▶ 00:00 Opening en Dankgebed ↑ hoofdstukken

Dames en heren, broeders en zusters, beste vrienden, of hoe u ook maar wenst aangesproken te worden. Ik stel voor dat we eerst met elkaar beginnen met een dankgebed.

Machtige God en Vader, we willen U hartelijk dankzeggen dat we hier vanmorgen in de gelegenheid zijn om Uw Woord te openen. Uw Woord dat zo geweldig rijk is. Het is zo rijk omdat het spreekt van een groot God die hemel en aarde gemaakt heeft en die een machtig plan heeft met heel Zijn schepping, waarbij Hij niets over het hoofd ziet. En we danken U, Heer, dat we in de Bijbel, Uw Woord, bekend worden gemaakt met die God die we mogen kennen in Uw Zoon, de Heer Jezus Christus.

We zijn hier vanmorgen bij elkaar om Uw Woord te openen en om lering te trekken uit dat wat er staat opgetekend. We weten dat wanneer we Uw Woord openen, we daardoor altijd gezegend zullen worden. De opening van Uw woorden verspreidt licht, staat er al ergens in de Psalmen. En Heer, het is ook de ervaring van ons leven.

We doen een beroep op Uw genade en we weten ook dat U ons zult zegenen. We willen U nogmaals hartelijk dankzeggen voor het feit dat U ons alles geeft wat we nodig hebben, en dat U ons helpt in het spreken en in het luisteren. We danken U dat U ons wilt leren en dat U ons wilt vertellen van de wijsheid en de rijkdom van Uw Woord. Zo leggen we alles in vertrouwen in Uw hand. Amen.

▶ 01:49 Introductie: de Marges van Onze Vrijheid in 1 Korinthe 10 ↑ hoofdstukken

Ik was gevraagd om deze morgen hier te spreken; dat is alweer een paar maanden geleden. Ik had een aantal opties meegekregen voor onderwerpen waarover ik zou kunnen spreken. Een van de onderwerpen die mij aansprak, was ‘De christen en de wereldgodsdiensten’, meen ik dat de titel luidde.

Maar toen stelde ik mezelf de vraag: aan de hand van welk Bijbelgedeelte zou ik dat nu het beste kunnen bespreken? Toen kwam ik op 1 Korinthe 10. Ik had eigenlijk nog heel wat meer keuzes ter beschikking. Ik had kunnen spreken over Paulus op de Areopagus, waar hij in aanraking komt met zoveel filosofieën en religies. Maar ik dacht dat 1 Korinthe 10 vers 23 tot 33 — want dat is het gedeelte dat we vanmorgen met elkaar zullen bespreken — misschien wel het allermooiste voorbeeld geeft van hoe de apostel Paulus ons informeert. Hij is toch onze leermeester bij uitstek, degene die ons laat zien hoe de vork werkelijk aan de steel zit, juist ook in onze tijd.

Het is de apostel Paulus die hier prachtig de marges naar voren brengt waarbinnen wij als gelovigen in de Heer Jezus Christus mogen leven. Ik heb boven de studie gezet — u ziet dat hier op het scherm geprojecteerd: ‘Al wat in de vleeshal te koop is’. En er is nogal wat in de vleeshal te koop. Ik bedoel dat nu niet alleen letterlijk; ik bedoel het juist ook figuurlijk. Er is trouwens heel veel te koop in de wereld en we worden met ontzettend veel geconfronteerd. Daarbij is dan altijd weer de vraag: wat doe je daarmee en wat is onze houding daarin? Wat mag nu wel en wat mag nu niet? Het is schitterend zoals de apostel Paulus deze dingen neerlegt en optekent.

U kunt natuurlijk meelezen in uw Bijbeltje; ik zie dat u er bijna allemaal één voor u hebt liggen. Zo hoort het natuurlijk ook, want de spreker moet uiteraard gecontroleerd worden. Dat begrijp ik. Maar u kunt het vanzelfsprekend ook gewoon meelezen vanaf het scherm.

▶ 04:16 Het Laconieke Uitgangspunt: Alles Is Geoorloofd ↑ hoofdstukken

Daar staat in vers 23 en dat is het uitgangspunt. En ik moet zeggen, ik vind dat al komisch. Het is ook heel laconiek zoals Paulus ermee begint. Hij begint met een uitspraak te doen die we maar liefst vier keer in deze brief aantreffen: "Alles is geoorloofd." Maar, zegt hij erbij, niet alles is nuttig. Alles is geoorloofd, maar niet alles bouwt op.

Dat uitgangspunt, om daar even bij te beginnen, dat alles geoorloofd is, dat confronteert ons met de waarheid waar Paulus overal in zijn brieven over spreekt. Hij is bij uitstek degene die spreekt over de vrijheid die wij hebben in Christus Jezus. Er is zelfs een brief die daar uitsluitend over gaat, namelijk de Galatenbrief. Dat spreekt over de waarheid dat wij als gelovigen in de Heer Jezus Christus vrij zijn van de wet. "Ik ben voor de wet en door de wet gestorven," zegt Paulus in Galaten 2 vers 20, "en toch leef ik, maar dat is niet meer mijn ik, maar Christus leeft in mij."

Of zal ik het nog anders zeggen met de woorden van Galaten 5? Daar schrijft Paulus als een soort samenvatting van de hele brief zou je kunnen zeggen: "Opdat wij waarlijk vrij zouden zijn, heeft Christus ons vrijgemaakt." En de conclusie daaruit is de waarschuwing die hij eraan toevoegt: "Houdt dus stand en laat u niet weder een slavenjuk opleggen." Hier gaat het specifiek over de Mozaïsche wetgeving en dat de gelovigen zich daarin niet zouden laten onderwerpen door allerlei riten en door allerlei geboden van "raak niet, smaak niet en roer niet aan" — dat is trouwens weer een citaat uit de Kolossenbrief. Of het nu gaat om de besnijdenis of het vieren van feestdagen of dagen waarbij je bepaalde dingen wel en niet mag doen; Paulus zegt: "Laat u niet weder een slavenjuk opleggen," want Christus is juist gekomen opdat wij waarlijk vrij zouden zijn.

Dat waarlijk vrij zijn wordt zo schitterend uitgedrukt in die waarheid die Paulus dus ook in 1 Korinthe 10 vers 23 naar voren brengt, en hij had het trouwens een aantal hoofdstukken daarvoor ook al twee keer gezegd: "Alles is geoorloofd." Eigenlijk zou je dan een tijdje even helemaal niks moeten zeggen, want dit is namelijk het uitgangspunt. Ik weet dat het niet het hele verhaal is — ik kom er straks nog op terug en u zegt dat er nog veel meer over te zeggen is, waar ik het helemaal mee eens ben — maar hier beginnen we: alles is geoorloofd. Christus is namelijk gekomen om ons vrij te maken, en niet bij wijze van spreken, maar waarlijk vrij. Neem dat serieus. Laat je niet weder een slavenjuk opleggen en ga dus niet altijd de vraag stellen: "Mag het nou wel of mag het nou niet?"

In wezen, laten we het meteen even scherpstellen, is die hele vraagstelling van "Mag het nou wel of mag het nou niet?" volstrekt en per definitie buiten de orde. Waarom? Wel, Paulus zegt het hier: "Alles is geoorloofd." De vraag of iets geoorloofd is, is dus niet interessant, want Paulus zegt: "Nou, dat is nogal simpel, alles is geoorloofd." Dat is de vrijheid waarin wij leven en dat zijn dus ook de marges waarbinnen wij wandelen. Niet voortdurend die vraagstelling bij elke stap die je zet: "Mag dat nou wel of mag dat nou niet?" We mogen heel laconiek in het leven staan en door deze wereld wandelen. Alles is geoorloofd. Er is wel een vraag...

▶ 08:22 De Wezenlijke Graadmeter: Is het Nuttig en Bouwt het Op? ↑ hoofdstukken

Dat is de vraag die je zou stellen. Want ja, kijk, als het uitgangspunt is dat alles geoorloofd is, dan weet je nog niet wat het beste is om te doen. Je staat in het leven immers voor allerlei keuzes. Doe je het wel of doe je het niet? Dan is de vraagstelling niet: "Is het geoorloofd?", want Paulus zegt: "Alles is geoorloofd." Er is echter een andere vraag, namelijk: "Is het nuttig?"

Dat is echt een zinvolle vraag. De vraag of het geoorloofd is, is niet zinvol; die is buiten de orde. Dat komt omdat die vraag in wezen haaks staat op de waarheid dat wij waarlijk vrij zijn. Nee, het gaat om de vraag: "Is het nuttig?" Wat betekent dat precies? Paulus herhaalt het hier in vers 23: "Alles is geoorloofd." Mocht het ons in de eerste zin ontgaan zijn, dan zegt hij als het ware: "Ik wil het je nog wel een keer zeggen hoor: alles is geoorloofd, maar niet alles bouwt op."

Waarmee trouwens ook meteen gedefinieerd is wat nuttig is. Wat is nuttig? Dat wat opbouwt. Dat is ook een van de thema’s van de Korinthebrief: dat het in onze tijd gaat om de opbouw van de gemeente, het lichaam van Christus. Heel het werk van God in onze dagen is daaromheen geconcentreerd. Dat is de basis van Gods werk in deze tijd, namelijk de opbouw van de gemeente. Hij roept zich vandaag een volk uit de volkeren, en daar begint de opbouw van de gemeente mee. Maar vervolgens gaat het er ook om: hoe wordt die gemeente gebouwd?

De vraag is niet of iets geoorloofd is. Paulus zegt: "Alles is geoorloofd." De vraag is: "Is het nuttig?" Dient het de ander? Of ook: dient het jezelf? Maar vooral: bouwt het de gemeente op? Ik zal dat illustreren aan de hand van een aantal thema's die in deze brief een grote rol spelen. In vers 23 brengt Paulus een heel basale waarheid naar voren, maar hij illustreert die feitelijk in deze hele brief door de manier waarop hij omgaat met allerlei praktische vragen.

Er waren namelijk nogal wat vragen op hem afgekomen gedurende de tijd dat hij in Korinthe gearbeid had. Hij had ook een brief van hen ontvangen waarin hem kennelijk vragen waren voorgelegd over allerlei zaken. De gemeente stond op een niet al te hoog geestelijk niveau, als ik het zo mag zeggen. Paulus zegt: "Jullie zijn nog wel erg vleselijk." Dat wil zeggen dat ze zich nog uitsluitend oriënteren op dat wat waargenomen kan worden, op de ziel en op wat gevoeld en beleefd wordt, in plaats van dat het gaat om geloof.

Aan de andere kant moet ik erbij zeggen dat ik eigenlijk wel een beetje blij ben dat die gemeente zo vleselijk was. Want dat betekent namelijk... ja, wat zeg ik nu weer? Trouwens, mag ik even een vraag stellen: zou iemand voor een glaasje water kunnen zorgen? Een beetje spraakwater, want anders ben ik bang dat mijn mond straks wel op en neer beweegt, maar u mij niet meer hoort. Waar was ik gebleven? Dat ben ik even kwijt. O ja, precies. Dankjewel, Gijs.

Ik ben blij dat die gemeente vleselijk ingesteld was, want dat betekent dat er allerlei vragen bij hen leefden die Paulus heel concreet beantwoord heeft. Hij heeft ze beantwoord in de stijl en de houding die hij hier neerlegt. Niet met de vraagstelling: "Mag het nu wel of mag het niet? Is het geoorloofd?", nee, hij stelt een heel andere vraag. Hij stelt de vraag: "Is het nuttig? Bouwt het op?" Ik wil dat graag illustreren. Het is een vrij willekeurige keuze die ik gemaakt heb, want ik zou nog veel meer voorbeelden kunnen geven.

▶ 12:57 Logica in de Praktijk: Rechtszaken en het Huwelijk ↑ hoofdstukken

Maar in 1 Korinthe 6 gaat de vraagstelling over de rechtbank. Het geval was daar in Korinthe dat er rechtszaken liepen; er liepen rechtszaken tussen de gelovigen onderling. Dat wil zeggen dat er conflicten waren tussen de broeders en daarvoor waren ze naar de rechtbank gegaan. Paulus zegt dan niet dat ze dat helemaal niet mochten; dat ligt helemaal niet in die orde. Maar hij laat wel het belachelijke ervan zien. Hij laat zien dat het absoluut niet nuttig is en ook niet tot opbouw is. Dat was natuurlijk helemaal niet zo moeilijk om te doen.

Hij stelt ze eigenlijk gewoon een aantal vragen. Het is een vraagstelling die je zo vaak in deze brief tegenkomt: "Weet gij niet?" Ik heb het nooit geteld, maar ik maak me sterk — het is zomaar een grove schatting die ik nu even maak — dat je het wel zo’n tien, vijftien, misschien wel twintig keer in deze brief terugvindt dat hij die vraag stelt: "Weet gij niet?" Daarmee doet hij een beroep op dat wat ze weten. Hij doet geen beroep op de wet, maar hij doet gewoon een beroep op logica. Hij zegt: "Weten jullie dan niet dat de heiligen de wereld zullen oordelen?" Ah kijk, zo draait hij de vraag bij. Dankjewel. Weet gij dan niet dat de heiligen de wereld zullen oordelen?

Moet je je even voorstellen: dan ga je als broeders naar de rechtbank toe en dan wacht je op de uitspraak van een, laten we even aannemen, ongelovige rechter. Je gaat dus nu je recht zoeken bij iemand die straks door jou berechtigd gaat worden. Door zulke vraagstellingen laat hij het absurde van hun gedrag zien, het nutteloze, het domme en het dwaze. Juist door die vraagstelling over de kwestie van dat conflict dat er was, of de conflicten die er waren tussen de broeders, laat Paulus niet zien dat dat niet mocht, maar hij laat het absurde zien. Hij stelt ze vragen en zet ze gewoon aan het denken; dat is wat hij doet. Hij laat zien dat het nutteloos was en bepaald niet opbouwde.

Nou, hoofdstuk 7 is een befaand, berucht of beroemd hoofdstuk — ik weet niet hoe ik het moet zeggen — dat helemaal gaat over het huwelijk en vragen die Paulus had gekregen naar aanleiding van echtscheiding en het huwelijk zelf. Want gek genoeg heeft dit hoofdstuk de reputatie te gaan over het huwelijk, maar de indruk die het op mij in elk geval maakt, is dat dit hoofdstuk vooral een pleidooi is voor het celibaat. Nee, begrijp me goed, niet het verplichte celibaat, maar een oproep of een pleidooi om vooral toch maar vrijgezel te zijn.

Paulus zegt... nou ja, u hebt hier een getrouwde man voor u staan — of zitten in dit geval. Dus ja, waar heb ik het over? Maar ik vertel nu eventjes niet mijn eigen verhaal; ik vertel het gewoon zoals Paulus het naar voren brengt. Paulus zegt dat, als het er helemaal om gaat, het gewoon verreweg het beste is om ongetrouwd te blijven. Dat is zoveel beter, want dat geeft zoveel meer mogelijkheden. En ik moet erbij zeggen: als er één het kon weten, dan is het de apostel Paulus, want hij was namelijk ongetrouwd. Wat een enorme vrijheid had hij om de Heer te dienen in de situatie waarin hij zich bevond.

Maar goed, hij zegt dan ook wel weer... Wat mij ook erg opvalt als je die brief leest, is dat Paulus zo vaak laconiek met de dingen omgaat. Hij zegt: "Nou ja goed, ieder heeft zo zijn eigen gaven en zijn beperkingen." En dan zegt hij dat het er dan toch eigenlijk op neerkomt dat als je van begeerte brandt — dat is een beetje grappig en eigenlijk ook misschien niet zo heel erg eervol, maar het lijkt mij wel heel realistisch — dat hij dan zegt: "Trouw dan maar gewoon." Waarbij het er eigenlijk een beetje op neerkomt — en ik weet niet of u dat nou leuk vindt als ik dat zo zeg, maar ja, zo spreekt Paulus daarover in 1 Korinthe 7 — dat dit het motief bij uitstek is om te trouwen. Het is nu eenmaal de meeste mensen niet gegeven om de begeerte, hoe zeg je dat nou netjes, te negeren. Ja, het begeren te negeren.

Dan zegt Paulus: "Ik geef mijn mening." En hij doet een belangrijke uitspraak: "Gij zijt gekocht en betaald, wordt geen slaaf van mensen." Hij zegt ook, ter ondersteuning van vooral het niet trouwen: "Ik wilde wel dat gij zonder zorgen waart." Nou, daar gaat hij trouwens ook nog op andere dingen in, zoals echtscheiding, maar dit is de toonzetting. Het gaat niet om de vraag: "Mag het nou wel of mag het nou niet?" Het gaat om een heel ander punt, en dat is: dient het de Heer en bouwt het op? Dat zijn de echte vragen.

Ik denk dat de Korinthebrief heel dikwijls — en dat geldt niet alleen voor de Korinthebrief, maar het geldt in het algemeen voor de brieven van Paulus — misbruikt wordt omdat Paulus' grondhouding niet begrepen wordt. Er is rond bepaalde hoofdstukken, en dat geldt ook voor 1 Korinthe 7, een hele casuïstiek uit afgeleid, waarbij we via een achterdeurtje dan toch weer terechtgekomen zijn in de sfeer van "mag het nou wel of mag het nou niet?". Nee, zegt Paulus, daar gaat het niet om. Het gaat erom: is het nuttig? In dat kader, in dat perspectief moet je ook de hele brief uiteraard lezen. Want Paulus herhaalt het niet voor niks iedere keer, en je zou teksten ook niet uit zo'n verband moeten rukken. Het staat allemaal in dat perspectief van waar we het vanmorgen als eerste over hebben: alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig; alles is geoorloofd, maar niet alles bouwt op. Nou, we gaan dan nog even verder; 1 Korinthe 10, daar zijn we trouwens sowieso.

▶ 19:42 Een Bezonnen Leven: Zelf Beoordelen Zonder Wetboek ↑ hoofdstukken

En dan gaat het over de deelname aan de afgodendienst. Zegt Paulus dan: dat mag niet? Nee, ook dan zegt hij dat helemaal niet. Juist in dat verband herhaalt hij weer dat alles geoorloofd is. Maar dan zegt hij – en dat vind ik een hele mooie, het is heel typerend: "Ik spreek immers tot verstandige mensen." Daarmee sloeg hij de Korinthiërs misschien hoger aan dan ze in werkelijkheid waren, maar goed, het siert een mens altijd om de ander hoger in te schatten en uitnemender te achten dan zichzelf. "Ik spreek," zegt hij, "immers tot verstandige mensen, beoordeelt dan zelf wat ik zeg."

Wij hebben, zoals Paulus ook in Romeinen 12 zegt, een logische eredienst. Niet een eredienst in de zin van een religieuze ceremonie; ons leven is een eredienst. Het gaat maar om één ding in het leven en dat is de verheerlijking van Hem. De rest is allemaal – als ik het nou even heel scherp zeg – flauwekul. Het gaat maar om één ding en dat is de verheerlijking van Hem. Wel, zegt Paulus, beoordeel nou gewoon zelf wat ik zeg. Wij hebben een logische eredienst; onze eredienst wordt niet geregeerd door de vraag of iets wel of niet mag. Niet door een wetboek op te slaan om te kijken of iets wel of niet kan. Nee, gebruik je verstand. Gebruik ook gewoon je verstand.

In onze vertalingen wordt dat nogal eens verkeerd weergegeven. Paulus gebruikt die uitspraak of dat woord nogal eens in zijn brieven, dat we bezadigd zouden leven. Ik houd niet zo van dat woord 'bezadigd', want dat klinkt zo initiatiefloos en zo futloos. Maar feitelijk, als je de concordante weergave hebt, dan staat er 'bezonnen'. Dat wil zeggen: gebruik je verstand. Dat is gewoon wat het in gewoon Nederlands betekent: gebruik je verstand. Een bezonnen leven. Beoordeel zelf wat ik zeg. Zelfs de apostel van de naties, die toch een afgevaardigde van Christus Jezus is, legt de naties en de gelovigen hier in Korinthe geen gebod op, geen wet op. Nee, hij zegt: beoordeel nou zelf wat ik zeg.

En dan stelt hij zijn vraag. In 1 Korinthe 11 gaat het over hoofdbedekkingen en over haardracht, en dan zegt hij: "Ik wil dat gij dit weet." Het gaat er niet om: "Ik wil dat gij dat doet." Nee, het gaat er in eerste instantie om dat we de dingen weten zoals ze zijn. Niet wat we moeten doen, maar hoe de dingen zijn. En dan zegt hij ook in dat hoofdstuk: "Leert de natuur u niet?" Hij stelt ook weer die vraag. En dan eindigt dat gedeelte zo mooi: "Indien het er iemand om te doen is gelijk te hebben, wij hebben zulk een gewoonte niet," voegt hij er nog aan toe, "evenmin de gemeenten Gods." En dat is alles. Daarom breng ik deze voorbeelden ook ter sprake; die houding is een illustratie van die waarheid van 1 Korinthe 10 vers 23, namelijk: alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig. De vraag is altijd: bouwt het op? Is het nuttig voor die ander, is het nuttig voor mijzelf en bovenal: verheerlijkt het God?

We gaan even verder. "Niemand zoeke het zijne," zegt hij, dat wil zeggen het belang van zichzelf, "maar wat des anderen is." Daar had Paulus trouwens in het voorgaande hoofdstuk nog over gesproken. Een heel hoofdstuk heeft hij het daarover, en dan zegt hij:

▶ 23:28 De Dienstbare Vrijheid: Alles Doen Om de Ander te Winnen ↑ hoofdstukken

Want hoewel ik vrij sta tegenover allen – let op: ik sta vrij tegenover allen. Paulus is waarlijk vrij, en uit die vrijheid en in die vrijheid leefde hij ook. Want hoewel hij vrij staat tegenover allen, heeft hij zich aan allen dienstbaar gemaakt. Want dat is namelijk nuttig. Alles is weliswaar geoorloofd, maar het gaat hem om één ding: is het nuttig? Bouwt het op? Hij heeft zich dienstbaar gemaakt aan allen om er zoveel mogelijk te winnen.

Vervolgens zegt hij in vers 20: "Ik ben voor de Joden geworden als een Jood, om Joden te winnen." Als het gaat om de levenspraktijk en om zijn wandel, was Paulus eigenlijk wat wij zouden noemen een pragmaticus. Het werd hem trouwens van diverse kanten ook nogal eens kwalijk genomen. Wanneer Paulus bij gelegenheid in Jeruzalem arriveert, ontstaat er de grootste heisa vanwege deze vrijheid die Paulus zich permitteerde. En hij permitteerde het zich niet alleen, hij predikte die vrijheid ook.

Maar goed, ik lees even verder. Hij zegt: "Ik ben voor de Joden geworden als een Jood om Joden te winnen; hun die onder de wet staan als onder de wet." Hij zegt er ook bij: "Hoewel persoonlijk niet onder de wet", om hen die onder de wet staan te winnen. Daar ging het hem om. Het ging hem helemaal niet om bepaalde gebruiken of om wat er volgens de Joden wel of niet mocht. Als het erom ging om hen te winnen voor het evangelie, voor dat goede bericht dat hij van Godswege had ontvangen om door te geven, dan maakte het hem helemaal niet uit hoe hij zich opstelde of wat hij nou wel of niet zou doen. Het ging om die boodschap die hij uitdroeg en om mensen te winnen. En dan werd hij voor de Joden een Jood en deed hij gewoon alsof hij onder de wet stond. Geen enkel probleem.

Dan zegt hij in vers 22: "Ik ben voor de zwakken zwak geworden, om de zwakken te winnen." Nu heeft hij het vooral over de gelovigen daar in de gemeente die meenden allerlei dingen niet te kunnen doen. Dat was in feite omdat ze nog steeds met hun geweten de gewoonte hadden van een afgod. Ze zaten eigenlijk nog vast in de associaties met hun verleden, waardoor ze feitelijk gehandicapt waren in hun leven. Ik kom er straks nog even op terug in verband met het afgodenvlees.

Paulus zegt echter: "Het maakt me niet uit. Voor de zwakken word ik gewoon een zwakke. Voor de Joden een Jood, voor de zwakken een zwakke." Waarom? Om de zwakken te winnen. "Voor allen ben ik alles geweest, om in elk geval enigen te redden. Alles doe ik ter wille van het evangelie, om er zelf ook deel aan te verkrijgen." Dat wil zeggen dat Paulus zelf ook in de blijdschap mocht leven van dat bericht dat hij mocht doorgeven. Hij leefde er zelf in, zodat hij het ook maximaal zou kunnen doorgeven aan anderen. Hij liet zich daarbij niet beperken door bepaalde gedragingen of bepaalde culturele of zelfs religieuze gebruiken. Daarin was Paulus de ruimte zelve. Laat ik het illustreren aan de hand van wat Paulus vervolgens zegt in vers 23 tot en met vers 25.

▶ 27:06 Al Wat in de Vleeshal te Koop Is ↑ hoofdstukken

"Al wat in de vleeshal te koop is", daar is de titel van deze studie aan ontleend. Ik heb het speciaal en expres uitgekozen, omdat dit misschien wel de meest beeldende uitdrukking is van wat hij in dit gedeelte naar voren brengt. Hij zegt: "Al wat in de vleeshal te koop is, eet dat." Dat woordje 'moogt' staat er eigenlijk niet eens; letterlijk staat er: "Eet dat." Dat lijkt me ook nogal logisch, want hij had net naar voren gebracht dat alles geoorloofd is. Maar hij zegt: "Eet dat." Hoezo? Wel, zonder navraag te doen uit gewetensbezwaar.

Nou komen we op iets wat ik dan toch even moet toelichten. Het punt is dat wat in de vleeshal te koop was, eerst in de tempel van de afgoden was geweest. Er waren gelovigen in Corinthe wiens redenering volkomen helder en eigenlijk ook heel logisch was. Die gelovigen zeiden: "Kijk, dat vlees dat hier in de hal ligt, heeft eerst een religieus ritueel ondergaan. Het is eerst aan de afgoden gewijd, het is aan de demonen gewijd, en dat is dus feitelijk demonisch belast, occult belast vlees. En wij zijn gelovigen in de Heer Jezus Christus, dus wat hebben wij nou met demonen te maken? Wij eten dat vlees niet, want het is eerst in die afgodstempel geweest. Dat eet je toch niet?" Als ik het zo zeg, dan klinkt dat logisch, ware het niet dat Paulus toch een heel andere insteek heeft.

Paulus zegt niet dat ze gelijk hebben. Kijk, dit is nou typisch een zwakke redenering. Paulus heeft zich eraan geconformeerd als het erom ging om die zwakken te winnen; hij wilde daar helemaal geen discussies over. Maar Paulus was niet zwak, Paulus was sterk. De zwakke redenering is: "Het is gewijd aan de afgoden en dus eten we dat vlees niet." Dat is de zwakke redenering – ik zeg niet fout, maar het is zwak. Weet je wat de sterke redenering is? De sterke gedachte lezen we hier. Ik moet dan nog eventjes het voorgaande goed lezen. Hij zegt: "Al wat in de vleeshal te koop is, eet dat, zonder navraag te doen uit gewetensbezwaar." Hoezo? Wel, zegt hij: "Want de aarde en haar volheid is des Heren." Dat wil zeggen dat deze hele wereld van de Heer is en van niemand anders. En alles wat erin is, dus ook dat vlees wat daar ligt. Daar kan van alles mee gebeurd zijn, ze kunnen het gewijd hebben aan de afgoden, maar so what? Daar hebben we helemaal niks mee te maken. Wij herkennen die demonen toch helemaal niet? En dacht je nou werkelijk dat zij jou zouden kunnen belasten? Of is Hij die in ons is – met dank aan de brief van Johannes – is Hij die in ons is meerder dan die in de wereld is? Dus wat denken die demonen wel dat zij ons zouden kunnen belasten? Wij zijn van Hem en dat is wat telt.

En dit is sterk, ik vind het echt ijzersterk. Als je het zo naar voren brengt, is dit heel illustratief voor de ruimte waarin wij leven. Niet de vraagstelling of dit nou wel of niet van de Heer is; Paulus zegt: "Alles is van de Heer. Wat krijgen we nou? De aarde en haar volheid is des Heren." Dat is wel leuk, want 'des Heren', dat zit in ons woordje 'kerk'. Dat komt via het Latijn, en dat is kuriake. Ik ken geen Latijn verder, maar dit woord ken ik dan toevallig wel, en kuriake betekent letterlijk "wat des Heren is", wat Zijn eigendom is. Het woord kerk betekent dus dat wat des Heren is. Maar dan vind ik het zo leuk dat Paulus zegt: "Ja, wat is nou des Heren? Is dat nou de kerk?" Nee, dat is dit: dat is de hele wereld. De hele wereld behoort Hem toe.

Trouwens, Paulus doet daarmee een beroep op nogal wat schriftplaatsen. Je vindt het in Psalm 50, je vindt het in Psalm 24 en je vindt het in Psalm 89. In Jesaja staat het er eigenlijk vol van dat de Heer zegt: "De hele aarde behoort Mij. Ik heb het zelf gemaakt." Hoezo zouden alleen de gelovigen van Hem zijn? Nee, de hele wereld is van Hem.

In Handelingen 17 – ik had het er zojuist al even over, een van die schriftplaatsen die mij ter beschikking stonden en een van de opties die ik vanmorgen had kunnen bespreken, maar goed, nu pak ik twee vliegen in één klap – hebben we het toch nog even over Handelingen 17, waar Paulus op de Areopagus staat. Daar staat hij bij een sokkel, bij een beeld dat gewijd is aan de onbekende God. Of liever gezegd: ik zeg aan het beeld van de onbekende God, maar dat was niet eens een beeld. In onze vertalingen wordt het niet helemaal correct weergegeven; het was eigenlijk gewoon een lege sokkel. Paulus had in de stad Athene rondgekeken en daar een voetstuk gezien dat gewijd was aan de onbekende God. Er staat niet 'een beeld', er staat eigenlijk gewoon een voetstuk. Het was met recht een voetstuk, want het was een lege sokkel en daar stond dan onder: "Gewijd aan de onbekende God." Er waren allemaal beelden die gewijd waren aan goden met naam en toenaam erbij, maar je zou er toch maar eens eentje vergeten... Dus stond er ook nog gewoon een lege sokkel. Ik vind het wel grappig, er stond bij: "Aan de onbekende God." Ja, die kun je dus niet uitbeelden, daarom was het een lege sokkel, gewoon een voetstuk. En dan zegt Paulus dat die gewijd was aan de onbekende God. Nou, hij had natuurlijk kunnen zeggen: "Dat is afgodisch wat jullie allemaal doen daar in Athene." Maar dat is Paulus' insteek niet. Paulus benadert het van de positieve kant. Hij had kunnen zeggen: "Dat voetstuk gewijd aan de onbekende God, dat is afgoderij." Nee, zegt Paulus: "Die onbekende God, die predik ik jullie. Jullie hebben daar inderdaad een voetstuk staan, gewijd aan Iemand die ik jullie predik. Jullie hebben als het ware in onwetendheid de loper al voor mij uitgelegd. Dank u wel, Atheners." En dan zegt hij: "De God..."

▶ 34:40 De God Die Plaatst en Zich Niet Laat Bedienen ↑ hoofdstukken

Het is met opzet dat ik het graag met hoofdletters opschrijf: "De God". We hebben het niet over zomaar een god, zoals de religies die kennen, maar we hebben het over dé God. Hier in de gemeente Ebenezer is het maar al te bekend: het woord 'God' is afgeleid van het Griekse woord Theos, en dat betekent 'Plaatser'. Ik vind dat zo machtig mooi. God is de Plaatser, Degene die alles op zijn plek zet. Er vindt niets plaats zonder dat Hij het een plaats geeft; dat is de Plaatser.

Daarover heeft Hij, dé God – met dat bepaalde lidwoord erbij – die de wereld gemaakt heeft en alles wat daarin is, de aarde en haar volheid, die een Heer en Eigenaar is van hemel en aarde. Hij woont niet in tempels met handen gemaakt en laat Zich ook niet door mensenhanden dienen. Ik heb dit trouwens eens nagekeken in de grondtekst. Weet u wat er echt staat? Hier staat het Griekse woordje therapeuo. Dat is gewoon ons woord 'therapie'. Dit woord wordt altijd weergegeven in onze vertalingen met 'genezen', op één uitzondering na, en dat is hier in Handelingen 17. Daar hebben ze het vertaald met 'dienen'. Maar het is geen dienen; dé God laat Zich ook niet door mensenhanden genezen. Hij hoeft helemaal niet geholpen te worden. Hij hoeft niet genezen te worden.

Ik moet dan onwillekeurig denken aan die andere geschiedenis in het Oude Testament, waarbij de ark van God buitgemaakt was door de Filistijnen. Die ark ging naar de Filistijnen, ja. Althans, eigenlijk ging er iets heel anders naar de Filistijnen, want eigenlijk ging Dagon naar de Filistijnen. Hij werd toen als een overwinningstrofee in de tempel van Dagon gezet. U weet wat er toen gebeurde met die Dagon, dat was zo’n vissengod. De volgende dag was hij omgevallen. Toen hebben ze hem weer overeind gezet. En de derde dag – ik zeg expres de derde dag – was Dagon helemaal onthand en onthoofd. Ze hadden hem weer overeind gezet, maar dat hadden ze helemaal niet moeten doen. Ze hadden hem 'gerestaureerd', ze hadden hem 'genezen', maar dat had helemaal niet gemoeten. Want de derde dag was het nog erger: toen lag Dagon inderdaad voor de ark des Heren, alsof hij was neergebogen, en hij was helemaal stuk. Ja, hij was helemaal stuk. Een prachtige illustratie van de overwinning die op dé derde dag aan het licht is gebracht door de Heer Jezus Christus, waar de ark van het verbond trouwens een prachtig type van is. Die ark is een uitbeelding van de Overwinnaar, van de Heer Jezus Christus, die op de derde dag verrees en daarmee een lange neus trok naar alle afgoden en alles wat zich in deze wereld aandient als god.

Ik moet nu weer terug naar Handelingen 17 natuurlijk, want het gaat erom: de God die wij kennen, laat Zich niet door mensenhanden genezen. Er was ooit een bekend boek van een Duitse theologe die niet meer leeft, Dorothee Sölle. Ze had een hele mooie voornaam, die 'Godsgeschenk' betekent. Ik dweep er niet zo mee, maar ik heb ooit eens met dat boek gelopen. Dorothee Sölle heeft een boek geschreven onder de titel: "God heeft mensen nodig". Dan denk ik: de God die ik ken niet. Gelukkig niet! Ik denk wel eens: als ik mensen nodig heb – nou ja, ik mag het hier eigenlijk niet zeggen natuurlijk – en ik vraag om een glaasje water, dan krijg ik dat zomaar. Maar als dat voor God zo zou zijn, dan zou Hij gehandicapt wezen. Want dat is de strekking van wat die theologen naar voren brachten, wat in de moderne theologie vooral heel erg populair is: "God kan wel plannen hebben, maar Hij bedient Zich van mensen." Daar is op zich wat voor te zeggen, maar niet zoals men het bedoelt, alsof God voor de realisering van Zijn plannen afhankelijk zou zijn van mensen. God zij dank niet! Hij heeft gesproken en Hij doet het. Dan heeft Hij helemaal geen mensen nodig. Ik denk wel eens dat Hij alleen maar gehinderd wordt door wat mensen doen.

Kent u dat lied: "Stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw"? Ik zing dat graag. "Stil maar, wacht maar." Die nieuwe wereld komt niet door onze activiteiten. Wij moeten niet aan die nieuwe hemel en die nieuwe aarde meewerken zodat die maar mag komen; dat is Zijn scheppingswerk. Hij neemt dat voor Zijn rekening. Hij heeft het beloofd en Hij doet het ook. Sommige mensen, helemaal in de lijn van Dorothee Sölle, zeggen: "Je moet dat lied zo niet zingen. Het is: 'Bid maar, werk maar, alles wordt nieuw'." Kent u die variant? Mijn kinderen zitten op een christelijke lagere school – niets dan respect overigens – en één van mijn kinderen heeft het ook zo geleerd. Het moest zo gezongen worden: "Bid maar, werk maar, alles wordt nieuw." Nee, nee: "Stil maar, wacht maar." Rust gewoon. Rust in de belofte die Hij heeft gegeven.

Alsof Hij nog iets nodig had... daar waren we gebleven. Want Hij, de God die hemel en aarde gemaakt heeft en van wie de aarde is, die God geeft Zelf aan allen leven, adem en alles. Ziet u dat Hij helemaal geen mensen nodig heeft? Wij hebben Hem nodig, zo is het. Het is een complete omkering van de waarheid door te zeggen dat Hij ons nodig heeft. Wij hebben Hem nodig; wij zijn afhankelijk van Hem. Hij geeft ons leven en adem, wat trouwens ongeveer hetzelfde is, want alles wat adem heeft, dat leeft. Hij geeft aan allen leven en adem. En als je zegt: "Er zijn toch ook nog dingen die we van onszelf hebben?", dan zegt Paulus: "Nee, Hij geeft niet alleen leven en adem, maar álles." Wat bedoel je? Nou, gewoon alles. Daar is geen uitzondering op, dat is universeel. Hij geeft leven en adem en alles aan Zijn schepselen, en daarbij zijn we volstrekt afhankelijk van Hem. Hij heeft ons niet nodig. Ik denk wel eens: dat is het allermooiste van het Evangelie. Daarom is het Evangelie ook een Evangelie: omdat God ons niet nodig heeft. Hij geeft gewoon. Hij belooft, en Hij geeft bovendien ook nog geloof. Hij geeft alles. Hij belooft en zegt: "Rust nou maar." In die vreugde en in die vrede mogen wij leven. Dat is die God waar Paulus het ook in 1 Korinthe 10 over heeft.

▶ 42:32 De Aarde en Haar Volheid: een Universeel Gekochte Wereld ↑ hoofdstukken

Hij zegt: "De aarde en haar volheid is des Heren." Dat is sowieso al een waarheid omdat de hele schepping Hem behoort. Hem behoort alles toe omdat Hij domweg de Schepper is. Hij heeft het zelf bedacht, Hij heeft het zelf gemaakt; dus welke reden zou je kunnen bedenken dat het niet van Hem zou zijn? Dat is één ding. En dan is er nog een waarheid die daar eigenlijk parallel mee loopt, en dat is: de hele schepping is bovendien ook nog eens gekocht.

In een mooie gelijkenis in Matteüs 13 — dat zijn allemaal gelijkenissen over het Koninkrijk der hemelen — staat in vers 44: "Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan een schat, verborgen in een akker, die een mens ontdekte en verborg, en in zijn blijdschap erover gaat hij heen en hij verkoopt al wat hij heeft en hij koopt die akker." Dan moet u weten dat die akker in de gelijkenissen die de Heer daar vertelt, de wereld is. Dat wil zeggen: die man waar het hier over gaat, die mens, dat is niemand minder dan de Messias, de Heer Jezus Christus. Hij ontdekte een volk in de wereld dat Hij wilde hebben, want dat is hier die schat in de akker. Dat is het beeld van het volk van Israël, als u het mij vraagt. In elk geval: Hij wil die akker hebben, Hij wil dat Israël verkrijgen. Maar weet u wat Hij doet? Hij betaalt zo'n grote prijs dat Hij niet alleen maar die schat heeft, maar meteen even de hele akker erbij. Zo, dat zijn de proporties waarin God denkt.

God is een universeel God. Hij is de enige God, maar Hij is ook de God van alles. En als we het hebben over de Heer Jezus Christus, dan hebben we het over Hem die inderdaad een specifiek plan heeft met Israël, en ook een specifiek plan heeft met de gemeente Gods waar wij als gelovigen deel van mogen uitmaken. Maar Hij heeft een plan met héél de wereld, en heel de wereld heeft Hij gekocht.

Je moest eens een keertje de vraag stellen... Ik zie dat de koffie alweer verschijnt, dus ik zal er een eind aan moeten draaien. Maar goed, de Heer Jezus Christus gaf Zijn leven... Oh nee, nu word ik gauw afgeleid, ja, dat is ook zo. Ik had het over hoeveel mensen er wel niet zijn — niet alleen in ons lieve vaderlandje, maar wereldwijd — die zich altijd maar de vraag stellen: "Heeft de Heer Jezus ook voor mij geleden? Heeft Hij ook mij gekocht?" Zondag 1 van de Catechismus vraagt: "Wat is uw enige troost in leven en sterven?" En dan is het antwoord dat ik niet mijzelf toebehoor, maar met lichaam en ziel het eigendom ben van mijn getrouwe Zaligmaker. Ik geef toe, het is een wat vrije weergave, maar zij die erover nadenken weten dat het trouwens helemaal waar is.

Wat is je troost in leven en in sterven? Wel, dat ik het eigendom ben van Hem. Maar weet u waarmee mensen vervolgens worden afgeserveerd? Ja, sorry als ik het zo zeg, maar dat is vervolgens met de vraag: "Ja, maar ben ík wel Zijn eigendom?" Dan gaan ze naar de kerk en dan zou je zeggen: nou, daar horen ze de blijde boodschap dat ze het eigendom zijn van de Heer Jezus Christus, want er is een prijs voor hen betaald. Nee, dan wordt de vraag gesteld: "Is die prijs ook voor jóu betaald?" En dan gaan ze weer naar huis, niet met een uitroepteken maar met een vraagteken: "Ben ik wel Zijn eigendom?" Daar toppen ze hun hele leven mee. En dan liggen ze op het sterfbed en dan is het ongeveer het ultieme als ze dan kunnen zeggen: "Ja, het is ook voor mij."

Ik moet u zeggen: ik vind het dieptriest. Weet u waarom? Want de Bijbel leert gewoon op voorhand: Hij kocht alles. De hele wereld, en dat is de blijde boodschap waar Paulus zich ook voor heeft ingespannen. Hij betaalde de prijs, Hij kocht de hele wereld. Het is Zijn eigendom. Hij is de Schepper en Hij is bovendien ook de Redder van die wereld, want Hij heeft haar gekocht. En wat Hij gekocht heeft, laat Hij never nooit meer gaan. En nu gaan we een kopje...

▶ 46:53 De Draad Oppakken: Eten bij Ongelovigen ↑ hoofdstukken

We pakken de draad op waar we hem zojuist voor de pauze hebben losgelaten. We hebben met de apostel Paulus vastgesteld dat de aarde van de Heer is en haar volheid; de hele wereld behoort Hem toe. Dat is zo om minstens twee redenen. In de eerste plaats omdat Hij de Schepper is en sowieso al de Eigenaar is, en bovendien is er een prijs betaald. De hele wereld, de akker, is gekocht. De prijs is voor allen betaald.

Dus de boodschap die Paulus hier neerlegt en demonstreert is universeel. Dat is ongelooflijk belangrijk om je te realiseren, want alleen tegen die achtergrond is dit alles te verstaan. Vervolgens is dit het punt wat Paulus ter sprake brengt: indien een van de ongelovigen u uitnodigt en u wenst te gaan, eet dan alles. Als je iets niet lust, dan moet je dat van tevoren zeggen, maar eet verder alles; eten wat de pot schaft, zeg maar. Eet alles wat u wordt voorgezet, zonder dat u navraag doet uit gewetensbezwaar.

Het is dus volstrekt normaal dat als een ongelovige u vraagt en u wenst te gaan, u niet hoeft te vragen of dat nou wel mag. Nee, de vraag is: wil ik dat? Als u gaat, eet dan alles wat u wordt voorgezet, zonder dat u uit gewetensbezwaar de vraag gaat stellen of dat wel kan en of het niet aan de demonen gewijd is. