▶ 00:06 Inleiding op 2 Samuël 6 ↑ hoofdstukken

Ik wil het vanmorgen gaan hebben over een geschiedenis die zo'n drieduizend jaar geleden heeft plaatsgevonden, ongeveer in de dagen van David. U kunt dat vinden in 2 Samuël 6. Het is een lang hoofdstuk, althans een hoofdstuk dat nogal wat kanttekeningen vergt en waar nogal wat over te melden valt. Daarom wilde ik er graag twee keer over spreken, wat in dit geval ook heel goed uitkwam omdat we nu twee samenkomsten achtereen hebben. Dat wil zeggen dat we deze week en volgende week hier opnieuw een bijeenkomst hebben. Het ritme is voor één keertje een klein beetje veranderd vanwege de vraag van de organisatie van To Be Home. In elk geval gaf het mij de aanleiding om dit hoofdstuk te bespreken en het in tweeën te splitsen. Als u dan de volgende keer hier weer bent, dan gaan we gewoon de draad weer oppakken waar we hem vanmorgen hebben losgelaten aan het einde van deze bijeenkomst.

De geschiedenis vindt u dus in 2 Samuël 6, maar ik moet erbij zeggen dat u hem nog een keertje in de Bijbel vindt, en wel in 1 Kronieken. Daar vindt u hem niet alleen in één hoofdstuk, maar in twee hoofdstukken met daartussen liggend nog een ander hoofdstuk. Het eerste gedeelte van 2 Samuël 6 vind je terug in 1 Kronieken 13, en het tweede gedeelte, waar we het volgende week over gaan hebben, vinden we terug in 1 Kronieken 15. De slimme luisteraar merkt op dat er in het boek Kronieken dus nog een hoofdstuk tussen ligt. Dat heeft alles te maken met een tussenliggende periode. Dat klinkt nog wat cryptisch als ik het zo zeg, maar dat wordt vanzelf in de loop van deze bijeenkomst duidelijker. We gaan het dus hebben over 2 Samuël 6 of, als u het anders gezegd wilt hebben, over 1 Kronieken 13. We zullen trouwens de verzen volgen zoals we die aantreffen in 2 Samuël 6.

Laten we de geschiedenis oppakken waar die begint in dat hoofdstuk, in vers 1. Daar staat: "Wederom vergaderde David alle jongemannen in Israël, dertigduizend." Dat was niet de eerste keer en daarom staat er "wederom" dat David dit deed. We praten inmiddels over koning David; hij was al een jaar of zeven koning, ruim zeven jaar, wat we weten als we andere hoofdstukken in deze geschiedenis lezen. Hij was al een jaar of zeven koning. In vers 2 staat vervolgens: "en hij trok op en hij toog met al het volk dat bij hem was uit Baäle-Jehuda." Nu is dat niet zo'n bekende naam, want Baäle-Jehuda komen we nog wel op andere plaatsen tegen, maar meestal wordt de plaats Kirjat-jearim genoemd. In 1 Kronieken 13, de paralleltekst, staat: "En David trok met geheel Israël naar Baäla", hier dus Baäla of Baäle-Jehuda, dat wil zeggen naar Kirjat-jearim dat tot Juda behoort. Dat ligt niet zo heel erg ver van Jeruzalem. Baäle-Jehuda of Kirjat-jearim ligt een kilometer of 20, 25 van Jeruzalem vandaan. En dat Kirjat-jearim was de plaats waar de ark al geruime tijd verbleef.

David kwam daar om de ark Gods mee te voeren. U moet namelijk weten dat die ark daar al vele tientallen jaren stond. U leest die geschiedenis in 1 Samuël 5 en 6. In de nadagen van Eli werd de ark van God buitgemaakt door de Filistijnen. Uiteindelijk kwam hij toch weer terug bij de Israëlieten en toen werd hij gebracht in het huis van Abinadab. Daar bleef hij gedurende vele tientallen jaren, want ook in de dagen van Samuël bleef hij daar. Zelfs de hele regeerperiode van Saul, die ook veertig jaar duurde, stond de ark daar. En inmiddels was David ook al zeven jaar koning. Dat betekent dat we over een periode van kleine zeventig jaar praten dat die ark vertoefd heeft in het huis van Abinadab, oftewel in dat plaatsje Kirjat-jearim. Van daaruit zou David de ark naar haar definitieve plek brengen in Jeruzalem. Dat zou de plaats zijn waar de ark voortaan zou vertoeven. Jeruzalem was namelijk de stad waar niet alleen de koning zou heersen en waar de troon zou staan, maar ook waar het heiligdom gevestigd zou worden en waar God Zijn naam zou laten wonen, om even een uitdrukking te gebruiken die nogal eens in de Bijbel genoemd wordt.

Vers 2 zegt: "om vandaar de ark Gods mee te voeren, waarover de naam is uitgeroepen: de naam van de HERE der heerscharen, die op de cherubs troont." Dat is een hele plechtige manier om te zeggen dat het hier gaat om het Allerheiligste. Want u moet weten: die ark is het centrum van Israëls eredienst. Die ark zou staan in het Heilige der Heiligen, in het Allerheiligste, waar de hogepriester eens per jaar zou komen op de Grote Verzoendag.

▶ 06:24 De Ark als Beeld van de Onvergankelijke Christus ↑ hoofdstukken

Maar over die ark valt heel veel bijzonders te melden. Die ark was het allerheiligste voorwerp van de eredienst die God had ingesteld. Dat blijkt uit alle attributen die daaraan verbonden waren. Let ook op hoe het hier geformuleerd wordt: het is de ark van God, waarover de Naam is uitgeroepen. In wezen is die ark een uitbeelding van de Naam van God; de ark is het embleem, het symbool van God Zelf. Vandaar ook dat zeventig of tachtig jaar daarvoor de Filistijnen zo in hun sas waren met het feit dat ze die ark hadden buitgemaakt. Ze kwamen echter van een koude kermis thuis, want toen de ark in de tempel van Dagon werd geplaatst, moest Dagon voor die ark gaan knielen en buigen. Dagon werd daar volledig gebroken en overwonnen. Denk daar eens over na: het gaat om de Naam van God Zelf, waarover de Naam is uitgeroepen, de Naam van de HERE der heerscharen, die op de cherubs troont.

Kijk ook eens naar hoe die ark er precies uit heeft gezien en hoeveel cherubs er trouwens op waren. Meestal wordt er gezegd dat er één aan elke zijde was, maar dat is nog maar zeer de vraag. Als u het in de Bijbel leest, dan staat er: twee aan weerszijden. Dat is wat ze noemen multi-interpretabel, want dat kan betekenen: twee aan de ene kant en twee aan de andere kant. Als je het heel letterlijk neemt, betekent het: twee hier en twee daar. Ik denk inderdaad dat dat de strekking is, maar daar zouden we het bij een andere gelegenheid nog eens over moeten hebben. Meestal is het echter opgevat als een cherub hier en een cherub daar. Hoe het ook zij, die cherubs keken naar het verzoendeksel.

In feite is een ark gewoon een kist. De eerste keer dat het woordje 'ark' in de Bijbel voorkomt — en dan laat ik de ark van Noach even buiten beschouwing, want wij gebruiken wel hetzelfde woord, maar in het Hebreeuws is dat een heel ander woord — gaat het over de ark waar we het hier over hebben. Dat is het Hebreeuwse woord 'aron'. Dat woordje 'aron' komt voor het eerst voor in de geschiedenis van Jozef aan het eind van Genesis. Daar wordt Jozef in een kist gelegd; het gaat daar gewoon over een doodskist. Dat is de eerste keer dat het woord 'aron' gebruikt wordt, en voor de rest wordt het meestal vertaald met 'ark'. Het is gewoon een kist.

De eerste kist was een doodskist. Het was ook gewoon een houten kist, voortgekomen uit de aarde, vergankelijk. Maar het bijzondere van die ark was juist dat hij geheel met zuiver goud was overtrokken. Alles was daar goud; dat wil zeggen dat je het hout niet meer zag, omdat het overtrokken was door goud. Hout is vergankelijk, maar goud niet. Goud is onvergankelijk, daarom is het ook een edelmetaal. Het laat zich niet verbinden met zuurstof, het roest niet, het is onvergankelijk. Daarmee is het feitelijk ook weer een uitbeelding van God Zelf. Je hoeft alleen maar de 'u' weg te halen uit het woord 'goud' en dan weet je waar het over gaat: het verwijst naar God, de onvergankelijke God. De God die ook leven aan het licht brengt dat onvergankelijk is, dat werkelijk leven is en geen sterven. Hout spreekt van sterven en vergaan, maar goud spreekt juist van dat wat niet vergaat.

Laat ik het meteen goed zeggen en duidelijk maken: die ark is in al haar onderdelen een uitbeelding van de Heer Jezus Christus. Dat kan niet missen. Hij kwam uit de aarde voort, uit Adam. Hij kwam ook om te sterven, jawel, maar vervolgens is Hij overtrokken met goud. Hij heeft de dood overwonnen en is de Onvergankelijke, de Eersteling uit de doden. Als de schrijver van de Hebreeënbrief het er later over heeft, in Hebreeën 9 vers 4, dan geeft hij een hele mooie samenvatting van wat die ark eigenlijk is. Hij spreekt over de Ark des Verbonds, rondom met goud overtrokken, waarin zich bevonden: ten eerste een gouden kruik met het manna. Een kruik, een aardevat, is in principe een uitbeelding van vergankelijkheid, maar als het een gouden kruik is, is het juist een beeld van onvergankelijkheid. Bovendien was hij gevuld met manna, het brood des levens, dat brood dat uit de hemel was neergedaald en spreekt van onvergankelijk leven. Verder was er de staf van Aäron die gebloeid had. Die dode staf bracht vervolgens wel degelijk amandelbloesem voort, wat om diverse redenen een uitbeelding is van leven uit de dood. Ik ga dat nu niet allemaal uitleggen, maar u begrijpt dat als een dode staf tot bloei komt, dat een uitbeelding is van de dood die wordt overwonnen.

Ziet u, waar je het ook over hebt — het manna, het brood des levens, de staf van Aäron die gebloeid had — het herinnert aan diverse geschiedenissen en plaatsen in de Bijbel, maar het gaat allemaal over één thema: de Heer Jezus Christus die de dood overwint. De tafelen van het verbond waren er ook in, de levende woorden van God over wat Hij zal doen. Daarboven waren de cherubs der heerlijkheid, die het verzoendeksel overschaduwden. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt dan: 'Hierover kunnen wij nu niet in bijzonderheden treden.' Dat beaam ik, want dat wil ik nu ook niet doen, maar hij heeft in een paar pennenstreken aangegeven waar die ark een uitbeelding van is.

Wat dacht u trouwens van het verzoendeksel? De ark was de plaats waar de verzoening elk jaar plaatsvond, de bedekking van de zonde door het bloed dat opgesprenkeld werd. Dat spreekt inderdaad van Hem die stierf, maar vervolgens opstond uit de doden. Zal ik het zo zeggen? Als je denkt aan 'de Opgewekte', dan denk je misschien meteen aan iemand die blij is. Als u die associatie maakt, heb ik daar geen moeite mee, want als er iets is wat vreugde geeft, dan is het wel dat de dood is overwonnen. Nog niet tenietgedaan, maar wel overwonnen. Dat is de boodschap die ons opgewekt maakt: dat er een onvergankelijke God is die onvergankelijk leven aan het licht gebracht heeft en het ook zal laten overwinnen over deze vergankelijke schepping. Hij gaat deze hele vergankelijke schepping, dit 'hout', overtrekken met goud.

Ik moet nu even denken aan de werkplaats van mijn oom vroeger; hij was timmerman. Daar hing een grote poster met gekapte bomen en de tekst: 'Hout moet'. Er werd gespeeld met de 't' en de 'd'. Inderdaad, 'hout moet', want dat hout wordt overtrokken. Zonder nu in details te treden: die ark spreekt van de Naam, van de Heer Jezus Christus die de dood heeft overwonnen. Die ark ging David naar Jeruzalem brengen. Dat ging echter niet linea recta. Dat was wel de bedoeling, maar uiteindelijk gebeurde het in twee fasen, zoals we zullen zien.

▶ 15:58 De Ark op een Nieuwe Wagen ↑ hoofdstukken

Daar staat de vervoerder: de ark Gods op een nieuwe wagen. En dan weet je: oei, dat gaat niet goed. Kijk, David zal hier ongetwijfeld de beste bedoelingen mee gehad hebben. Hij dacht waarschijnlijk: de ark waarover de naam van God is uitgeroepen, die ga je natuurlijk niet zomaar op een gebruikte wagen vervoeren. Dus wat deed hij? Hij nam daarvoor een nieuwe wagen. Je begrijpt: hij heeft wat voor zijn God over. Maar ik moet zeggen: dit mocht hij niet doen. Dit was niet de wijze zoals God het had gezegd. Die ark mocht niet vervoerd worden op een wagen, en dat had hij dan ook niet moeten doen. Maar hij deed het wel.

In Numeri 4 staat in vers 15: "Als Aäron en zijn zonen bij het opbreken van de legerplaats gereed zijn, dan zullen daarna de Kehatieten binnengaan om het te dragen." Kehat was een van de drie zonen van Levi; het is dus een afdeling van de Levieten. Zij moesten binnengaan om te dragen. Dit is hetgeen de Kehatieten aan de tent der samenkomst te dragen hebben. De Kehatieten waren een speciale afdeling van de Levieten met een specifieke functie: het dragen van het allerheiligste en de heilige dingen in het algemeen. En dan staat er nog even later, in Numeri 7 vers 7: "Op hen rustte de dienst der heilige voorwerpen, die zij op hun schouder droegen." God had deze taak letterlijk toevertrouwd; hij had die letterlijk op de schouders gelegd van de Kehatieten, die afdeling van de Levieten. De ark zou gedragen worden door de Levieten. Zij zouden die ark hoog houden en niet op een nieuwe wagen zetten.

Dat lijkt vroom en het is ongetwijfeld met de beste bedoelingen gebeurd, maar daar hebben we het niet over. Het gaat gewoon over de vraag: wat had God gezegd? En daar was David aan voorbijgegaan. Ze vervoerden de ark op een nieuwe wagen, en dan weet je: dat kon wel eens een keertje niet goed aflopen. Ze haalden de ark uit het huis van Abinadab op de heuvel, waar hij een jaar of zeventig had gestaan. En Uzza — let op die naam, want die komen we straks weer tegen — en Achio, de zonen van Abinadab (misschien zijn dat wel kleinzonen geweest, maar "zonen" betekent vaak erfgenamen, dus dat maakt in wezen geen verschil), leiden de wagen met de ark Gods. Achio liep voor de ark uit.

Het gehele huis van Israël danste voor het aangezicht des HEREN onder begeleiding van allerlei instrumenten van cypressehout: citers, harpen, tamboerijnen, rinkelbellen en cimbalen. Dat is een enorm feest geweest. Ik heb er een plaatje uit de Goednieuwsbijbel bij gezet; daar komt de vrolijkheid wel uit de verf. Maar als er staat dat het gehele huis van Israël danste voor het aangezicht des HEREN, dan zeg ik: nou, dan is dit toch nog een beetje een magere optocht, hè? Er komt misschien nog een hele stoet achter, maar die zie ik dan weer niet. Ik moest even denken aan Ark 2011 of zoiets, maar nu speel ik weer in op een heel andere geschiedenis. Vergeet die maar. In elk geval is het een groot feest. Alle instrumenten worden van stal gehaald om het feest zo groot mogelijk te maken.

Maar! Als je dat woordje "maar" leest, dan weet je: nu komt er een wending in het verhaal.

▶ 20:26 De Betekenis van de Dorstvloer ↑ hoofdstukken

Maar toen zij bij de dorsvloer van Nakon kwamen – en als je leest dat er sprake is van een dorsvloer, dan weet je ook, als je de Schrift kent: hier gaat iets gebeuren. Want bij de dorsvloer gebeurt er in de Bijbel... je kunt er vergif op innemen, de vermelding van een dorsvloer in de Bijbel is altijd bijzonder. Het lijstje is verre van compleet, maar noem eens een paar dorsvloeren.

De dorsvloer van Gideon, dat is een hele beroemde. U weet wel, waar hij dat wollen vlies neerlegde. De eerste keer was alleen dat wollen vlies helemaal doorweekt van de dauw, en bij de tweede gelegenheid was het hele land doorweekt. Je zou zomaar in de verleiding komen om daar wat over te zeggen, maar ik zeg het de Hebreeënbriefschrijver maar na: daarover kunnen wij nu niet in bijzonderheden treden.

De dorsvloer van Gideon, de dorsvloer van Boaz – we hebben het er bij een andere gelegenheid al eens over gehad toen we het boek Ruth bespraken, over die dorsvloer van Boaz. De bekendste dorsvloer is trouwens de dorsvloer die in het leven van David zelf een grote rol speelt; dat is historisch gezien de meest belangwekkende. En dat is de dorsvloer van Arauna of Ornan. Hij heeft verschillende namen, maar het is dezelfde figuur.

Waarom is de dorsvloer van Arauna zo’n belangrijke dorsvloer? Wel, David heeft die gekocht en daar bouwde hij een altaar. U vindt die geschiedenis ook in de boeken van Samuël. Hij maakt daar een altaar en het is de zoon van David, Salomo, die van die dorsvloer het hele tempelplein maakt. Op die dorsvloer wordt de tempel gebouwd, de tempel van Salem. En feitelijk is het zo dat Jeruzalem zijn status eraan ontleent dat daar het huis des Heren gebouwd werd. Dat is de plaats waar de HERE Zijn naam zou laten wonen. Maar waar liet de HERE Zijn naam wonen? Nou, als je het helemaal terugbrengt in de geschiedenis, dan moet je zeggen: gewoon op een dorsvloer.

Daarom spreekt de dorsvloer in de Bijbel van het altaar. Het spreekt van de plaats Jeruzalem; het spreekt van Sion. Ik zal dat ook nog nader aantonen met één tekst uit Micha 4. Die moet je onthouden als je wilt weten wat de betekenis is van die dorsvloer. Want in Micha 4 lees je in vers 11: "Wel zijn nu vele volkeren tegen u, Jeruzalem, vergaderd, die zeggen: zij worde ontwijd en mogen onze ogen zich aan Sion verlustigen."

Hier gaat het over de volkeren die zich gefocust hebben op Jeruzalem. Drieduizend jaar later is er nog steeds niets veranderd. Ze hebben zich gefocust op Jeruzalem; die stad willen ze buitmaken, die stad willen ze veroveren. Om die stad moet het allemaal gaan. Het hele conflict in het Midden-Oosten is feitelijk gecentreerd rond die stad. En waarom is die stad zo belangrijk? Omdat daar de tempel staat. Waar stond die tempel dan? Nou, op een dorsvloer. Ziet u dat als je het even helemaal terugbrengt naar de kern, je vanzelf bij die dorsvloer uitkomt?

In elk geval, die volkeren zeggen: "Onze ogen gaan zich verlustigen aan Sion." Zij trekken ten strijde tegen Sion. Dat is trouwens ook nog een profetische waarheid, want dat zal in de toekomst nog gaan gebeuren: dat alle volkeren, de Verenigde Naties, zich zullen werpen op Jeruzalem. Die volkeren denken dat zíj dat doen, maar in werkelijkheid is het anders, zoals we in vers 12 lezen. Want daar staat: "Maar zij kennen de gedachten des Heren niet en zij verstaan Zijn raadslag niet, dat Hij hen verzamelt als schoven op de dorsvloer."

Volkeren hebben het gemunt op Jeruzalem en trekken ten strijde tegen die stad, in haat tegen die stad. Dat zijn hun motieven. Maar zij kennen de gedachten des Heren niet en ze verstaan Zijn bedoeling niet. In werkelijkheid is het God Zelf die hen verzamelt en bij elkaar brengt als schoven op de dorsvloer. Schitterend hoe de mens in zijn tegenstand tegen God niets anders doet dan Gods plannen realiseren. Terwijl de mens zich verzet tegen God, is het God die zegt: "Zo wil Ik het hebben, want nu breng Ik jullie daar waar Ik je hebben wil: hier als schoven op de dorsvloer. Ik heb namelijk nog een werk te doen: het kaf van het koren scheiden." Want dat is wat er gebeurt op een dorsvloer.

Dan weet je helemaal dat de dorsvloer een beeld is van Jeruzalem. Want daar worden inderdaad de volkeren bij elkaar gebracht en daar wordt het kaf van het koren gescheiden. Ik zou ook nog kunnen zeggen: de bokken van de geiten... nee, nu zeg ik het zelf verkeerd... de schapen van de bokken, ja. De dorsvloer spreekt van Sion, de plaats waar het allemaal gebeurt. De plaats waar het altaar staat. De plaats waar het opgaat bij Sion, daar werd het offer gebracht. Dat wil zeggen: daar stierf Hij, maar wat meer is: daar steeg Hij op tot God tot een lieflijke reuk. En dat spreekt ook weer van Zijn opstanding. Ziet u? De dorsvloer spreekt, om een lang verhaal kort te maken, van Sion: de plaats waar het allemaal gebeurt.

En dan lees je: "Maar toen zij bij de dorsvloer van Nakon kwamen..."

▶ 27:18 Uzza en de Breuk van Perez-uzza ↑ hoofdstukken

Uzza strekte zijn hand uit naar de ark Gods en hij greep haar, omdat de runderen uitgleden. Die runderen gleden uit, ze struikelden. En Uzza denkt ongetwijfeld ook met een hele vrome bedoeling dat hij die ark moet redden, maar hij vergrijpt zich aan die ark. Want wat gebeurt er dan vervolgens? En de toorn des Heren ontbrandde. Ja, weet u, die uitdrukking 'de toorn des Heren die ontbrandt' vindt u heel vaak in het Oude Testament. In onze vertaling, of u nu de NBG of de Statenvertaling hebt, u vindt het iedere keer. Maar weet u dat het woordje 'toorn' er eigenlijk helemaal niet staat? Er staat gewoon het woordje 'neus'. Niets anders. Dan zeg ik: ja, daarom lees ik er ook op. De neus des Heren ontbrandde, of letterlijk: verhitte.

U vraagt dan wellicht hoe men aan zo'n vertaling van 'de neus verhitten' komt. Wat betekent dat dan? Dat is een Hebreeuwse manier van zeggen. In de Bijbelvertalingen geven we dat weer met de toorn des Heren die ontbrandt. Is dat correct? Dan zeg ik: het is in ieder geval geen letterlijke vertaling. Als je dit in de handboeken opzoekt, zal iedereen inderdaad aangeven dat er letterlijk 'neus' staat. Waarom geeft men het dan niet zo letterlijk weer? In de voetnoot zou dat er in ieder geval bij moeten staan. De associatie met toorn is niet zo gek hoor. Want wat gebeurt er als je toornig wordt? De ademhaling gaat versnellen. Snuiven, de hartslag neemt toe en daardoor ook de doorbloeding van het gezicht en dus ook van de neus. Daardoor krijgt men het warm, men verhit. Bij toorn verhit inderdaad de neus.

Kunt u dat ook zo goed? Bent u zo vaak toornig? Het verhitten van de neus zal ik niet ontkennen, alleen het omgekeerde hoeft niet. Het verhitten van de neus hoeft niet per se toorn te zijn. Want een vogel hoeft niet altijd een mus te wezen. Het kan zijn dat u helemaal rood aanloopt, dat u heftig gaat ademhalen en dat u een heftige reactie vertoont, maar dat hoeft niet per se toorn te zijn. Kijk, in het Hebreeuws wordt zo'n emotie niet gelabeld zoals wij dat doen. Wij geven meteen onze uitleg eraan, maar het Hebreeuws geeft alleen de lichamelijke gewaarwording, het zintuiglijke weer. Wat gebeurt er? Als je heel heftig reageert, dan loop je rood aan en ga je heftig ademhalen. En daar hebben we ook dat verhitten van de neus.

Natuurlijk, als het gaat over God is dat een mensvormige manier van zeggen, maar het duidt op een heftige reactie. Niet per se toorn; het is een heftige reactie, dat is wat het is. Ik zal er straks nog eventjes op terugkomen in verband met dat woordje 'ontbranden'. Als u voortaan al die keren dat u leest in het Oude Testament over het ontbranden van de toorn des Heren, dan moet u weten: daar wordt deze uitdrukking gebruikt, het verhitten van de neus. Het duidt op een heftige reactie van toorn, van verdriet of van verontvaardiging, maar in ieder geval is dit wat er letterlijk staat.

Goed, de toorn des Heren ontbrandde, of letterlijk de neus des Heren verhitte. Tegen Uzza? Nou, dat moet ik ook weer even corrigeren, want er staat niet 'tegen Uzza', maar er staat gewoon 'in Uzza'. En dan vervolgens: God sloeg hem daar om deze onbedachtzaamheid; hij stierf daar bij de ark Gods. Dat is inderdaad een hele heftige reactie. Wat er gebeurt: die runderen die glijden uit, Uzza grijpt de ark, want hij stond daar per slot van rekening bij. En wat er gebeurde is dat de Heer inderdaad heel erg reageerde, gewoon in Uzza. Dat zag je, want Uzza werd geslagen om deze onbedachtzaamheid. Hij stierf daar bij de ark Gods; ter plekke valt hij dood neer.

David was diep... in het Hebreeuws staat: David was letterlijk verhit. Dit is hetzelfde woord dat hiervoor werd vertaald met 'ontbranden'. Begrijpt u wat hier aan de hand is voor David? Als je dat allemaal zo georganiseerd hebt: een geweldig groot feest, de ark die eindelijk naar zijn definitieve bestemming gaat, een geweldige feestelijke optocht met een muziekband enzovoort. En dan dit, dan zo'n gebeurtenis; die runderen die uitglijden en die man die dat dan tracht te verhinderen. Hij vergrijpt zich aan de ark, want het is vergrijpen, want hij sterft inderdaad direct ter plekke. Ja, dat gaf bij David inderdaad een reactie. David was diep getroffen, hij was verhit.

En dan staat er: omdat de Here zulk een zware slag aan Uzza had toegebracht. Daarom noemt men die plaats Peres-Uzza tot op de huidige dag. Begrijpt u nu waarom ze die plaats zo noemen? Kijk, dit begrijpt u alleen wanneer u teruggaat naar het Hebreeuws. In het Hebreeuws staat daar het woordje 'Peretz' of 'Paratz' – het hangt er vanaf welke klinkentekens je erbij zet – maar dit is het woord dat drie keer in dit vers voorkomt. Waar staat 'zware slag', daar staat in het Hebreeuws het woordje 'Peretz'. Als er vervolgens staat 'toegebracht', dan staat er weer het woordje 'Peretz'. En als er staat: 'daarom noemt men die plaats Peres-Uzza', staat er weer 'Peretz'. Kijk, dan wordt het logisch. In de Statenvertaling heeft men het trouwens veel beter gedaan, want daar staat dat de Here 'een scheur gescheurd had'. Dat is ook wel een wat rare zin natuurlijk, maar dan begrijp je wel waarom men die plaats Peres-Uzza noemt. Hoe het ook zij, dat maakt vertalen soms erg lastig, maar daarom moet je ook gewoon dit soort dingen weten. In het Hebreeuws staat daar het woordje 'Peres' (of Peretz). En wat betekent Peres? Dat betekent breuk of een scheur.

Het is trouwens ook de breuk in deze geschiedenis, want de reis van de ark naar Jeruzalem wordt onderbroken. En die naam 'Peretz' komen we nog wel wat vaker tegen. Niet alleen in de kranten als de naam van een bekend Israëlisch politicus die ook zo heet – Peretz is dezelfde naam – maar de eerste keer dat we hem tegenkomen is in Genesis 38. Daar vindt u ook zo'n hele eigenaardige geschiedenis van een tweeling die geboren wordt. Daar verschijnt een jochie die zijn hand uitsteekt bij de geboorte. De voortvarende vroedvrouw doet daar een scharlaken koord om zijn hand. Maar wat gebeurt er? Terwijl die vroedvrouw dacht: nu weet ik meteen wie de eerstgeborene is, trekt hij zijn hand weer terug. Dan komt zijn broer als eerste tevoorschijn, waarna uiteindelijk alsnog die met dat scharlaken koord tevoorschijn komt. Ja, ze komen wel, maar soms vraagt het even geduld. En dan wordt hij ook genoemd. Dan staat er: 'Hoe zijt gij doorgebroken?' En ze noemden hem Peres. Daarmee wordt de komst van Zerach onderbroken. Daar komt het op neer en daarom krijgt zijn broertje de naam Peres.

Trouwens, dit zeg ik even voor degenen die het allemaal nog wat meer willen onderzoeken: het blijkt dat die geschiedenis van de geboorte van die tweeling naadloos aansluit bij deze geschiedenis. Als je de onderlaag bestudeert – dat wil zeggen: als je gaat ontdekken, de bedekking wegneemt en ziet wat eronder ligt – dan blijkt de geschiedenis waar het werkelijk om gaat, identiek te zijn. Beide verhalen wijzen op het grote verhaal, op Zijn verhaal, op 'His story'.

▶ 37:43 De Verborgen Tussentijd bij Obed-edom ↑ hoofdstukken

Te dien dage werd David bevreesd voor de HEERE en hij zei: "Hoe zou de ark des HEREN tot mij komen?" David stelde een hele goede vraag en hij gaat inderdaad maatregelen nemen. Dat zou trouwens nog geruime tijd duren; het zou nog drie maanden duren voordat de ark op haar bestemming zou komen. Maar David stelt zich deze vraag. Hij was natuurlijk zeer aangeslagen, zeer verhit — hij had het er erg warm van gekregen — en hij had deze vraag gesteld: hoe zou de ark des HEREN tot mij komen?

Daarom wilde David, volgens vers tien, de ark des HEREN niet bij zich nemen in de stad Davids, maar liet haar onderbrengen in het huis van de Gatiet Obed-Edom. De Gatiet. Wat is een Gatiet? Een Gatiet is iemand die uit Gat komt. U zegt: is dat een grote plaats of is dat maar een gat? Nou, dat hangt er maar vanaf hoe je het bekijkt. Want een gat... kijk, je had het Filistijnse land, zeg maar de Gazastrook. Daar had je vijf steden: Ekron, Asdod, Askelon, Gaza en Gat. Dat was een Filistijnse stad. Weet u wie de beroemdste Gatiet was? Niet Obed-Edom over wie dit gaat, maar — even een Bijbelvraagje, een quizvraagje — wie was de beroemdste Gatiet? Juist, Goliath. Ook de grootste ongetwijfeld. Ik stel me zo voor dat Obed-Edom deze Goliath ongetwijfeld ook gekend heeft. Ze kwamen uit dezelfde plaats, dus het was ook een tijdgenoot en een plaatsgenoot. Hoe het ook zij, Obed-Edom was dus geen Israëliet; hij kwam uit Gat. Of het ook een heiden was, dat is nog een andere vraag, maar in elk geval kwam hij uit Gat, die heidense plaats. Dat is wat hier staat: die Filistijnse stad. Daar kwam hij vandaan; zo wordt hij hier ook een paar keer genoemd: de Gatiet, de man uit Gat, uit die heidense stad.

En weet u wat je dan vervolgens nog leest? "En de ark des HEREN bleef daar drie maanden in het huis van de Gatiet Obed-Edom." Ik zal u vertellen over allerlei details, gewoon zoals deze geschiedenis zich aan ons aandient. Maar ik wil u vooral deze morgen wijzen op het grote profetische perspectief. Dit verhaal spreekt van een veel groter verhaal waar het in de hele Bijbel om gaat. Trouwens, over deze drie maanden... voordat ik over dat grote verhaal nog wat wil vertellen, wil ik eerst nog even wat zeggen over die drie maanden. Drie maanden. Kijk, dan moet je gewoon de concordantie opzoeken. Je kijkt waar dat woord of die term, die frase 'drie maanden', nog vaker voor komt. Nou, we hadden het zojuist al eventjes over de geschiedenis van de geboorte van Perez en Zerach. Daar lees je ook van Tamar: ze was zwanger, en na drie maanden werd het bekend bij Juda. Het wordt na drie maanden openbaar. Mozes werd drie maanden — staat er in Exodus 2 vers 2 — verborgen. Eigenlijk dezelfde gedachte: na drie maanden wordt het openbaar, maar drie maanden is het dus ook verborgen.

Drie maanden was er een interim-periode van koningschap; je vindt dat verschillende keren in de boeken Koningen en Kronieken. Het is gewoon een interim, een tussenperiode van koningschap. En je leest ook nog een keertje in verband met de geschiedenis van David dat hij drie maanden op de vlucht was. En in het Nieuwe Testament vind je het ook nog een keertje, toen Maria drie maanden van huis was en bij haar tante Elisabeth verbleef, terwijl ze zelf inmiddels ook zwanger was. Drie maanden was ze van huis. Ook weer zo'n interim-periode. Kijk, als je die dingen dan met elkaar gaat vergelijken en gaat koppelen... bij een oppervlakkige lezing zeg je dat het over totaal verschillende geschiedenissen gaat. Ja, oppervlakkig gezien wel. Totdat je ziet dat de Bijbel altijd dezelfde structuren vertoont. En dat zie je ook hier. Het gaat in al die gevallen over een verborgen tussenperiode. Houd die even vast.

Laat ik de geschiedenis nog eventjes uitlezen. De ark des HEREN bleef daar dus drie maanden in het huis van de Gatiet Obed-Edom. U leest dat een beetje moeilijk, maar er staat: "en de HEERE zegende Obed-Edom en zijn gehele huis." Waar die zegen uit bestond, weet ik niet, maar het was overduidelijk. Want later lees je ook van David dat hij het ziet — we zullen dat volgende week zien — dat hij ziet dat het huis van Obed-Edom sinds het verblijf van de ark bij hem in huis enorm gezegend wordt. Nogmaals, er staat niet bij waar die zegen uit bestond, maar het huis van Obed-Edom werd in die tijd rijk gezegend door de HEERE. Dat is wat er vermeld wordt.

▶ 43:28 De Profetische Vervulling van de Reis ↑ hoofdstukken

Laten we eens kijken naar de grote lijn van wat we tot dusver hebben gezien. We zijn weliswaar pas op de helft van het verhaal, maar welke structuren zien we nu al? Ik heb al een paar dingen verteld over de ark, die een uitbeelding is van de Heer Jezus Christus, en over die drie maanden. Laten we de zaken eens op een rijtje zetten.

De ark is op weg naar haar bestemming, naar haar definitieve rustplaats. Dat is eigenlijk wat je boven 2 Samuël 6 zou kunnen schrijven als titel van het hoofdstuk: de ark op weg naar haar bestemming. Dat is de weg naar het koninkrijk. De ark is een uitbeelding van Christus, en Jeruzalem, als de definitieve rustplaats, is een uitbeelding van het koninkrijk. Het is de plaats waar de ark thuishoort, waar God Zijn naam laat wonen en waar het volk van Israël verzameld wordt. Sterker nog, het is de plaats waar ook de volken naartoe zullen optrekken. Het is een uitbeelding van het vrederijk. De Bijbelse profetie gaat erover dat de ark naar Jeruzalem gaat; de Heer Jezus Christus zal Zijn koninkrijk vestigen in Jeruzalem, hier op aarde in het Midden-Oosten, en Hij zal Zijn koninkrijk uitbouwen over de hele wereld. Daar gaat 2 Samuël 6 uiteindelijk ook over.

De ark gaat naar haar bestemming, maar dat gaat niet zomaar. Dat gaat in twee fasen. De reis wordt onderbroken. Ik gebruik niet voor niets het woord 'onderbroken', want daar zit het woord 'breuk' in. Dat is precies het woord dat zo’n grote rol speelt in dit hoofdstuk: Peres! Breuk! Die reis wordt onderbroken bij de dorsvloer. De dorsvloer is een beeld van Sion, de plaats waar de Heer Jezus Christus stierf en opstond uit de doden. Het altaar. Als de reis naar Jeruzalem de komst van de Heer Jezus Christus uitbeeldt, dan moet je zeggen dat die komst is onderbroken. Dat is precies waar de Bijbelse boodschap over gaat: de komst van de Heer Jezus Christus die uiteenvalt in twee fasen, de eerste komst en de tweede komst. Die onderbreking heeft te maken met de dorsvloer, met het altaar en het offer dat daar gebracht wordt.

Wat gebeurt er bij die dorsvloer? Daar vindt een struikeling plaats. Als ik dat woord 'struikeling' lees terwijl ik in de 'Bijbelmodus' sta, denk ik meteen aan wat Paulus schrijft in Romeinen 11: dat Israël is gestruikeld over de steen des aanstoots. De hoofdstukken Romeinen 9, 10 en 11 gaan over de struikeling van Israël in ongeloof. Het vergrijp aan de ark vond daar plaats bij de dorsvloer. Het was een struikeling, maar ook een vergrijp. Het spreekt van Israël dat de Heer Jezus Christus verwerpt. Daarmee bedoel ik niet alleen dat zij Hem aan het kruis nagelden, maar ook dat zij in het boek Handelingen het evangelie verwierpen en de Heer Jezus Christus als de Opgestane niet accepteerden.

Paulus zegt in Romeinen 11 echter ook dat dit in onbedachtzaamheid gebeurde. Dat staat ook in deze geschiedenis: Uzza deed dat in onbedachtzaamheid. Het werd hem fataal, maar het was een daad in onwetendheid. Het was ongetwijfeld met de beste bedoelingen dat Uzza zijn hand uitstrekte naar de ark; dat staat niet ter discussie. De vroomheid en de motieven staan niet ter discussie. Het zullen ongetwijfeld de beste bedoelingen zijn geweest, maar het werd hem wel fataal. Dat is precies wat we over Israël lezen. Petrus zegt het al wanneer hij zijn volksgenoten toespreekt: "Ik weet, broeders, dat jullie in onwetendheid hebben gehandeld." En Paulus zegt het ook: het was een verwerping in onwetendheid. God heeft hun ogen toegesloten. Zij zijn inderdaad vijanden van het evangelie, maar Paulus voegt daaraan toe: "Dat is om uwentwil" – om het huis van Obed-Edom te zegenen, zal ik maar zeggen.

Bij die dorsvloer vindt een fatale afloop plaats; Uzza sterft daar ter plekke. Dat is precies wat er met de natie Israël en met Jeruzalem gebeurde. Precies veertig jaar later, één generatie later, werd de hele Joodse staat van de kaart geveegd door de Romeinen. Jeruzalem ging in vlammen op, geen steen bleef op de andere en de tempel en de hele stad werden verwoest. Daar bleef helemaal niets van over. Het loopt inderdaad fataal af bij die dorsvloer. Ziet u hoe deze geschiedenis in 2 Samuël 6, die zich ongeveer duizend jaar voor Christus afspeelde, zich duizend jaar later herhaalt in haar eigenlijke vervulling? Je krijgt weer een soortgelijke geschiedenis: een struikeling bij de dorsvloer, een vergrijp aan dé Ark met een fatale afloop.

Maar wat gebeurt er dan? Vervolgens wordt de ark ondergebracht in een heidens huis, het huis van de Gatiet Obed-Edom. Er zit een heidense associatie bij die term; de Gatieten en Filistijnen worden vaak de onbesnedenen genoemd. Als u een Statenvertaling hebt, komt dat wellicht wat vertrouwder over: het evangelie van de voorhuid. Het evangelie komt bij de onbesnedenen terecht, bij de heidenen. Dat is de huidige situatie. Weliswaar heeft daar bij de dorsvloer dat drama plaatsgevonden, maar na dat drama wordt de ark voor drie maanden ondergebracht in het huis van Obed-Edom. Het evangelie komt onder de heidenen. Paulus is daar de grote exponent van: Christus onder de natiën.

Dat verblijf van drie maanden maakt het verhaal compleet, want die tijdsduur spreekt van de tussentijd, een interim-periode. Het is een intermezzo en een tijd die spreekt van verborgenheid. Dat is precies de fase waarin wij nu leven. De ark zal in Jeruzalem komen, maar er heeft iets plaatsgevonden bij de dorsvloer, een drama. Waarom vond dat drama plaats? Uiteindelijk omdat die ark terecht zou komen bij het huis van Obed-Edom. Dat is de uitleg van Paulus. Het is een tijd van verborgenheid; de ark staat niet pontificaal in Jeruzalem waar zij hoort en waar zij uiteindelijk ook gevestigd zal worden. Nee, zij wordt ondergebracht in een huis. Het was tijdelijk bedoeld, vandaar die tussentijd in de verborgenheid waarin er verder even niets mee gebeurt; de ark is niet meer in de aandacht. Ten slotte brengt de ark grote zegen in dat huis. Dat is precies wat karakteristiek is voor het evangelie in onze dagen. Weliswaar is de ark nog steeds niet in Jeruzalem op de plaats waar zij uiteindelijk gevestigd zal worden, maar zij brengt in de tussentijd reeds grote zegen.

En nog steeds is het koninkrijk niet openbaar, maar het evangelie is vandaag terechtgekomen bij de heidenen. En daar waar het gehoor vindt – herinner je dat huis van Obed-Edom? Ik kom daar volgende week nog even op terug – daar waar het evangelie gehoor vindt, daar is het een bron van enorme vreugde.

Het is een tussentijd. Het is allemaal in het verborgen. Niets opvallends, dat is waar, maar het is de hoop der heerlijkheid. Want het is juist die ark die in alle onderdelen spreekt van het evangelie en van de hoop die God geeft aan elk mensenkind. Het spreekt inderdaad van de verwachting van heerlijkheid, want die ark belichaamt precies dat wat God voornemens is te geven aan de ganse schepping: namelijk onvergankelijk leven in zijn Zoon, de Heer Jezus Christus.

Wel, want dat is die tussentijd waar wij nu in leven. Het evangelie is terechtgekomen onder de heidenen en uiteindelijk komt het inderdaad in Jeruzalem. Maar daar gaan we het dus de volgende keer nog eens over hebben, want deze geschiedenis krijgt een vervolg. Het belangrijkste, als ik het zo mag zeggen, moet nog gebeuren. Maar daar gaan we het dus de volgende keer, volgende week over hebben.