gelijkenissen.

Als er in Matteüs 13 vers 1 staat dat Jezus het huis uitging en bij de zee ging zitten, en vervolgens lees je dat Hij een gelijkenis vertelt, dan sluit dat direct aan bij wat we lezen in Psalm 49. Velen ontgaat het, maar daarom vertel ik het u ook. Het woord Genesaret, het Meer van Genesaret en Kinneret, heeft daarmee te maken. 'En vele scharen,' staat er dan, 'vergaderden zich bij Hem, zodat Hij in een schip ging en daar nederzat.' En de gehele schare stond op de oever, zoals u dat hier op het plaatje ook een klein beetje ziet weergegeven. En dan vers 3: 'En Hij zeide: Zie, een zaaier ging uit om te zaaien.' Allemaal heel simpel en duidelijk.

'En bij het zaaien viel een deel langs de weg en de vogels kwamen en aten het op. Een ander deel viel op de steenachtige plaatsen, waar het niet veel aarde had, en terstond schoot het op. Maar toen de zon opkwam, verschroeide het en omdat het geen wortel had, verdorde het. Een ander deel viel op de dorens en de dorens kwamen op en verstikten het. Een ander deel viel in goede aarde en het gaf vrucht, deels honderd-, deels zestig-, deels dertigvoudig. Wie oren heeft, die hore!'

Einde toespraak. Ja, echt waar, het is het einde van de toespraak. Dus de Heer Jezus vertelt een verhaal over een zaaier en wat er met dat zaad gebeurt. Je zou zeggen: nou, dat is niet de beste zaaier, want het grootste gedeelte komt niet in goede aarde terecht. En de Heer Jezus eindigt dan nog met zo'n understatement: 'Wie oren heeft, die hore.' En dat is het einde van de toespraak.

De Ware Reden Waarom Jezus in Gelijkenissen Sprak ↑ hoofdstukken

Kijk maar naar vers 10. De discipelen kwamen naar Jezus toe en zeiden: "Waarom spreekt Gij tot hen in gelijkenissen?" Waarom doet U dat eigenlijk? Kijk, een verhaal vertellen is heel mooi en het kan ook heel illustratief zijn, maar je moet dan wel vertellen wat je ermee wilt illustreren. Je moet tekst en uitleg geven; dan kun je aan de hand van een verhaal iets duidelijk maken. Maar als je die uitleg niet geeft, dan is het een raadsel wat je hebt verteld en niets anders.

Wat mij is opgevallen als je wat zit te grasduinen in boeken en in verklaringen, is dat er over de reden van gelijkenissen altijd wordt gezegd: waarom vertelde Jezus nu gelijkenissen? Dan wordt er altijd gezegd dat Jezus dat deed om aan het publiek iets duidelijk te maken. Ja, dat wordt altijd gezegd. Ik kwam deze zin nog tegen in een boek: "Gelijkenissen zijn verhalen die tot doel hebben een bepaald idee te verduidelijken." En ik vind dat dan toch altijd wel weer komisch en heel ironisch, want wat zegt de Bijbel namelijk? Precies het tegenovergestelde! Niet om iets duidelijk te maken. Let op het antwoord dat Jezus geeft. We mogen achter deze gangbare verklaringen wel een groot vraagteken zetten, dat blijkt wel.

Want dan staat er in vers 11 van Matteüs 13, waar Jezus antwoord geeft op de vraag waarom Hij tot hen in gelijkenissen spreekt: Hij antwoordde hun en zeide: "Omdat het u gegeven is de geheimenissen van het Koninkrijk der hemelen te kennen." Dus – tussen twee haakjes – daarmee is gezegd dat die gelijkenissen gaan over geheimenissen, namelijk van het Koninkrijk. Over de verborgenheden, zoals er in de Statenvertaling staat, of de geheimen van het Koninkrijk. Maar, zo staat erbij: "Hun is dat niet gegeven." Jullie mogen het kennen, maar Ik vertel gelijkenissen aan hen opdat zij het juist niet zouden kennen. Niet om het duidelijk te maken, maar juist opdat zij het niet zouden begrijpen en verstaan.

Want, zegt Hij – en dat is een heel raadselachtige uitspraak op zich – "Wie heeft, hem zal gegeven worden en hij zal overvloedig hebben; maar wie niet heeft, ook wat hij heeft, zal hem ontnomen worden." Wat zou Jezus daarmee bedoelen? Wie heeft, wat heeft, en wat zal hem gegeven worden? Laten we even bij het begin beginnen. "Wie heeft" gaat hier over het Woord. Wie het Woord kent en wie het Woord gelooft. "Wie heeft", dat Woord namelijk, die zal gegeven worden. Wat dan? Het gaat hier over de geheimen van het Koninkrijk. Dus wie het Woord accepteert, als het in goede aarde valt, dan zal aan zo iemand gegeven worden, zelfs in overvloed: namelijk de geheimenissen van het Koninkrijk.

En dan tenslotte: "Maar wie niet heeft, ook wat hij heeft zal hem ontnomen worden." Dat sloeg eigenlijk op het grootste gedeelte van die scharen. Want wat zij hadden, was de verwachting van het Koninkrijk. U moet zich realiseren dat het volk van Israël in die tijd heel sterk leefde in de verwachting van de Messias die zou komen. Dat klopte ook; de Messias zou inderdaad in die tijd komen. Het meest karakteristieke van de Bijbel – ik zei bij de inleiding al zoiets – is dat de Bijbel zichzelf bewijst. De Bijbel bewijst zichzelf niet alleen in haar eenheid, maar ook in het algemeen door profetie.

Wie weet wat het woordje "profetie" betekent, tenminste vanuit het Grieks gezien? Profetie is trouwens een Grieks woord. Het betekent letterlijk: "pro-" betekent "voor", en "-fetie" betekent "zeggen". Tezamen is het "voorzeggen". God voorzegt. Let wel: de Bijbel voorspelt niet. Dat doen horoscopen en waarzeggers, en dat zijn leugensprekers. Een mens kan namelijk niet voorzeggen. Zelfs bij het KNMI weten ze vaak niet eens wat voor weer het morgen wordt, terwijl dat notabene experts zijn. En dan hebben we het nog maar over overmorgen! Zoiets simpels als het weer is niet in de hand van de mens. Maar God kent het heden. We zingen dat ook in een lied: "Die het heden kent, de toekomst overziet." Hij weet wat er gaat gebeuren, want Hij heeft de toekomst zelf in handen.

De Bijbel voorzegt dus. De Bijbel zei niet alleen dat de Messias zou komen en waar Hij zou komen, in welke plaats Hij geboren zou worden – dat staat allemaal tevoren aangekondigd – maar zelfs wanneer Hij zou komen. Men wist dat het in die eerste eeuw moest gaan gebeuren. De lucht was zwanger van Messiasverwachting; men wist dat het nu ging gebeuren. Men had die verwachting dat de Koning zou komen en dat het Koninkrijk zou baanbreken. Die verwachting had men. Maar, zegt de Heer Jezus, als je het Woord niet accepteert, als je dat Woord niet gelooft en niet aanvaardt zoals het zich aandient – namelijk als belofte (ik kom daar straks nog even op terug) – dan zal zelfs datgene wat je hebt of dacht te hebben, die verwachting van het Koninkrijk, je ontnomen worden. Zo is het trouwens ook gegaan. Het Koninkrijk is toen wel aangebroken, maar niet geopenbaard. Het Koninkrijk is verborgen tot op de dag van vandaag. Het Koninkrijk is er wel, maar het is verborgen. En waar? In de zee, de volkerenzee. We komen daar vanzelf nog verder over te spreken.

Ik wijs vervolgens op vers 13: "Daarom" – let op – "daarom spreek Ik tot hen in gelijkenissen." Niet opdat zij zouden zien en opdat ze zouden begrijpen, of omdat Ik een eenvoudig verhaal vertel om iets duidelijk te maken (wat men immers altijd zegt over gelijkenissen). Maar Matteüs 13 vers 13 geeft exact antwoord op de vraag waarom Jezus gelijkenissen vertelde. Hij zegt het hier: "Daarom spreek Ik tot hen in gelijkenissen, omdat zij ziende niet zien en horende niet horen of begrijpen." Dus terwijl ze met hun ogen kijken, zien ze niet wat er gebeurt. En terwijl ze hun oren open hebben, verstaan ze het niet. Want horen en verstaan zijn twee verschillende dingen. Bij ons heeft het woordje "verstaan" vaak de betekenis van "ik hoor wat er gezegd wordt", maar het heeft natuurlijk ook de betekenis van begrijpen wat er gezegd wordt. En dat is het echte horen.

En dan zegt de Heer Jezus dat aan hen de profetie, de voorzegging van Jesaja, vervuld wordt. Dat wil zeggen Jesaja 6, daar kunt u het lezen. Aan hen wordt de profetie van Jesaja vervuld die zegt: "Met het gehoor zult gij horen en gij zult het geenszins verstaan." Horen wat? Nou, bijvoorbeeld de gelijkenissen. Ze hoorden de Heer Jezus daar praten en ze waren daar met een grote schare bij elkaar gekomen; ze hebben Hem enthousiast begroet, dat moet u zich realiseren. De Heer Jezus heeft daar gesproken en Hij is ongetwijfeld een meesterverteller geweest. Ze hebben aan Zijn lippen gehangen. Al die mensen uit de schare stonden daar aan de oever en ze hoorden het, maar ze verstonden het niet. Ze begrepen het niet. Dat had ermee te maken dat de profetie van Jesaja vervuld zou worden: "Met het gehoor zult gij horen en gij zult het geenszins verstaan, en ziende zult gij zien en gij zult het geenszins opmerken." Wat zagen ze toen? Denkt u eens goed na. Wat hadden ze gezien? De Heer Jezus vertelt een gelijkenis, dat was de inhoud van wat Hij te zeggen had, maar Zijn hele performance – zoals dat met een mooi modern woord heet – was ook al zo illustratief.

Het Profetische Beeld: van het Huis Naar de Volkerenzee ↑ hoofdstukken

Wat hadden we gelezen in het begin van het hoofdstuk? Er stond: op die dag ging Jezus het huis uit en Hij zat bij de zee. Daar zit een betekenis achter. Dat is wat de Heer Jezus hier ook zegt: ze zien dingen, maar ze merken het niet op. Dat komt omdat men niet begrijpt waar het allemaal een uitbeelding van is. Kijk, het huis in de Bijbel staat standaard voor het huis van Israël. De Heer Jezus verlaat het huis van Israël; dat is wat het uitbeeldt. Hij verlaat het huis van Israël en Hij gaat vervolgens zitten bij de zee. Zoals het huis een uitbeelding is van het huis van Israël, wendt Hij Zich vervolgens tot de volkerenzee.

We gaan nu niet uitdagen en vragen waar in de Bijbel staat dat de zee een beeld of een uitdrukking is van de volkeren, want daar kan ik u heel wat voorbeelden van geven. Ik wil wel voorbeelden geven hoor, maar dat voert weer zo ver. In de Openbaring kunt u dat bijvoorbeeld lezen. Denk maar aan dat beest uit de zee – en dat staat er ook bij. Dat is de volkerenzee die altijd maar woelig is, dat weten we. Waarom woelen de volkeren en zinnen de natiën op ijdelheid? Dat is die zee. "De wateren die gij zaagt," staat er in Openbaring 17, "dat zijn volkeren, talen en natiën." Het staat allemaal gewoon uitgelegd. De Schrift legt zichzelf uit, want de Schrift is een eenheid. Als we Matteüs lezen, dan wordt het uitgelegd in een heel andere 'provincie'. De provincie heeft niet een eigen uitlegging; nee, provinciën worden uitgelegd door andere provinciën.

Goed, op die dag ging Jezus het huis uit en Hij zat bij de zee. Dat is wat ze zagen, maar ze merkten het niet op: dat het een uitbeelding is van het feit dat de Heer Jezus het huis Israël verlaat en naar de volkerenzee gaat. Dan lees je ook nog in vers 2: "En vele scharen vergaderden zich bij Hem, zodat Hij in een schip ging en daar neerzat en de hele schare stond op de oever." De Heer Jezus gaat in dat schip en Hij steekt van wal. Ja, Hij stak van wal. Leuk hè? Bij ons betekent van wal steken dat je begint te spreken. Dat kan niet anders, dat moet te maken hebben met deze gelijkenis: de oorsprong van die uitdrukking, van wal steken. De Heer Jezus ging inderdaad in het schip, Hij stak van wal en Hij ging spreken. Hij spreekt dus vanuit de zee, in dat schip op de zee spreekt Hij tot degenen die daar op de oever zijn.

Vanuit de volkerenzee wordt het woord gehoord en in wezen is dat een uitbeelding van de tegenwoordige tijd waarin het Koninkrijk niet openbaar is geworden – wat toen de verwachting was – maar het Koninkrijk heeft zich verborgen. Israël staat tijdelijk buitenspel en het heil is naar de natiën gegaan. Nu klinkt het woord niet vanuit Israël; nee, het woord klinkt vanuit de natiën. Het Koninkrijk is niet openbaar, het Koninkrijk is verborgen. De geheimenissen, de verborgenheden van het Koninkrijk, hebben allemaal te maken met die tijd dat het Koninkrijk verborgen is. In de zee, ja.

Ik zit meteen aan die andere uitdrukking te denken, aan die berg, weet u wel. Dat als Hij in geloof tot die berg zegt: "Verplaats u in de zee," dan zal dat gebeuren. Dat is eigenlijk wat er gebeurd is. Want de berg is in de Bijbel ook altijd een uitdrukking van het Koninkrijk. Nou, het Koninkrijk heeft zich verplaatst in de zee, in de volkerenzee, en daar is het ook kopje onder gegaan. Verborgen dus. Op dat soort gedachten kom je als je eventjes vrij gaat associëren en al die dingen met elkaar koppelt, want het heeft namelijk alles met elkaar te maken.

Waar het nu even om gaat, is wat de schare had gezien. De Heer Jezus zegt: ja, ze horen, maar ze verstaan het niet. Dat is trouwens ook logisch, want de Heer Jezus had het niet aan hen uitgelegd. Dat deed Hij zelfs expres niet. Hij vertelt een verhaal en Hij legt niet uit wat de moraal of de clue is, wat Hij ermee duidelijk wil maken. Hij legt het uit aan degenen die tot Hem komen en vragen: hoe zit dat? Hij gaf geen antwoord op vragen die helemaal niet eens gesteld waren. Maar de schare heeft het inderdaad niet verstaan. Terwijl de Heer Jezus zo heel demonstratief het huis had verlaten en bij de zee was gaan zitten, vervolgens in een schipje stapt en van wal steekt, en vanuit dat schip de schare toespreekt op de oever... dat had allemaal een illustratieve betekenis. Het was illustratief en het maakte duidelijk wat Hij te zeggen had. Het gaat allemaal over de verborgenheid van het Koninkrijk. Het was niet alleen wat ze hoorden, maar ook wat ze hadden gezien. Apart hè, zoals de Heer dat dan doet.

Ja, daar staat het wel in vers 15. Het gaat nog verder met dat citaat, want de Heer Jezus haalt Jesaja 6 aan en dan staat er: "Want het hart van dit volk Israël is vet geworden en hun oren zijn hardhorend geworden en hun ogen hebben zij toegesloten." Elders in Jesaja wordt dat ook uitgelegd. Wat was de reden dat ze niet ontvankelijk waren voor het woord? We zullen dat eens lezen in Jesaja 28.

Het Woord Is Rust en Belofte, Geen Wet of Eis ↑ hoofdstukken

"Voorwaar," staat er in vers 11. "Voorwaar, door mensen die een onverstaanbare taal spreken en in een vreemde tongval zal tot dit volk..." Wat is dit volk? Israël. Hij die tot hen gezegd heeft... Alleen, let even op wat hier in vers 11 staat. Wat de Heer hier zegt is: "Ik zal tot dit volk gaan spreken door lieden van een vreemde tongval." Door heidense talen dus. Eigenlijk staat er in vers 11 exact hetzelfde als wat we in Matteüs 13 vers 1 lazen, namelijk dat de Heer Jezus vanuit de zee – vanuit de volkerenzee – tot hen spreekt die op de oever waren, tot hen die op het land waren. Hij spreekt vanuit de volkerenzee in vreemde tongen tot Israël. Hij die tot hen gezegd had: "Dit is de rust, geeft de vermoeide rust, en dit is de verademing." Maar ze wilden niet horen.

Kijk, het Woord van God, dat is rust. Dat is verademing. Het Woord van God is belofte. Ik kom daar iedere keer toch weer op terug. Het Woord van God is niet een last die op de mens gelegd wordt; dat is juist wat Israël ervan gemaakt had. Maar het is rust en verademing, omdat het niet wijst op wat de mens moet doen, maar wijst op wat God Zelf garandeert en belooft.

En dan moeten we verder lezen in Jesaja 28 vers 13: "Zo zal voor hen het Woord des Heren zijn: wet op wet, wet op wet, eis op eis, eis op eis, hier wat, daar wat." En er staat bij: "...opdat zij bij hun gaan achterwaarts struikelen en te pletter vallen, verstrikt en gevangen zullen worden." Trouwens, die profetie is ook exact zo uitgekomen, juist omdat ze het Woord van de Heer niet verstonden. Kijk, het Woord des Heren is rust en verademing. Maar wat had men ervan gemaakt? Wet op wet. Eis op eis. Hier moet wat gedaan worden, daar moet wat gedaan worden. Dat had men van het Woord des Heren gemaakt. En daarom struikelde men. Dat zegt de apostel Paulus ook in Romeinen 9; hij gaat daar ook uitgebreid op in. Ze zijn gestruikeld over de steen des aanstoots. Ze verstonden het Woord niet.

