▶ 00:00 Inleiding: de Bèma van Christus ↑ hoofdstukken

Nou, het is al een mooie morgen, toch? Als je zulke dingen mag bedenken... Misschien was het wat breedsprakig, maar ik vond het wel geweldig hoor! Ja, nou moet jij hem onderhouden, joh. Dat is mooi als je de laatste spreker bent, hè? Nee, geweldig. En ja, over die grote God en Zijn Woord gaan wij natuurlijk nu opnieuw spreken, maar over een heel ander onderwerp, dat moet ik er ook bij zeggen. U ziet het hier ook achter mij geprojecteerd wat het onderwerp is. Als u hier vaker bent geweest — en dat geldt voor de meesten wellicht — dan hebt u mij ongetwijfeld wel eens een keer gehoord over dit begrip: de bêma. De bêma van Christus.

Deze uitdrukking is ontleend aan 2 Korinthe 5 en ik stel voor dat we dan ook meteen maar daar naartoe gaan. Ik ga het ook meteen uitleggen. Sterker nog, ik heb het in de volgende dia al even aangegeven waar het dan werkelijk over gaat, namelijk: het podium van Christus. Maar goed, daar is nog wel wat meer over te melden, want waar we ons mee gaan bezighouden vanmorgen is een heel aantal schriftplaatsen. Het is echt een onderwerp dat ik behandel, niet zozeer een enkel bijbelgedeelte, hoewel dit dan wel het startpunt is. Een onderwerp dat ons bepaalt bij de toekomst.

Ik begin nu te lezen bij vers 9 van 2 Korinthe 5. Paulus schrijft deze brief uiteraard aan de Korinthiërs, inmiddels de tweede brief. U ziet meteen aan de wijze waarop Paulus het formuleert dat hij midden in zijn betoog is. Dan zegt hij in vers 9: "Daarom stellen wij er een eer in, hetzij thuis, hetzij in den vreemde, Hem welgevallig te zijn." Dat moet ik even toelichten om dit überhaupt te kunnen begrijpen. Paulus had juist in de voorgaande verzen gesproken over het feit dat wij nu in een tent verblijven. Dit lichaam is een tijdelijk verblijf en vandaar ook dat hij het vergelijkt met een tent. Een tent is per definitie een tijdelijk verblijf. Het grote voordeel is dat het erg mobiel is, maar het idee daarbij is dat dit een tijdelijk verblijf is. Paulus zegt: ja, dit is een tijdelijk verblijf, maar hij ziet uit naar het definitieve lichaam.

Wij zijn nu nog "in den vreemde", dat wil zeggen in een oord waar we feitelijk niet thuishoren, en straks krijgen we de definitieve versie. En over de "printplaat" die daarin besloten is — nou, we gaan het er nog wel even over hebben, maar dat tart elke beschrijving, dat doet de oude schepping al. Maar als we het hebben over dat nieuwe lichaam — Dirk Sint speelde daar zojuist al eventjes op in — dat is echt, zoals de Engelsen zeggen, mindblowing. In ieder geval: "wij stellen er een eer in", zegt Paulus dan, met dat perspectief ook, dat hetzij wij straks "thuis" zijn, hetzij wij nu "in den vreemde" zijn in dit tijdelijke lichaam, om Hem welgevallig te zijn.

Want ja, uiteindelijk is dat het enige wat werkelijk telt. Er is één God. God is God. En Hij staat aan het begin, Hij staat aan het einde, Hij heeft alles in Zijn hand. Hij is de God van de glorie. Wat is nou het enige wat wezenlijk telt in een mensenleven? Dat is dat de glorie van Hem tot uitdrukking komt. Elke ademtocht heeft eigenlijk maar één doel en dat is dat het Hem looft. Alles wat adem heeft, love de Heer, en dat is de zin van het bestaan. Dat begint uiteraard met de erkenning dat Hij inderdaad God is, dat er een God is, maar ook dat die God werkelijk Gód is, en om Hem welgevallig te zijn. Paulus veronderstelt het hier ook als een vanzelfsprekendheid: uiteraard, wie weet wie Hij is, die stelt er een eer in. Het is zo'n enorm voorrecht Hem te kennen, maar ook voor Hem te mogen leven.

En dan zegt hij "want", en nou komt het vers waar we eigenlijk meteen maar eens even wat dieper op in moeten gaan. Hij verklaart nader wat hij in het voorgaande vers gezegd heeft en begint met "want", redengevend: "Want wij moeten allen voor de rechterstoel van Christus openbaar worden." U ziet hier, zoals ik dat de laatste tijd gewend ben te doen, dat ik uitga van de NBG-tekst en daar waar het nodig is, corrigeer ik die. Dat geef ik dan aan met een cursieve weergave. Maar in dit geval heb ik even expres een streep door het woord gezet zoals de NBG — en trouwens ook de Statenvertaling en bijna alle gangbare vertalingen zoals de NBV — dat weergeeft met "rechterstoel". Die weergave is het bekendst: "Wij moeten allen voor de rechterstoel van Christus openbaar worden." Ik heb daar een streep doorheen gezet om daarmee aan te geven dat die weergave, hoe gangbaar ook, niet deugt. Het woord is... laat ik het eerst even toelichten, want als ik zoiets beweer, dan moet je daar ook de bonnetjes van kunnen overleggen.

▶ 06:08 Bèma: een Podium, Geen Rechterstoel ↑ hoofdstukken

Dat woordje bêma is afgeleid van een Grieks woord dat eigenlijk een stap of een opstap betekent. Niet dat je opgestapt bent, maar een opstap. En vandaar ook een podium. Ons woord podium komt ook weer van het woord voor voet; denk maar aan een podoloog. In ieder geval heeft een podium te maken met de voet en de plek waar je een stap kunt zetten. Vandaar dat het een verhoging en een platform is. Kijk het maar eens na hoe dat woord ook buiten de Bijbel om wordt gebezigd. Dan is het inderdaad altijd een platform, maar vooral ook een verhoging. Kortom: gewoon ons woord podium. Een opstap, maar dan als een verhoging.

Hoe komt men dan aan 'rechterstoel'? Ja, dat is een goede vraag. Laat ik er eerst iets positiefs over zeggen: strikt genomen kan het inderdaad een plaats zijn, een podium waar een rechter plaatsneemt. Dat kan heel goed. Maar ik zal u laten zien dat er heel wat andere plekken en functies zijn. Een podium kan allerlei redenen hebben waarom iemand erop wordt neergezet, in ieder geval om in beeld te komen. Dit Griekse woord komen we een aantal keren tegen in het Nieuwe Testament. Ik ga ze niet allemaal na, maar in de evangeliën vind je het al een paar keer bij Pilatus. In Johannes 19 wordt daar zelfs nog wat uitgebreider op ingegaan. Hij zette zich op het podium, op de plaats genaamd Litostrotos, en in het Hebreeuws heette dat Gabbata. Het was een bekende plek, een verhoging, een podium. Je zou kunnen verdedigen dat dit inderdaad de plaats was waar rechtspraak plaatsvond, hoewel dat niet exclusief het geval is.

Het hele idee dat het een juridische afhandelplaats is waar een rechter op gezeten is, zit niet in het woord zelf. Het kan wel die functie hebben, maar dat het per definitie een rechterstoel zou zijn? Ja, oké. Je leest in Handelingen 12 over Herodes. Op een bepaalde dag hield Herodes, in een koninklijk kleed op het podium gezeten, een rede. Dit is hier in ieder geval geen rechterstoel, althans hier had het niet die functie. Waarom bevond Herodes zich op een podium? Wel, om daar een rede te houden. Dat is een vrij gebruikelijk motief waarom je op een podium staat: om daarop te treden of om een rede af te steken. Die rede heeft trouwens maar heel kort geduurd. Kent u de geschiedenis in Handelingen 12? Moet u maar eens lezen, dat was een heel kort verblijf daar.

In Handelingen vind je het woord trouwens heel vaak terug. In Handelingen 18 lees je dat toen Gallio landvoogd van Achaia was, zij Paulus voor het podium brachten. Dan is het inderdaad weer een plaats waar iets moet worden afgehandeld. Dus nogmaals: het idee dat daar een rechter plaatsneemt is niet onjuist, maar het ligt niet in het woord zelf besloten. In alle gevallen waar dit woord in deze zin wordt gebezigd, is het gewoon een podium en kun je bêma gewoon weergeven met podium. Dat is in het buitenbijbelse gebruik het geval en in de Bijbel zie je dat ook. Ik kan nog wel verder gaan; ik geef de voorbeelden en de 'bonnetjes' door. Ik ben hier nog niet eens helemaal compleet, maar bijna wel. Je leest in Handelingen 25 ook dat Paulus zegt: "Ik sta voor het keizerlijke podium en daar moet ik terechtstaan." Verderop in dat hoofdstuk lees je dat Festus op het podium gezeten was.

Het was eigenlijk echt een verhoging voor een plaats waar eer wordt toegekend. Dat zullen we straks ook nog zien: het is ook een plaats waar mensen opgeroepen worden die hun prijs hebben behaald. Nu komen we heel dicht bij de gedachte die als een rode draad door deze hele studie zal lopen, namelijk: de plek waar de prijzen worden uitgereikt.

Laten we nog even verder gaan en terugkomen bij 2 Korinthe 5. Daar zegt Paulus dit — we hebben nu vastgesteld dat de bêma het podium is, ongeacht wat daar plaatsvindt: "Want wij moeten allen voor het podium van Christus openbaar worden." Hoezo 'moeten' wij daar? Dat is bindend; dat is het Griekse woord dat daar wordt gebezigd. Waarom? Wel, omdat daar openbaar zal worden wat de Heer welgevallig is. Dat was toch waar het om ging? We stellen er een eer in om, hetzij thuis, hetzij in de vreemde, Hem welgevallig te zijn. Want wij moeten allen voor dat podium van Christus openbaar worden, omdat daar zal blijken wat Hem welgevallen is. Opdat eenieder wegdrage de dingen die door het lichaam zijn verricht. Hier wijken de vertalingen nogal een beetje af, u ziet het hier trouwens ook.

▶ 12:20 Wegdragen: het Ophalen van de Beloning ↑ hoofdstukken

Maar eerst even dat woordje wegdragen. Dat is één Grieks woord, en het heeft te maken met een beloning die wordt opgehaald. Het brengt ons eigenlijk al bij de gedachte van het toekennen van prijzen op het erepodium na het leveren van een prestatie op sportief gebied. Wat gebeurt er dan? Dan worden de medailles of de erekransen uitgereikt; in ieder geval worden de prijzen uitgedeeld. En op dat podium worden die prijzen, zeg maar, opgehaald. Dat is wat daar zal blijken: de medailles of wat dan ook, in ieder geval de prijzen. "Opdat eenieder wegdrage", oftewel als een beloning zal ophalen. Als je kijkt in een woordenboek van het Grieks, dan zul je aantreffen dat dit de gedachte is van dat woord. Dat wegdragen heeft dus het idee van: als beloning ophalen.

Opdat eenieder wegdrage de dingen die door het lichaam zijn verricht. Dat wil zeggen: door middel van het lichaam. Ik laat nu nog even in het midden wie hier de actieve factor is, omdat dat in de loop van mijn betoog en de schriftgedeeltes die behandeld zullen worden vanzelf duidelijk zal worden door wie het plaatsvindt. Hier wordt gezegd: opdat eenieder wegdrage de dingen die door middel van het lichaam zijn verricht, waarbij het idee is dat het lichaam feitelijk instrumenteel is. Door het lichaam vinden dingen plaats. Maar wie handelt er dan? Je kunt natuurlijk verdedigen dat wijzelf dingen doen door middel van het lichaam, dat is waar. Maar laat ik suggestief alvast opperen dat het ook de Heer is die door ons heen en door ons lichaam heen Zijn werk in en door ons doet.

Uit deze tekst blijkt dat hier nog niet direct, maar opdat eenieder dan bij dat podium van Christus de prijzen in ontvangst neemt. Daar worden de prijzen uitgereikt en opgehaald. En hoezo prijzen? Wel, de dingen die door het lichaam zijn verricht, hetzij goed, hetzij kwaad. Dat heeft ook weer te maken met wat Hem al dan niet welgevallig is. Als het Hem welgevallig is, dan is het goed, en als het Hem niet welgevallig is, dan is het kwaad. Je vindt hier trouwens in 1 Korinthe 3 — dat is aan dezelfde Korinthiërs gericht — dat Paulus daar dieper op ingaat, hoewel het daar heel specifiek gaat over de onderwijzers in de ekklesia, degenen die het Woord van God doorgeven.

Paulus zegt dat het van belang is hoe daar in de ekklesia gebouwd wordt. Met welk woord? Is dat goud, zilver en edelgesteente, of is dat hout, hooi en stro? En wat is het grote verschil tussen die beiden? U zegt: het ene is waardevol en het andere niet. Dat is waar, maar vooral is het zo dat het ene het vuur doorstaat en het andere niet. Paulus zegt dan: indien het werk dat hij erop gebouwd heeft standhoudt — en het gaat dan vooral over de leraren, de onderwijzers in de ekklesia, degenen die het Woord doorgeven. Wat geef je door? Is dat hout, hooi en stro, wat misschien wel heel veel volume heeft, maar het vuur niet doorstaat? Het enige wat het vuur en het oordeel van God doorstaat, wat blijvend is, dat is Zijn Woord. Mensenwoorden kunnen hele ingewikkelde, mooie constructies zijn, maar als het niet Zijn Woord is of niet in overeenstemming daarmee, dan is het hout, hooi en stro. Op het moment dat Gods licht daarop schijnt, gaat het zomaar in vlammen op en blijft er niets van over. Het enige wat blijft, dat is Zijn heerlijkheid.

Het is alweer jaren geleden, sterker nog zestien jaar geleden, dat ik in deze setting — dat was toen nog in To Be — over dat gedeelte heb gesproken onder de titel 'Gaan voor Goud'. Dat is al erg lang geleden natuurlijk, maar toen kwam dit ook ter sprake. Dan zegt Paulus ook in 1 Korinthe 3 dat indien het werk dat hij erop gebouwd heeft standhoudt, hij loon zal ontvangen. Dat wil zeggen dat het zijn waarde behoudt. Wat gedaan werd, niet zozeer uit liefde tót Jezus, maar uit de liefde ván Hem, dat houdt zijn waarde en zal blijven bestaan. En dat zal allemaal bij dat podium blijken.

Het idee is heel vaak geweest — en dat is een van de redenen waarom ik dit nog eens naar voren breng — dat er straks bij dat podium een heel langdurige sessie zal plaatsvinden waarbij een uitgebreide retrospectie op het verleden plaatsvindt. Alles zou dan zichtbaar worden, goed en kwaad. Maar bij het podium van Christus zie ik dat helemaal niet. Het enige wat er gebeurt, is dat duidelijk zal worden wat de waarde is van het leven en wat Hij heeft kunnen doen in en door ons. Dat houdt zijn waarde en dat zal inderdaad bekroond of beloond worden. Dan zal blijken wat Hij heeft gedaan en wat blijvend is.

▶ 19:22 De Onvergankelijke Erekrans en het Aureool ↑ hoofdstukken

We komen nu bij een weer een passage uit de Korinthebrief. In 1 Korinthe 9 licht ik er even één vers uit; dat is dan noodzakelijk om te laten zien waar het Paulus in het leven om gaat. Hij gebruikt daar het beeld van een wedstrijd, wat hij heel dikwijls doet en wat we ook nog vaker zullen tegenkomen. Hij zegt: al wie aan een wedstrijd deelneemt, beheerst zich in alles. Hij gebruikt trouwens in een van de navolgende verzen ook het beeld van die absolute focus, want dat is wat een sporter nodig heeft. Niet dat ik daar uit al te veel ervaring kan spreken, maar iemand die gaat voor de gouden plak, voor diegene is het inderdaad een kwestie van afzien. En afzien betekent eigenlijk dat je naar niets anders kijkt dan naar dat ene ding: absolute focus. Van al het andere zie je af. Dat afzien is niet alleen een kwestie van focus, het heeft directe consequenties dat je bepaalde dingen ook niet doet. Al wie aan de wedstrijd deelneemt, die beheerst zich in alles, tenminste als je daadwerkelijk wilt winnen. Als je gaat voor de winst, dan is die focus absoluut noodzakelijk.

Paulus zegt dan in het algemeen over degenen die willen winnen en die gaan voor de erekrans: zij doen dat om een vergankelijke erekrans te verkrijgen. Wij echter, zegt Paulus — en dan bedoelt hij niet alleen zichzelf, maar ons als gelovigen — wij doen het om een onvergankelijke. Aha, er zijn dus twee soorten erekransen. Namelijk de erekransen die we hier kennen. Het is goed om daar eventjes op in te gaan. Het Griekse woord daarvoor kennen we eigenlijk wel, maar vooral als naam, want er is iemand die zo heet: Stefanus. Maar Stefanus is eigenlijk afgeleid van dit woord, stephanos, en dat is een lauwerkrans. Wij spreken ook nog over gelauwerd worden, wat te maken heeft met laurierbladeren, een speciaal soort blad waar een krans van gemaakt wordt. Dit is een bekend embleem. Die kreeg je dan; ik heb me er niet al te zeer in verdiept, maar ik heb begrepen dat het of als kroon op het hoofd geplaatst werd of als krans om je heen werd gehangen. In feite hebben wij daar nog steeds allerlei gebruiken van, zoals een medaille die om je nek wordt gehangen, maar dat vervult in feite de functie van een krans. Je wordt bekroond. Hoe dat dan ook vormgegeven wordt, dat is de lauwerkrans. Soms had dat ook weer te maken met goud; je kunt het biologisch houden als een lauwerkrans, maar je kunt het ook vergulden. In welke vorm en op welke manier er ook expressie aan gegeven wordt, het is vergankelijk.

In de wereld wordt dit niet verachtelijk bedoeld, maar Paulus maakt gewoon het contrast duidelijk. Hij zegt dat in de wereld een erekrans ongeveer het hoogste is wat je kunt bereiken als je echt een prestatie geleverd hebt van formaat. Je hebt allerlei kampioenschappen op een steeds hoger niveau en als je het allerhoogste niveau hebt bereikt, bijvoorbeeld bij de Olympische Spelen — wat trouwens een Grieks gebruik was waar Paulus diverse keren in zijn brieven aan refereert — dan is die vergankelijke erekrans het hoogste wat je kunt verkrijgen. Dat is de eer die je dan hebt bereikt door overal van af te zien. Maar Paulus zegt: wij, ikzelf en wij in het algemeen, wij gaan voor de onvergankelijke erekrans.

Die onvergankelijke erekrans is in het kerkelijk spraakgebruik ook een begrip geworden, namelijk het aureool. Maar een aureool is ook niets anders dan een lichtkrans, een nimbus of een halo. Dat laatste is geloof ik meer en meer een natuurkundig fenomeen geworden, maar er zijn allerlei emblemen van. Je hebt er zelfs emoticons van op WhatsApp, van zo’n krans op je hoofd. Meestal heeft dat iets te maken met schijnheiligheid, maar ik ga u nu introduceren tot de positieve variant daarvan. Dat is de schijn, de straal, de krans, het licht dat heiligen geven. Dan gaan de heiligen 'shinen', ze gaan schijnen. Ik aarzel een beetje om dit woord te gebruiken, want ik wil het een positieve betekenis geven. Maar goed, voor wat het waard is: een aureool zie je in allerlei oude afbeeldingen. Bijvoorbeeld in afbeeldingen waarvan iedereen zegt: dat is de Heer Jezus. Dan vraag ik u: hoe weet u dat? Hij wordt altijd met lang haar afgebeeld, wat heel onwaarschijnlijk is, maar laten we het daar niet over hebben. Het gaat mij eigenlijk om dat aureool eromheen. Hoe je dat dan ook vormgeeft, of dat nu een kring eromheen is of dat het gezicht helemaal schijnt, in ieder geval heeft het te maken met lichtglans. Een krans van licht.

Dat kun je natuurlijk figuurlijk nemen, maar gek genoeg heeft men dit van origine juist wel letterlijk opgevat. Ik wil daar straks ook een lans voor breken. Paulus spreekt heel concreet over een vergankelijke erekrans als het hoogste wat je in de wereld kunt bereiken. Die erekrans, die stephanos, werd niet alleen door sportmensen verkregen, maar ook als je een andere grote prestatie had geleverd. Dat is het hoogste in de wereld, maar het is vergankelijk. Je moet de krans weer afstaan en hij vergaat weer. Maar wij, zegt Paulus, wij gaan voor die onvergankelijke erekrans. Want het gaat om dat wat blijvend is in ons leven. Een heleboel dingen waarvan we denken dat ze heel waardevol zijn en waar we misschien heel erg mee in de weer zijn, zullen — om even in het Bijbelse beeld te blijven — blijken hout, hooi en stro te zijn. Hoeveel waarde we er ook aan toekennen, het vergaat weer.

Maar er is één ding wat nooit vergaat. Vergis u niet, er is één ding dat nooit vergaat en dat is Zijn Woord en de heerlijkheid daarvan. Dat vergaat nooit. Daarom is de rijkdom van Zijn Woord en wat Hij bij machte is te doen in je bestaan het meest waardevolle wat je in je leven kunt beleven. Dat blijft. Dat zal straks ook blijken wanneer we het hebben over die erekrans waar Paulus over spreekt. Die onvergankelijke erekrans zal een lichtkrans en een glans zijn. Ik zal dat straks inderdaad laten zien en ik neem dat eigenlijk ook heel letterlijk. Maar ik bewaar dat nog even; ik ga eerst nog wat verder spreken over die trofee.

▶ 28:54 Jagen Naar de Prijs van de Roeping Gods ↑ hoofdstukken

Want in Filippi 3... Ik beperk me trouwens vanmorgen nog even tot de brieven van de apostel Paulus. Ik had ook Jakobus en Petrus er nog bij kunnen betrekken, maar omdat mijn mandje al helemaal vol zit, houd ik het hier even bij. Het is per slot van rekening toch de apostel waar we in de eerste plaats ook mee van doen hebben.

Dus Filippi 3. Dan zegt Paulus dit: "Eén ding doe ik." Kijk, hier zijn we weer bij die totale focus. Het afzien van alles en op maar één ding gericht zijn. Ik vind dat wel vaker in het Nieuwe Testament. Van Maria lees je ook — hoe was het ook alweer? Marta, die was bezig met vele dingen, ook waardevol overigens. Maar, zegt de Heer Jezus: "Eén ding, Maria, is slechts nodig." En Maria had het goede deel gekozen. Marta was heel erg in de weer, maar Maria zat aan de voeten van de Heer en zij luisterde naar wat de Heer te zeggen had. En dat is wat blijft. Eén ding.

Hier zegt Paulus — je vindt die uitdrukking trouwens wel vaker, maar goed, dat is een ander onderwerp: "Eén ding doe ik." En Paulus zegt dan: "Vergetende hetgeen achter mij ligt en mij uitstrekkende naar hetgeen voor mij ligt." En als hij het heeft over het vergeten van alles wat achter hem ligt, moet je eens even kijken naar de hele context waarin hij dit optekent. Hij schrijft dit aan de Filippiërs en dan zegt hij dat er nogal wat mensen zijn, leraren over wie Paulus zich grote zorgen maakt: de kapers op de kust. Mensen die de gelovigen weer wilden verjoodsen, wilden judaïseren. En Paulus zegt: "Houd toch op." Hij zegt dat al die lieden die bij jullie over de vloer komen — ik zeg het nu eventjes kort door de bocht — geen idee hebben waar ze het over hebben. Als er één is die weet wat judaïsme is, dan ben ik het zelf wel. Ik ben besneden op de achtste dag, ik ben uit de stam van Benjamin. Ik was een Farizeeër naar de wet. Hij zegt: "Naar de ijver der gerechtigheid was ik onberispelijk." En wat mijn ijver betreft: ik was zelfs de grootste vervolger van de ekklésia. Met andere woorden, hij zegt: "Ik heb zoveel religieus op mijn cv staan."

Hij heeft het over zijn eigen gerechtigheid. En alles waar ik ooit trots op was, alles wat mijn winst was, dat acht ik nu schade en drek. Het is niet alleen maar waardeloos, het is erger dan waardeloos; het is alleen maar belastend. En ik ga voor één ding: Hem te kennen, en wat Hij doet en wat Hij bij machte is te doen in ons leven. Want wij denken maar dat wij het moeten doen, en wij denken ook dat dat is wat de Heer gaat honoreren: dat vliegen en dat jakkeren voor Hem. Maar dat is niet wat telt. Het enige wat telt is steunen op wat Hij belooft, op wat Hij doet. En dat is de rechtvaardigheid waarvan Paulus zegt... nou, laat ik het maar voorlezen.

Hij zegt: "Ik vergeet dat wat achter mij ligt. Mijn hele cv waar ik zo trots op was, allemaal aan de kant." Hij zegt: "Ik strek me uit naar hetgeen voor mij ligt en ik jaag naar het doelwit." Hier is een sporter aan het woord. Hij gebruikt hier sportieve metaforen, beelden van wat een sporter doet, namelijk afzien en één ding voor ogen hebben. En jagen naar de prijs. Hij zegt: "Ik jaag naar het doelwit om de prijs van de roeping Gods." Dit woord gebruikte hij ook in 1 Korinthe 9, waar ik het zojuist over had. De prijs, of andere vertalingen zeggen: de trofee. Dat is het.

En waar wordt die in ontvangst genomen? Nou, dan zijn we toch weer, hoewel het woord hier niet gebezigd wordt, exact op hetzelfde terrein, namelijk het podium van Christus. Waar het om gaat is wat Paulus zegt: wat straks zal blijken, is niet dat wat de mens gepresteerd heeft, maar de heerlijkheid en de kennis van Hem. Hoe groot Hij is. Precies wat mijn broer Dirk ook al zegt: wij denken maar dat we zo belangrijk zijn. Nee, waar het om gaat is dat wij steeds kleiner worden. Dat is geestelijke groei, hè? Geestelijke groei is dat je steeds kleiner wordt. Wij denken dat we zo interessant zijn.

Ik had met Petra nog een heel gesprek daarover — ik zal de aanleiding maar niet vertellen. Het waren gesprekken over hoe graag men in de religieuze wereld over zichzelf spreekt. Men vindt zichzelf zo interessant; wat men gedaan heeft en wat men allemaal doet. En Paulus zegt dat ook van zijn eigen volksgenoten. Hij zegt: "Ik getuig van hen dat ze ijver hebben, maar zonder verstand." Ze denken dat ze daarmee zoveel gewicht in de schaal leggen. Het is waardeloos. Het enige wat telt is niet wat een mens doet, maar wat Hij doet in jouw leven. Het gaat niet om de waarde van onze activiteiten of onze prestaties, maar om wat Hij belooft. En als Hij het belooft, dan doet Hij het ook.

Ja, Galaten... er ligt hier een boek, dat heet ook zo: Galaten. Daar gaat die hele brief ook over. Paulus zegt: "Ik jaag naar het doelwit om de prijs van de roeping Gods die van boven is in Christus Jezus." Het zal blijken wat Hij voor jou betekent. En dat zal straks ook blijken. Dat is ook die prijs, die trofee die straks uitgereikt zal worden.

▶ 35:54 Gods Prestatie: Gelovigen als Erekrans ↑ hoofdstukken

Ik ga naar Filippenzen 4. Ik sla een paar verzen over en dan komen we in hoofdstuk 4, vers 1, waar het ook wel wat concreter wordt. Daar zegt Paulus: "Daarom, mijn geliefde broeders, naar wie mijn verlangen uitgaat, mijn blijdschap en erekrans..." Hier zien we dat woord weer: de erekrans. In de NBG-vertaling wordt dit vertaald met 'kroon', maar dat schiet niet zo erg op. Want als je een woord iedere keer verschillend vertaalt, dan begrijp je als lezer niet dat daar in het Grieks telkens hetzelfde woord gebruikt wordt: stephanos, de erekrans. Paulus zegt van die Filippenzen: "Jullie zijn mijn blijdschap en erekrans." En dat staat al zo vast in de Heer. Dat wil zeggen: zoals ik mijn vastheid heb gewonnen in wat Hij doet. Hij zegt dat zij net zo vaststaan en dat zij zijn vreugde vormen, zijn blijdschap, maar ook zijn erekrans.

Wat bedoelt Paulus hier te zeggen? Je kunt natuurlijk zeggen dat die Filippenzen door het evangelie waren bereikt; zij hadden het vernomen via Paulus. Maar was dat Paulus’ prestatie? Nee, hier komt precies aan het licht waar ik eerder al even op doelde: wanneer je Hem mag kennen, als je het Woord mag horen en als Hij jouw ogen daarvoor opent, dan is dat Zijn prestatie. Dat neemt niet weg dat Paulus zegt: "Jullie vormen mijn erekrans." Hoezo? Wel, omdat aan Paulus het voorrecht was gegeven dat hij door God als instrument daarvoor was uitgekozen. Paulus was een instrument; het is Gods prestatie.

Kijk, als André hier achter het keyboard zit en straks ook weer de mooiste dingen laat horen... Ja, sorry dat ik het heel oneerbiedig zeg, André. Je wordt niet boos, hè? O ja, daar zit je. Dan zeg ik niet: "Wat een knap keyboard is dat toch!" Nee, dat doe ik niet. Ik denk: wauw, degene die dat bespeelt, dat is de prestatie. Ik hoop niet dat je naast je schoenen gaat lopen, maar daar heb jij geen last van. Maar snapt u? Dat instrument... Peter en ik waren vorig jaar in Oost-Duitsland, in Eisenach. Daar is Bach groot geworden; we zijn ook in zijn geboortehuis geweest. Daar zie je van die instrumenten waar hij nog achter gezeten heeft. Geweldig zeg! Wat was er nou zo bijzonder aan die instrumenten? Dat Bach daarachter had gezeten en dat hij daarop had gespeeld. Op zich waren dat gewoon maar instrumenten uit die tijd en ze zijn nog bewaard gebleven ook. Maar het is toch een hele bijzondere eer. Als je zo’n instrument, zo’n piano of clavecimbel zou willen kopen, dan betaal je daar een vermogen voor. Waarom heeft het zo’n waarde? Vanwege degene die het bespeeld heeft.

Nou, zo is het ook hier. Paulus zegt van de Filippenzen: het feit dat jullie het Woord hebben gehoord en het feit dat jullie nu mogen geloven, dat is Gods prestatie. Maar hij beschouwt het als een grote eer dat God hem daarvoor heeft willen gebruiken. Je moet wel goed de verhoudingen zien: de eer komt niet aan het instrument, de eer komt aan de Bespeler, aan Degene die het gebruikt heeft. Zo gebruikt Paulus dat ook. Hij zegt: het is Gods werk. Maar toch: "Jullie zijn mijn erekrans." Het feit dat God mij daarvoor gebruikt heeft, dat is geweldig. Dat is zijn eer.

In 1 Thessalonicenzen 2 gebruikt hij eenzelfde term. Dan zegt hij dat niet van de Filippenzen, maar van de Thessalonicenzen. Hij zegt: "Want wie is onze hoop of blijdschap of erekrans voor onze Here Jezus in Zijn parousia, wie anders dan jullie?" Hier wordt het in de NBG-vertaling trouwens wel weer met 'erekrans' vertaald. Hier krijg je dezelfde gedachte. Dus straks... en ik geef toe, dat is een beetje het probleem dat ik hiermee heb: we hebben het over een toekomstige gebeurtenis. Mijn inschatting is dat het niet al te lang meer zal duren voordat dit werkelijkheid gaat worden. Maar hoe we ons dat precies moeten voorstellen? Ja, we hebben het over iets wat we nog niet hebben meegemaakt en de voorstelling die we er nu van hebben, zal straks ongetwijfeld overtroffen worden. We zullen dan zeggen: zo hadden we het ons echt niet ingedacht.

Maar goed, waar we het mee moeten doen, is wat de Schrift erover zegt. Paulus zegt: "Jullie Thessalonicenzen, net als de Filippenzen, vormen mijn blijdschap, maar ook mijn erekrans." Wanneer? In de parousia. Als de Heer straks tevoorschijn komt in Zijn aanwezigheid — want dat is wat parousia eigenlijk betekent. Wat gebeurt er dan? Het eerste wat er gebeurt, is dat degenen die dan nog levend zijn, de overlevenden, getransformeerd zullen worden en een nieuw lichaam krijgen. De overleden gelovigen zullen trouwens nog eerder opstaan. Maar samen zullen we de Heer tegemoet gaan. En wat er dan staat, is: we krijgen een nieuw lichaam, een lichaam van heerlijkheid. Maar dan zal meteen al blijken wat de Heer in ons leven heeft kunnen doen.

Daarom zegt Paulus ook: "Jullie Thessalonicenzen zijn mijn erekrans." Straks zal — ik zeg dan maar some way, somehow, ik weet niet precies hoe, al heb ik wel een vermoeden — ik denk heel letterlijk een erekrans zichtbaar zijn. Straks in de opstanding, wanneer we een nieuw lichaam blijken te hebben, zal blijken wat Hij in ons bestaan heeft kunnen doen. Want Paulus vraagt: "Wie is onze blijdschap of erekrans voor onze Here Jezus Christus in Zijn parousia? Wie anders dan jullie?" Dus de Thessalonicenzen zullen straks in de parousia Paulus' erekrans of aureool blijken te zijn. Ik moet voorzichtig zijn; ik wil niet meer zeggen dan wat de Schrift zegt. Maar in deze richting worden we wel gedrongen. Hier worden onze gedachten gevormd. Paulus zegt hier heel duidelijk: er is een erekrans en die wordt straks uitgedeeld. Dat heeft alles te maken met wat Hij door het lichaam heeft kunnen doen, en dat zal straks blijken. Paulus kijkt daar al naar uit. Hij zegt: straks wordt die erekrans toegekend en straks zal openbaar worden wat Hij via mij heeft gedaan en hoe Hij ook jullie heeft bereikt. Ik ga nog naar een andere Schriftplaats.

▶ 44:16 De Rechtvaardige Scheidsrechter en de Uitreiking ↑ hoofdstukken

Als laatste de derde tekst waar de erekrans wordt vermeld. Aan het einde van zijn leven zegt Paulus: "Ik heb de goede strijd gestreden." Hij spreekt hier opnieuw in de termen van een sport, van een atleet die een prestatie levert. Of liever gezegd: heeft geleverd, want de executie van Paulus stond voor de deur. Hij zegt: "Ik heb nu mijn loop, mijn wedloop, ten einde gebracht. Ik heb het geloof bewaard." Daar ging het allemaal om. In die strijd was het cruciaal om bij het geloof te blijven. Daarmee bedoelt Paulus ook dat het niet vermengd werd met eigen werken. Het gaat om het vertrouwen op Hem. Paulus zegt: "Dat heb ik mogen bewaren." Het gaat alleen maar om Hem, Zijn woord en de vervulling van Zijn belofte. Hij zegt: dat heb ik bewaard.

Hij vervolgt: "Voorts ligt voor mij gereed de erekrans van de rechtvaardigheid, welke te dien dage de Here, de rechtvaardige rechter, mij zal geven." Daar hebben we toch weer die rechter. Maar let op: het is hier niet de rechter zoals wij die kennen in de rechtszaal, in een juridische zetting. De rechter is hier de scheidsrechter die de prijzen uitreikt. Paulus zegt dat de erekrans van de rechtvaardigheid voor hem klaarligt. Daarin zal blijken wat de Heer heeft kunnen doen; hoe Hij Zijn woord heeft kunnen uitwerken in Paulus' leven. Dat zal straks openbaar worden. Te dien dage zal de Here, de rechtvaardige rechter, die krans geven, zoals de scheidsrechter na de wedloop op het podium de erekrans uitreikt.

Ik gaf zojuist al een hint in die richting: vroeger dacht ik bij het podium van Christus, de bêma, altijd aan een langdurige sessie waarin zou worden teruggeblikt op het leven. Inmiddels denk ik: nee, dit is geen langdurige sessie. Wat er gebeurt is dit: we staan op — de opstap — en we krijgen meteen een heerlijkheid toegekend. We ontvangen allemaal een nieuw lichaam, gelijkvormig aan het lichaam van Zijn heerlijkheid, maar daarin zal ook het aureool aanwezig zijn. Dat wil zeggen: de glorie van wat Hij hier op aarde in ons bestaan heeft gedaan. Dat was voor mij een heel nieuw zicht op de zaak.

Natuurlijk kun je erover speculeren hoe dat zal gaan. Bij welke gelegenheid komen we op dat podium en hoe lang moet je dan wachten? Is de een eerst aan de beurt of gaan we dat dan ook zien, wat de ander krijgt? We zullen een nieuw lichaam krijgen, een lichaam van heerlijkheid, en daarbij ook de erekrans waarin specifiek de glorie tot uiting komt van wat Hij heeft gedaan. Paulus zegt: "Ik zie daar zo naar uit!" Hij ziet uit naar dat aureool, de erekrans van de rechtvaardigheid. Die rechtvaardigheid is ook weer Zijn gerechtigheid; het is wat Hij doet. Die zal de Here, de rechtvaardige scheidsrechter in dit geval, aan hem geven.

Ik heb er nu niet eens zoveel woorden aan vuil gemaakt, maar het hele gangbare kerkelijke idee is dat wij straks bij de Grote Witte Troon staan en dat daar dan alles aan het licht zal komen, in de zin dat er ook straffen zullen worden uitgedeeld. Dat is hier totaal niet aan de orde. Het podium van Christus is helemaal niet een plaats waar gestraft wordt. Vandaar dat men bij de rechterstoel altijd denkt aan een beoordeling, een wegen van goed en kwaad om te straffen of te belonen, maar het idee is helemaal niet dat van een rechtszitting. Bovendien komt de Ecclesia helemaal niet bij de Grote Witte Troon; dat vindt pas plaats na de duizend jaren. Kortom, men gooit allerlei zittingen en gelegenheden op één hoop.

Dat geldt trouwens ook voor een andere gelegenheid, namelijk dat de Heer bij Zijn komst straks ook de volkeren zal scheiden. Hij zal zich gaan zetten op de troon van Zijn heerlijkheid en de schapen en de bokken van elkaar scheiden. Ook dat heeft er niets mee te maken. De rechterstoel heeft dus niets te maken met een rechter, maar met een scheidsrechter die bij die gelegenheid prijzen toekent. Paulus zegt daar trouwens bij: "Hij zal mij die geven, doch niet alleen mij, maar ook allen die Zijn verschijning hebben liefgehad." Dus ook hier geldt weer: het zijn niet onze werken, maar het uitzicht op Hem dat wordt bekroond. Dat is een prachtige beeldspraak.

▶ 50:32 Hemellichamen en Verschil in Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Laten we gaan naar een schriftgedeelte in 1 Korinthe 15. Daar heeft Paulus het over het lichaam van heerlijkheid dat we straks zullen krijgen, en hij maakt dat aan de hand van natuurlijke fenomenen duidelijk. Dat doet die broeder eigenlijk nooit anders; hij laat dingen uit de natuur zien. Hij begint met: "Jullie zullen zeggen: hoe gaat dat dan in zijn werk met de opstanding?" "Jullie dwazen," zegt hij dan. Hij zegt dat een boer toch niet anders doet – dat is althans hoe het in mijn gehoor klinkt – die stopt een zaadkorrel in de grond en na verloop van tijd komt daar iets heel anders uit tevoorschijn. De natuur laat gewoon zien hoe dat werkt met begraven en nieuw leven voortbrengen.

Maar dan zegt hij nog iets anders in vers 41 over de heerlijkheid. In een bepaalde vertaling staat 'glans', maar er staat letterlijk 'de heerlijkheid'. En dat heeft in de Bijbel ook altijd te maken met licht; trouwens, dat zie je hier helemaal. De heerlijkheid van de zon is anders dan die van de maan. Want wat is de heerlijkheid van de zon? Dat is toch licht. Nu zegt Paulus dat de heerlijkheid van de zon anders is dan de heerlijkheid van de maan of van de sterren. Verder zijn er hemellichamen die allemaal licht geven. Nou ja, ze geven licht of ze reflecteren licht, zoals de maan. Maar dat is allemaal heel verschillend in heerlijkheid, in helderheid, in kracht en in kleuren.

Elk lichtje, elk hemellichaam – ik moet dat even vasthouden – heeft zijn eigen glans, zijn eigen heerlijkheid. Het zijn allemaal hemellichamen en ze hebben allemaal heerlijkheid, jazeker, maar ze zijn wel allemaal anders. Dat zal dus ook bij het nieuwe lichaam gebeuren, want de ene ster verschilt van de ander in heerlijkheid. Ja, dat is heel evident. Venus en Jupiter zie je heel duidelijk, maar er zijn ook sterretjes die je nauwelijks met het blote oog ziet. Maar kijk er maar eens een keertje naar met een telescoop, dan zie je ook nog dat ze allemaal verschillende kleuren hebben. Allemaal zijn ze verschillend.

En, zegt Paulus, waarom zegt hij dat nou? Wat is het punt dat hij hier maakt? Nou, het punt dat hij maakt is dat die hemellichamen allemaal heerlijkheid hebben, maar dat ze verschillen in glorie, in heerlijkheid. En dan zegt hij in vers 42: "Zo is het ook met de opstanding van de doden." Dus in de opstanding ontvangen we allemaal een hemels lichaam; we zijn dan ook een hemellichaam. En we gaan allemaal stralen, allemaal glorie. Paulus zegt ook dat ons lichaam verheerlijkt zal worden in overeenstemming met het lichaam van Zijn heerlijkheid.

En niettemin is er verschil. Er zijn individuele verschillen en dat heeft alles te maken met de wijze waarop Hij ons gecreëerd heeft. Ieder mens is uniek – nou ja, dat is dan weer de overlap met wat Dirk vertelde – en dat geldt in de nieuwe schepping ook. Zo is het ook met de opstanding der doden. Dus bij de opstanding in de parousia krijgt ieder per direct een verheerlijkt lichaam, maar daar zijn gradaties in, er zijn verschillen in. De erekrans of dat aureool. Ik geloof inderdaad ook dat ons lichaam straks licht zal geven.

En als je dat niet wilt geloven, dan moet je dat maar eens aan Paulus vragen. Want die kwam er ooit mee in aanraking op de weg naar Damascus. Dat licht kan gedimd worden hoor, want op aarde verscheen de Heer aan de Emmaüsgangers en die hadden niks in de gaten. Maar dat neemt niet weg dat, als dat voluit schijnt, het oogverblindend is. Maar er is verschil. En straks bij de opstanding komen we op het podium. Dan wordt ons lichaam getransformeerd, onvoorstelbaar in heerlijkheid. Maar vindt daar ook de toekenning plaats van de erekrans? Dat aureool heeft alles te maken met wat Hij hier op aarde met ons en door ons heeft kunnen doen.

▶ 55:49 Overvloedig in het Werk Ván de Heer ↑ hoofdstukken

Dan heb ik nog een laatste schriftgedeelte, het laatste vers van 1 Korinthe 15. Ook in dit slotvers laat Paulus iets belangrijks zien. Hij zegt daar: "Daarom, mijn geliefde broeders, wordt standvastig, onwankelbaar." De Korinthiërs stonden wel in die boodschap, maar ze werden er gemakkelijk weer van afgedreven. Daarom roept Paulus hen op om standvastig te blijven; de interlineair zegt zelfs 'onverzettelijk'. Blijf daarin staan.

Het geweldige is dat het hier simpelweg over het Evangelie gaat. Het gaat over dat wat er gebeurt en wat God gaat doen. Het Evangelie vertelt niet over wat wij moeten doen; het vertelt wat Hij gedaan heeft, wat Hij doet en wat Hij zal doen. Blijf daarin staan. Mensen geloven daar vaak niet in; ze willen altijd dat we 'iets' met ons gedrag doen, dat er gewerkt moet worden. Ik hoor het iedere keer weer. Dat is zo godsdienstig. Maar weet u wat de Bijbel zegt? Het Evangelie zelf is een kracht Gods. Dat verandert een mens. Het geweldige is dat Hij dat doet door Zijn Woord, en dan gaat ook alle eer naar Hem.

Paulus zegt: word standvastig en onwankelbaar in dat Evangelie, in dat goede bericht. Wees te allen tijde overvloedig in het werk van de Heer. En nu kom ik nog een keer terug op waar ik in het begin al op zinspeelde: het is niet het werk vóór de Heer dat wordt beloond, maar het werk ván de Heer. Het grote verschil is dit: het werk voor de Heer is dat we zelf aan het jakkeren zijn en dingen doen. Dat 'jakkeren' leidt uiteindelijk tot 'janken', en dat is dan ook het resultaat. Het frustreert namelijk, want je doet het nooit goed genoeg. Dat is de ellende als je bezig bent met de gedachte dat je 'iets' moet doen; als je dan terugkijkt, zeg je: ik had eigenlijk nog meer moeten doen. Je bent nooit tevreden, het is nooit genoeg.

Het grote verschil met wat Hij doet, is dat het altijd goed is. Dan dank je en leef je uit genade. Wat Hij beloont, is wat Hij doet. Wees te allen tijde overvloedig in het werk van de Heer. Want als wij staan in dat wat Hij geeft en wat Hij gesproken heeft, dan gaat Hij overvloedig Zijn werk in en door ons doen. Paulus zegt dat ook even eerder in ditzelfde hoofdstuk: "Door de genade van God ben ik wat ik ben, en Zijn genade aan mij is niet tevergeefs geweest." Hij zegt dat hij meer heeft gearbeid dan alle andere apostelen, maar hij voegt er direct aan toe: "Doch niet ik, maar de genade van God die met mij is." Het kon niet eens anders; het was niet zijn prestatie. De Heer heeft hem simpelweg daarvoor gebruikt en ingezet. Zo werkt dat in het werk van de Heer, wetende dat uw arbeid niet vergeefs is in de Heer.

Hij bekroont op dat podium namelijk Zijn eigen werk. Daarom lees je ook in de Bijbel dat wanneer Hij straks komt, Hij Zijn loon met Zich meeneemt. Dat loon is bij Hem. Dat is niet ons loon, nee, dat is Zijn loon: dat wat Hij heeft verdiend. En dat gaat Hij aan ons geven. Mag ik daar nog één schriftplaats aan toevoegen? In Openbaring 4 vers 10 lees je over de vierentwintig ouderlingen, de eerstelingen. Daar zie je dat zij ook erekransen hebben, kronen. En wat doen ze? Ze doen die erekransen af en leggen ze voor Hem neer. Ze zeggen: "U hebt het ons gegeven, maar het is Uw werk." Het is totaal niets van onszelf; alles wat U door ons heen heeft gedaan, is Uw werk en daarom krijgt U daarvoor alle eer.

Dat is wat Hij beloont en bekroont. Daar ben ik heel erg blij mee, want ik denk daar zelf altijd te klein over — over wat Hij bij machte is te doen. Je raakt altijd teleurgesteld in dat wat je zelf teweegbrengt, maar zo werkt het bij Hem niet. Dat wilde ik vanmorgen heel graag met u delen, en dat heb ik bij dezen gedaan. Ik stel voor dat we nu een lied gaan zingen.