▶ 00:00 Terugblik: het Spreken in Tongen als Teken voor Israël ↑ hoofdstukken

Een hele goedemiddag allemaal, vrienden. Goed u hier weer te treffen. We gaan opnieuw over het spreken in tongen nadenken — ik wilde bijna zeggen: we gaan weer in tongen spreken — maar dat hoorde u zojuist al. Turks? Nee, niet Turks. Maar we gaan wel verder met ons onderwerp.

De vorige keer hebben we al nagedacht over het onderwerp 'in vreemde tongen spreken' of 'in vreemde talen spreken'. Dat bleek, zo hebben we gezien, eigenlijk hetzelfde te zijn. In het Grieks is dat zelfs één woord: het woord voor tong en het woord voor taal is hetzelfde, namelijk glossa.

Toen hebben we ons beziggehouden met een wat aparte benadering, iets wat je misschien in eerste instantie niet direct zou verwachten. We hebben het namelijk vrijwel uitsluitend bezien vanuit de profetie, dat wil zeggen vanuit het boek Jesaja. Daar profeteert Jesaja al hoe God ooit tot Zijn volk zou spreken door lieden van een andere tong of door een vreemde tongval, zoals dat dan heet. Dat teken van talen hebben we bezien vanuit Jesaja 28 en ook hoofdstuk 29 hebben we daarbij betrokken.

Daar wordt gesproken over de situatie waarin het volk Israël — en eigenlijk is dat ook al een actuele aanklacht van Jesaja in zijn dagen, maar hij profeteert ook over dingen die zouden gebeuren in de toekomst en inmiddels voor een groot gedeelte al vervuld zijn — verblind zou zijn. Het gaat over Israël, want daar richt Jesaja zich toe, de tien en de twee stammen. Ze zouden verblind zijn door hun eigen tradities: 'wet op wet, eis op eis', weet u nog? Daardoor zou men geen zicht meer hebben op de ware zin, de ware betekenis van het Woord. En wat is dat? Rust en verademing, zo hebben we toen ook gezien vanuit Jesaja 28.

In dat verband wordt er gezegd dat God, als de toestand zo zou zijn, tot het volk Israël zou gaan spreken door lieden van een andere tong of door een vreemde tongval. Er staat dan ook nog bij — en zo wordt het trouwens ook door Paulus in 1 Korinthe 14 geciteerd: 'Toch zouden ze naar Mij' (met een hoofdletter, naar de Heer Zelf dus) 'niet luisteren'. In datzelfde verband wordt er trouwens ook nog gesproken over het feit dat God in Sion een steen zou neerleggen die een hoeksteen zou zijn, maar waar het volk over zou struikelen. Dat is allemaal onmiskenbaar profetisch en gaat over de tijd van de verschijning van de Messias die verworpen zou worden.

Wat we daarbij vooral hebben gezien in die profetie, louter vanuit de benadering van de Hebreeuwse Bijbel, is wat het spreken in tongen of vreemde talen is, wat de betekenis ervan is en ook het motief waarom God dat zou doen en tot wie het gericht is: namelijk tot het volk. Dat zien we dan trouwens ook direct in de vervulling, de eerste keer dat er sprake van is in het Nieuwe Testament. Dat kennen we allemaal: de dag van Pinksteren, de vijftigste dag in Jeruzalem. Daar sprak God inderdaad tot het volk. Je leest dat er pelgrims in Jeruzalem waren vanuit twaalf volkeren — die worden daar ook allemaal bij name genoemd — en ieder van hen hoorde de discipelen, de apostelen, spreken in hun eigen taal. God sprak dus tot Israëlieten, maar door een vreemde tongval. Dat was een wonderbaar verschijnsel en een teken, een wonderteken.

▶ 04:19 De Werkelijke Context van 1 Korinthe 13 en Gods Onfeilbare Liefde ↑ hoofdstukken

Nu vanmiddag gaan we weer verder met het onderwerp, maar nu bespreken we het vanuit het Nieuwe Testament en wel vanuit 1 Korinthe. Als we dan even bladeren in de Korintiërbrief, dan zien we dat in 1 Korinthe 12 tot en met 14 door Paulus wordt gesproken over de kwestie van het spreken in vreemde talen en ook over de waarde en de betekenis van profeteren. In hoofdstuk 12 en 14 zet hij dat uiteen en hoofdstuk 13 is min of meer een intermezzo daarop, een lofzang op de liefde. Dat hoofdstuk is overbekend, maar ik denk dat de hele setting en de reden waarom Paulus dat hoofdstuk opgetekend heeft – en waarom dat tussen 1 Korinthe 12 en 1 Korinthe 14 in staat – velen ontgaat.

Paulus wil daarin namelijk iets naar voren brengen dat meer is dan alleen maar een lofzang op de liefde. Waarom zet hij dat nu tussen hoofdstuk 12 en 14? Waarom schrijft hij eerst over het spreken in tongen en doet hij vooral zijn best om te laten zien dat het lang niet zo belangrijk is als die Korintiërs meenden dat het was? Hij gaat in op alle praktijken rond dat fenomeen in zijn dagen en het misbruik dat men ervan maakte. In hoofdstuk 13 laat hij vervolgens zien dat die beide uitingen – en dan gaat het vooral over dat spreken in vreemde talen en het profeteren – slechts van voorbijgaande aard zijn. Dat plaatst hij in contrast tot wat blijvend is, namelijk geloof, hoop en liefde. En de meeste van deze is de liefde. Waarom die liefde er dan nog weer bovenuit steekt en de meeste van die drie is, daar zullen we het straks ook nog over hebben. Maar het gaat dus om het contrast: over het feit dat profeteren zou voorbijgaan en dat spreken in vreemde talen zou ophouden. Dat plaatst hij tegenover dat wat wel blijvend is en dat is de eigenlijke zin van hoofdstuk 13.

Vandaar dat hij dus ook begint met een lofzang op de liefde. Daar gaan we het vanmiddag trouwens helemaal niet over hebben; niet omdat dat niet belangrijk is, maar omdat dat gewoon niet het onderwerp is. Vandaar dat ik nu ga aanhaken bij vers 8. In de eerste zeven verzen van dat hoofdstuk is beschreven wat liefde is en wat liefde doet. Zojuist heeft Luppert dat ook voorgelezen. Het is poëtisch, het is een lofzang op de kenmerken van de liefde Gods, want dat is eigenlijk waar het over gaat. Het gaat hier niet zomaar over genegenheid of sympathie die je voor mensen hebt, wat vaak nog zijn basis vindt in de eigenschappen van de ander, maar het gaat hier over agape-liefde. Dat is liefde die onvoorwaardelijk is en vandaar ook eigenlijk het meest eigen is aan God Zelf.

God houdt van Zijn schepping. Waarom? Omdat het Zijn eigen schepping is. De enige liefde die we hier op aarde kennen die daarbij in de buurt komt en die dat ook laat zien, is de liefde van ouders voor een kind. De liefde van een vader of een moeder voor hun kind. Van je kind hou je niet omdat het kind lief, aardig, mooi is of omdat het presteert. Als dat wel het geval zou zijn, dan is dat geen gezonde verhouding. Nee, je houdt van je kind omdat het jóúw kind is. Dat is nooit ongedaan te maken en wat het ook doet, het blijft je kind.

Nou, zo is ook de verhouding van God tot Zijn schepping. Het is Zijn schepping, het werk van Zijn handen, en daarom gaat Zijn liefde er ook naar uit. In Psalm 145 lezen we dat Gods barmhartigheid gaat over al Zijn werken. Waarom? Het zijn Zijn werken en dat laat Hij nooit varen. In een goed reformatorische plaats als Urk zou dat geen verbazing moeten wekken, toch? Ik blijf het altijd een van de mooiste dingen vinden die in een kerk gezegd worden – laat ik het zo formuleren – en dat is de liefde Gods. Die liefde gaat niet zomaar over liefde in de meest algemene zin van het woord, maar echt over puur onvoorwaardelijke liefde die eigen is aan God Zelf.

Wel, die liefde vervalt nooit. "Zij vergaat niet", staat er in de NBG-vertaling. De King James zegt: "Love never fails". Dat vind ik erg mooi trouwens. Vallen en fail, vallen en falen; ik weet niet hoe het etymologisch zit, maar ze lijken verdacht veel op elkaar. En dat betekent ook: ze faalt niet. De liefde Gods faalt niet; zij bereikt altijd dat wat zij beoogt. Dat is alleen al een geweldig kenmerk als je weet dat God liefde is en wat Zijn liefde wil bewerken. Ook dat is een mooi woord, het is geen Bijbelvers maar wel een bekend lied: "Wat Zijn liefde wil bewerken, ontzegt Hem Zijn vermogen niet." Hij is liefde en Hij heeft Zijn hele schepping op het oog en His love never fails. De liefde vervalt nooit.

Eigenlijk, als we straks in vers 13 aankomen, dan eindigt het weer waar we zojuist mee begonnen zijn, namelijk bij vers 8. Die liefde blijft, die vergaat nimmermeer. Dan zie je ook meteen in vers 8 wat Paulus beoogt te zeggen. Eigenlijk is deze eerste regel van vers 8 min of meer een samenvatting van de zeven verzen die hieraan voorafgegaan zijn. En nu volgt ook de eigenlijke reden waarom Paulus dit naar voren brengt.

▶ 11:16 Waarom Profetieën, Talen en Gaven van Kennis Afgedankt Worden ↑ hoofdstukken

Dat blijkt uit de tegenstelling die hij nu naar voren gaat brengen. Dan zegt hij: de liefde vervalt of faalt nooit. Maar profetieën, zij zullen afgedankt worden. Eerst eventjes dat. We gaan dit gedeelte soms woord voor woord, zinsdeel voor zinsdeel na. Dan blijken er allerlei dingen op het spoor te komen die je eigenlijk nooit gedacht zou hebben. Zo is het mij ooit vergaan en opnieuw word ik er weer heel erg bij bepaald hoe ontzettend onbekend 1 Korinthiërs 13 is. Ja, niet alleen wat ik zojuist over die liefde zei, maar ook over het hele motief waarom Paulus dit hoofdstuk optekent.

Eerst even over die profetieën. Als hij het heeft over die profetieën — daar had hij eerder al over gesproken in hoofdstuk 12 — dan heeft hij het niet over de profetie in de Schrift. Dan heeft hij het over het profeteren, het uitspreken van rechtstreekse godswoorden. U moet zich realiseren dat deze Korinthiërbrief is geschreven in de tijd van het boek Handelingen, ergens in de periode van Handelingen 20. In die tijd moet je dat dan plaatsen. Toen hij deze brief schreef, en dat is allemaal goed na te gaan, waren er profeten. Dat lees je ook heel vaak; ze worden zelfs bij name genoemd, zoals Agabus en de dochters van Philippus die profeteerden. Zij profeteerden en dat waren uitingen van godswoorden. Dat waren niet per se voorzeggingen, hoewel profetie in het Grieks letterlijk voorzegging betekent, maar in een meer algemene zin is het het uitspreken van Gods woorden, het rechtstreeks uitspreken van Gods woorden.

Maar, zegt Paulus dan, dat is van tijdelijke aard. Waarom? Nou, dat zullen we straks zien. Maar eerst dit: er waren dus in die dagen, toen God nog steeds rechtstreekse godswoorden sprak, ook situaties waarin er kaf onder het koren was. Er waren mensen — en ik noemde zojuist al een paar namen — maar in het algemeen was dat het fenomeen dat er mensen waren die iets van Gods woord spraken. Er waren er echter natuurlijk ook die claimden iets van God te zeggen, terwijl het helemaal geen godswoord was. Vandaar ook dat dit moest worden getoetst. In 1 Thessalonika 5 lees je in het slot van de brief dat Paulus tegen hen zegt: "Dooft de Geest niet uit." Eigenlijk is dat min of meer vergelijkbaar met wat hij ook in de Korinthiërbrief zegt. Die uitingen van de Geest moet je niet onderdrukken, die moet je ook niet buitensluiten. De Geest opereerde op deze wijze toen nog steeds.

Oké, ze zullen afgedankt worden, ze zullen afgedaan hebben. Maar in die dagen, zegt hij, dooft de Geest niet uit. Hij zegt: "Minacht profetieën niet." Dus als iets uitgesproken wordt als een godswoord, dan zou je dat niet minachten en zomaar naast je neerleggen. Maar dan zegt hij: "Toetst echter alles." Ook dit is trouwens een tekst die vaak zomaar lukraak uit zijn verband wordt getrokken, maar het gaat hier juist over profetische uitingen. In die dagen waren er mensen die godswoorden uitspraken, maar die moesten getoetst worden. Was het inderdaad een godswoord? Was het in overeenstemming met de Schriften? Kwam het uit wat er gezegd werd? Dat waren hele normale en logische criteria die daaraan gesteld werden. Hij zegt: "Toetst echter alles wat als profetie naar voren gebracht wordt." En "het voortreffelijke vasthouden", zoals er letterlijk staat. De NBG-vertaling zegt: "Behoudt het goede." Dat wil zeggen: als je het getoetst hebt, behoud dan het goede daarvan. Het andere kun je uiteraard gewoon naast je neerleggen; dat lijkt me nogal logisch.

Van de profetieën, die uitingen, zegt Paulus: ze zullen afgedankt worden. Ze zullen afgedaan hebben. Eventjes naar dat woord zelf toe. Wat hier staat, is eigenlijk één Grieks woord: katargeo. Dat is samengesteld uit een drietal woorden: kata, wat 'neer' of 'naar beneden' betekent, een negatief 'a' (vergelijkbaar met ons woordje 'on') en het derde gedeelte, 'ergeo', wat 'werken' is. Eigenlijk is de gedachte: onwerkzaam maken. Vandaar ook 'buiten werking stellen'. Ik kan er wel een plaatje van laten zien; dit is een concordant overzicht. Hier zie je de keren dat het in het Nieuwe Testament voorkomt. Het wordt om precies te zijn 27 keer gebruikt, dit specifieke Griekse woord. In de NBG-vertaling wordt het bijvoorbeeld vertaald met 'machteloos maken' of met 'tenietdoen'. Het wordt ook vertaald met 'van kracht beroofd' of met 'buiten werking stellen'. Of met 'ontroond' — de laatste vijand die wordt ontroond, daar wordt datzelfde woord gebruikt. Onwerkzaam maken, onklaar maken, van kracht beroven, ontronen; het is allemaal diezelfde gedachte. Het betekent daarmee dus ook dat het heeft afgedaan, dat het wordt afgedankt. Het heeft zijn betekenis wellicht gehad, maar nu is het over en voorbij: onklaar gemaakt.

Zo wordt het allemaal weergegeven, en als je dit hele overzicht ziet, dan krijg je in ieder geval een aardige indruk van wat de betekenis van het woord is. Hoewel het natuurlijk lastig blijft dat het op zoveel verschillende manieren vertaald wordt, ben ik daarom een groot voorstander van concordant vertalen. Dat wil zeggen: zoveel mogelijk eensluidende vertaalwoorden gebruiken. Dan weet je tenminste waar je het over hebt, maar dat is een ander onderwerp. Hij zegt dus: de liefde vergaat nooit, maar profetieën, die profetische uitingen waar Paulus op inging zoals dat functioneerde in de gemeente van Korinthe, zullen afgedankt worden. Men kwam samen en — kijk naar wat wij nu doen — wij openen gewoon de Schriften. Nu was daar natuurlijk ook wel een Hebreeuwse Bijbel, maar in Korinthe, een Griekse stad, waren de meeste mensen afkomstig uit de natiën. Wat moesten die met een Hebreeuwse Bijbel? Misschien hadden ze een Griekse vertaling, maar de woorden Gods waren toen nog niet volledig vastgelegd. En dus had de een een profetie en de ander een openbaring. Paulus schrijft er ook over vanaf vers 26 in hoofdstuk 14. Dan zegt hij: "Als jullie dan samenkomen, dan heeft eenieder iets." De een dit en de ander dat. Zo kwam men samen.

Maar hij zegt: die profetieën, denk erom, ze zijn tijdelijk. Zo onvergankelijk als de liefde is die hij zojuist bezongen had, zo tijdelijk zijn die profetieën. Waarna natuurlijk de grote vraag is, en dat is de hamvraag: wanneer dan wel? Wanneer verdwijnt dat? Wanneer worden die afgedankt? Dat geldt trouwens niet alleen voor de profetieën, maar ook voor de talen. Talen, ik zei het al, is dat Griekse woordje glossa, wat 'tong' of 'taal' betekent. Eigenlijk is dat gewoon hetzelfde: een tongval. Hier heeft hij het dan over die vreemde talen. Dat wil zeggen: het spreken in talen die men niet kende. Ook hiervan begrijp je, als je daar even over nadenkt, dat er in die dagen natuurlijk kaf onder het koren was. God sprak door profetie, door profetische uitingen in die dagen — in ieder geval is dat waar Paulus het hier over heeft — maar er waren er ook die spraken in vreemde talen. Dat konden letterlijk vreemde talen zijn, zoals dat gebeurde op de Pinksterdag. Dat was een wonder. Trouwens, later lees je dat er in het huis van Cornelius ook in vreemde tongen gesproken werd, en dan ging het ook werkelijk over bestaande talen. Later lees je dat in Efeze ook nog weer: werkelijk concreet bestaande talen. Maar ja, hoe weet je dat?

Ik zou hier wel een poging kunnen doen, maar ik ga geen poging doen. Maar daar gaat het nu even niet om. Dat je zomaar iets gaat brabbelen en dan zegt van: ja, dat is Swahili of weet ik veel wat. Ja, hoe weet je dat? Vandaar ook trouwens dat Paulus iedere keer dat misbruik probeert in te dammen. Hij zegt: verhindert het spreken in talen niet, maar hij legt wel zoveel veiligheidsgordels aan waardoor de schade, zeg maar, beperkt wordt.

Want er was ook heel veel... nou, laat ik het eens op zijn modern zeggen. In de moderne bijbelvertaling, de NBV, spreekt men niet over tongentaal of over vreemde talen, maar over klanktaal. Laat ik u dit vertellen: ook in Korinthe was er al heel veel klanktaal. Ik had ook kunnen zeggen: veel brabbeltaal. Maar volgens mij is dat gewoon hetzelfde hoor; het ene klinkt wat sympathieker dan het ander. Maar als ik brabbel, dan hoort u alleen maar klanken. En omgekeerd, als ik in klanktaal spreek, dan hoort u alleen maar gebrabbel. Dus linksom of rechtsom, het is toch hetzelfde: gewoon gebrabbel. Hoewel er echt spreken in talen was in de dagen van het boek Handelingen en ook in Korinthe, was er ook veel kaf onder het koren.

Net zo goed als dat met het profeteren het geval was. Vandaar dat het getoetst moest worden. En vandaar ook dat Paulus zegt dat als je dat nou alleen doet... nou ja goed, de schade is dan erg beperkt. Hooguit dat je jezelf misschien voor de gek houdt. Maar hij heeft het erover dat als je bij elkaar komt en er is iemand die spreekt in vreemde talen en niet iedereen begrijpt dat, dan moet het vertaald worden. U begrijpt dat op het moment dat je die eis stelt, er ineens een stuk minder in vreemde talen gesproken wordt hoor, kan ik u vertellen.

Ik zou zeggen: ga maar eens een keertje een willekeurige pinkster- of charismatische gemeente in. En je zult merken – en ik ben nou niet echt een expert, maar ik heb genoeg ervaring op dat gebied opgedaan in de loop der jaren – het wordt nooit vertaald. Dat spreken in talen, dat spreken in tongen, is gewoon inderdaad alleen maar gebrabbel en je weet helemaal niet waar het over gaat. U begrijpt dat op het moment dat dit inderdaad zou functioneren zoals het bedoeld is – als er iemand in vreemde talen spreekt, dat het dan ook vertaald wordt – dan weten we in ieder geval waar het over gaat. Want anders wordt niemand opgebouwd, en dat is juist het grote criterium: de opbouw van de gemeente, van die ekklesia.

Het fenomeen van dat spreken in talen, dat je ineens in een taal spreekt zonder dat je die ooit geleerd hebt, dat is een wonder. Dat vond plaats. Maar zoals gezegd: ook daar was kaf onder het koren. Maar Paulus zegt, en daarover heeft hij het nu: het fenomeen zelf is gewoon tijdelijk. Hij zegt: ze zullen ophouden. Zoals hij van de profetieën zegt dat ze afgedaan zullen hebben of afgedankt zullen worden, zegt hij van de talen: het zal gewoon ophouden. Dat woord wat hij trouwens gebruikt, is pauo, en dat betekent gewoon letterlijk stoppen. Ons woord 'pauze' is daar ook van afgeleid.

En wat dacht u van de naam Paulus zelf? Paulos betekent eigenlijk letterlijk iemand die doet stoppen, een stopper. Iemand die doet ophouden. En als je dat eenmaal begrijpt, dan begrijp je ook meteen waarom die naamswisseling plaatsvond, hoe Saulus Paulus werd. Want hij was toen bij die Elimas en hij zei: "Hoe lang zul jij de wegen des Heren verdraaien?" Kent u die geschiedenis nog? En hij deed hem stoppen. En terstond werd hij... wat gebeurde er nou? Hij werd blind, ja natuurlijk. Ook dat is zo profetisch natuurlijk, hoe kon het me ontgaan? Hij werd terstond blind, een type van Israël. Maar Paulus deed die man stoppen en vandaar dat hij ook eigenlijk Paulus heet. Het heeft eigenlijk ook te maken met de onderbreking in de heilstijd, want die Elimas werd voor een tijd blind, zoals Israël ook voor een tijd blind is maar weer ziende zal worden. Dus pauze en Paulos, het heeft alles met elkaar te maken.

Terug naar het onderwerp: die talen zullen ophouden. En nu noemt hij nog iets: kennis. Zij zal afgedankt worden. Kennis. Hij had al eerder in hoofdstuk 12 gesproken over allerlei charismata. Dat wil zeggen: genade-effecten. De genade heeft weer een andere uitwerking in de één dan in de ander. Het is zoals wanneer een muzikant in een fluit blaast, dan produceert die lucht een ander geluid dan wanneer je in een trompet of in een saxofoon blaast. Iedere keer krijg je een ander effect. Het is dezelfde adem, dezelfde genade, maar je krijgt iedere keer verschillende effecten. Zo geeft God zijn genade aan verschillende mensen, maar het heeft bij ieder weer andere effecten. Dat is wat een charisma eigenlijk is: een genade-effect.

Sommige mensen hadden een woord van kennis; mensen die op een wonderbaarlijke wijze, bovennatuurlijk, iets wisten aan te wijzen. Ook daarvan lezen we in het Nieuwe Testament verschillende keren voorbeelden. Niet alleen voorzeggingen, want dat is profetie, maar ook een uiting van kennis: iets wat je normaal naar menselijke maatstaven niet zou kunnen weten, wat je bekendmaakt. Maar Paulus zegt dat zulke woorden van kennis – eigenlijk komt het neer op een openbaring die je krijgt en die je dan doorgeeft – dat die afgedankt zullen worden.

Ook hier weer moet je je goed realiseren: niet de kennis an sich houdt op, maar deze specifieke kennis. Welke kennis? Nou, dat zullen we zien in het volgende vers. Hij beschrijft een bepaald soort kennis. Kijk, kennis in het algemeen houdt natuurlijk niet op. Integendeel, wat Paulus in dit gedeelte naar voren brengt is: ik zal eenmaal kennen zoals ik ten volle gekend ben. Dan is de kennis juist volkomen geworden. Dat geldt trouwens ook voor die talen; op zich houden ze ook niet op. Het is niet zo dat hij hiermee zegt dat er straks helemaal niet meer gesproken wordt of dat de profetieën zullen verdwijnen. Nee, het gaat over die profetische uitingen, dat wonderteken van het spreken in talen en het wonder dat God speciale woorden van kennis geeft. Hij zegt: dat zal eenmaal afgedankt worden.

Hoezo? Nou, laat ik in ieder geval dit zeggen – ik kom daar straks nog op terug uiteraard, want het is een heel belangrijk punt: die woorden van kennis zullen eenmaal verdwijnen omdat er een moment komt dat het woord van God compleet is, gecompleteerd is. Alles wat God te melden heeft, is dan bekendgemaakt. En als het compleet is, dan hoeven die woorden van kennis niet meer gebezigd te worden, hoeven ze niet meer gepraktiseerd te worden en hoeven ze ook niet meer gegeven te worden. Want alles wat te melden is, is inmiddels bekendgemaakt. En wat zeg ik? Het zal zelfs zwart op wit staan en gebundeld zijn ook nog eens. Maar nu loop ik een beetje voor de fanfare uit. Het gaat er even om dat Paulus hier de liefde, die blijvend is, plaatst tegenover profetieën, talen en kennis, die afgedaan zullen hebben en zullen ophouden.

▶ 29:46 Fragmentarisch Kennen Versus de Volwassenheid van Gods Complete Woord ↑ hoofdstukken

Nou gaat Paulus dat ook uitleggen. Want hoezo? Waarom zou dat ophouden en waarom zou dat dan afgedaan hebben? Dat gaat Paulus uitleggen. In onze vertaling staat dan: "Onvolkomen is ons kennen." Dat klopt wel hoor, ik wil daar op zich geen kritiek op hebben, maar het specifieke woord dat hij gebruikt betekent: het is deelsgewijs. Het is fragmentarisch. Het Griekse woord dat hier namelijk wordt gebruikt, is meros. U ziet het hier: meros.

Dat Griekse woord komt bijvoorbeeld een paar hoofdstukken eerder voor. Paulus heeft het erover in 1 Korinthe 12 vers 27 en daar wordt het vertaald met: "Ieder voor zijn deel leden." Zijn deel. Dus het woord betekent letterlijk 'deel' en zo wordt het elders ook weergegeven. Hier gaat het over 'vanuit deel'; een deelsgewijs, fragmentarisch kennen. Ik heb expres dit plaatje van een puzzelstukje erbij gedaan. Kijk, een puzzelstukje is een stukje, een fragment, een deel. En daarvan zegt Paulus: "Deelsgewijs, stuksgewijs, fragmentarisch kennen wij, en deelsgewijs, fragmentarisch profeteren wij."

Je moet je even voorstellen dat we weer teruggaan naar de Handelingentijd. De Schriften waren nog niet compleet. God gaf hier een woord van kennis, daar een profetie, en daar maakte Hij weer wat anders bekend. Het was mondeling en het werd in de gemeenten naar voren gebracht, maar het was allemaal 'hier wat en daar wat'. Nu citeer ik Jesaja 28, maar ik doel er eigenlijk niet zozeer daarop; het gaat erom dat het inderdaad stuksgewijs was. In Korinthe maakte Hij dít bekend, in Galatië dát, en in Jeruzalem weer wat andere dingen. Het was allemaal zo fragmentarisch en het vervloog eigenlijk ook allemaal weer, want het was mondeling. Het werd wellicht misschien doorgegeven, maar het bleef zo fragmentarisch. Dat is wat hij zegt over dat kennen in die dagen.

Eigenlijk is de hele charismatische beweging, de Pinksterbeweging, gebaseerd op het verlangen om terug te gaan naar de Handelingentijd. Ik denk dan bij mezelf: laat het Paulus maar niet horen. Want dat is namelijk de kindertijd waarvan hij zegt dat alles nog deelsgewijs was. Terwijl hij de Korinthebrief schrijft, corrigeert hij hen op het gebied van het spreken in vreemde talen en op het gebied van profeteren. Hij zegt: "Het is allemaal nog maar heel stuksgewijs." Wij zeggen: "Geweldige uitingen van de Geest!" Natuurlijk, dat is waar. Ik bedoel er ook helemaal niets geringschattends over te zeggen, maar het is wel wat het is: fragmentarisch. Dat is wat Paulus ervan zegt en dat is precies de reden waarom het een keer verdwijnt. Gelukkig! Dan is het niet meer fragmentarisch, maar tot volheid gekomen. Het tegenovergestelde van fragmentarisch is natuurlijk compleetheid. Je hebt stukjes en als je al die stukjes bij elkaar hebt, dan is de puzzel compleet. Maar dat fragmentarische was karakteristiek voor het kennen en het profeteren in de dagen van de Korinthiërs, zeg maar in de dagen van het boek Handelingen. Het Nieuwe Testament was er nog niet. Trouwens, Paulus had ook de verborgenheid nog niet ten volle geopenbaard. Het was allemaal nog heel deelsgewijs; het waren stukjes.

In vers 10 zegt hij: "Maar wanneer echter de volwassenheid zou komen, dan zal het deelsgewijze afgedankt worden." Aha, nu worden we steeds wat wijzer in wat Paulus naar voren brengt. Hij zegt dat het fragmentarische ophoudt en plaatsmaakt voor de volwassenheid. Nu zegt u misschien: "Wacht even André, jij zegt nu volwassenheid, maar in mijn Bijbel — of dat nu de Statenvertaling of de NBG-vertaling is — staat 'het volmaakte'." Dat klopt, laten we daar eens naar kijken. In het Grieks staat hier het woordje teleios. Dat komt van het woord telos en dat betekent 'einde'. Hoe je dat weergeeft, hangt helemaal af van de context. Als het gaat om kwaliteit, dan is het einde van kwaliteit dat het af is, dat het gaaf is. Als ik zeg over een maand: "Het was helemaal het einde", dan betekent dit dat het gaaf was, het was af. Het wordt bijvoorbeeld ook in de Septuaginta gebruikt voor een offerdier: een gaaf offerdier. Dat was gewoon volmaakt, perfect, zonder enig gebrek. In verband met kwaliteit spreek je dan inderdaad over gaaf of af.

Maar het wordt ook in een andere zin gebruikt. Als het gaat om een ontwikkeling en om groei, dan spreek je over volwassenheid. Als de groei, het groeien, voorbij is, dan is men volwassen. Laat ik u dit vertellen: als Paulus het hier heeft over teleios, dan heeft hij het inderdaad over volwassenheid. Dat kan niet anders en dat blijkt wel uit de volgende verzen, want daar plaatst hij het tegenover de tijd dat hij een kind was en de tijd dat hij een man geworden is. Dat is de context. Hij heeft het niet over perfectie, want zo wordt het heel vaak opgevat. Bijna altijd wordt er gezegd: "Paulus heeft het hier over die tongen, dat profeteren en dat kennen; dat blijft totdat het volmaakte gekomen is." Het volmaakte is er nog steeds niet, want kijk maar naar al jouw gebreken en die van mij ook. Juist de weergave van het woord 'volmaakt' zet je op het verkeerde been. Het gaat niet over volmaaktheid of perfectie, het gaat over volwassenheid.

Trouwens, het Griekse woord teleios dat hij hier gebruikt en dat hier dus vertaald wordt met 'volmaakt', komt vaker voor in het Nieuwe Testament. In de Korinthebrief komt het drie keer voor. De eerste keer is in hoofdstuk 2 vers 6 en dan wordt het weergegeven met: "Dan spreken wij wijsheid bij hen die daarvoor rijp zijn." In hoofdstuk 14 wordt het nog een keer gebruikt: "Wees kinderen in de boosheid — niet volgroeid in de boosheid — maar word in het verstand, in het begrijpen, volwassen." Hier in hoofdstuk 14 vers 20 staat exact hetzelfde woord als in hoofdstuk 13 vers 10. Alleen in hoofdstuk 13 vers 10 heeft men het vrij gangbaar vertaald met 'volmaakt' en daarmee zet men de lezer op het verkeerde been. Het gaat over volwassenheid. En wanneer de volwassenheid zou komen, dan zal het deelsgewijze afgedankt worden.

Waarom? Niet omdat het geen betekenis heeft gehad, maar gewoon omdat het inmiddels zijn betekenis gehad heeft en voorbij is. Het gaat hier over het fragmentarische profeteren en het delen van kennis. Hij zegt: "Deelsgewijs is ons profeteren, stuksgewijs en fragmentarisch is ons kennen." Maar dat houdt een keer op. En wanneer houdt het op? Wanneer de volwassenheid zou aanbreken. Dat verdwijnt namelijk als het Woord van God compleet is. In Colossense 1 vers 25 zegt Paulus dat hem de bediening is gegeven om het Woord van God te completeren. In de Statenvertaling staat daar 'te vervullen', wat wil zeggen: tot volheid brengen. Letterlijk staat er daar ook het woordje 'compleet maken'. Het was allemaal nog niet compleet, het was stuksgewijs. En dat stuksgewijze houdt op wanneer het compleet is, wanneer ook de groei compleet is. Want over die groei heeft hij het.

De gemeente was in die dagen nog steeds in een kinderlijke fase, maar nu loop ik weer even vooruit op wat hij nog naar voren gaat brengen. Hij zegt hier al wel dat wanneer eenmaal de volwassenheid aanbreekt, dat fragmentarische profeteren en kennen en die fragmentarische kennis afgedaan zullen hebben en afgedankt zullen worden. Dat heeft dan geen zin en betekenis meer.

En weet u wat ook nog het geweldige is? Ik zinspeelde daar zojuist al even op. In de dagen van het boek Handelingen had men de Hebreeuwse Bijbel, maar voor de rest waren het een geschriftje hier en een geschriftje daar. Vooral mondeling werden de dingen doorgegeven door de apostelen en door de profeten, maar ook in de gemeente waren er allerlei uitingen. Het meest karakteristieke wat Paulus daarover naar voren brengt, was dat die kennis die gedeeld werd en de profetieën die uitgesproken werden, stuksgewijs waren. Het was ook allemaal heel vluchtig, namelijk mondeling. Maar, zegt hij, eenmaal zal het Woord van God compleet zijn. Niet meer fragmentarisch, maar ook — en dat is wat 'completus' inhoudt — het feit dat het zwart-op-wit staat.

Bovendien — maar dat is een onderwerp waar ik graag later dit seizoen nog eens op terugkom — gaat het over hoe de apostelen zelf hun geschriften bij elkaar hebben gebracht en de canon tot stand hebben gebracht. Dat is niet door een of ander kerkelijk concilie in de derde of vierde eeuw gebeurd. Nee, dat hebben de apostelen zelf gedaan; zij hebben de geschriften gebundeld. Er was alles aan gelegen om het Woord van God compleet te maken. Er is trouwens nog een hele passage die daarover gaat in Efeze 4. Terwijl ik het zeg, denk ik: hé, misschien wel een mooi onderwerp om de volgende keer op door te gaan. Daar heeft hij het namelijk ook weer over die kinderlijke fase die voorbijgaat en de volwassenheid die aan zou breken, waarbij bepaalde gaven zouden verdwijnen.

Dat is ook het grote verschil met de tijd van het boek Handelingen. Alles was toen stuksgewijs, nu is het compleet. Nu is de gemeente ook in een volwassen stadium gekomen. Let op, ik zeg niet dat alle gelovigen nu volwassen zijn; het is geen kwestie van individualiteit. Als je gelovig wordt, begin je gewoon bij het begin, dat is logisch. Iemand die al jarenlang met de Schriften vertrouwd is, weet meer en maakt daarin een ontwikkeling door. Maar daar gaat het hier niet over. Het gaat niet over die individuele groei, want die is voor iedereen verschillend. De een is hier en de ander is daar, en dan moet je elkaar ook vooral de ruimte geven. Dat is ook een kenmerk van de liefde: je geeft elkaar daarin de ruimte.

Het gaat hier over de gemeente als geheel. In het boek Handelingen was zij nog in een kinderlijke fase. Ook de kennis was nog steeds groeiende, dat wil zeggen dat alles nog niet geopenbaard was en nog niet zwart-op-wit stond. Vandaar ook dat men in velerlei opzichten nog heen en weer geslingerd werd. Nu leven we in de situatie sinds de dood van de apostelen, sinds die eerste generatie. De apostelen zijn heengegaan en wat hebben zij achtergelaten? De Schriften. Compleet, zwart-op-wit en gebundeld. Nu hebben we het Woord van God in al zijn rijkdom en volheid. Niet dat wij dat allemaal goed begrijpen, daar gaat het niet om. Maar de gemeente is in een fase dat de volle kennis beschikbaar is. Dit is volmaakt. Het Woord van God — ik heb het niet over onze vertaling, maar gewoon over de Schriften. God heeft gesproken en de Schriften zijn compleet.

En dan vind ik het altijd erg leuk om erop te wijzen: het zijn zeventig boeken in totaal. Dat kan niet missen. Je kunt ook op een andere manier tellen, dan is het zeven maal zeven, maar in ieder geval is het compleet. Alleen het getal al drukt uit dat het compleet is. Even voor degenen die dat nog nooit gehoord hebben: de gebruikelijke telling van de Bijbel als zijnde 66 boeken klopt in ieder geval niet, omdat je dan over het hoofd ziet dat het boek de Psalmen niet één boek is, maar uit vijf boeken bestaat. Je vergeet dan dus vier boeken te tellen. Oftewel, bij die 66 boeken moet je nog vier boeken bijtellen en dan heb je inderdaad zeventig, en dat is een goddelijk getal. Van het getal 66 kan ik dat niet zeggen; daar ruik je op een afstand al dat het een getal van de mens is, of van het beest, zal ik maar zeggen.

Het deelsgewijze, dat fragmentarische kennen en profeteren, zou dus afgedankt zijn als de volwassenheid zou aanbreken. Trouwens, het is eigenaardig dat Paulus hier in Korinthe nog niet zozeer ingaat op wat die volwassenheid precies is. Ja, de groei als geheel zou dan compleet zijn. Hij suggereert daarmee ook dat het kennen compleet zal zijn, want het is niet langer fragmentarisch of stuksgewijs. Wat die volwassenheid precies is, daar gaat hij later in de Efezebrief veel uitgebreider op in. Maar hier aan de Korinthiërs kon hij het denk ik nog niet kwijt, en het was ook nog niet zo ter zake omdat het nog toekomstig was. Het enige wat hij deze Korinthiërs op het hart wilde binden, is dat de dingen waar zij nu zo krampachtig aan vasthielden en waar ze zo hoog over opgaven, in werkelijkheid volstrekt tijdelijk waren. Tijdgebonden, en nog even en het is over.

In die zin zou je kunnen zeggen dat de pinksterbeweging, of de charismatische beweging in het algemeen, die juist weer terug wil gaan naar de Handelingentijd, feitelijk niets anders doet dan terugkeren naar datgene wat geacht wordt juist voorbij te zijn. Men gaat weer terug naar het kinderlijke en dus ook naar het gebrabbel. Dat noem ik geen ontwikkeling; dat is geen evolutie maar een devolutie. Dan zijn we weer terug bij af, en dat schiet natuurlijk niet erg op. Eigenlijk is dat een hele conservatieve beweging in de letterlijke zin van het woord. Conservatief betekent dat je conserveert; je houdt vast aan datgene wat eigenlijk al voorbijgegaan is, wat afgedankt of voorbij is. Dat zou je op een gegeven ogenblik toch moeten laten gaan. En dan zegt Paulus...

▶ 48:36 De Onmondige Fase Voorbij: Kijken in een Spiegel Versus Volwassen Zicht ↑ hoofdstukken

Toen ik onmondig was... Hier zie je het dus. Dit bewijst het feit dat hij dit in vers 11 zo zegt. Dit bewijst dat het woordje teleios in vers 10 inderdaad duidt op volwassenheid. Onmiskenbaar. Zoals het elders in de Korinthebrief ook onmiskenbaar op volwassenheid duidt.

Toen ik onmondig was, toen sprak ik als een onmondige. Het gaat hier over het fragmentarische profeteren; eventueel nog over dat brabbelen, het niet begrijpen waar je het over hebt. Toen was ik ook gezind als een onmondige en rekende ik daarmee ook als een onmondige. Het kennen is fragmentarisch. Kijk, daar is niks mis mee. Een kind dat spreekt onmondig als een kind, en hij kent als een kind en hij rekent als een kind. Ja logisch, want het is een kind. Dat hoort bij die fase en dat is heel gezond, heel normaal. Maar het is niet normaal dat als je eenmaal vijfentwintig bent, je nog steeds zo praat als een kind en rekent als een kind en denkt als een kind. Er komt een tijd dat je dat gewoon achter je moet laten. Dat heet groei. Dat is volwassen worden. Dat is waar de hele opvoeding toch ook op gericht is.

Maar hij zegt: toen ik onmondig was sprak ik als een onmondige, was ik gezind als een onmondige, rekende ik als een onmondige. En nu ik een man ben geworden — de volwassenheid — nu heb ik de dingen die van de onmondigen waren afgedankt. Hier staat weer dat woordje katargeo. Dat is dat buiten werking stellen, dat onwerkzaam maken. Nu heb ik de dingen die van de onmondige waren afgedankt. Dan laat je op een gegeven moment de tijd komen dat je je poppen laat liggen; dat is mooi geweest, dat was een mooie fase. Of je legospulletjes. Nou moet ik uitkijken trouwens, want sommige mensen komen daar natuurlijk nooit voorbij, maar u begrijpt wat ik bedoel: er is sprake van een ontwikkeling. En als je eenmaal volwassen bent, dan word je geacht de kinderlijke dingen achter je te laten. Met kinderlijke dingen is niks mis, maar als je het als volwassene doet, dan wordt het kinderachtig.

Want, zegt hij in vers 12: "Wij kijken op dit moment nu in deze onmondige fase..." Want daarin waren de Korinthiërs nog steeds. In feite bevond de gemeente in die dagen zich nog steeds als geheel in een onmondige fase. Wij kijken op dit moment nog door een spiegel in een raadsel. Dat moet u even begrijpen, want wij hebben tegenwoordig een glazen spiegel en daar zie je perfect de dingen in. Je hebt zelfs glazen spiegels waarbij ik zoveel zie dat ik denk: alsjeblieft zeg, dat wil ik helemaal niet zien. Maar over zulke spiegels gaat het hier niet. Het gaat over die metalen spiegels, bijvoorbeeld van koper, waarin slechts contouren gezien worden; meer niet. Het is allemaal wazig en raadselachtig: wat is dat nou precies? Nou, dat is de vergelijking. Op dit moment is ons zicht, ons zien, nog raadselachtig. Dat is de onmondige fase.

Maar dan — dat wil zeggen in de volwassenheid — dan is het van aangezicht tot aangezicht. Dan is er geen dof, raadselachtig beeld meer, maar is het helder en scherp. Paulus zegt hier dat als die tijd van het fragmentarische, deelsgewijze en stuksgewijze kennen en profeteren voorbij is en de volwassenheid is aangebroken, dan zullen we inderdaad alle kennis hebben. De Schriften zijn dan compleet; God heeft Zijn Woord dan volledig gegeven. En daar ben je trouwens een leven mee bezig om daar enig besef van te krijgen, maar we hebben het gewoon allemaal beschikbaar. Het is ongekend. Ik denk dat we — nee, ik weet het absoluut zeker — we geen benul hebben hoe enorm rijk we zijn en hoe die rijkdom ook nu al voor ons beschikbaar staat.

Paulus zegt: straks zullen we dat inderdaad allemaal zien van aangezicht tot aangezicht. Toen was de kennis nog heel fragmentarisch, maar in de volwassenheid is er het zicht, inderdaad perfect, helder en scherp. Niet meer als in een metalen spiegel vol met raadselen. Op dit moment, zegt hij, ken ik deelsgewijs. Dat fragmentarische, dat is die onmondige fase. Maar dan, in de volwassenheid, dan zal ik herkennen zoals ik ook word herkend. Dat is die complete kennis. Al wat God te melden heeft, is dan geopenbaard.

Natuurlijk kun je altijd zeggen: maar in de volwassenheid leer je het toch ook nog? Dat is waar. Maar dan heb je een bepaald stadium bereikt. Het wassen en het groeien is dan voorbij en dan zal er inderdaad sprake zijn van herkennen. Het is nu nog kennen, maar hier gebruikt hij het woordje epignosis, en dat is dat herkennen, het volledige besef hebben. Ik zal dan herkennen zoals ik ook word herkend. Kijk, een kind wordt gekend door de ouders. Een onmondige wordt gekend door de ouders op een volwassen wijze, met begrip. Maar wat Paulus zegt is: als het kind eenmaal volwassen is, dan zal het zelf kennen zoals het ooit gekend is en gekend wordt. Dan gaat het zelf op die wijze ook kennen. Dan is de volwassenheid dus aangebroken en is het begrip er ook. De kennis is dan niet meer deelsgewijs, maar compleet.

▶ 55:48 De Drie Fasen: Wat Afgedaan Heeft, Wat Blijft en Wat Nimmer Vergaat ↑ hoofdstukken

En nu komen we niet alleen in hoofdstuk 13 – want daar waren we immers al – maar we komen nu specifiek bij vers 13. Ik weet dat er hier typologische broeders en zusters in ons midden zijn die zeggen: het zal toch niet voor niets zijn dat dit vers 13 is? Want 13 is namelijk het getal van de liefde. Nee, daar gaan we het nu niet over hebben, want dan wordt het te laat. Maar ik vind het wel een treffend verband.

Het accent moet nu liggen op dat woordje 'blijven'. Paulus zegt: "Maar nu blijven", in tegenstelling tot dat wat zal ophouden, wat afgedaan zal hebben, zoals die talen, die kennis en het profeteren. "Maar nu blijven geloof, hoop en liefde. Deze drie." En nu wordt ons nog iets duidelijk. Want wat is geloof precies? Paulus zegt in de volgende brief aan de Korinthiërs, in hoofdstuk 5 vers 7: "Wij wandelen in geloof, niet in aanschouwen." Straks in de volmaaktheid is er aanschouwen. Straks, als wij eenmaal in de opstanding zijn, dan is er geen geloven meer nodig; dan is geloof verwisseld in aanschouwen. Toch?

Maar Paulus zegt: "Nu blijven geloof en ook hoop." Trouwens, voor hoop kun je exact hetzelfde zeggen. Paulus schrijft in Romeinen 8 over die hoop: "In die hoop zijn wij behouden." Maar hoop die gezien wordt, is geen hoop meer. Want hoe zal men immers hopen op hetgeen men reeds ziet? Je hoopt altijd op iets wat nog moet komen en wat je nog niet ziet. Dus als eenmaal die hoop vervuld wordt en gezien wordt, dan is er geen hoop meer, want dan is het inmiddels werkelijkheid geworden.

Hij zegt dus dat er dingen zullen zijn die hebben afgedaan. Talen, tongen, gaven van kennis, al dat fragmentarische; dat zal afgedaan hebben, dat zal ophouden. Hij zegt: "Maar wat blijft, dat is geloof, hoop en liefde. Deze drie." Zijn geloof en hoop er straks nog in de opstanding? Nee. Dan is geloof verwisseld in aanschouwen en de hoop wordt dan zichtbaar en is dan werkelijkheid geworden. Met andere woorden, als hij spreekt over dat blijvende, dan heeft hij het nog steeds over de tijd hier op aarde.

Paulus spreekt over zijn eigen dagen, de tijd van het boek Handelingen. Toen hij aan de Korinthiërs schreef, leefden zij nog in de onmondige fase. Straks zou de volwassenheid aanbreken. En eenmaal in die volwassenheid zou dat fragmentarische opgehouden hebben. Maar wat dan zou blijven, dat is geloof, hoop en liefde. Deze drie. En dan voegt hij er nog iets aan toe: "Maar de meeste van deze is de liefde." Dat is heel logisch, want geloof wordt verwisseld voor aanschouwen en hoop wordt vervangen door zien, maar de liefde vervalt nooit. Vandaar ook dat zij de grootste is. Dat is het meeste.

Laat ik het eens wat grafisch maken. Je krijgt drie fasen die Paulus hier in 1 Korinthe 13 naar voren brengt. De eerste fase is die van onmondigheid, de fase waarin het deelsgewijze en fragmentarische centraal staat: de profetie, het spreken in tongen en die specifieke kennis. Dat heeft inmiddels afgedaan. Wat blijft, is de volwassenheid: geloof, hoop en liefde. En wat nimmer vergaat, dat is de liefde. Want geloof en hoop worden beide verwisseld in aanschouwen.

De fase van onmondigheid was gedurende het boek Handelingen, toen de Schrift nog niet compleet was. De volgende fase brak aan toen eenmaal de Schriften compleet waren en het Woord van God voleindigd was. De apostelen hebben de Schriften compleet nagelaten en sinds die tijd hebben deze gaven en uitingen allemaal afgedaan. Sindsdien is geloof, hoop en liefde gebleven. En straks, als de Heer komt, dan verdwijnen ook geloof en hoop. Dat wil zeggen: die hebben dan ook hun tijd gehad, want die zijn dan inmiddels veranderd en verwisseld in aanschouwen. Wat dan nog als enige overblijft, dat is de liefde, want die vergaat nimmer meer.