Het Woord van de Heer is rust, het is verademing, het is belofte. En wat heeft men ervan gemaakt? Dat is de grootste belediging die je God kunt aandoen: als je van Zijn belofte een wet gaat maken, een eis van wat een mens moet doen. Als je van rust en verademing een last gaat maken. Vandaar ook dat de Heer Jezus uitriep: "Komt allen tot Mij, die vermoeid en belast zijt." Zij kregen altijd maar een last op de schouders gelegd van: dit moet je, en dat mag je niet, en dit moet je vooral doen. Ze waren er hartstikke krom door gegroeid. U leest ook zo’n geschiedenis van een vrouw die helemaal kromgegroeid was en in de synagoge komt, waarna Jezus haar ter plekke op de sabbat geneest. Wat zou daar allemaal achter zitten?

Begrijpt u waar het om gaat? Waarom verstond Israël het Woord niet? Ging men er niet actief genoeg mee om? Nee, het probleem was juist dat men het niet verstond en dat men het Woord van belofte, van rust en verademing, gemaakt had tot een wet en eis, een belasting. Daarom begreep men het niet en daarom is men gestruikeld over de steen des aanstoots. Vervolgens is de Joodse natie in diezelfde eeuw ook ten onder gegaan. Jeruzalem is met de grond gelijkgemaakt, de tempel is verbrand en ze zijn in de diaspora gegaan. Het Koninkrijk werd niet openbaar, maar verborg zich. Waarom? Omdat men het Woord des Heren, de belofte van rust en verademing, veranderd had in wet en eis en belasting.

Jesaja legt dat al haarscherp uit, en Paulus legt dat in zijn brieven op zoveel plaatsen ook uit: men ging uit van werken in plaats van geloof. Kijk, een belofte geloof je, ja of nee. Maar aan een belofte kun je niet werken. Aan een opdracht moet je werken, maar een belofte kun je alleen maar geloven. Nou, dat is precies wat God zegt: God belooft. En wat van een mens gevraagd wordt (tussen aanhalingstekens), is zeker niet om dat te veranderen in zijn tegendeel.

Goed, we gaan weer even terug naar Matteüs 13 en het citaat uit Jesaja 6. Daar staat nog bij: "...opdat zij niet zien met hun ogen en met hun oren niet horen en met hun hart niet verstaan en zich bekeren en Ik hen zou genezen." Tussen haakjes: Paulus haalt ditzelfde gedeelte uit Jesaja 6 ook nog een keertje aan helemaal aan het einde van het boek Handelingen, in Handelingen 28. In die tijd lees je vervolgens dat hij twee jaar in zijn eigen gehuurde woning verbleef en alles uitlegde wat betrekking had op het Koninkrijk Gods.

Maar let trouwens even op wat hier onderstreept staat: "...en zij zich niet bekeren en Ik hen zou genezen." In de Bijbelse profetie is het altijd zo dat áls Israël zich bekeert, Israël ook hersteld zal worden. Het komt er eigenlijk op neer dat als Israël zich bekeert, de Heer terugkeert en het Koninkrijk openbaar zal worden in deze wereld. En omgekeerd: als dat dus niet gebeurt... Dat was trouwens ook zo in de prediking in het boek Handelingen. Zou het geloof en de bekering komen en zou dit volk zich inderdaad keren tot de Messias, dan zou Israël in die dagen hersteld worden en daarmee het Koninkrijk in deze wereld openbaar worden. Het is niet gebeurd. Het Koninkrijk werd niet openbaar; het Koninkrijk verborg zich. De Heer ging vanuit het huis naar de zee.

"Maar uw ogen..." En dat is het einde van het citaat dat de Heer Jezus gegeven heeft. Nu zegt Hij: "Maar uw ogen zijn zalig" – ze zijn gelukkig. Dat zegt Hij tegen de discipelen, degenen die met die vraag bij Hem kwamen. "Maar uw ogen zijn gelukkig, omdat zij zien, en uw oren, omdat zij horen. Voorwaar, Ik zeg u: vele profeten en rechtvaardigen hebben begeerd te zien wat gij ziet, en zij hebben het niet gezien; en te horen wat gij hoort, en zij hebben het niet gehoord."

Wat de Oude Testamentische Profeten Zochten en Begeerden ↑ hoofdstukken

Ik zal eens een citaat geven uit 1 Petrus 1. Dan leest u dat ook. Profeten begrepen hun eigen profetieën dikwijls niet eens. Weet u dat? Profeten hebben dingen doorgegeven terwijl ze zelf ook onderzoek deden naar wat hun profetie eigenlijk betekende. In 1 Petrus 1 zie je dat, en daar staat in vers 10: "Naar deze zaligheid hebben gezocht en gevorst de profeten, die van de voor u bestemde genade geprofeteerd hebben."

Zij deden de voorzeggingen. Ja, maar het was de Geest die hen die voorzeggingen deed uitspreken en liet optekenen. En vervolgens staat er in vers 11: "...terwijl zij naspeurden op welke of hoedanige tijd de Geest van Christus in hen doelde, toen Hij vooraf getuigenis gaf van al het lijden dat over Christus zou komen en van al de heerlijkheden daarna."

Die profeten hebben zich afgevraagd hoe dat nou zit. Kijk, wij weten hoe het inmiddels gegaan is. Wij weten dat het Koninkrijk verwacht werd in de eerste eeuw, toen de Messias kwam, en de Joden dachten dat daarmee het Koninkrijk ook openbaar zou worden. Maar het Koninkrijk werd niet openbaar; het verborg zich. Dat staat allemaal al in de profetieën, alleen het staat in de profetieën verborgen.

Daarom hebben die profeten zich vragen gesteld en zich dingen afgevraagd. Daarom hebben ze ook gezocht, gevorst en nagespeurd in hun eigen boeken naar waar de clou nou zit. Daar zitten geheimenissen in de profetieën van het Oude Testament. Het is de Heer Jezus die ze openbaart, en later ook de apostel Paulus en de andere apostelen. Maar het is verborgen in de profetieën, en vandaar ook dat ze daarnaar zochten.

Als u dan ook leest in vers 17: "Voorwaar, Ik zeg u: vele profeten en rechtvaardigen hebben begeerd te zien wat gij ziet, en zij hebben het niet gezien; en te horen wat gij hoort, en zij hebben het niet gehoord." Dan doelt Hij op dat wat verborgen was bij de profeten, maar wat vervolgens in het Nieuwe Testament aan degenen die er wel oren naar hebben en die het wel opmerken, uitgelegd wordt.

De Uitleg van de Gelijkenis: Waarom het Woord Vaak Verstikt ↑ hoofdstukken

"Gij dan," zegt de Heer Jezus, "hoort de gelijkenis van de zaaier." De Heer Jezus gaat nu aan hen uitleggen wat die gelijkenis van de zaaier nou eigenlijk uitbeeldt. Bij eenieder die het woord van het koninkrijk hoort en het niet verstaat, komt de boze en rooft wat in zijn hart gezaaid is. Dat is de langs de weg gezaaide. Er zijn verschillende groepen die hier worden uitgebeeld en de Heer Jezus laat dat ook zien. Waar is degene die langs de weg gezaaid is een uitbeelding van? Wel, van degenen die het woord van het koninkrijk helemaal niet verstaan. De boze komt en rooft het zo uit het hart weg.

Vers 20: de op de steenachtige plaatsen gezaaide, dat is hij die het woord hoort en terstond ook met blijdschap aanneemt, maar het heeft geen wortel in zich; hij is iemand van het ogenblik. Wanneer echter verdrukking of vervolging komt omwille van het woord, komt hij terstond ten val. Hij begrijpt ook niet wat het woord werkelijk is. Hij heeft zijn wortels niet uitgeslagen in de kracht van dat woord en daarom komt hij ten val. Dat is een ander deel van dat zaad dat niet in goede aarde viel.

En dan een hele grote groep: de in de dorens gezaaide. Dat is hij die het woord hoort, maar de zorg van de wereld en het bedrog van de rijkdom verstikt het woord, en hij wordt onvruchtbaar. Dat gaat over een hele grote groep. Dit wordt in de andere evangeliën ook het meest uitgebreid uitgelegd. Degene die het woord hoort, maar waar de zorg van de wereld de overhand krijgt. Het is ook heel herkenbaar, hè? Je hoort het woord, je kent het woord, maar er is zoveel te zorgen. De zorg van de wereld is eigenlijk de zorg van deze aion, waar de wereld zich nu eenmaal druk om maakt en waar al het zoeken naar uitgaat. Wat zullen we eten, waarmee zullen we ons kleden en hoe verwerf je je naam in deze wereld? Hoe maak je carrière? Kortom: al die vragen waar we ons druk over maken. Dat geldt trouwens voor zorgen in het algemeen; zorgen genoeg. En als we ze niet hebben, dan maken we ze wel.

Juist die zorg en ook het bedrog van de rijkdom verstikken het woord. U weet dat rijkdom heel erg bedrieglijk is, hè? Ja, rijkdom garandeert namelijk nooit geluk. Sowieso niet. Bovendien is zelfs die rijkdom geen garantie, want zo heb je het en zo ben je het weer kwijt. Mensen verkijken zich erop en worden er letterlijk door verblind. Men denkt dat financiële rijkdom zoveel is, maar het is zo bedrieglijk. Het zegt helemaal niets. Je bent het zomaar kwijt en bovendien, als je dit hebt, geeft het je helemaal geen geluk; niet dat wat je ermee dacht te krijgen. Kortom: het is niets, het bedriegt alleen maar.

Weet u wat de Bijbel zegt? In Matteüs 6 — ik zou wel heel veel meer plaatsen kunnen noemen en u kent het vers ongetwijfeld — zegt de Heer Jezus: "Maar zoekt eerst dat koninkrijk van Hem." Zoek dat, want het koninkrijk zou verborgen worden. Zoek dat koninkrijk en Zijn gerechtigheid; dat is Zijn woord. Zijn woord is recht. En Zijn belofte, dat is dat als God recht doet aan Zijn belofte, Hij Zijn belofte vervult. Want u weet: belofte maakt schuld. God doet recht aan Zijn woord, aan Zijn belofte. Zijn gerechtigheid, dat is Zijn woord. Zoekt Zijn koninkrijk dat verborgen is in deze tegenwoordige tijd en Zijn gerechtigheid, Zijn woord.

En dit alles — dat wil zeggen: dat waar de wereld zich zorgen over maakt, zoals eten en drinken en gewoon alles waar je soms wakker van kunt liggen, waar je je zo druk over maakt en waar je overuren voor maakt — dat alles zal u bovendien geschonken worden. Dus zonder meer wat beloofd wordt. Alles wat je nodig hebt, zul je ontvangen. Maar zoek dat woord, want dat is het enige waar het om gaat. Alles waar de wereld zich zorgen over maakt, dat geeft God gewoon bovendien. Ja, dat is maar makkelijk. Precies. Maar waarom doen we dat niet? Het probleem is dat we het niet geloven. We geloven niet dat God voor ons zorgt. Paulus zegt het trouwens ook in de Filippenzenbrief: "Mijn God zal naar Zijn rijkdom in al uw behoeften rijkelijk voorzien." Maar we geloven dat niet echt, we vertrouwen daar niet op en dus gaan we zelf toch ook maar een beetje aan de slag. Dat is het probleem. De mens denkt altijd weer te moeten gaan werken waar God zegt: rust, verademing. Ik beloof het, verblijf daar nu gewoon in. Ja, dat is allemaal wel erg makkelijk gezegd. Dat geloven we niet. Dat is altijd het probleem en daardoor verstikt dus het woord.

Ik vind het zo mooi: de Bijbel geeft zoveel garantie van rijkdom, van vrede en van geluk. Ik geloof echt niet in een welvaartsevangelie, maar wel in een welzijnsevangelie. God belooft geluk, een overvloed aan vrede en blijdschap. En Hij geeft bovendien alles wat Hij vindt dat wij nodig hebben in overvloedige mate. Dat belooft de Bijbel en we mogen ons daar gewoon elke dag in verblijden. Dat is een belofte die we ook nu hebben. Maar omdat we dat woord toch wantrouwen, gaan we zelf aan het werk en daardoor verstikt het woord. Dat was toen zo en dat is in wezen nu nog steeds niet anders natuurlijk. Maar goed, nu komen we uiteindelijk in vers 23 uit.

De Goede Aarde: het Woord Verstaan en Vrucht Dragen ↑ hoofdstukken

Dat is het laatste vers trouwens van dit gedeelte waar we het over hebben. De in goede aarde gezaaide is hij die het woord hoort en verstaat, want het woord horen is niet genoeg; het gaat erom dat je het woord verstaat. Pas dan gaat het zijn werk doen. Als je je afvraagt: wat zou het betekenen? En dat er op een gegeven ogenblik een lichtje opgaat.

Maar er zijn... kijk, ik had het zo in de tekening ook weergegeven. Er waren hele grote groepen. Eigenlijk is 75% van de groepen die beschreven worden allemaal geen goede aarde. Maar toch zijn er hier en daar in die schare mensen bij wie het wel in goede aarde viel. Dat was toen zo in de dagen van Israël. Want het gaat hier specifiek over dit volk, over Israël. Wel, het grootste gedeelte geloofde het woord domweg niet. Maar er was een deel waarbij het wel in goede aarde viel. Dat wil zeggen: zij hoorden het woord en verstonden wat het woord ook is.

En dan heeft het ook altijd zijn resultaat als het in goede aarde valt. Als je het woord neemt zoals het zich aandient, als belofte, en je gaat daarop staan, dan zal het altijd zijn vrucht dragen. Weet u dat? En zelfs in overvloedige mate. Het woord gaat zich reproduceren, zoals dat heet. Het woord gaat zich vermeerderen, want dat is wat vrucht dragen is. Dat is gewoon... ik bedoel, één zaadje. Je stopt het in de aarde en vervolgens komt het uit de aarde en het maakt vrucht. En dat zijn weer vele zaden. Het woord reproduceert zich, het vermeert zich, zodat anderen vervolgens ook weer van dat woord horen. Het woord draagt vrucht, want het woord is namelijk levend en krachtig.

En dat was ook het geval toen met dat deel bij wie het in goede aarde viel. Denk maar alleen aan de mannen die deze vraag stelden aan de Heer Jezus. Ze kwamen bij Hem en vroegen: wat betekent dat dan? Wel, het viel in goede aarde bij hen. En wat een geweldig getuigenis hebben zij gegeven. Hoe vruchtbaar is hun leven geweest omdat het woord in hen kwam en vervolgens door zoveel oren toeging. Dat het vervolgens ook bij hen die weg ging en vele harten bereikt heeft, die dan ook vrucht dragen en opleveren, deels honderd-, deels zestig-, deels dertigvoudig.

Kijk, het gaat erom, ten slotte: het gaat om dat woord horen. Het komt binnen via het gehoor. Vervolgens... ja, daar gaat een lichtje branden. Ik had dat lampje in eerste instantie daarboven gezet, zo boven dat hoofd. Ik dacht van: nee, daar hoort het niet. Dat hoort natuurlijk hier: het hart. En daar versta je het mee. Dan ga je begrijpen waar het om gaat. Ik vind het zo mooi, dat zeggen wij ook: dan gaat er een lampje branden. Want op het moment dat er een lampje gaat branden, dan begrijp je het, maar dan gaat het ook zijn werk doen. Dan kun je het ook doorgeven. Zolang je het niet begrijpt, kun je het ook niet doorgeven. En áls je het dan doorgeeft, dan komt het toch niet over.

Dat is het grote probleem bij velen die denken te moeten evangeliseren. Alleen dat al, dan zeg ik: blijf jij maar thuis. Houd jij je mond maar. Want als het namelijk echt in je... Kijk, wij weten toch allemaal hoe het zit? Als je vol bent van het woord... waar het hart vol van is, daar loopt de mond vanzelf wel van over. Je moet niet tegen mensen zeggen dat ze móéten gaan evangeliseren. Dat is het beste bewijs dat je niet weet wat het evangelie is. Want als het echt evangelie is, een blijde boodschap, dan komt het er vanzelf wel uit. Het is veel moeilijker om het binnen te houden dan om het eruit te gooien. Als u goed nieuws hebt, dan is het veel moeilijker om het voor je te houden dan om het door te geven, of niet soms?

Nou, dat is juist het mooie: als je het woord gaat horen en gaat verstaan, dan gaat het inderdaad vanzelf stralen. Dan gaat er een lampje branden en vervolgens gaat het inderdaad vrucht dragen. Want het bereikt dan vele ogen en harten. En oren, en daarmee ook harten. Je gaat stralen en mensen zien dat je gaat stralen, want dat blijft niet onopgemerkt. En je hebt ook wat te vertellen. Je hebt een blijde boodschap. We spreken over een grote God die de hele wereld in Zijn hand heeft. En terwijl we in een donkere wereld leven, hebben we een machtig getuigenis over een Redder. Die niet alleen jouw Redder is, maar de Redder van al die zes miljard mensen, wie ze ook zijn. We hebben zo'n blijde boodschap.

En we hebben bovendien... dat is een belofte voor straks, maar ook de belofte van nu, dat Hij voor ons zorgt en dat Hij ons alles geeft wat we nodig hebben. We bevinden ons daarmee in overvloed en vreugde in overvloed. Wat wilden we nog meer? Kijk, dat is allemaal wat vrucht dragen is. Dat woord horen, het verstaan en vervolgens gaat dat woord vanzelf het werk doen. Oftewel: God is degene die door dat woord Zijn werk doet in en door ons. Het ganse volk zegge: amen.

🎧 De Gelijkenis Van De Zaaier
Delen: