▶ 00:00 Wat Is de Gangbare Betekenis van Charismatisch? ↑ hoofdstukken

Het thema, vrienden, dat deze dag het onderwerp zal zijn, is ‘charismatisch’, met een vet vraagteken daarachter. Het zou me niet verbazen als mensen met heel verschillende ideeën daarover hiernaartoe zijn gekomen. Misschien wist u zelfs helemaal niet wat het onderwerp was en bent u hier zomaar op de Bonavoy gekomen. Nou, dat maakt allemaal niet uit. Het is in elk geval zo dat het begrip ‘charismatisch’ totaal verschillende associaties bij mensen oproept. Dat is zeker.

In het algemeen is het zo – en ik heb het eens opgezocht in de Van Dale – dat je in de internetversie dit vindt: charismatisch is een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord, en het betekent ‘vol charisma’. Ja, maar dat helpt ons nog niet zo heel veel verder, want dan is de volgende vraag: wat is eigenlijk dat begrip charisma? Als we dan even verder zoeken in de Van Dale, dan staat daar: charisma, of het meervoud charisma’s.

Ik kan het nu ook meteen wel even zeggen: in het Nieuwe Testament is het meervoud van charisma ‘charismata’. Maar dat is op zijn Grieks, zeg maar. In het Nederlands is charisma’s het meervoud. Als betekenis wordt daarbij gegeven: persoonlijke uitstraling. Ik denk dat dat ook wel ongeveer de meest bekende betekenis is die mensen daaraan toekennen.

Charismatische persoonlijkheden; ik heb zomaar een paar plaatjes van internet verzameld. Een man als Nelson Mandela, bijvoorbeeld. Hoe je ook over de beste man mag denken en zijn verdiensten, dat doet nu even niet ter zake. Eén ding is onomstreden, denk ik: hij wordt geacht een man te zijn met charisma, een persoonlijke uitstraling. Of iemand als... ja, dat is wat meer omstreden, maar dat het een charismatische persoonlijkheid was, is vrij onomstreden. Iemand met een persoonlijke uitstraling.

Dat begrip is natuurlijk ook wat vaag, want wat bedoel je nou precies met uitstraling? Geeft hij licht of zo? Dat is ook weer vaag, maar er gaat iets van zo iemand uit. Bij binnenkomst hebben bepaalde mensen iets om zich heen dat aantrekt, dat uitstraalt.

Goedenavond. Nou, zo laat hebben ze me nou ook weer niet gemaakt. Nee, dat was een vergissing, Arjan. Dat was geen berisping via een omweg.

Ik zei: het is een wat vaag begrip. Maar we begrijpen het toch, ondanks de wat vage definitie. Je kunt daar natuurlijk nog precies op inzoomen. Dat doen we niet... nou ja, we doen het wel, maar dan via de enige weg die we behoren te gaan op een Bijbelstudiedag. Want dat is het namelijk: we gaan gewoon de Bijbel openen en dan wordt het begrip vanzelf concreet.

Maar nogmaals, in de gewone wereldlijke betekenis is het wat vaag: een persoonlijke uitstraling. Ondanks die vaagheid begrijpen we toch wel wat daarmee bedoeld wordt. Het wordt vooral ook verbonden met leidertypes; leiders, politieke leiders of godsdienstige leiders. Ik had er nog een plaatje bij van een dame die ook al lang niet meer onder ons is: Corrie ten Boom was ook een charismatische persoonlijkheid. In dit geval is het misschien zelfs vrij dubbelzinnig, omdat ze ook nogal pinkstergeoriënteerd was. Maar dat bedoel ik nu even niet. Het was een vrouw met een enorme uitstraling. Als zij ergens kwam, dan was ze er ook.

Charisma en persoonlijke uitstraling. Die betekenis is niet de directe betekenis waar we het vandaag over zullen hebben. Hoewel we uiteindelijk wel hierbij terechtkomen. Waarom? Omdat de wereldse betekenis – dat wil zeggen de gewone, gangbare betekenis die Van Dale als eerste aangeeft – uiteindelijk ontleend is aan het Nieuwe Testament. Zonder het Nieuwe Testament zou het begrip ‘charisma’ absoluut onbekend zijn geweest.

▶ 05:17 De Charismatische Beweging en de Focus op Ervaring ↑ hoofdstukken

Er is nog iets waar we aan denken bij charisma, en ik denk dat de meeste christenen daaraan denken als ze het over charismatisch hebben, namelijk de charismatische beweging. Om het nauwkeurig aan te geven, heb ik een citaat van het internet geplukt, van de internetencyclopedie Wikipedia, en die zegt daar dit van: "De charismatische beweging is een beweging in het christendom die wordt gekenmerkt door een grote nadruk op persoonlijk geloof en de ervaring hiervan." Dat 'ervaring' heb ik vetgedrukt, maar dat had ik ook nog met hoofdletters kunnen schrijven. De ervaring, de beleving, is in die beweging heel belangrijk.

Het gaat verder: "...door de gaven van de heilige geest." Dat is een term die heel Bijbels klinkt, maar bij nader inzien helemaal niet Bijbels is. Maar misschien dat we het daar ook nog wel over zullen hebben; daar gaat het nu even niet om. Het gaat even om de definitie die gangbaar is. In de charismatische beweging legt men grote nadruk op de gaven van de Heilige Geest. En welke dan? Nou, in het bijzonder die van het spreken in tongen. Wat is spreken in tongen? Vanmiddag zullen we het daar wat nader over gaan hebben, maar over vage begrippen gesproken: spreken in tongen. Algemeen bedoelt men daarmee het spreken in een taal die je niet geleerd hebt. Men zegt dan dat het een taal van de Heilige Geest is. De gewone buitenstaander die van niets weet, zegt dat het een brouwtaal is. Het is iets dat zich in een bepaald extatisch moment meester van je maakt, waardoor je ongecontroleerd in een taal gaat spreken, in allerlei klanken. Men noemt het ook wel een klankentaal. Ook binnen de beweging zelf noemt men het een klankentaal, omdat het eigenlijk helemaal geen taal is; er wordt niet gecommuniceerd, er worden alleen maar klanken voortgebracht. Dat is het spreken in tongen. Daar wordt binnen die charismatische beweging grote nadruk op gelegd, evenals op genezing door handoplegging en het ontvangen van visioenen en openbaringen van God.

Het is deze beweging die enorm heeft doorgezet. Ze is begonnen in het begin van de twintigste eeuw, maar de echte doorbraak kwam pas halverwege de twintigste eeuw. Met name in de jaren '60 en '70 heeft ze een enorme uitbreiding meegemaakt en tegenwoordig is het wereldwijd een gigant binnen het christendom. Het is een enorm krachtige beweging waarbij de ervaring heel belangrijk is: het extasegevoel en de fenomenen van het spreken in tongen, wonderbaarlijke genezingen, visioenen, openbaringen van God krijgen en profetieën uitspreken. Er zijn tal van gemeenten; alleen al in een plaats als Zoetermeer, waar we hier bij elkaar zijn, zijn er tal van Pinkster- of charismatische gemeenten te vinden. Ik heb het niet eens nagegaan, maar ik weet het zeker.

Dat is een tamelijk nieuw fenomeen, want voor de twintigste eeuw bestond dat helemaal niet. Toen waren er de grote kerkgemeenschappen, zoals de Rooms-Katholieken en de protestantse denominaties, maar een charismatische beweging was volstrekt onbekend. Dat is trouwens een heel interessant fenomeen als je het profetisch bekijkt: de gedachte dat een groot gedeelte van de christelijke wereld daardoor wordt meegevoerd. Het heeft een enorme populariteit. Oorspronkelijk was het een Pinksterbeweging, een aparte groep, maar toen ze ging doorbreken — ook elders binnen de christelijke wereld en binnen de bestaande kerkgenootschappen — kreeg dat de naam 'de charismatische beweging'. Je hebt dus Pinkstergemeenten, maar de charismatische beweging is veel breder. Die heeft zelfs in de Rooms-Katholieke Kerk enorm terrein gewonnen, zodat er ook Rooms-Katholieke charismatische christenen zijn, tal van hen zelfs.

Dat is dus de charismatische beweging. Daar denken christenen in de eerste plaats misschien wel aan als ze het begrip 'charismatisch' horen. En dat is ook niet voor niks, want deze fenomenen — althans: spreken in tongen, genezing, openbaring, visioenen — komen ook ter sprake in de Korinthebrief. Daarover gaan we het vandaag ook hebben. Tijdens deze studiedag wil ik dadelijk inzoomen op het begrip 'charisma' in de Bijbel. Wat is het? Waar vinden we het? Hoe manifesteert het zich? Dat zijn de onderwerpen voor vanmorgen. Vanmiddag vanaf één uur hebben we nog een samenkomst en dan zullen we het hebben over de tijdelijkheid, de voorlopigheid en het voorbijgaan van bepaalde charisma’s. Dan zullen we de loep eens leggen op 1 Korinthe 13, het hoofdstuk dat in dit verband altijd zo wordt vergeten. Nou, dat is wat deze dag aangaat.

▶ 11:11 De Letterlijke Betekenis: Charisma als Genade-effect ↑ hoofdstukken

Maar laat ik dan eerst eens gewoon doen wat ik zou moeten doen: wat is dat woord 'charisma' nou eigenlijk? Wat u hier ziet, is het Grieks zoals Paulus dit woord optekende. Hij schreef dit — het lettertype klopt nog — charisma. In dat woord charisma zit het woord charis, en charis is het woord voor genade. Dat woord genade is weer afgeleid van een werkwoord, namelijk chairo. Dat betekent verheugen of verblijden. Met andere woorden: dat woord genade heeft de betekenis van alles wat blij maakt.

U moet weten dat het begrip charis, genade, ook in de Griekse wereld waarin Paulus zich bevond en waarin het Nieuwe Testament geschreven is, een bekend begrip was. Destijds had het dus ook de betekenis van alles wat blij maakt en wat verheugt. Denk bijvoorbeeld aan een zonsondergang waar je blij van wordt, die zo mooi is dat je ervan onder de indruk bent; dat heet charis. Of een schilderij dat je ziet, een muziekstuk, een goede maaltijd of een goed glas wijn; dat is allemaal charis, wat je verheugt. Het is dit begrip dat een sleutelrol speelt in het Nieuwe Testament, met name bij de apostel Paulus.

Dan moet ik er nog iets bij zeggen: de uitgang '-ma'. Dat is een Griekse uitgang en die duidt in het algemeen op het effect. Er zijn heel veel woorden die eindigen op '-ma', en die wijze van afsluiten van het woord duidt op het resultaat of het effect wat het heeft. Neem bijvoorbeeld pneuma. 'Pneu' heeft met blazen te maken en pneuma is het effect daarvan, en dat noemen we dan geest of wind. In elk geval is het het effect daarvan. Charisma is dus, als je het goed zegt, het genade-effect. Ik zeg dat ook daarom: het is namelijk heel letterlijk de betekenis. Het is eventjes wennen, maar ik ga vanmorgen consequent spreken over charisma of over het genade-effect.

In de vertalingen wordt het meestal anders weergegeven. Ik heb hier een lijstje van weergaven; de NBG-vertaling geeft het bijvoorbeeld weer met 'gaven' of 'genadegave'. Dat is genade die schenkt, maar er zit vooral het element van 'gaven' in. Maar dat is toch wat bezwaarlijk, want het begrip 'gave' of 'geschenk' is weer een ander Grieks woord. Daarom pleit ik er gewoon voor om de meest letterlijke betekenis aan te houden, en we zullen zien dat dat ook inderdaad de gedachte is. Het is het effect van genade, een genade-effect. Dat is de meest letterlijke betekenis in het Nieuwe Testament, met als grondbetekenis — dat is eigenlijk al Engels, dat ziet u ook wel — 'joy', vreugde. Dat is waarop dat woord charisma terug te voeren is, waartoe het te herleiden is.

We komen dat woord charisma zeventien keer tegen in het Nieuwe Testament. Laten we daar eens wat nader naar kijken. Zes keer vinden we het in de Romeinenbrief en zeven keer in de Korinthebrief, waarbij het vijf keer voorkomt in hoofdstuk 12. Daar zullen we dan ook vanmorgen met name bij stilstaan, zodat 1 Korinthe 12 absoluut de kampioen is als het gaat om het hoofdstuk van het charisma. Dat kan niet missen. Verder komen we het woord nog één keer tegen in 2 Korinthe, nog twee keer in de Timotheüsbrieven en één keer in de Petrusbrieven, in 1 Petrus 4 vers 10. Daarmee heb ik de complete lijst getoond van dat begrip charisma. U ziet dat het woord zeventien keer voorkomt in het Nieuwe Testament en zestien keer bij Paulus, zodat je daarmee wel kunt vaststellen dat het echt een Paulus-begrip is. Charisma!

Ik zou nu even kunnen stoppen en daarover kunnen gaan mijmeren: waarom zou charisma, vreugde en genade zo'n typisch Paulus-begrip zijn? Maar dat doen we maar niet, want dan ben ik bang dat we nooit meer op de bespreking van deze passages en de uiteindelijke bespreking van charisma terecht zullen komen. Goed, wat wij gaan doen is vanmorgen een aantal plaatsen lezen waarin dat woord charisma gebruikt wordt. Ik heb het gewoon consequent weergegeven met genade-effect. Ik zei al: het is even wennen, maar aan het eind van deze serie weet u precies waar het over gaat. Ik begin met een paar passages, een paar Schriftgedeelten waarin gesproken wordt over charisma, maar in een betekenis die voor ons misschien wat vreemd overkomt. Ik wijs erop omdat het namelijk wel precies aangeeft wat het woord werkelijk betekent.

▶ 17:16 Romeinen 5: het Onvoorwaardelijke Evangelie in een Notendop ↑ hoofdstukken

Romeinen 5 vers 15. Het is een wat moeilijke zin. Paulus spreekt in Romeinen 5 over Adam en Christus en hij zet die twee tegenover elkaar. Adam is ons aller voorvader; heel de mensheid komt uit hem voort. Door één overtreding – dat lezen we ook in Romeinen 5 – werd heel de mensheid, werden al zijn nakomelingen, zondaren en stervelingen.

Het betoog van Romeinen 5 luidt dat zoals dat met Adam het geval is – dat wil zeggen: door één overtreding werd heel de mensheid zondaar en sterveling en zitten we in hetzelfde schuitje – zo is het ook door één mens, namelijk de laatste Adam of de tweede mens, zoals Hij wordt genoemd. Door Hem wordt de zonde opgeheven en worden alle mensen gerechtvaardigd en levend gemaakt. In feite is dat het evangelie in een notendop. Het is een schitterend gedeelte en de logica is zo onmiskenbaar, maar toch ontgaat het zovelen. Of laat ik eigenlijk zeggen: bijna iedereen ontgaat het. En toch is het de essentie van dat evangelie: namelijk dat het ongelimiteerd is voor iedereen. Dat is de essentie, maar juist binnen de christelijke wereld wordt het niet gekend en wordt het zelfs tegengesproken.

De logica is zo simpel. Als één mens er nu voor kon zorgen dat heel de wereld tot zondaar bestemd is en sterveling is, hoe logisch is het dan dat wanneer God een ander mens zendt, namelijk de laatste Adam, Christus, door Hem dat hele probleem ook weer opgeheven wordt? Dit heeft dus niets te maken met onze persoonlijke keuzes. Het gaat erom dat er door één mens iets is gebeurd. Welnu, zo zal ook door één mens – dat is de omgeving van Romeinen 5 waar dat betoogd wordt – leven en rechtvaardiging het deel worden van iedereen.

Als u mij vraagt, is dit juist het evenwicht. Waarom? Ik zei het in het gebed al even: je vertelt aan wie het ook maar horen wil dat God van hem houdt, dat God zijn Redder is. Hij is jouw Schepper, of je dat nu leuk vindt of niet. Hij heeft jou bedacht, Hij houdt van jou, en dat staat compleet los van jouw houding of hoe jij daarover denkt. Dat is gewoon waar. Het is een mededeling, een heel goed bericht. God houdt van jou, Hij is jouw Redder, en of je het nu gelooft of niet, Hij brengt jou op de bestemming die Hij Zich heeft voorgenomen. Zonder voorwaarden vooraf, zonder kleine lettertjes onderaan de brief. Dit is de waarheid en dit is zo geweldig.

Ik had zojuist, vlak voor de samenkomst, even een gesprekje met iemand die hier voor het eerst zit. Hij vertelde mij – en ik ga ervan uit dat ik het mag doorgeven – dat hij begin van het jaar in aanraking kwam met deze boodschap. De tranen stonden in zijn ogen. Hij zei: "Mijn wereld staat compleet op zijn kop." Eigenlijk stond die al op zijn kop, maar nu staat hij weer op zijn pootjes, denk ik. Het is zo geweldig als je de genade van God hebt leren kennen. "Ik heb altijd een andere boodschap gehoord."

Ik ga verder. Romeinen 5 vers 15. Daar staat dit: "Maar het is met het genade-effect..." Als ik dat woord lees, dan staat daar charisma. "Maar het is met het genade-effect niet zo als met de overtreding." Het gaat hier over de overtreding van Adam. "Want indien door de overtreding van die ene..." – Adam – "...de velen gestorven zijn..." Dat zijn al die mensen die zijn nakomelingen zijn. "...veel meer is de genade Gods en de gave bestaande in genade..." Hier staat ook het woordje 'gave' en 'genade', maar daar staat iets heel anders dan charisma. Daar blijkt trouwens ook alweer uit dat het niet 'genadegave' is; het is 'genade-effect'.

"Veel meer is de genade Gods." Dat is een geweldige waarheid. Het mag dan waar zijn dat door één mens, door één overtreding, de velen – het hele mensdom, miljarden mensen – inderdaad gestorven zijn en stervelingen geworden zijn, maar veel meer is de genade Gods. Altijd. Eén van die begrippen die in Romeinen 5 zo vaak gebezigd worden, is "veel meer". Dat is dat genade-effect van die ene mens, Jezus Christus. Dat was de Here Jezus die hier leefde op aarde, maar die opstond uit de doden en daarom ook de Christus is. Hij is voor de velen overvloedig geworden. En het ganse volk zei: Amen. Want dat is het evangelie in een notendop.

Het gaat mij er nu even om in deze studie om dit woord, het genade-effect, uit te dragen. God geeft genade, God maakt blij, God is Zelf blij, maar dat heeft ook effect, resultaat. Nog een woord: ik zei al dat het met name in de Romeinenbrief en de eerste Korinthebrief is dat het begrip charisma, of genade-effect, zo'n grote rol speelt. Ik beperk mij om praktische redenen tot die twee brieven en ik noem ze niet eens alle keren dat het voorkomt. Maar er staat dus in Romeinen 11...

▶ 23:49 Romeinen 11: Gods Onberouwelijke Roeping en Genade-effecten voor Israël ↑ hoofdstukken

Het begrip 'charisma' wordt nog een keer gebruikt in verband met Israël, over de belofte die God aan dat volk heeft gegeven. We bevinden ons hier aan het einde van een heel betoog dat Paulus heeft opgetekend over de toekomst voor dat volk. We leven vandaag natuurlijk in hele bijzondere dagen waarin het profetisch woord op een bijzondere wijze waar wordt. We zien allerlei ontwikkelingen, met name sinds de vorige eeuw, waarbij alle stukken weer op het schaakbord gezet worden; in het Midden-Oosten is momenteel zoveel aan de hand. Dat is omdat de tijd bijna verstreken is. God gaat aan het werk en God gaat straks optreden. De termijn is verstreken en dan gaat Hij de draad weer op pakken met Zijn volk Israël. Dat verklaart ook al die bijzondere fenomenen die we de laatste tientallen jaren hebben meegemaakt en de hele reconstructie van die oudtestamentische volkerenwereld. Al die naties zijn weer op de kaart gezet. Dat is omdat God een belofte aan dat volk heeft gegeven en die vervult Hij ook. Dit zijn allemaal de voorbereidingen die we meemaken.

Feitelijk — en dat zeg ik even om in het achterhoofd te houden — is die charismatische beweging ook zo'n fenomeen dat alles te maken heeft met de eindtijd. Dat gaat gelijk op met al die dingen die we ook in het Midden-Oosten zien. Terug naar de les: Romeinen 11. De genade-effecten en de roeping Gods zijn onberouwelijk. Het gaat hier over de beloften en de zegeningen die God heeft gegeven aan Zijn volk Israël. Er staat in Romeinen 9 vers 4 wat die genade-effecten zijn: zij zijn Israëlieten en hunner is het zoonschap en de heerlijkheid en de verbonden en de wetgeving en de eredienst en de beloften. Dat komt allemaal toe aan dat volk. Let op: ook de verbonden. Niet alleen het oude verbond, ook het nieuwe verbond is eigenlijk vrij voor hen.

En dat is onberouwelijk. God heeft het gegeven en het is niet waar wat er altijd over gezegd wordt. Traditioneel is in de kerkgeschiedenis altijd verteld dat God dit aan Israël heeft gegeven, maar dat het nu is overgegaan op de kerk. Dat kun je wel vergeten. God heeft Zijn belofte, Zijn genade en de effecten van die genade niet teruggetrokken; die zijn onberouwelijk. Als God iemand ergens toe roept, of een volk daartoe roept, dan vervult Hij dat ook.

U zegt misschien: "Ja, maar het volk is nu ongelovig, ik zie dat helemaal niet." Alsof voor God ongeloof een obstakel is! God opent iemands ogen en Hij roept. Al ben je een tegenstander, dan maakt Hij van jou een vriend; dan opent Hij je daarvoor de ogen. Zonder dwang, dat is het mooie. Hij verandert je hart en dan ga je ineens het licht zien. Als ik niet geloven wil, dan zou ik het aan de persoon moeten vragen die dit heeft opgetekend. Paulus was zelfs zo iemand: hij zocht de Heer niet, hij zocht de Messias niet, integendeel. Hij werd geroepen, bij zijn kraag genomen en hij zag het licht met recht. Hij werd van een Saulus een Paulus. Geweldig.

Dat is de genade van God. Als Hij roept, dan is het onberouwelijk, dan gaat dat door. Ook al gaat God dan weer onnaspeurlijke wegen — maar u weet dat dit eigen is aan de wegen Gods; die zijn niet na te gaan of na te trekken. We gaan naar een ander schriftgedeelte: Romeinen 12.

▶ 27:58 Romeinen 12: Verscheidenheid aan Genade-effecten Binnen het Ene Lichaam ↑ hoofdstukken

Ja, dat is een belangrijke, want Romeinen 12 en 1 Korinthe 12 zijn de kampioenen als het gaat om de genade-effecten. Om bij dat ene vers te komen waar ik wezen moet, wil ik eerst een paar verzen in het voorafgaande lezen. Paulus leidt dat namelijk in; hij zegt in vers 4 van Romeinen 12: "Want gelijk wij in één lichaam vele leden hebben..." Dat is heel simpel de vergelijking: één lichaam, vele leden of lidmaten. 'Leden' is eigenlijk een anagram van 'delen'; allerlei delen in het lichaam. En de leden hebben niet allemaal dezelfde werkzaamheden, dat is nogal logisch. Zo zijn wij, hoeven we ons niet af te vragen met hoeveel velen, één lichaam in Christus.

Paulus schrijft dus aan de gelovigen daar in Rome en zegt: "Wij vormen één lichaam." Dat is een typische Paulus-waarheid. Paulus maakt bekend dat Christus het Hoofd is en de gelovigen leden van dat lichaam zijn. Tezamen vormen we één lichaam, één geheel. Eén lichaam in Christus, maar ieder afzonderlijk leden ten opzichte van elkaar. Dus aan de ene kant is de waarheid dat we als totaliteit, als collectief, één lichaam zijn. Er is één Hoofd en we hebben allemaal datzelfde leven van Hem in ons. Dat smeedt ons aan elkaar. 1 Korinthe 12 zegt ook dat wij die geloven Zijn woord, dat wil zeggen Zijn Geest, hebben ontvangen in ons hart. Door één Geest zijn we tot in één lichaam gedoopt. Daardoor is het geen organisatie of een kerklidmaatschap; nee, het is een organisme. Geloof in Zijn woord maakt je tot een lid van dat lichaam.

En weet u wat nou mooi is? Dat is een aardige aanloop voor het begrip 'charisma', oftewel genade-effecten. Een gelovige is iemand die de genade van God heeft leren kennen en weet: Gods genade overwint alles en is overweldigend. Hij maakt blij, onvoorwaardelijk. Want kijk, dat is belangrijk: op het moment dat genade een voorwaarde heeft, is het geen genade meer. Als het verdiend kan worden, is het geen genade meer. Dat zegt Paulus trouwens ook in Romeinen 11 vers 6: "Als het uit werk is, dan is genade geen genade meer." Dat is heel belangrijk. Genade is genade omdat het puur om niet is, gratis. Als je dat hebt leren kennen, dan ben je een rijk mens. Dat is een gelovige: iemand die de genade Gods die in Christus openbaar is, heeft leren kennen. Hij is de Redder van deze wereld.

Wij zijn dan allemaal leden ten opzichte van elkaar. God stuurt dat ook; dat vind ik zo mooi, dat is geen mensenwerk. Hij regelt dat. We horen bij elkaar, we vormen een lichaam en we hebben allemaal onze bijdrage. En dan komen we bij dat woord in vers 6: "Wij hebben nu genade-effecten..." In de NBG-vertaling staat 'genadegaven', maar er staat dus 'charisma's'. Wij hebben charisma's. Dat vind ik nou mooi, want ik zei al bij de inleiding dat mensen vaak zeggen: "Slechts een uitzonderlijk aantal mensen heeft charisma, dat is een charismatische persoonlijkheid." Paulus is daar makkelijk in: wij allen, wij die geloven en de genade van God hebben leren kennen, wij hebben charisma's. Dus als u een gelovige bent en u kent de genade van God, dan is het onmiskenbaar: dan hebben we charisma. Je leert de genade kennen en die genade gaat zijn uitwerking, zijn effect hebben.

Wij hebben nu genade-effecten, onderscheiden naar de genade die ons gegeven is. In ieder heeft het weer een andere uitwerking. Het idee bij de vertaling 'genadegaven' is vaak: de Heer geeft aan jou dit cadeau en aan een ander dat cadeau. Maar dat is niet het idee bij charisma. Het idee bij charisma is dat we allemaal diezelfde genade van God kennen, maar in jou, in mij of in een ander heeft het een ander resultaat, een ander effect, omdat we gewoon verschillend zijn.

Laat ik een voorbeeld geven. Paulus geeft hier het beeld van het lichaam. In elk lid — of het nu mijn hand, mijn voet, mijn hoofd of mijn neus is — al die delen maken deel uit van dat ene lichaam. Doordat het allemaal deel uitmaakt van één geheel, is diezelfde levenskracht werkzaam in al die delen van mijn lichaam. Maar mijn hand handelt, mijn voet wandelt en met mijn neus ruik ik. Waarom? Omdat die delen nu eenmaal verschillend zijn. Ze hebben een verschillende functie en ze zijn verschillend gebouwd. Dat geldt voor ons ook; we zijn allemaal verschillend qua achtergrond, interesses en capaciteiten. Als de genade gaat werken en zijn effect gaat sorteren, dan betekent dat dus dat jouw charisma een andere is dan die van mij. Maar als ik die genade leer kennen, dan is het effect altijd daar. Die kan trouwens groter en kleiner worden.

Ik kan nog een voorbeeld geven: verschillende blaasinstrumenten. Je hebt een trompet, een saxofoon en een fluit. Het valt trouwens nog niet eens mee om uit al die instrumenten zomaar een geluid te produceren, maar het idee is dat je er lucht in blaast. Een trompet geeft toch echt een ander geluid dan een saxofoon of een fluit, maar het is allemaal dezelfde lucht die je in die instrumenten blaast. Het effect is verschillend omdat een trompet nu eenmaal geen fluit is en een fluit geen saxofoon. Het effect is iedere keer verschillend. Het is dezelfde genade, maar de uitwerking varieert. Dat is charisma. Daarom heeft de een een ander charisma dan de ander. Eigenlijk is het aantal charisma's, hoewel je ze kunt rubriceren — wat Paulus trouwens ook doet in Romeinen 12 — uiteindelijk zo groot als het aantal mensen aan wie het ten deel valt. In ieder is het effect van die genade weer anders, onderscheiden naar de genade die ons gegeven is.

Er staat: "profetie naar de maat van het geloof". Ik zal daar vanmiddag nog op terugkomen, op die profetie of 'godspraak', want dat is een van die tijdelijke charisma's. Als God alles gezegd heeft, dan houdt die profetie op. Ik loop nu vooruit op wat ik vanmiddag ga betogen, maar dat is echt aan de orde. Dan volgt er: "wie dient, in het dienen; wie onderwijst, in het onderwijzen; wie aanmoedigt..." In de NBG-vertaling staat 'wie vermaant', maar dat is niet wat het is. Het is aanmoedigen, het is 'parakaleo', erbij roepen. Het is geen vermanend vingertje, het is aanmoedigen in het aanmoedigen.

En "wie mededeelt, in eenvoud". Ja, dat is mooi. Als genade gaat werken, ben je blij om wie God is. Je hebt de genade van God leren kennen en je zegt daar 'amen' op. Mensen noemen geloven vaak zo enorm ingewikkeld. "Ben ik een gelovige?" Ben je blij met Zijn woord en zeg je er 'amen' op? Ja, dan ben je een gelovige. Heel simpel. Je kunt daar moeilijk over doen, maar dat is wat geloven is: je beaamt wat God zegt en je bent er blij mee. Natuurlijk, want het is een blij bericht. Die genade gaat zijn uitwerking hebben. Wie meedeelt, wie weggeeft, doet dat in eenvoud. Kijk, als je het wettisch regelt of oplegt — "jij moet wat weggeven" — dan werkt het zoals de belastingdienst. Als je belasting betaalt, deel je ook mee, maar dat doe je niet met blijdschap. Het is geen genade-effect; het is opgelegd. Sommige mensen kunnen zich er zelfs op voorstaan: "Ik geef dat toch maar mooi weg." Maar als het een genade-effect is, dan doe je dat gewoon in eenvoud. Je kan niet anders en je wilt ook niet anders. En "wie leiding geeft, in ijver". Niet iedereen heeft de capaciteit om leiding te geven of om voorop te gaan.

Nee, het ene wel, het andere niet. Maar als je de capaciteit daarvoor hebt en je leert de genade van God kennen, dan ga je in het lichaam automatisch, als vanzelf, leidinggeven in ijver. Daar doe je niet moeilijk over; dat doe je met vreugde.

Charisma wordt juist ook daardoor gekenmerkt: dat wat je doet, dat doe je van harte, met vreugde. Dat is ook charisma; dat is heel essentieel. Daar zit het woordje 'charis' in: vreugde. Dan begrijp je ook meteen de link naar wat ik aan het begin zei over die charismatische mensen. Dat zijn ook mensen die werkelijk van harte doen wat zij doen, met hun hele hebben en houden, met inzet, met liefde en met vreugde. Dat is wat charisma is, waarbij het in dit verband uiteraard gaat over het kennen van de genade van God en de uitwerking die dat heeft bij de een en de ander.

Wie barmhartigheid bewijst, die doet dat in vrolijkheid. Als u een MBG-vertaling hebt, staat er: 'in blijmoedigheid'. Dat klopt. Maar dat is ook zoiets: barmhartigheid bewijzen. Je kunt iemand helpen of iemands nood lenigen. Barmhartigheid bewijzen kun je doen omdat het moet, uit verplichting, maar dan doe je dat niet in vrolijkheid. Integendeel: juist omdat je zo begaan bent met de ellende van andere mensen, kun je daarin meegetrokken worden. En daar word je niet vrolijk van.

Maar een bepaald type mens dat barmhartigheid bewijst en dat doet vanuit charisma, als charisma, die doet het juist in vrolijkheid. Hij kan niet anders; hij wil ook niet anders. Het is trouwens ook leuk: de MBG-vertaling zegt 'blijmoedigheid', maar blijmoedigheid is net een ander woord. In het Grieks staat daar een woord dat wij kennen als 'hilarisch'. En ik zie mijn zoon daar achterin glimlachen, maar dat is nog onder ons. Het woord hilarisch komt ook uit het Grieks. Dat is dus vrolijk. Barmhartigheid bewijzen in vrolijkheid.

Nou, met name die laatste drie die hier zo beschreven worden, de wijze waarop het gebeurt, dat is ook heel karakteristiek voor charisma. Als de genade gaat werken en zo haar effect sorteert. Ik ga naar 1 Korinthe.

▶ 40:57 Korinthe 1 en 7: Rijkdom in Genade-effecten en Paulus' Persoonlijke Roeping ↑ hoofdstukken

We lezen in 1 Korinthe 1 – ik zei al dat in de eerste Korinthebrief het begrip 'charisma' vaak voorkomt – en ik wil een paar van die plaatsen even voor het voetlicht brengen. In 1 Korinthe 1 vers 4 lezen we dit (ik dank God, schrijft Paulus in de aanhef van die brief, te allen tijde over u vanwege de genade Gods die u in Christus Jezus geschonken is): "Want in elk opzicht zijt gij rijk geworden in Hem, in alle woord en alle kennis, gelijk het getuigenis aangaande Christus onder u bevestigd is, zodat gij – nu komt het – ten aanzien van geen enkel genade-effect tekortkomt." Dat wil zeggen: de genade heeft een veelheid aan effecten bij jullie bewerkstelligd. Jullie komen daarin in niets tekort, terwijl je uitziet naar de openbaring van onze Heer Jezus Christus.

Genade-effect. Daar in Korinthe was er veel aan de hand; er waren veel misverstanden en veel onkunde. De hoofdstukken waar ik straks naartoe ga, 1 Korinthe 12, 13 en 14, die zijn opgetekend juist omdat Paulus aan die onkunde een einde wilde maken. "Ik wil u niet langer onkundig laten," zegt hij dan. Daarom schrijft hij die dingen, en daar ben ik hem zo dankbaar voor. Want dat geeft ons, als we dit onderwerp ter sprake brengen waar zoveel over te doen is, de mogelijkheid om dat nuchter te doen. We kunnen gewoon de dingen vaststellen. Waarom? Omdat dat tweeduizend jaar geleden al op papier is gezet. Het is zwart-op-wit; het lijdt geen enkele twijfel, het is duidelijk.

Ja, ik weet dat dit voor sommige mensen heel arrogant klinkt. Vooral voor mensen die juist erg op gevoel, op ervaring en op extase gespitst zijn. Je wilt niet alleen maar weten, je wilt voelen. Dat is zo gevaarlijk, want dat betekent dikwijls dat je oren dicht gaan zitten voor dat wat gesproken is. Dan ontgaan je zulke geweldige waarheden. Juist door die waarheden te leren kennen, krijg je grond onder de voeten; dan weet je hoe het zit. Dan kun je inderdaad niet arrogant neerkijken op anderen, maar je weet hoe het zit. Wij weten het, mensen, niet omdat wij arrogant zijn, maar gewoon omdat we zeggen: er staat geschreven.

Goed, ik ga nog even verder naar 1 Korinthe 7. Daar gebruikt Paulus ook het woord 'charisma'. Hij zegt dan: "Ik zou wel willen dat alle mensen waren zoals ikzelf." Nou, over arrogantie gesproken... zo komt dat in elk geval over. Maar dan moet je het uiteraard even in zijn verband lezen. Paulus heeft het erover dat hijzelf vrijgezel is, hij leefde celibatair, en hij zegt: "Ik zou wel willen dat jullie dat allemaal hadden." Dat is een onderwerp op zich, daar gaan we het nu dus niet over hebben, maar voor Paulus was het helemaal geen enkel punt. Integendeel, hij deed het met vreugde zo. Hij was er blij om en daarom zegt hij: "Ik wou dat iedereen het zo had," want hij zag hoeveel problemen de relatie tussen man en vrouw en het huwelijk op kan leveren. Daarom zegt hij dit.

"Doch," zegt hij, "iedereen heeft van God zijn bijzondere genade-effect. De een deze, de ander die." Met andere woorden: dat Paulus zo gesteld is, dat is dus een genade-effect. Dat bracht hem er ook toe te zeggen: "Ik wou dat iedereen het zo had." Dat is gewoon zijn persoonlijke beleving, een genade-effect. Dat is dus niet om het verplichte celibaat te rechtvaardigen, zoals grote kerkgemeenschappen dat hebben, vooral de Rooms-Katholieke Kerk. Dan wordt het je opgelegd. Nee, voor Paulus was het geen verplichting. Hij had de genade van God leren kennen, en een van de voorrechten voor hem was dat hij geen behoefte had aan een levensgezel, een echtgenoot in zijn geval. Een genade-effect was dat. Goed, nu gaan we naar 1 Korinthe 12.

▶ 45:36 Korinthe 12: God als de Plaatser van Theologische en Genezende Gaven ↑ hoofdstukken

Het wordt hoog tijd om daar nu even aandacht aan te geven. Ik zei al: dit is het hoofdstuk waarin verreweg de meeste keren gesproken wordt over charisma. Ik wil er een paar verzen uitlichten waarin dat woord wordt gebezigd. Het loopt min of meer parallel met Romeinen 12. In beide gevallen wordt er gesproken over genade-effecten in het lichaam, hoewel in Romeinen 12 het accent ligt op de genade-effecten in het helpen, in het leidinggeven, in onderwijs geven, barmhartigheid bewijzen, etc. In Romeinen 12 wordt met name de nadruk gelegd op die zaken, op die genade-effecten. In Korinthe speelden echter andere dingen op, die voor grote misverstanden en vragen zorgden, namelijk die spectaculaire gaven. Dat zijn de gaven die juist nu, in de charismatische beweging, weer enorm onder de aandacht gekomen zijn. Die gaven, die effecten, worden hier vooral besproken. Er is een verscheidenheid, zegt Paulus, in genade-effecten, maar het is dezelfde Geest.

Ik ga nu naar vers 8. Ik sla dus een aantal verzen over, u bent gewaarschuwd. Er staan nog een heel aantal verzen tussen, maar daar kunnen we nu allemaal niet op ingaan. Want, zegt Paulus in vers 8: "Aan de één wordt door de Geest gegeven een woord van wijsheid, en aan de ander een woord van kennis naar dezelfde Geest." Ik moet er trouwens bij zeggen dat het hier ook gaat – blijkens het verband, maar daar gaan we het vanmiddag ook nog over hebben – over de tijd waarin de Schriften nog niet compleet waren. Er werd ter plekke aan mensen een woord gegeven door openbaring: een woord van wijsheid of een woord van kennis. Dat was iets wat onbekend was en dat werd aan iemand geopenbaard. Zo werkte de Geest. Maar er was ook heel veel kaf onder het koren, heel veel nep. Dat is vandaag ook zo, maar met dit verschil: toen was het nog een legitiem gebeuren omdat de Schriften nog niet compleet waren. Er was al veel nep, ook toen, en juist dat is de aanleiding dat Paulus daarover schrijft. Maar met dat verschil: nu zijn de Schriften compleet en nu is het allemaal nep.

Ja, echt waar. Als iemand claimt – ik loop nu even voor de muziek uit, want ik moet dat nog aantonen vanuit 1 Korinthe 13 – een 'woord van kennis' te hebben; als iemand zegt: "De Heer heeft mij geopenbaard en jij hebt maar te luisteren", dan kun je dat gewoon naast je neerleggen. Dat is onzin, want alles wat God openbaar wilde hebben, heeft Hij geopenbaard. Dat staat zwart-op-wit in de Schriften. Daarom zijn we nu ook, zoals Paulus dat noemt, 'volwassen'. In die fase zijn we al lang en breed beland.

Vers 9: "Aan iemand anders..." – er staat heteros, ik ga daar nu verder niet op in, maar het gaat om een heel ander type – "...wordt weer een speciale vorm van geloof gegeven in dezelfde Geest, en aan een ander genade-effecten van genezingen in die ene Geest." Hier worden genezingen, genade-effecten, genoemd. Dit wordt meestal opgevat als: iemand krijgt een gave, is een genezer of een gebedsgenezer. Hij zou dan een speciale genadegave van genezing hebben ontvangen. Ik zou zo een heel aantal namen kunnen noemen van mensen die dat claimen, maar het heeft hier niets mee te maken. Hier wordt gesproken over een genade-effect van genezing. Dat is heel logisch: mensen kunnen genezen door inderdaad genade. Genade. Dit is geen wet. Paulus zegt ook: het is niet allemaal zo, maar het is genade alleen. Het leren kennen van de genade van God kan dat bewerken. Ik kan hier zo voorbeelden van geven van mensen die de genade van God leerden kennen, die allerlei aandoeningen hadden en doordat ze de genadeleer en de vreugde in hun leven leerden kennen – werkelijk een goed bericht – verdwenen al die kwalen waar ze mee te maken hadden. Dat is een genade-effect. Een genezing als genade-effect. Is dat een wet? Nee, maar het kan zomaar gebeuren. Het kan zelfs zo zijn – maar dat is een verhaal apart – dat het door iemand heen werkt. Contact met iemand kan al een genade-effect bewerken waardoor de ander geneest. Nogmaals, dat is helemaal geen wetmatigheid. Dat zegt Paulus ook niet. Hij spreekt hier over 'genezingen', meervoud. In de NBG-vertaling staat het meervoud, en dat is terecht. Waarom? Omdat aan een ander genade-effecten worden gegeven van genezingen. Er staat dus niet 'een gave van genezing'; genezingen zijn het effect van deze genade. Dat kan. Niet bij iedereen, want de genade is er voor iedereen hetzelfde, maar het effect verschilt per persoon.

Ik ga even verder. "En God heeft sommigen geplaatst in de gemeente, in de Ecclesia: ten eerste apostelen." Nou, dat is heel letterlijk zo. De eersten van de Ecclesia waren de apostelen. Vóór Paulus waren dat de twaalf, en als laatste hijzelf, dus Paulus. Ten eerste apostelen. God heeft hen – in de vertaling staat 'aangesteld', maar er staat letterlijk 'geplaatst'. Dat vind ik altijd wel mooi, want er staat: "God heeft sommigen geplaatst." Dan moet u weten dat dit woord 'God' in het Grieks Theos is, en Theos betekent 'Plaatser'. Wat doet een Plaatser? Die plaatst. God heeft sommigen geplaatst; ja natuurlijk, daar is Hij God voor. God plaatst trouwens alles. Alles wat plaatsvindt, vindt plaats omdat er een Plaatser is. Alleen dat al is zo’n machtig goed bericht: dat alles wat plaatsvindt, een plaats gekregen heeft. Soms is het onbegrijpelijk, maar daar gaat het niet om. Het is geregisseerd. Het maakt deel uit van het plan. Er gebeurt nooit zomaar iets voor niets; het wordt geplaatst.

God heeft in elk geval geplaatst: ten eerste apostelen, ten tweede profeten, ten derde leraars. Van die gaven die hier genoemd worden, de apostelen en profeten, wordt ook in de Efezebrief (Efeze 2:20) gezegd dat zij het fundament hebben gelegd in die eerste fase. Vandaar dat ze hier zo genoemd worden: ten eerste, ten tweede. Zij hebben het fundament gelegd. Ten derde leraars, en verder krachten (powers). Krachten die op een bijzondere wijze werken. Dat kan op allerlei manieren gebeuren. Misschien dat ik daar vanmiddag nog even op terugkom. Maar daarna: genade-effecten, of genade-effecten van genezingen. Dus genezingen worden ook hier weer genoemd als genade-effecten. En dan staat er nog bij: bekwaamheid om te helpen (supports). Sommige mensen hebben inderdaad een speciaal vermogen om te helpen, en als ze dat doen met liefde en vreugde, dan is er sprake van charisma. Als het de vreugde van de genade van God tot doel heeft, dan is het inderdaad charisma. Bekwaamheid om te helpen of om te besturen.

En dan: verscheidenheid van tongen, dat wil zeggen van talen. Het Griekse woord voor 'tong' is hetzelfde woord als voor 'taal'. U moet weten: glossa betekent tong, maar het betekent ook taal. Andere vertalingen zeggen dan ook: verscheidenheid van talen. Het gaat hier over het feit dat God op een wonderbaarlijke wijze soms iemand het vermogen geeft om een taal te spreken die hij niet eens geleerd had. Denk aan de Pinksterdag, waar mensen als een wonderlijke manifestatie iedereen hoorden spreken over de grote daden van God, ieder in zijn eigen taal. Dat was een verscheidenheid aan talen die de spreker zelf niet eens kende. Vandaar ook dat er gesproken wordt over de noodzaak van een vertaler als zoiets in die dagen in de Ecclesia gebeurde, anders begreep niemand het. Stel je voor dat ik nu ineens in het Chinees zou gaan praten. Ik kan wel doordollen, maar ik ben bang dat maar heel weinig mensen dat zullen begrijpen. Dus wat is er dan nodig?

Voor begrip? Voor communicatie en vertalen. Nou, dat ook, maar ook dat kan niet iedereen.

Goed, en dan vraagt Paulus: "Hebben soms allen genade-effecten van genezingen?" Ik zei al, die genezing is geen wetmatigheid. Nee, het kan wel. Het is een prachtig onderwerp; misschien dat ik er nog eens een keertje apart op inga, over dat effect van gezondheid en genade, over het genade-effect.

"Spreken soms allen in tongen?" Ja, zeggen menig christenen vandaag, dat is wel de bedoeling. Nee, dat is maar een effect. Toen, in die dagen; inmiddels zijn ze al lang en breed vervallen. "En vertolken zij soms allen?" Nee, ook niet alle. Iedereen heeft dat in zijn mars, zeg maar.

En dan, dit is het laatste vers.

▶ 56:43 Vooruitblik op 1 Korinthe 13: Streef Naar de Grotere Genade-effecten ↑ hoofdstukken

Waar ik op wil wijzen – dat is ook de laatste keer in 1 Korinthe dat het genoemd wordt – is: "Streef dan," zegt Paulus, "naar de hoogste gaven." Ik zeg er even bij: dit vers, 1 Korinthe 12 vers 31, is het laatste vers van hoofdstuk 12 en dus de inleiding op hoofdstuk 13. Daar gaan we het vanmiddag over hebben, want in 1 Korinthe 13 gaat Paulus een veel hogere weg tonen. Een weg waarin hij spreekt die zo hoog voert. Wat krijg je als je op een hoogte gevoerd wordt? Dan ga je overzicht krijgen, dan zie je perspectief en dan ga je ook uitzicht krijgen.

Paulus plaatst ons in 1 Korinthe 13 op een hoogte en laat zien hoe bepaalde charisma's, bepaalde genade-effecten, zoals het spreken in tongen, profetieën, openbaring en kennis, zouden gaan verdwijnen. Maar, zegt hij, hij spreekt ook over dat wat zou gaan blijven. Over al die dingen en over de liefde van God zal hij gaan spreken. "Ik wijs u een weg die overtreffender is."

Maar hij zegt nog: "Streef dan naar de hoogste genadegaven, naar de hoogste gaven," zegt de NBG-vertaling. Weet u wat er letterlijk staat? Ik heb het interlineair eronder gezet: "Beijvert dan de grotere genade-effecten." Dat betekent niet hetzelfde als "streef dan naar de hoogste gaven", zo van: "Nou ja, jij hebt deze gaven" – zoals men dat dan noemt – "en nu moet je gaan streven naar een andere gave." Nee, wat Paulus juist had betoogd is: we kennen de genade van God, en bij de één werkt het zus en bij de ander werkt het zo. Hoezo streven naar wat een ander heeft of naar wat groter is? En wat is dan groter?

Nee, hij zegt: "Beijvert u dan naar de grotere genade-effecten." Dat wil zeggen dat dat effect alleen maar groter mag worden. Niet naar andere genadegaven, nee, naar een groter effect. Wat hij doet, is wijzen op de liefde. Maar laat ik u nu dit zeggen: feitelijk is dit de verklaring hiervan. Streef dan, of beijver dan, de grotere genade-effecten. En nu zegt hij: hoe doe je dat dan? Wel, zegt Paulus: "Ik wijs u een weg die overtreffender is." De weg namelijk van het kennen van de liefde Gods, en van geloof en van hoop. Dat wat blijft. Niet die voorbijgaande dingen, die misschien heel sensationeel zijn, maar die feitelijk geen rol spelen.

Wel, dat is waar we vanmiddag graag eens naartoe willen gaan: naar 1 Korinthe 13. Want dat is een fantastisch hoofdstuk en dat hoofdstuk geeft ook inderdaad antwoord op de vraag hoe dat zit met die sensationele charisma's die in de dagen van de Korinthiërs telden en aanwezig waren. Maar dat is een onderwerp dat we vanmiddag nader gaan bezien. Ik stel voor dat we een lied gaan zingen.