GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Jakob In Bethel

25-11-2007 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op 25 november 2007 in het NH-hotel te Zoetermeer

Door list en bedrog moest Jakob, om zich het vege lijf te redden, vertrekken naar het buitenland. Ergens onderweg legt Jakob om te overnachten zijn hoofd op een steen… en dan gebeurt het. Hij krijgt een wonderbaarlijk droom. Hij ziet een stenen trap op de aarde opgericht, waarvan de top tot de hemel reikt. De God van zijn vaderen verschijnt aan hem en zonder ook maar het geringste verwijt ontvangt hij een zevenvoudige belofte. Jakob is diep onder de indruk en als hij vroeg in de morgen opstaat dan zet hij de steen waarop hij gelegen had, recht overeind en giet er vervolgens olijfolie over. M.a.w. hij laat de steen opstaan en maakt deze tot een gezalfde… Feitelijk is de steen een uitbeelding van de trap die hij in z’n droom gezien had. Het verwijst (hoe kan het ook anders) naar de Zoon. De EBEN (=steen) spreekt van de BEN (=zoon).
Jakob zou Jakob niet zijn als hij dan toch weer een deal met God sluit. Hij doet God een gelofte en wil God betalen voor wat hem om niet was beloofd. Jakob wil werken (= verdienen) waar God gratis en voor niets weggeeft.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De Bijbelstudie behandelt Jakobs vlucht naar zijn oom Laban en de bijzondere droom die hij in Bethel ontvangt. Hoewel Jakob zelf voortdurend bezig is met menselijke inspanningen en list, krijgt hij in zijn slaap van God louter onvoorwaardelijke beloften. De stenen trap en de gezalfde steen uit zijn droom verwijzen typologisch naar Christus, die de verbinding tussen hemel en aarde tot stand brengt. De kernboodschap contrasteert vrome, werkgerichte religie met oprecht geloof: God vraagt geen voorwaardelijke tegenprestaties, maar verlangt dat de mens Zijn genade en toezeggingen in dankbaarheid aanvaardt.

“Religie is wel heel vroom bezig en wil voor God van alles doen en ondernemen, maar in wezen is men doof voor wat God zegt, toezegt en belooft.”

Introductie: een Bijbelquiz over het Leven van Jakob ↑ hoofdstukken

Over Jakobs droom in Bethel, daar wil ik vanmorgen uw aandacht voor vragen. Maar voordat we dat wat nader gaan bezien, wil ik u eens een paar vragen gaan stellen. Een quizje. Een paar vragen, dus let even op; vragen die allemaal gaan over het leven van Jakob.

We beginnen met een heel simpele vraag. Nou Jeremie, wat denk je? Jakob was de zoon van wie? We krijgen een meerkeuzevraag met de volgende antwoorden: A. Het staat niet in de Bijbel vermeld. B. Mozes en Zippora. C. Izaäk en Rebekka. En D. Abraham en Sara. Wat denk jij dat het goede antwoord is? Je hebt het geweldig goed. Kijk maar: Izaäk en Rebekka. Wat een Bijbelkennis hier in deze zaal, het is niet te geloven!

De vragen worden wat moeilijker. Wat was zo bijzonder bij de geboorte van Jakob? Fris even uw geheugen op. Yagin, jij gaat speciaal staan, zie ik. Wat denk je? Nou, het eerste antwoord: A. Er werd een scharlaken koord om zijn hand gebonden. Antwoord B. Zijn moeder overleed bij de geboorte. C. Hij lag dwars bij de geboorte. En D. Hij hield de hiel vast van zijn tweelingbroer. Wat denk jij, Yagin? D? Dit is niet te geloven, hè? Nee, we hebben dit van tevoren niet thuis besproken; hij wist niet dat ik een quizje zou gaan doen. Maar zowaar, inderdaad! Die eerste twee voorbeelden vind je overigens wel in de Bijbel: over een scharlaken koord dat bij de geboorte om een hand gebonden wordt, dat vind je ook in Genesis. Of dat een moeder overleed bij de geboorte, dat vind je ook in het boek Genesis. Maar dat er iemand dwars lag bij de geboorte, daar heb ik in de Bijbel althans nog nooit over gelezen. "Hij lag dwars bij de geboorte"... nou ja, daar gaat de volgende vraag ook nog over.

Welke bewering is niet waar? Let op, welke bewering is dus níét waar? A. Jakob was een huiselijk man. B. Ezau was een jager. C. Jakob en Ezau 'vochten' reeds in de moederschoot. En D. Rebekka hield van wildbraad. Nou Joke, wat denk jij? Wat is er niet waar? "Jakob was een huiselijk man"? "D"? Ja, nou, als je de NBG-vertaling leest... "Rebekka hield van wildbraad", dat is niet waar. Want niet Rebekka hield daarvan, maar het was juist Izaäk die daarvan hield. Misschien Rebekka ook wel, maar van Rebekka lees je het niet. Dit is een Bijbelquiz, dus we gaan uit van wat er staat. Al die andere drie beweringen, A, B en C, vind je gewoon wel in de Bijbel. Dus het foute antwoord is D, en dat antwoord geven was dus goed – om het even ingewikkeld te maken.

Nog een vraagje. Hoe oud was Jakob toen hij vluchtte voor Ezau? Wat denken we? A. 77 jaar. B. 57 jaar. C. Dat weten we helemaal niet. En D. 37 jaar. Jij gaat voor C? "Dat weten we niet"? Jij weet het niet? Ja, dan heb je dat in ieder geval eerlijk gezegd. Is er iemand die hier een uitgesproken antwoord op heeft? En Petra mag niks zeggen! Jij denkt A? Even kijken hoor... Ja, 77 jaar! Had u niet gedacht, hè? Nou, het staat ook niet direct zo in de Bijbel vermeld, maar het kan wel uit de Bijbel berekend worden. Ik zal u de hele rekensom besparen, maar we weten hoe oud Jakob was toen hij in Egypte kwam en we weten dat Jozef toen inmiddels al 39 jaar oud was. Dan is het een kwestie van terugrekenen: Jakob was dus 91 jaar toen Jozef geboren werd. En toen Jozef geboren werd, was hij al veertien jaar bij Laban. Dus trek van die 91 jaar die veertien jaar af en dan kom je inderdaad op 77 jaar. Dat was de leeftijd waarop hij vluchtte voor zijn broer Ezau. Ja, 77 jaar. Maar die mensen werden toen nog veel ouder. Niet zo oud meer als een aantal eeuwen daarvoor, maar toch: grootvader Abraham is bijvoorbeeld nog 175 jaar oud geworden. In die eeuwen is de mensenleeftijd enorm sterk gedaald, maar toch was Jakob 77 jaar toen hij vluchtte en hij was 130 jaar toen hij bij Jozef in Egypte kwam.

Nog één vraagje. Jakob vertrok naar oom Laban, want... en dan moet u weer het foute antwoord zien te ontdekken. A. Hij was bang dat Ezau hem zou doden. B. Hij kreeg dit advies van zijn moeder, Rebekka dus. C. Hij zocht ander werk. En D. Hij zou daar een vrouw gaan zoeken. "Hij kreeg het advies van zijn moeder"? Dat is een goed antwoord, Anne-Marie, dus dat is niet het foute antwoord waar we naar zoeken. Drie van deze antwoorden zijn namelijk waar. Wat is dan het foute antwoord? C? Ja, inderdaad, C is het foute antwoord. Hij zocht geen ander werk. Al die andere drie zaken staan inderdaad zo vermeld in de Bijbel. Nou, dan bent u weer een beetje verfrist in uw Bijbelkennis. Dan weten we weer even over wie we het hebben: over Jakob en wie hij eigenlijk was. Dat hij inderdaad een huiselijk man was, dat hij bang was dat Ezau hem zou doden, enzovoort. Dan stel ik voor dat we nu naar die geschiedenis gaan in Genesis 28.

Jakobs Vlucht in de Nacht en de Diepere Betekenis van de Steen ↑ hoofdstukken

En dan lees je in hoofdstuk 28 vers 10 dat Jakob vertrok uit Berseba en naar Haran ging. De voorgeschiedenis kent u? Jakob is op de vlucht. Er is een groot conflict thuis; zijn broer dreigde hem te vermoorden en Jakob moet dus echt vertrekken. Hij vertrekt uit Berseba, en Haran ligt ongeveer 700 kilometer verderop. Als je dat niet met de auto kunt afleggen, dan doe je daar echt een heel tijdje over. Het was dus een flinke onderneming toen hij naar zijn oom Laban ging. In elk geval lezen we in vers 10 dat Jakob vertrok uit Berseba en naar Haran toeging.

In vers 11 staat: "En hij bereikte een plaats waar hij bleef overnachten omdat de zon ondergegaan was." Dat lijkt me niet alleen een historische melding, maar het is eigenlijk ook tekenend voor het leven van Jakob. De zon was inderdaad ondergegaan; het was nacht en het was heel donker. Alle levensomstandigheden waarin hij zich nu bevond, waren heel duister door het hooglopende conflict waar hij zojuist voor gevlucht was. In al die omstandigheden was het inderdaad nacht; de zon was ondergegaan.

Maar dan lees je in vers 11: "En hij nam een van de stenen van die plaats en legde die onder zijn hoofd en hij ging op die plaats slapen." Dat is eigenlijk een van de eerste keren dat we iets positiefs over Jakob lezen. Dat zeggen we wel eens van kleine kinderen die de hele dag hebben zitten klieren of donderjagen: als ze dan op bed liggen en je ziet ze slapen, zeg je tegen je vrouw: "Wat zijn ze toch lief, hè?" Nou, dat was met Jakob ook zo, want als hij niet sliep, was hij niet zo lief. Alles wat hij uitgevreten heeft en wat in het boek Genesis aan deze geschiedenis is voorafgegaan, was allemaal niet zo positief. Het hing van list en bedrog aan elkaar. Maar nu ging hij slapen.

Ik vind het zo mooi dat er staat: "hij nam een van de stenen van die plaats en legde die onder zijn hoofd." Hij zal er ongetwijfeld wel wat tussen gelegd hebben, maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat hij een steen nam. Jakob zal zich op dat moment ook niet gerealiseerd hebben wat hij eigenlijk deed. De volgende morgen wel; dan ineens heeft Jakob in de gaten dat er met die steen iets heel bijzonders aan de hand is. Maar ik kan u alvast verklappen dat als er in de Bijbel sprake is van stenen, dit altijd over veel meer gaat dan alleen maar een steen. Er gaat een sprake uit van een steen. De stenen spreken.

Zal ik eens een paar voorbeelden geven? In het boek Exodus is er een hele beroemde: de steenrots die geslagen werd door Mozes met zijn staf, waaruit toen water voortkwam. Paulus zegt over die geschiedenis in 1 Korinthe 10 vers 4: "en die rots was de Christus." Die rots was niets anders dan een uitbeelding van de Christus, die ook geslagen werd, maar nadat Hij geslagen werd, levend water voortbracht. Ik heb het nu uiteraard over respectievelijk Golgotha en over de dag van de opstanding.

Of wat dacht u van die steen waarvan we lezen in Psalm 118 vers 22, die de bouwlieden hadden afgekeurd, maar die vervolgens tot een hoeksteen werd? Dat wordt nog wel eens een keertje aangehaald in het Nieuwe Testament. De Heer Jezus haalt het zelf aan in de evangeliën, maar je leest ook dat Paulus en Petrus dit vers aanhalen. Die bouwlieden, dat zijn gewoon de Joodse leiders die de steen hebben afgekeurd. En bij de steen denk ik aan de Zoon. In het Hebreeuws is het woord voor steen 'eben', maar in dat woordje 'eben' zit ook het woordje 'ben'. En 'ben', dat is het Hebreeuwse woord voor zoon. Eben, de steen, verwijst naar de zoon. De Zoon van God, de Zoon van David. De Zoon inderdaad. Wel, Die was door de bouwlieden afgekeurd, maar vervolgens tot een hoeksteen van Gods wegen gemaakt.

Of wat dacht u van de steen des aanstoots, ook wel de rots der ergernis genoemd? Paulus haalt het aan in Romeinen 9, maar het staat ook in Jesaja vermeld en in andere Bijbelpassages. Of wat dacht u van de steen der hulpe, beter bekend als Eben Haëzer? Dat betekent letterlijk 'steen van hulp'. Waarom steen der hulpe? Er wordt bij gezegd: "omdat tot hiertoe de HEERE ons geholpen heeft." Die steen van hulp verwijst naar de HEERE Zelf, die trouwens in de Psalmen ook heel dikwijls onze steenrots genoemd wordt.

Of wat dacht u van die steen in het boek Daniël die het grote beeld trof? Die steen rolde van de berg, zonder toedoen van mensenhanden, en trof dat reusachtige beeld met dat gouden hoofd, het zilveren borststuk, de koperen lendenen, de ijzeren benen en de voeten van ijzer vermengd met leem. Dat gigantische beeld werd vermorseld door dat kleine steentje dat zonder toedoen van mensenhanden verscheen. Het wordt uitgelegd hoor: het is een beeld van de Zoon die straks in de eindtijd zal verschijnen en al die wereldmachten van Babel zal verwoesten.

In wezen hebben we het dan ook over die andere steen, ook een heel bekende: dat vijfde steentje dat door David uit de beekbedding was gezocht en waarmee hij die reusachtige kerel neervelde. In wezen is Goliath niets anders dan een uitbeelding van dat beeld wat Nebukadnezar in zijn droom gezien had. Waar het mij om gaat, is dat stenen in de Bijbel altijd weer spreken en verwijzen naar de Zoon van God. Ik kan nog veel meer voorbeelden geven, maar dit zijn een paar bekende aanduidingen.

Als we dan lezen dat Jakob een steen nam en zijn hoofd daarop legde om te gaan slapen, dan gaan er dingen gebeuren. Dat kon je op voorhand al weten. Als je een beetje weet van typologie en de diepere betekenis in de Bijbel, dan kun je dat op je vingers uittellen. Zo moet dat gaan, want de steen spreekt van de Zoon van God. Zoals ik al zei: het is de eerste keer dat we echt iets positiefs over Jakob lezen. Hij legt zijn hoofd op een steen. Op dé steen. En dat er inderdaad iets bijzonders mee aan de hand was, dat zou wel vanzelf blijken. Jakob heeft het zich later ook wel gerealiseerd. In vers 12 gaan we lezend verder.

De Droom: een Stenen Trap Naar de Hemel in Plaats van een Toren ↑ hoofdstukken

Toen droomde hij en zie, op de aarde was een ladder opgericht. Nou, bij een ladder denken we meteen aan zo’n simpele aluminium of houten constructie, maar het is een trap. En als u het mij vraagt: een stenen trap. Het Hebreeuwse woord 'Sulaam' is vermoedelijk ook nog verwant met het Hebreeuwse woord voor rots, 'Sela'. Maar in ieder geval denk ik inderdaad aan een stenen trap. Jakob ziet daar een trap opgericht op de aarde, waarvan de top tot aan de hemel reikte.

Dat vinden we vaker in de Bijbel, al veel eerder zelfs, in Genesis 11. Daar lees je over de tijd vlak na de vloed in Noachs dagen, dat de mensen samenklonteren in het tweestromengebied van de Eufraat en de Tigris. Ze gaan daar een stad bouwen: Babel. In het Chaldeeuws betekent dat trouwens 'poort van God' of 'poort van de hemel'. Houd die gedachte even vast, want we komen dat straks nog een keer tegen. Maar in het Hebreeuws betekent Babel trouwens gewoon 'verwarring'. Dat is de wijze waarop God ertegenaan kijkt; heel frappant.

Maar goed, daar lees je ook al zoiets. Er staat dat die mensen zeggen dat ze zichzelf een naam willen maken. Ze verenigen zich. God had gezegd: "Vervul de aarde, verspreid je." Maar nee, de mens zegt: "Nee, we blijven bij elkaar." U weet: wat God gescheiden heeft, dat moet de mens niet willen verenigen. Ja, het omgekeerde is ook waar, maar God had gezegd: "Verspreid je." De mens zegt echter: "Wij blijven bij elkaar, want wij gaan onze naam maken." En dan staat er: "en de tichel diende hun tot steen." Een tichel is gewoon een baksteen, een steen die de mens zelf maakt. Jakob ging niet op een tichel liggen. Hij legde zijn hoofd niet op een tichel, op een baksteen. Nee, hij koos een steen die zo voorhanden was, een steen uit de natuur die God Zelf, zal ik maar zeggen, gemaakt heeft.

In Babel lees je over tichels, bakstenen. De tichel diende hun tot steen en zij zeiden: "Welaan, laten wij ons een stad bouwen met een toren waarvan de top tot de hemel reikt." U weet wat ervan gekomen is; ze zijn niet ver gekomen. De mens maakt zichzelf dus een toren; hij wil de hemel bereiken en is daardoor zelf drukdoende. Hij maakt zelf stenen. Hij bakt er maar wat van, maar hij bakt er uiteindelijk niet veel van. Het lukt hem namelijk niet om dit ideaal op eigen kracht te bereiken.

Maar wat Jakob nu ziet, is de droom die daar ooit in Babel was, maar dan vervuld. Hij ziet hier inderdaad een trap waarvan de top tot de hemel reikt. En dan staat er nog bij in vers 12: "en zie, engelen Gods klommen daarlangs op en daalden daarlangs neder." Dat vinden we nog een keer in de Bijbel. Ik zei u al dat de stenen in de Bijbel altijd spreken van de Zoon van God. Maar die stenen trap – het zal u niet verbazen – verwijst ook naar niemand anders dan naar Hem die de verbinding heeft gelegd tussen de aarde en de hemel. Hij is degene die hemel en aarde tezamen verenigt en de eenheid tot stand brengt. Hij zorgt er inderdaad voor dat de aarde en de mensheid in verbinding komen met God. Dat is niet door eigen makelij of door eigen arbeid. Nee, God doet dat. Er is een stenen trap opgericht – opstanding is dat trouwens – op de aarde en daardoor is die weg naar de hemel bereikbaar, omdat God dat doet.

Dat verzin ik niet, dat staat gewoon letterlijk zo in de Bijbel. De Heer Jezus heeft dat ooit tegen Nathanaël gezegd in Johannes 1 vers 51. Daar staat: "En Hij (dat is de Heer Jezus) zeide tot hem: Nathanaël, voorwaar, voorwaar, Ik zeg ulieden, gij zult de hemel open zien." Precies wat Jakob zag in zijn droom. "Gij zult de hemel open zien en de engelen Gods opstijgen en nederdalen op de Zoon des Mensen." Wat Jakob zag, was dat engelen Gods opstegen en neerdaalden op die trap die op de aarde was opgericht, maar de Heer Jezus spreekt over de engelen Gods die stijgen en dalen op de Zoon des Mensen. Kortom, die stenen trap is niets anders of niemand anders dan de Zoon. De Zoon, 'Eben', de Zoon des Mensen. Zie je? Hij is het die de verbinding brengt tussen hemel en aarde. De trap die Jakob zag, is niets anders dan de Heer Jezus Christus. Ik zal u daar nog heel wat meer bewijzen van geven, maar laten we eerst eventjes nog verder lezen.

Louter Genade: Gods Zeven Onvoorwaardelijke Beloften in de Slaap ↑ hoofdstukken

In vers 13 staat: "En zie, de HERE stond bovenaan en Hij zeide: Ik ben de HERE, de God van uw vader Abraham en de God van Izaäk; het land waarop gij ligt, zal Ik aan u en aan uw nageslacht geven." Het is zo mooi wat hier staat, hè? God belooft alleen maar. Er klinkt hier geen enkel woord van verwijt. Niet van: "Jakob, waar ben je nu toch weer mee bezig geweest? Dat had toch helemaal niet nodig geweest? Wat ben je nu voor een oen?" Niets. Helemaal niets. Jakob krijgt alleen maar beloften te horen. Zeven stuks; stel ze maar na.

Ik vind het zo prachtig dat God Zich zo voorstelt: "Ik ben de HERE, de God van je vader Abraham en de God van Izaäk. En dat land waarop jij ligt, dat zal Ik aan u en uw nageslacht geven." Dat "waarop je ligt" vind ik zo mooi. Hij ligt daar te slapen. Jakob dacht altijd dat hij zoveel moest doen: een lekkere soep voor zijn broer maken en dan weer een deal sluiten om iets te verwerven waarvan op voorhand al vaststond dat hij het toch wel zou krijgen. Maar Jakob dacht dat hij dat allemaal zelf moest doen. En nu krijgt hij een droom, en het is zo duidelijk dat dit een droom van Godswege is. God zegt hem: "Dat land waarop jij ligt, dat zal Ik aan jou geven." Er komt geen menselijke arbeid aan te pas.

Weet u waar ik aan moet denken? Aan dat vers uit de Psalmen, Psalm 127 vers 2. Daar staat het zo mooi: "Het is voor u tevergeefs dat gij vroeg opstaat, laat opblijft, brood der smarten eet." Mensen denken dat het allemaal zo nodig is en dat er zoveel gedaan en gearbeid moet worden om maar die zegen te verwerven. Maar dat is niet waar. Weet u wat de Bijbelse waarheid is? Die staat aan het einde van dat vers: "Hij geeft het immers Zijn beminden in de slaap." Alsjeblieft! Tja, Jakob ondervond dat daar. Hij had al zoveel gedaan, zoveel gearbeid, uitgedacht en uitgehaald, en het bracht hem niets anders dan ellende. En nu krijgt hij zomaar de belofte: "Het land waarop je ligt." Dat krijg jij gewoon gratis voor niets.

Ik moet ook denken aan Romeinen 9 vers 11. 9-11, ja; die tekst moet u nooit vergeten. "Toen de kinderen" – het gaat over Jakob en Ezau – "nog niet geboren waren en goed noch kwaad hadden gedaan, opdat het verkiezend voornemen van God zou blijven, niet op grond van werken..." En dan gaat het nog verder: "was tot de oudste gezegd: de oudste zal de jongste dienstbaar zijn." Is er trouwens iemand bereid om eventjes een glaasje water voor mij te halen? Normaal gesproken staat hier al water en nu helemaal niets. Dankjewel Tineke, ik zie u allemaal zo jaloers kijken... Maar goed, niet op grond van werken. Dat is wat Jakob dus ook te horen kreeg: "Dat land waarop jij ligt, dat zal Ik aan u en uw nageslacht geven." Geven!

Dan staat er in vers 14: "En uw nageslacht zal zijn als het stof der aarde." Dat is de tweede belofte. "En gij zult u uitbreiden naar het westen, naar het oosten, naar het noorden en naar het zuiden." Dat is de derde belofte. Dat is allemaal trouwens ook uitgekomen, en hoe! "En met u en uw nageslacht" – of letterlijk staat er: "in uw zaad" – "zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden." Dat is belofte nummer vier.

In uw nageslacht zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden. Het is niet per se een verkeerde vertaling, maar ik moet erbij zeggen dat er letterlijk staat: "in uw zaad". Weet u wat de apostel Paulus daar veel later in de Galatenbrief over zou zeggen? In Galaten 3 vers 16 gaat het weliswaar over Abraham, maar het betreft dezelfde belofte: "Nu werden aan Abraham de beloften gedaan" – dezelfde belofte als hier aan Jakob dus – "en aan zijn zaad." Paulus schrijft dan: "Hij zegt niet: 'en aan zijn zaden', in het meervoud, maar in het enkelvoud: 'en aan uw zaad'. Dat wil zeggen: aan Christus." Het loutere feit dat daar een enkelvoud gebruikt wordt in het Hebreeuws, "in uw zaad", daarvan zegt Paulus dat dit ten diepste te maken heeft met het feit dat het over één Iemand gaat: de Messias. In de Messias zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden.

God is niet benauwd. Als God iets belooft, dan doet Hij het goed en doet Hij het totaal. Hij neemt daar de tijd voor. Hij roept daar eerst een volk voor uit. In dit geval wordt Jakob daarvoor bestemd, het huis van Jakob. God kiest uit, jawel, maar waarom kiest Hij uit? Niet omdat Hij maar een enkeling op het oog heeft. Nee, Hij wil juist door middel van die enkelingen, door middel van degenen die Hij roept, de hele wereld zegenen en redden. Dat is wat Hem voor ogen staat. Daarom roept Hij, daarom kiest Hij uit.

In vers 15 lees ik verder: "En zie, Ik ben met u, en Ik zal u behoeden overal waarheen gij gaat." Dat is de vijfde belofte. En dan: "Ik zal..." Het is allemaal "Ik zal, Ik zal, Ik zal". Niets waarbij aan Jakob een opdracht gegeven wordt. Alleen maar beloften. "Zie, Ik ben met u, Ik zal u behoeden overal waarheen gij gaat en Ik zal u wederbrengen naar dit land." Dat slaat trouwens niet alleen op Jakob, maar ook op het huis van Jakob, op het volk. Kijk, Jakob gaat hier naar het buitenland. Door ongeloof moet hij vertrekken uit het land en twintig jaar later komt hij weer terug. Op het moment dat hij het land weer zou binnengaan, krijgt hij een andere naam. Dan heet hij niet meer Jakob, maar voortaan Israël. Dan vindt er een bekering van Jakob plaats. Heel merkwaardig, want dan keert Jakob terug en steekt hij de rivier de Jabbok over. Jakob steekt de Jabbok over; dat is ook wel een omkering, hè? Daar wordt Jakob Israël en keert hij terug naar het land. Dat is een beeld van het volk van Jakob, dat ook inderdaad niet voor twintig jaar, maar voor tweeduizend jaar buiten het land door ongeloof zou vertoeven, maar uiteindelijk weer terug zou keren naar het land op grond van geloof om daar Israël te worden. Ja, er zit veel meer in, maar laten we het simpel houden. "Ik zal u wederbrengen," belooft God hier aan Jakob. "Ik zal u wederbrengen naar dit land." En dan de zevende belofte: "Want Ik zal u niet verlaten, totdat Ik gedaan heb wat Ik u heb toegezegd."

Ziet u? Dat is de zevende belofte. Het is louter belofte. God zegt dit alleen maar toe en legt geen last op Jakobs schouders. Hij zegt: "Ik zal! Ik zal!" Inderdaad, Hij zegt ook nog – wacht hoor, die tweede belofte – "Gij zult u uitbreiden." Bij "gij zult" denken de meeste mensen meteen: "O, nu moet hij dat doen." Maar u begrijpt toch wel dat dit hier een aankondiging is? "Gij zult u uitbreiden" betekent niet "je móet je uitbreiden". Nee, dat is een aankondiging, een toezegging. "Gij zult u uitbreiden naar het westen, naar het oosten, naar het noorden en het zuiden." Dat is een profetie. Het is goed om je dat altijd te realiseren als je de Bijbel leest over "gij zult". De mens maakt daarvan "je moet", maar "gij zult" betekent helemaal niet "je moet". Ten diepste betekent dat gewoon "je zult". Het is een aankondiging, een belofte. Dat is wat het is.

Bet-el: de Opgerichte Steen als Beeld van de Opgewekte Messias ↑ hoofdstukken

En dan staat er in vers 16: toen Jakob uit zijn slaap ontwaakte, zei hij: "Waarlijk, de HEER is aan deze plaats en ik heb het niet geweten." Jakob had een steen onder zijn hoofd gelegd en hij had zich niet gerealiseerd wat hij eigenlijk deed. Hij had nooit kunnen denken dat hem dit zou overkomen. Dit was een droom, dit was een visioen dat hij kreeg. En hij vreesde en zei: "Hoe ontzagwekkend is deze plaats! Dit is niets anders dan een huis van God, dit is de poort van de hemel."

Dat is wat Jakob uitroept nadat hij dit wonderlijke visioen heeft gekregen, deze belofte van God. Let trouwens eens op die woorden: "deze plaats". Er staat in het Hebreeuws ha makom, de plaats. Als u een beetje Amsterdams kent, dan herkent u misschien nog het woordje 'Mokum'. Mokum is een aanduiding voor Amsterdam. Voor de Joden is Amsterdam het Jeruzalem van het westen. Maar weet u dat 'de plaats' in de Bijbel, ha makom, doorgaans de aanduiding is voor de plek waar God woont? Het huis van God. En daarmee niet alleen voor de tempel, maar breder nog ook gewoon voor Jeruzalem: de plaats waar God Zijn naam zou laten wonen. Dat is wat hier ook aan de hand is. Dit is de plaats, dit is Bethel. Bethel betekent 'huis van God'. Dit is de poort van de hemel.

Weet u nog waar we het zojuist over hadden in verband met Babel? Dat betekent in het Chaldeeuws 'poort van de hemel'. Maar niet in Babel, maar in Bethel zien we dat gerealiseerd. De hemel wordt niet door mensenwerk bereikt, maar door wat God doet en wat God belooft; door die stenen trap die God Zichzelf maakt.

En kijk wat Jakob dan doet. Er staat in vers 18: "De volgende morgen vroeg nam Jakob de steen die hij onder zijn hoofd gelegd had, en stelde die tot een opgerichte steen." Hij doet met die steen hetzelfde als wat hij met die trap gezien had, die namelijk ook opgericht was op de aarde. En er staat nog bij: "en hij goot er olie bovenop." Waarom doet hij dat? Jakob wist hoe dat zat. Ik denk wel eens dat we daar tegenwoordig zo weinig meer van weten; van de diepere betekenis van de dingen die we in de natuur zien en waar een steen een beeld van is. Maar Jakob wist dat er iets heel bijzonders aan de hand was met die steen.

Let eens goed op wat hier staat en realiseer u wat we elders later in de Bijbel tegenkomen. De volgende morgen vroeg, vroeg in de morgen, wordt de steen opgericht. Of zal ik het eens anders zeggen: Jakob laat die steen opstaan. Vervolgens wordt de steen overgoten met olie. Oftewel: de steen wordt gezalfd, de steen wordt een gezalfde. U weet dat het woord voor gezalfde in het Hebreeuws Mashiach is, oftewel Messias. In het Grieks is het Christus. Dat is de Gezalfde. Jakob had zijn hoofd op die steen gelegd; hij had zich als het ware toevertrouwd aan die steen en krijgt dít te zien. Hij krijgt de belofte van God te horen. Puur belofte.

Of Jakob ten volle heeft geweten wat hij hier deed, zoals wij dat nu weten, is hoogst twijfelachtig. Maar ik weet wel dat dit juist vanwege de betekenis vermeld staat. De steen verwijst naar de Zoon van God die is opgericht, die is opgestaan. Want daar spreken opgerichte stenen altijd van: van opstanding. Dat moet u zich eens goed realiseren wanneer u over een begraafplaats loopt. Dan kijkt u ineens heel anders naar zo'n plek. Ja, er liggen allemaal dode mensen, maar er staan ook allemaal van die opgerichte stenen. Weten mensen nog waarom die daar staan? Het verwijst naar opstanding, naar nieuw leven. De dood heeft niet het laatste woord. God gaat Zijn belofte juist vervullen doordat Hij de dood overwint en tenietdoet. Mooi hè?

Jakob laat die steen opstaan, vroeg in de morgen, en die steen wordt vervolgens overgoten met olie. Ik heb u de vorige keer al wat verteld over olie en olijfolie en dat dit spreekt van nieuw leven. Sommige mensen zeggen dat olijfolie spreekt van de geest, anderen zeggen dat het spreekt van leven. Ik maak daarin geen verschil, want geest is leven. De geest is leven; als je de geest ontvangt, ontvang je leven. In elk geval: die steen wordt een gezalfde, wordt overladen met leven. Hij is de Opgewekte, de Levensvorst. Dat is wat er op die vroege morgen gebeurde. Jakob realiseert zich wat er met die steen aan de hand is.

En dan staat er in vers 19: "En hij noemde de plaats Bethel." De plaats, ha makom, Mokum. Hij noemde het Bethel, huis van God. Maar tevoren was de naam van de stad Luz. En dan staat er nog dat Jakob een gelofte deed. Kijk, dat is nou zo eigenaardig. Moet je eens goed lezen wat hier staat.

Religie Versus Geloof: Jakobs Gelofte en de Rust in Gods Toezeggingen ↑ hoofdstukken

En Jakob deed een gelofte. God had beloofd, louter toegezegd. En nu wordt Jakob wakker en dan gaat hij toch weer een deal maken met God. Dan gaat hij zelf weer wat doen; hij gaat ook een gelofte doen. Hij projecteert als het ware zichzelf weer op God. Kijk, zelf was hij niet te vertrouwen, maar nu denkt hij dat God ook niet te vertrouwen is. Nu zegt hij: "Indien God met mij zal zijn en mij behoeden zal op deze weg die ik ga, en mij zal geven brood om te eten en kleren om aan te trekken, en ik behouden tot mijn vaders huis wederkeer, dan zal de HEERE mij tot een God zijn. En deze steen, die ik tot een opgerichte steen gesteld heb, zal een huis Gods wezen. En van alles wat Gij mij schenken zult, zal ik U stipt de tiende geven."

Had God dat gevraagd? En hoezo een gelofte doen? Waarom een gelofte doen? Voor wat hoort wat, ofzo? God had beloofd, en nu meteen ook weer... Want in wezen zit dat er nog weer achter: het is wantrouwen van God. Het lijkt wel heel vroom om dan tot God te gaan bidden, want het is gewoon een gebed wat hij doet. Hij belooft iets: "Heer, ik doe dit, ik zal dit en dat doen." Maar hij wantrouwt God, want in wezen was hij doof voor wat God had beloofd. Dat zou hem nog een heleboel narigheid bezorgen, ook bij zijn oom Laban. Want Jakob bleef maar arbeiden, bleef maar doen, trucjes uithalen enzovoorts. Hij heeft nog zoveel ondernomen. Wat dacht u van die geschiedenis dat hij zijn kudde nog wilde gaan uitbreiden met die geschilde takjes en zo? Al die moeite die hij gedaan heeft. Jakob gaat een gelofte doen... Dat moet je nooit doen! God belooft!

Daar zit de twijfel in ook hè, want in wezen wantrouwt hij God. God had gezegd: "Ik zal je niet begeven, Ik zal je niet verlaten en Ik zal doen wat Ik je heb toegezegd, en Ik zal je weer doen terugbrengen naar dit land." En wat zegt hij? "Indien God met mij zal zijn en mij zal behoeden op deze weg die ik ga, en mij zal geven brood om te eten en kleren om aan te trekken. En als ik dan weer behouden tot mijn vaders huis wederkeer, nou, dan zal de HEERE mij tot een God zijn." Ja! Ziet u dat hij God in wezen gewoon wantrouwt? Hij had het gehoord, maar met een half oor. God had gewoon beloofd en Jakob gaat toch weer zelf arbeiden. Hij is weer bezig met tichels, zal ik maar zeggen. Met bakstenen; met misbaksels dus eigenlijk.

Maar dat is typisch religie. Religie is wel heel vroom bezig en wil voor God van alles doen en ondernemen, maar in wezen is men doof voor wat God zegt, toezegt en belooft. Weet u waar ik dan aan moet denken? Kijk, we zullen eens even naar deze tijd denken. Gods Woord zegt: "Wij hebben de vergeving der zonden." Efeze 1. Wij hebben de vergeving in Zijn bloed. En dan gaan we bidden: "Heer, wilt U mijn zonden vergeven?" Dus wij gaan vragen, of we zetten daarmee een vraagteken achter het uitroepteken van God. God zegt dat je de vergeving hebt, en wij vragen: "Heer, wilt U mij vergeven?" Gods Woord zegt: "Ik zal u niet begeven, Ik zal u niet verlaten." En wij bidden: "Heer, wilt U met me zijn?" Dat is raar. Gods Woord zegt dat we met alle kracht bekrachtigd worden, en wij bidden – heel vroom natuurlijk: "Wilt U mij meer kracht geven?" Maar begrijpt u dat je dan in wezen helemaal Gods belofte passeert?

Nog een voorbeeld. Gods Woord zegt, en Paulus zegt dat in Filippenzen 4: "Mijn God zal in al uw behoeften naar Zijn rijkdom heerlijk voorzien." In al uw behoeften! En wij bidden heel vroom: "Heer, wilt U mij geven wat ik nodig heb?" Ja, maar ziet u? Het contrast is precies hetzelfde als wat Jakob deed. Jakob had de belofte gekregen. Allemaal beloften, allemaal toezeggingen: "Ik zal het doen, Ik zal het doen, Ik zal het doen, en Ik zal alles realiseren wat Ik je heb toegezegd." En geen enkele opdracht! En Jakob staat op, hij gaat weer zelf denken en hij gaat zelf doen. Hij gaat een gelofte aan God doen en zegt: "Nou, indien U dat dan doet, nou dan zal ik U betalen."

Maar God wil helemaal niet betaald worden. God geeft namelijk gratis, maar dan ook werkelijk volstrekt gratis. "Mijn God," staat er hier, "zal in al uw behoeften naar Zijn rijkdom heerlijk voorzien." Dat is een belofte. Weet u wat de goede houding zou zijn? Als je die belofte van God ontvangt, dan zeg je niet: "Heer, wilt U mij vergeven?" Nee, dan zeg je: "Dank U dat ik de vergeving heb. En dat U bij mij bent." Niet: "Heer, wilt U bij me zijn?", maar: "Dank U dat U bij mij bent en dat U mij meer dan genoeg kracht geeft voor vandaag en voor wanneer dan ook, en dat U me alles geeft wat ik nodig heb." Daar kun je God dan voor danken.

Kijk, de vraag is: wil je vroom zijn of wil je gewoon leven uit de belofte? Dat is de grote vraag. En leven uit de belofte is in de Bijbel geloof. Niet werken, niet zelf dingen doen, maar aanvaarden wat God heeft toegezegd en daaruit leven. God belooft volstrekt om niet. Weet u hoe je iemand herkent die uit genade leeft? Die dankt. Die dankt God voor wat hij ontvangt. En dat is overvloed. En niet alleen maar danken voor de belofte voor straks, want we hebben geweldige beloften, zoals Jakob die hier in wezen ook al in de kiem kreeg: "In uw zaad zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden." En wij kennen dat evangelie, dat de dood tenietgedaan zal worden en dat Hij de Redder is van de wereld. Maar niet alleen belofte voor straks, maar ook belofte voor nu: dat Hij ons niet zal begeven, niet zal verlaten, dat Zijn weg altijd de beste is en dat Hij ons alles geeft wat we nodig hebben.

En dan kunnen mensen van alles tegen je uitrichten trouwens; dat had Jakob ook gerealiseerd hoor, of in ieder geval heeft hij het gemerkt. Dan komt hij bij zijn oom Laban, en overal waar hij is, lees je: God was desondanks met hem. Dan probeert Laban hem nog te benadelen, maar het lukte hem helemaal niet. Mooi hè? Maar voelt u? Jakob had de belofte. En Jakob had de belofte net als zijn opa Abraham. Van Abraham lees je ook dat hem de beloften gedaan worden, exact dezelfde belofte. En weet je wat Abraham deed? Dat lezen we van Abraham in Genesis 5, 10 vers 6 – zoek het maar na, het wordt trouwens in het Nieuwe Testament met heel veel keren herhaald. En Abraham, als hij dan omhoog moet kijken in de nacht en al die sterren ziet, en God tegen hem zegt: "Zo zal jouw nageslacht zijn"... dan staat er: "En Abraham geloofde God." Dat wil zeggen: hij beaamde God. Want dat is wat er eigenlijk staat: hij beaamde God. En dat werd hem tot gerechtigheid gerekend.

En Jakob krijgt diezelfde belofte. En wat doet hij? Hij gaat ook een gelofte doen. Hij gaat God betalen. Maar dat wil God helemaal niet, daar is God helemaal niet van gediend. Weet u waar God werkelijk van gediend is? Niet van werken, omdat we God weer eens even wat willen terugbetalen, maar God is werkelijk geëerd door geloof. Door Hem te nemen op Zijn Woord en Hem te geloven in wat Hij zegt en toezegt. Puur. Want Hij doet het, en niemand anders. Je geeft God geen grotere eer dan Hem inderdaad te nemen op wat Hij belooft. En dan zul je zien hoe je dat inderdaad zult gaan beleven: een volheid aan vreugde. Want genade – u weet het hè – het woord voor genade, dat is vreugde. Iemand die de genade accepteert, die gaat danken en is daarmee blij.

Ik stel voor dat we daar een lied over gaan zien. Ja, dat gaat er helemaal over: "Staande op de beloften van mijn Heer en God." U mag het van mij zittend zingen hoor, u mag voor mijn part ook gaan liggen, maar het gaat om die belofte van God. Kijk, als de Bijbel spreekt over standvastig zijn, dan gaat het over staan op die belofte van onze Heer en God.

🎧 Jakob In Bethel
Delen: