▶ 00:00 De Betekenis van de Titel Kurios: Bezitter en Eigenaar ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen, ook van mijn kant, vrienden. Wat goed elkaar hier weer eens te mogen treffen. Wij gaan het inderdaad hebben over dat Bijbelgedeelte wat zojuist is voorgelezen door Ed, al moet ik er meteen bij zeggen dat het meer een thematische overdenking is. Dat wil zeggen dat dit onderwerp aan de hand van verschillende Schriftgedeelten wordt bezien en besproken. Maar daarover straks nog iets meer.

De titel bevreemdt sommigen misschien een beetje, een beetje curieus zeg maar... maar dat woord heeft er dan weer helemaal niks mee te maken eigenlijk. Jezus Kurios. Feitelijk heeft Ed zojuist stiekem al even aangegeven wat de betekenis ervan is. Voor zover u dat nog niet wist: Jezus Kurios, dat laatste woord, is feitelijk een titel. Het maakt geen deel uit van de naam van de Heer — Zijn naam is immers Jezus — maar de titel die Hem is toegekend is die van Kurios. Dat is een Grieks woord, dat had u wellicht al begrepen. Op de dia ziet u de Nederlandse spelling of de wijze waarop wij dat opschrijven, en daarnaast ziet u de Griekse manier. Feitelijk verschilt dat niet eens zo heel erg veel; je herkent het eigenlijk vrij direct. U kunt dus beter Grieks lezen dan u misschien vermoedde.

In ieder geval, dat is dus dat woord Kurios. En zoals gezegd betekent dat woord eigenlijk ‘heer’. Maar dan? Want je zou feitelijk ook de vraag moeten stellen: wat bedoel je daar dan mee? Wat is een heer? Welnu, het woord heer betekent een eigenaar. Het is de mannelijke vorm daarvan: een bezitter. Iemand die iets dus bezit. Laat ik eens even de concordantie erop loslaten — een trefwoordenregister op de Bijbel — en dan zie je bijvoorbeeld dat het woordje Kurios gebruikt wordt voor ‘een heer van’, de eigenaar of een bezitter, afhankelijk van de vertaling die je raadpleegt. Je kunt in het bezit zijn van een ezel, of een ezelsveulen; daarover gaat het in die geschiedenis. Maar dan ben je een heer, oftewel de eigenaar. In de meeste vertalingen wordt het in zo’n zin inderdaad weergegeven met ‘de eigenaar’. Dat is wat het woordje Kurios dus betekent: je bezit iets.

Dat geldt ook voor een huis, en daarvan kennen wij nog de staande uitdrukking ‘de heer des huizes’. Dat is heel grappig, want het Engelse woord daarvoor is feitelijk ‘husband’. De aardigheid daarvan is dat husband tegenwoordig de echtgenoot betekent, maar als je het heel letterlijk neemt, is ‘hus’ uiteraard huis en dat andere deel heeft te maken met een binding of band. Iemand die een huis bezit, die heeft een bijzondere band, namelijk als bezitter van het huis. Vandaar dus de heer. Dat is niet erg feministisch, dat weet ik direct, en sommige mensen zullen zich daar misschien een beetje aan ergeren. Het zij zo, maar in 1 Petrus 3 lees je over Sarah. Sarah had eerbied voor haar man en zij noemde hem ‘heer’. Gewoon de heer van het huis, de husband dus eigenlijk. Feitelijk is de heer van het huis niet alleen de heer in de zin van degene die dat huis bezit in de meest fysieke zin van het woord, maar ook het huis in de zin van de familie. ‘Ik en mijn huis, mijn familie, mijn gezin zullen de HEERE dienen.’ Zo in die betekenis dan.

Hoe dan ook, het kan dus ook je bezit zijn: een huis of een wijngaard, de heer van de wijngaard. Dat is iets wat wij nu niet meer zo kennen. Maar je kunt ook iemand bezitten en dan ben je dus ook heer, maar dan is dat wat je bezit je slaaf. Dat fenomeen kennen we niet meer zo. Misschien voelen we het wel een beetje zo aan als je in dienst bent van een werkgever, maar dan is die werkgever niet jouw heer. Die bezit jou niet; je verhuurt je alleen maar voor een x-tijd aan zo iemand, maar je bent niet het bezit daarvan. Een slaaf is echter 24/7 het bezit van zijn heer. Dat is trouwens niet per definitie een hele slechte positie; dat hangt er maar net vanaf wie je heer is natuurlijk. Wij hebben het idee dat een slaaf per definitie altijd een heel slechte positie heeft, maar ik weet zeker dat bijvoorbeeld de apostel Paulus daar heel anders over dacht. Hij introduceert zich heel vaak met trots — of dankbare trots moet ik misschien zeggen — als ‘Paulus, slaaf van God’ of ‘slaaf van de Heer Jezus Christus’. Dat is uiteraard niet minderwaardig, integendeel.

Aangezien dat de betekenis is — je kunt een ezel bezitten, een huis, een wijngaard, een slaaf, noem maar op — is het ook een aanspreektitel. Kurios is feitelijk wat wij nog kennen wanneer wij spreken over ‘mijn heer’ of ‘meneer’. Dat is een aanspreektitel. Als je een stad bezit, dan ben je een stadhouder. Zo iemand wordt ook — en ik geef bij alle voorbeelden de bonnetjes erbij voor degenen die een beetje achterdochtig of kritisch zijn, zodat je het kunt nazoeken — een Kurios genoemd. Een stadhouder is feitelijk ook een heer: gewoon iemand die het bezit heeft van een stad. Interessant is ook dat het woord Kurios in de dagen van het Nieuwe Testament vooral een aanduiding was die aan de Caesar, aan de keizer, werd toegekend. Dat is ook vrij logisch, want een keizer bezit gewoon dat hele rijk. Hij is daar heer en meester van; hij gaat daarover, het is van hem.

Als je het helemaal op de keper beschouwt — en dat is een heel fundamentele Bijbelse gedachte — is de titel Heer, Kurios, op God Zelf van toepassing: de Heer uw God. Dat is trouwens wel een eigenaardig fenomeen, want in de Septuagint, de Griekse vertaling van het Oude Testament, wordt de Godsnaam weergegeven met Kurios. Feitelijk doen Joden dat nu nog steeds uit eerbied voor de naam van God, die ze niet zomaar op de lippen willen nemen. Daarom vervangen ze de Godsnaam door ‘Heer’. Al die Joden die in de dagen van het Nieuwe Testament in het buitenland woonden, hadden Grieks als voertaal en ook zij werden bediend met een Griekse vertaling van wat wij het Oude Testament noemen, de Tenach. Zij lazen dan de Godsnaam, maar zij spraken ‘Kurios’ uit. Wat strikt genomen niet correct is. Kijk, ik zei al: Yahweh is een naam, maar Kurios is een titel, een heer.

Maar voordat we de Septuagint nu lastigvallen of de vertalers verwijten maken: dat doen wij feitelijk in onze vertalingen ook. In de gewone gangbare vertalingen van onze Bijbels, van de NBG of een Statenvertaling — er zijn uitzonderingen — geven de meeste vertalers de Godsnaam gewoon weer met ‘HEERE’. U zegt: ‘Ja, maar wel met kapitaalletters.’ Dat is inderdaad een fenomeen, dat verschil tussen grote en kleine letters. Dat kennen wij in onze taal, maar dat was in de dagen van het Nieuwe Testament in ieder geval nog niet aan de orde. Dus wij spreken ook over Heer als de Godsnaam. Maar wat daarmee gezegd is, laten we even het oordeel...

Laten we dat maar eventjes aan de kant zetten gewoon. We stellen vast dat de Godsnaam wordt weergegeven met kurios in het Grieks. En laten we wel wezen: in het Nieuwe Testament wordt dat ook overgenomen. De aardigheid is bijvoorbeeld dat als de schrijvers van het Nieuwe Testament een citaat geven uit het Oude Testament, zij dat doen aan de hand van de toen beschikbare Griekse vertaling en zij dat dus ook vertalen met kurios. Er zijn op zich dus wel goede argumenten voor te geven.

Hoe dan ook, dat is de betekenis van kurios. Zodat als je de Bijbel leest, de titel kurios uiteindelijk ten diepste vooral van toepassing is op God Zelf. En waarom? Wel, hoe staat het in 1 Korinthiërs 10? Dat wordt dan weer aangehaald uit de Psalmen: "De aarde is van de Heer en alles wat erin is, en haar volheid." Daarmee is aangegeven wat kurios betekent: het is van Hem. Noem maar eens iets wat niet van Hem is.

De meest fundamentele reden die je daarvoor kunt geven is simpelweg dat het van Hem is omdat Hij het bedacht en gemaakt heeft. Hij beschikt er ook over. Feitelijk is dat op zich al een geweldige blijde tijding, want het betekent dat Degene die deze wereld bedacht heeft, daarover beschikt. Er is geen ander, er is er maar één, en dus is er ook niets en niemand die Hem kan weerhouden om Zijn doel te bereiken. Dat gaat Hij allemaal realiseren. Waarom? Hij is Heer, daarom is Hij de kurios. Maar nu ga ik u daar iets bij vertellen.

▶ 11:54 De Gekruisigde Jezus Door God tot Heer Gemaakt ↑ hoofdstukken

Het mag dan in de meest fundamentele zin van toepassing zijn op God Zelf, maar Hij, God, heeft deze titel gegeven aan één iemand. Gegeven aan iemand. Laten we meteen maar eens even naar het Bijbelgedeelte gaan waar we zojuist uit lazen, namelijk Handelingen 2. Daarin is Petrus aan het woord op de Pinksterdag. Je leest daar dat hij zo voor de vuist weg een heel betoog houdt. Er waren wonderlijke verschijnselen te zien en te horen geweest van dat talenwonder en die tongen als van vuur. Er was een hele menigte samengedromd en dan is het Petrus die opstaat en gaat vertellen van hoe en wat. Wat daar vijftig dagen geleden had plaatsgevonden, namelijk dat de Jezus die zij kort tevoren hadden gekruisigd, door God is opgewekt uit de doden.

Wat hij daarbij ook nog zegt, en vooral benadrukt, is dat dat gebeurd is in overeenstemming met het plan van God en ook met wat voorzegd was. Hij haalt de Psalmen aan en allerlei andere Schriftgedeelten om te laten zien: dit is wat in onze eigen boeken is voorzegd. Uiteindelijk trekt hij dan zijn conclusie en dan zijn we aangekomen bij vers 36. Dat zie je meteen al aan het begin van de zin, dat het een conclusie betreft. "Dus moet ook het ganse huis van Israël zeker weten..." Hij had de bonnetjes erbij geleverd, hij had bewijs geleverd. Trouwens, zij waren allemaal min of meer ooggetuigen van de dingen die hadden plaatsgevonden. In ieder geval van dat wonder wat daar zojuist op die vijftigste dag had plaatsgevonden, wat trouwens ook profetisch was.

Maar Petrus zegt: nu moeten jullie allemaal weten, jullie in de eerste plaats, het huis van Israël. Want God heeft weliswaar de volkeren op het oog — ik kom daar straks op terug — maar eerst het huis van Israël. Want via hen gaat God de rest zegenen. "Dus moet ook het ganse huis van Israël zeker weten dat God Hem en tot Heer en tot Christus gemaakt heeft, deze Jezus die jullie gekruisigd hebben." En zo’n zin moet je goed lezen. Kijk, aan de ene kant heb je daar dus het feit wat nog niet eens twee maanden daarvoor had plaatsgevonden, namelijk dat het volk Jezus had gekruisigd. Of zo u wilt: het volk had Jezus overgeleverd om te worden gekruisigd. Zodat ook de volkeren niet vrijuit gaan; de stadhouder en de Romeinen waren daar net zo goed schuldig aan. Maar goed, het was op initiatief van het volk. Jullie, zegt Petrus ook, jullie hebben Yeshua — Yahweh is Redder — gekruisigd.

Hij zegt: maar wat jullie nu moeten weten... In feite wisten zij dat andere ook wel, ze hadden daar zelf een aandeel aan gehad. Wat ze niet wisten, of niet wilden weten zo u wilt, maar wat nu in ieder geval publiekelijk aan hen bekendgemaakt wordt, is dat God de Jezus die zij hadden gekruisigd tot Heer en tot Christus heeft gemaakt. Of tot Messias. Christus is de Griekse vorm; Messias of Mashiach is de wijze waarop de Joden dat dan benoemen. De Gezalfde, de beloofde Gezalfde welteverstaan.

Het is een opmerkelijke tegenstelling, maar wat er nu vooral van belang is, is dat God de Jezus die hier op aarde rondwandelde en door het volk was gekruisigd, heeft verhoogd en een titel heeft toegekend. En wel de hoogste titel die maar denkbaar is, namelijk die van Heer en die van Christus. De Messias van Israël in de eerste plaats, maar ook Heer van allen. Het volk heeft hun eigen Messias, of Hij die de Messias zou zijn, gedood, maar God heeft Hem ten derde dage opgewekt uit de doden. En het graf was leeg, dat konden ze ook allemaal weten. Het verhaal zong toen al rond dat de discipelen Hem gestolen hadden enzovoorts, maar nu stond daar het hele gezelschap. "Wij zijn allen getuigen," zegt Petrus nog. Unaniem was daar het getuigenis: Hij is opgewekt uit de doden en wij hebben Hem met onze eigen ogen gezien. Hij is als Eersteling, op de dag van de eerstelingsgarve trouwens, opgewekt door God uit de doden. Daarmee is Hij tot Heer van alles gemaakt. De Heer, de Eersteling en daarmee ook de Bezitter van alles. Heer, Hij is Kurios.

Dat is dus de positie die Hij sinds Zijn opstanding inneemt. Feitelijk is het wat prematuur als je in de evangeliën leest dat Hij al Christus genoemd wordt of Heer. Hij zou het worden. In type was het ook al uitgedrukt, bijvoorbeeld in Zijn doop in de Jordaan, maar Hij is door God tot Heer en tot Christus gemaakt in en sinds Zijn opstanding uit de doden. God heeft Hem opgewekt. Dus wie is die Jezus die zij hadden gekruisigd? Nou, Hij is Heer. En ja, dat moest Israël weten.

▶ 18:24 Geen Aanbod maar een Feit: Jezus Is Heer van Allen ↑ hoofdstukken

Maar ik zal u vertellen: niet alleen Israël. Want we gaan nu naar Handelingen 10. Overigens, waar we het nu over hebben – en in feite heb ik het al gezegd – dit is niet een boodschap die alleen Paulus daar onder de natiën ging vertellen. Dit is universeel. Dat wil zeggen: de apostelen in hun algemeenheid hebben dit betuigd. Inderdaad, eerst en primair aan Israël. Het was Petrus die aan het woord was in Handelingen 2, maar in Handelingen 10 lezen we dat Petrus naar het huis van Cornelius was gegaan, een Romein. Dat gaf nogal wat voeten in de aarde. Cornelius was weliswaar een godvrezend man, maar toch. Ik laat de hele voorgeschiedenis nu even voor wat die is, maar op een gegeven ogenblik neemt Petrus het woord en begint te vertellen.

Hij zegt – en ik val midden in de zin, in Handelingen 10 vers 36: "naar het woord, in overeenstemming met het woord dat God heeft doen brengen aan de zonen van Israël om vrede te evangeliseren." Zo staat het er letterlijk. Als ik het schuingedrukt heb staan, dan geef ik daarmee aan dat ik een beetje afwijk van de gangbare vertaling. "Om vrede te evangeliseren door Jezus Christus." En dan zegt Petrus erbij: "Deze is aller Heer." Oftewel: Hij is Heer van allen.

Het idee hier is vooral: Hij is in het huis van Cornelius. Het huis van Israël moest zeker weten dat God Hem tot Heer gemaakt heeft, maar vergis je niet, Hij is Heer van allen. Dus ook van die Romeinen die daar in huis waren. Dit is buitengewoon belangrijk. De proclamatie is: Jezus is Heer. Vaak wordt dat versmald en wordt het in feite weer voorwaardelijk gemaakt: "Hij wil je Heer zijn" of "Als jij Hem aanneemt, dan wordt Hij jouw Heer." Niks ervan! In feite is dat een ontkrachting van wat er juist verteld wordt. Hij is Heer van allen. Tegen wie je ook tegenkomt, al die miljarden mensen, of ze nu begraven zijn of dat ze nog leven: je kunt het ze allemaal vertellen. Of ze het nu geloven of niet, God is hun Schepper, maar Jezus is ook hun Heer. Van iedereen. Dat betekent dat Hij jouw eigenaar is. Jij bent dus ook Zijn bezit.

Ik ben grootgeworden met de Heidelberger Catechismus. Dat begint met Zondag 1. Er zijn 52 zondagen en de eerste zondag is een heel beroemd leerstuk. De vraag luidt – het is een vraag-en-antwoordspel, tussen aanhalingstekens: "Wat is uw enige troost in leven en in sterven?" Dan is het antwoord, en ik weet zeker dat er hier mensen zijn die dit zo kunnen aanvullen – nee, ik ga geen steekproef doen – maar die weten hoe het antwoord luidt: "Dat ik niet van mijzelf, maar het eigendom ben van Jezus Christus." Ik heb het even wat moderner geformuleerd dan het oud-Nederlands, maar daar komt het op neer.

Vanuit mijn achtergrond was het zo dat het een heel proces was om erachter te komen of Jezus werkelijk jouw Heer was. Dat is een vraag waar je eigenlijk je hele leven mee zit: "Is Jezus al jouw Heer?" Trouwens, ook in evangelische kringen stelt men de vraag: "Is Jezus al jouw Heer?" Maar waar men in de christelijke traditie, reformatorisch of evangelisch, een vraagteken zet, daar zet de Schrift en het getuigenis van de Bijbel juist een uitroepteken. Hij is jouw Heer, dat hoeft helemaal geen vraag te zijn. De vraag is: geloof je het? Je kunt er trouwens niets aan doen hoor. Sterker nog, als je er iets aan doet, dan geef je daarmee te kennen dat je niet gelooft.

Ik bedoel: het regent nu. Wat moet ik daarmee doen? Daar kun je niets mee doen, dat is gewoon een feit. Als u hier gewoon in de zaal zit, maakt het ook niet zoveel uit, maar zo'n feit kan een groot effect hebben. Stel dat ik tegen u zeg: "Voor half twaalf valt het dak van deze zaal naar beneden." Dat is een mededeling. Als ik dat zeg en u zegt: "Ik geloof het", maar u blijft hier zitten, dan denk ik dat u niet echt gelooft wat ik zeg. Wat ik ermee wil zeggen is: als je het gelooft, dan heeft het een uitwerking. Maar de mededeling zelf is gewoon wat zij is. Of je het nu leuk vindt of niet, of je het aanneemt of niet – je gelooft het, of je gelooft het natuurlijk niet. Maar je kunt het alleen maar geloven. Verder niets.

Dat is eigenlijk ook de essentie van een blijde tijding, van een bericht. Wat kun je met een bericht? Kijk, bij een opdracht word je aan het werk gezet. Dan moet je dit of dat doen, met voorwaarden als: "als je zus of zo doet". Maar hier niet. Hij is aller Heer. Hij is jouw Heer. Je bent van Hem. Je bent trouwens gekocht en betaald; er is een hoge prijs voor je betaald. Want Hij is gestorven, en dat is de prijs die Hij betaald heeft. Hij is aller Heer. Dat is een vaststelling, geen aanbod. We gaan even verder.

▶ 24:50 Met de Mond Belijden en met het Hart Geloven ↑ hoofdstukken

Romeinen 10 is een belangrijke tekst in dit verband. Hij had ook voorgelezen kunnen worden, maar goed, soms moeten er keuzes worden gemaakt. Romeinen 10 vers 9 mag echter absoluut niet ontbreken. In dat vers staat: "Want indien u met uw mond belijdt dat Jezus Heer is."

Dat woord 'belijden' is trouwens wel aardig. Eigenlijk ligt het heel erg voor de hand, maar in het Grieks is dat woord homologeo. Als je dat ontleedt, dan betekent het deel homo dat het te maken heeft met 'hetzelfde' en het andere deel van het woord heeft te maken met 'zeggen' of 'uitspreken'. Belijden wil dus eigenlijk zeggen dat wanneer je iets belijdt, je iets nazegt. Je stemt ermee in, want je spreekt het na; je zegt hetzelfde. Dat is wat belijden is. Belijden is dus niet creatief zijn in de zin dat je zelf iets bedenkt. Nee, je zegt hetzelfde. Je bent eigenlijk een papegaai, om het zo maar te zeggen. Het is misschien niet zo’n goede vergelijking, maar u begrijpt wat ik bedoel.

Belijden doe je per definitie met je mond – al kun je het natuurlijk ook opschrijven. Maar belijden is wat Paulus hier zegt: "Indien u met uw mond belijdt dat Jezus Heer is." Dat is ook wat een gelovige typeert. Kijk, ongelovigen, de mensen in de wereld, hebben het – áls ze het er al over hebben – over Jezus. Want ja, weten zij veel. Ze hebben het dan over iemand die al dan niet historisch is, die hier op aarde geleefd heeft en die gestorven is. That's it.

Maar wij weten dat God Hem drie dagen later tot Heer en tot Christus gemaakt heeft. En dat belijden wij. Daarom noemen wij Hem ook Heer. Wij zeggen niet zomaar "Jezus". Ja, ik weet dat een heleboel mensen dat wel doen, en ik stoor me er altijd aan. Vooral als je weet dat Hij Heer is, belijd Hem dan ook als Heer! Hij is niet zomaar Jezus; dan heb je echt een update nodig hoor. Want Hij is namelijk niet meer alleen de Gekruisigde; Hij is door God tot Heer gemaakt. Een gelovige belijdt dat dankbaar en noemt Hem dus ook Heer. Hij is mijn Heer. Dat is de eer die je Hem ook geeft, eigenlijk moet ik zeggen. Je stemt in met de eer die God Hem heeft gegeven. Dat is het belijden.

▶ 27:46 Waarom Jezus Onze Heer Is en Niet Onze Koning ↑ hoofdstukken

Overigens zit daar nog iets aan vast: Hij is onze Heer, maar je leest nooit dat Hij onze Koning is. Nu zegt u misschien: "Ja, maar in een heleboel liederen wordt dat wel zo gezegd." Dat is waar, maar je vindt het niet terug in de brieven van het Nieuwe Testament en zeker ook niet bij Paulus. Kijk het maar na. Hij zegt nooit: "Jezus, onze Koning." Nee, Hij is onze Heer. In de theologie of in het kerkelijk spraakgebruik heeft men het vaak over Jezus als de "Koning der kerk". Het woord 'kerk' komt trouwens van kuriakē, en dat betekent ook "van de Heer", maar dat even terzijde.

In ieder geval is Jezus niet onze Koning. Kijk, Jezus is wel Koning. Wat dacht je wat? Hij is de Koning; Nathanael zei het al ooit: Hij is de Koning van Israël. En niet alleen van Israël, want straks zal Hij blijken de Koning van alle volkeren te zijn. Ed heeft zojuist gelezen uit Handelingen 2 dat David al geprofeteerd heeft dat iemand uit zijn lendenen op zijn troon zou zitten. Daar in Jeruzalem zal Hij heersen over Israël en over de volkerwereld wereldwijd. In feite is die term vooral gereserveerd voor de toekomst, wanneer Hij daadwerkelijk zal regeren. Israël, het volk, maar ook de volkeren zullen Hem dan aanduiden als Koning.

Maar wij vandaag staan in een andere relatie tot Hem. Natuurlijk is Hij ook onze Heer; Hij is de Eerste. Hoe zegt Paulus dat? Hij is de Eerstgeborene onder vele broeders. Dat wil zeggen dat we broeders van Hem zijn, maar Hij is de Eerstgeborene en heeft in de hiërarchie de hoogste positie. Maar niet die van Koning. Als het gaat om de ekklesia — dat wat God zich vandaag verzamelt — dan is Hij het Hoofd. Wij gelovigen die Hem nu als Heer belijden, zijn Zijn lichaam. In feite zijn wij dus niet de onderdanen van de Koning; nee, wij maken deel uit van het lichaam van de Koning Zelf. Die ekklesia is een volksvergadering die bestemd is voor de troon om samen met Hem te regeren. Dus Hij is inderdaad Heer, in de zin van ons Hoofd. Koning is een relatie die te maken heeft met de toekomst, met Israël en met de volkeren. Ik vond het toch wel even van belang om dat te onderstrepen, want ik denk dat daar veel misverstanden over zijn.

Ik ben nog steeds bij Romeinen 10 vers 9. Daar staat dus dit: "Want indien u met uw mond belijdt dat Jezus Heer is en met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt..." Daarmee is gezegd: Jezus was dood en werd door God opgewekt, en daarom is Hij ook Heer. In feite, als je met je mond belijdt dat Hij Heer is, dan geef je daarmee te kennen dat je met je hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt. Dat loopt parallel, want juist omdat Hij door God is opgewekt, is Hem de titel Heer gegeven. Dat is wat wij belijden. Paulus zegt dat je belijdt met de mond; je komt ervoor uit. Maar je gelooft met je hart; je vertrouwt Hem. Dat is wat geloven is, en dat doe je met je hart.

Trouwens, nu ga ik misschien iets onaardigs zeggen, maar je kunt dit alleen maar van harte geloven als je inderdaad accepteert dat Hij ooit drie dagen dood was en dat God Hem heeft opgewekt. Het hele verhaal dat ons altijd vanuit de christelijke traditie is verteld — dat Hij de tweede persoon van de godheid is, of "God de Zoon" — is een valstrik, want het voorkomt dat je nog bij het Evangelie terechtkomt. Het Evangelie is namelijk: God heeft Hem opgewekt. Maar als je gelooft dat Jezus God de Zoon was, eigenlijk ook een God — wat sowieso in tegenspraak is met de waarheid dat er maar één God is — dan was Hij dus niet echt dood. Want ja, God kan niet sterven. Dat is trouwens ook wat algemeen gezegd wordt: Jezus was niet echt dood. En bovendien hoefde Hij dan ook niet door God te worden opgewekt als Hij zelf God was. Daarom zingt men ook: "Hij stond op uit eigen kracht." Maar weet u, als je dat denkt, kun je dus nooit van harte geloven dat God Hem uit de doden heeft opgewekt. Je kan het misschien wel met de mond belijden, maar dat is gewoon een witwaspraktijk. Dan strijk je iets glad wat je niet echt van harte gelooft. Wat Paulus hier in één zinnetje aangeeft, is zo basaal, maar we moeten dit inderdaad nemen zoals het er staat.

Ik lees nog even door: "Want indien u met uw mond belijdt dat Jezus Heer is en met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult u gered worden." Sommige mensen zeggen dat dit een beperking is, maar "indien" is geen beperking. Het wijst aan en stelt vast hoe God redt, namelijk door hartelijk geloof en het belijden van Zijn naam. Een beperking zou het zijn als niet iedereen dat zou gaan doen. Maar ik ga u vertellen — ik ga het straks lezen — dat iedereen tot die erkenning zal komen. Het is dus geen beperking en feitelijk ook geen voorwaarde. God zegt: "Ik red." En hoe red ik? Wel, door het gelovig aanroepen van de Naam. Dat is de wijze waarop ik red, maar ik red sowieso iedereen. Waarom? Nou, Hij is Heer van iedereen. Iedereen is gekocht en betaald, daarom.

Ik lees een paar verzen verder in ditzelfde hoofdstuk, in vers 11. Daar zegt Paulus — en net als Petrus in Handelingen 2 citeert hij er lustig op los: "Immers het schriftwoord zegt: wie op Hem vertrouwt (of: wie op Hem zijn geloof bouwt), zal niet beschaamd uitkomen." Dat gaat over die "Hem", dat is Jezus Kurios. Het geweldige van de waarheid dat Hij Heer is, betekent: ik ben van Hem, u bent van Hem, iedereen hier is van Hem. En al die mensen die hier buiten zijn — en dat zijn de meesten — zijn ook allemaal van Hem. Iedereen is gekocht en betaald. Iedereen is Zijn eigendom, maar het geweldige is: als je op Hem je geloof vestigt of op Hem vertrouwt, dan kom je nooit beschaamd uit. Weet u waarom niet? Hij is jouw Heer, en dat betekent dat Hij voor je zorgt. Als ik iets bezit... vorige week heb ik deze Bijbel gekocht. Dit is mijn bezit. Het is Zijn Woord, dat weet ik wel, maar deze Bijbel is mijn bezit en daar zorg ik voor. Als je weet dat Hij Heer is van elk mensenkind — Hij is aller Heer — dan betekent dat dat we voor Zijn rekening zijn. Hij zorgt en staat garant voor Zijn eigendom. Dat is het mooie: als je weet en erkent dat je Zijn eigendom bent, hoef je je geen zorgen te maken, want Hij zorgt voor mij. Waarom? Omdat Hij mijn Heer is.

Er is niets... geef toe, voordat het kwartje helemaal valt, kan dat soms jaren duren. Soms zijn we aan het eind van ons leven en er nog niet helemaal achter. Maar de waarheid staat al op voorhand vast. Eigenlijk zou je het jezelf niet moeten aandoen om het rendement van deze geweldige waarheid niet te beleven. Hij is mijn Heer! Dus je staat op en zegt: "Dank U wel. U bent mijn Heer, ik ben van U. Ik ben benieuwd wat U vandaag in en door mij gaat doen." Heb je dan geen zorg? Hoezo? Wat moet ik doen om Hem tevreden te stellen, of hoe kan Hij mijn Heer worden? Hij is mijn Heer, en ik dank Hem daarvoor. Dat is eigenlijk wat belijden ook is.

Je dankt dat Hij mijn Heer is, en Hij zorgt voor mij. En daarom hoef je je ook nooit zorgen te maken. Dat zegt Paulus ook: wees in geen ding bezorgd en verblijd je te allen tijde in de Heer. Een heleboel mensen zeggen wel van: ja, Hij is je Redder. Maar ik heb zo vaak zulke predicaties gehoord, overal trouwens. Ja, ik ben nog wel in kerken en kringen geweest, echt wel. Maar zo vaak van die predicaties waarbij dan het verhaal verteld wordt van: ja, Jezus is jouw Redder, dat is geweldig, maar Hij is ook jouw Heer. En dan was het altijd zo: denk erom, Hij is ook je Heer!

Maar weet u, het feit dat Hij je Heer is, is juist een bron van vreugde. Dat is niet van: ja, maar Hij is ook je Heer en nou hangt er ook nog een prijskaartje aan. Dat prijskaartje is al lang betaald, mensen! Hij is mijn Heer en dat betekent dat ik voor Zijn rekening ben. En Hij zorgt voor mij en geeft alles wat ik nodig heb. Voilà. En als je op Hem vertrouwt... vertrouw nou maar gewoon op Hem. Waarom? Nou, dan kom je er never nooit beschaamd mee uit. Op het moment dat je zegt van: nou ja, ik ga er zelf ook wat aan doen, wedden dat je aan het eind van de dag, of waarschijnlijk al veel eerder, zwaar gefrustreerd bent? Dan zeg je: goh, ik ben mezelf toch weer tegengevallen. Weet je hoe dat komt dat je jezelf tegenvalt? Je had verwachtingen van jezelf. Als je gewoon op Hem je vertrouwen stelt, dan kom je nooit bedrogen uit.

Paulus zegt nog even verder, want ik moet ook verder natuurlijk, anders gaat u zich zorgen maken over uw tijd: "Want er is geen onderscheid." Al wie op Hem vertrouwt, zal niet beschaamd uitkomen. Hoezo? Nou, want er is geen onderscheid tussen Jood en Griek. Hoeveel onderscheid er ook mag zijn tussen Jood en Griek – want God heeft een speciaal plan met het volk, dat mag waar wezen – maar als het hierom gaat, de wijze waarop God redt, is er geen enkel onderscheid. Deze waarheid is een universeel principe. Immers, zegt Paulus, één en dezelfde is Heer van allen.

Petrus zei dat in het huis van Cornelius, en hier zegt Paulus het ook. En niet, zoals sommige vertalingen zeggen, Hij is heer "voor" allen of heer "over" allen, maar Hij is Heer van allen. Ook dat is dus een vaststelling. Dat is niet een cadeau in de zin van: ik neem Jezus als mijn Heer aan en nu is Hij mijn Heer. Nee, het is geen cadeau dat je moet aannemen, maar een feit dat we zouden geloven. "Hij is mijn Heer"? Nee, Hij is Heer, en dus ook mijn Heer. Sommige mensen hebben zelfs dat nog weer zo beperkt, want het gaat erom dat Hij mijn Heer is. Nee, Hij is Heer, gewoon zonder limits en dus van allen. Dat is een gelovige: iemand die zegt dat Hij Heer is, namelijk Allerheer.

Hij is Heer van allen, rijk voor allen die Hem aanroepen. Moet u even opletten trouwens: de eerste "allen" is absoluut. Hij is Heer van allen. Dat tweede "allen" is relatief. Hij is namelijk rijk voor allen die Hem aanroepen. De rijkdom van het feit dat Hij Heer is, komt pas tot je uiteraard als je het ook gelooft. Het evangelie – dat zegt Paulus in Romeinen 1 trouwens – het evangelie is een kracht Gods, power voor eenieder die het gelooft. Niet die werkt, maar die erop vertrouwt. En als je een beroep doet op wie Hij is, daar kom je nooit beschaamd mee uit. Geweldig toch? Oké, nog een schriftgedeelte, ik heb er vijf.

▶ 42:48 Heer van Doden en Levenden ↑ hoofdstukken

Romeinen 14 wil ik ook nog even noemen, als we dan toch in de Romeinenbrief zijn. Daar zegt Paulus iets dat heel kernachtig is: "Want hiertoe stierf Christus en werd Hij levend." Want die twee horen bij elkaar; Hij stierf juist om levend gemaakt te kunnen worden. Dat is toch niet zo moeilijk, hè? Waarom stierf Hij? Nou, om te kunnen opstaan uit de doden. En Hij werd levend, opdat Hij én van doden én van levenden Heer zou zijn.

Ook hier weer: Hij is Heer van allen. Ongeacht of je nou dood bent of levend. Als je dood bent, dan ben je dood, ja. Maar Hij is toch jouw Heer. En weet u wat dat betekent? Dat Hij je weer levend gaat maken, want Hij is Heer. Hij is de Eersteling uit de doden; Hij gaat allen levend maken. Ieder in zijn eigen rangorde, allemaal tot Zijn dienst, maar Hij gaat allen levend maken.

Hij is Heer van doden en van levenden, en dat betekent dat Hij alles en iedereen tot bestemming gaat brengen. Waarom? Omdat Hij Heer is! Ziet u wat een geweldige impact deze waarheid heeft? Ik bedoel, Jezus Kurios zijn twee woorden, maar alles zit erin. Het hele evangelie.

▶ 44:11 Een Universeel Halleluja: Elke Tong Zal van Harte Belijden ↑ hoofdstukken

Nou, en dan heb ik er nog één: Filippi 2. Dat is de laatste waar ik u nog mee naartoe wil nemen. Ook daar val ik weer midden in de passage; deze is erg bekend, maar moet in dit verband zeker genoemd worden. Al was het maar omdat ik er zojuist al even op zinspeelde. Het voorafgaande ging over de gezindheid van Christus Jezus, die Zichzelf vernederde en gehoorzaam werd tot de dood – ja, tot de dood van het kruis. En dan begint vers 9: "Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd." Hij heeft Zich tot de uiterste maat vernederd en is gehoorzaam geworden tot de dood van het kruis; die gehoorzaamheid verging niet. En daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam boven alle namen geschonken. Dat is het grote verschil met God: God bezit alles, maar Jezus heeft Hij uit de doden opgewekt en Hem die naam en titels gegeven, ook in genade.

Waarom heeft Hij dat gedaan? Opdat in de naam van Jezus... U zegt misschien: "Hè, maar hier wordt Hij geen Heer genoemd." Nou, dan zeg ik: "Even geduld", want in het volgende vers wel. Bovendien gaat het hier nu ook om de naam. Opdat in de naam van Jezus... Ik zei al: Heer is feitelijk geen naam, dat is een titel. Wat betekent de naam Jezus dan? Yahweh redt! Wie? Nou, zonder grenzen, zonder limiet. Hij redt. Opdat in de naam van Jezus Yahweh redt. Hoe redt Yahweh? Door Hem aan wie Hij de naam boven alle naam gegeven heeft. Opdat in de naam van Jezus zich alle knie zou buigen. Er staat letterlijk – ik volg daar misschien een beetje al te letterlijk het Grieks – van hemelsen, van op-aardsen (dat zijn u en ik dus, wij zijn hier op aarde) en van onder-aardsen. Meer smaken zijn er volgens mij niet: daar, hier en hieronder. Kortom: universeel. Hemelsen, aardsen en wat onder de aarde is: alles. Alles zal in de naam van Jezus... allen zullen in de naam van Jezus hun knieën gaan buigen. Iedereen.

En dan staat er nog bij in vers 11: "En alle tong zou belijden..." Over dat woord hadden we het al, hè? Dat was in Romeinen 10. Maar hier staat het nog iets sterker. Hier staat een Grieks woord, ook weer dat homologeo, maar er staat een voorzetsel voor. Ik zeg dat nu niet om interessant te doen, want zo goed ken ik het Grieks helemaal niet, maar dit is mij wel duidelijk geworden: hier staat het voorzetsel "ex". U weet wat "ex" is, hè? Dan is het "uit". Expressie betekent uitdrukking; als de druk eruit is, dan is het ook expressie. Maar ex-omologeo wil zeggen: homologeo, je belijdt het, maar het is van binnenuit. Dat is het. Vandaar ook van harte belijden of van harte instemmen.

Vandaar ook dat de algemene orthodoxe uitvlucht onder deze tekst een reductie is. Men zegt dan: "Ja, ze zullen dat uiteindelijk allemaal wel erkennen; ze moeten wel, ze kunnen er niet onderuit met de hak in de nek. Ze zullen het moeten zeggen en dan moeten ze toegeven: nou ja, Jezus is Heer." Maar dat is niet het woord dat hier gebruikt wordt. Kijk maar eens in de concordantie; alle keren dat dit woord gebruikt wordt, is het altijd een hartelijke instemming van binnenuit. Opdat elke knie zich gaat buigen en elke tong – niet de lip, maar de binnenkant, de tong – zal belijden: Jezus Christus – Hij is de Messias – is Kurios. Heer van iedereen.

Maar dan komt ook de rijkdom tot iedereen. Want hoe lazen we het ook alweer? Hij is een Heer van allen, rijk voor allen die Hem aanroepen. En dat moment komt. Het voorrecht van een gelovige vandaag is dat je dat nu al mag doen. Dat Hij jouw ogen geopend heeft – het hangt er vanaf van welke kant je het bekijkt. Hij heeft je ogen geopend, Hij heeft je oren ervoor geopend, Hij heeft je hart ervoor geopend en Hij heeft je mond ervoor geopend. De andere kant is, als je het vanaf de menselijke kant bekijkt: eenieder die Hem gelovig aanroept, daar komt die rijkdom tot je. Het is geweldig als je dat vandaag nu al kunt.

In feite, wat wij weten, is dat iedereen dit uiteindelijk gaat belijden. Dat wat wij nu doen met zo'n klein clubje – want zoveel stelt het natuurlijk allemaal niet voor – dat gaat straks een universeel halleluja worden. Allemaal zullen ze zeggen: "Hij is Heer", tot heerlijkheid van de Vader-God. Daarmee is gezegd dat men allemaal tot de erkenning zal komen: Hij is de Eigenaar. Hij beschikt dus en Hij brengt alles tot een goed einde, want Hij heeft eenieder gekocht en betaald. Jezus Kurios! Met allemaal hoofdletters, met allemaal uitroeptekens. Amen.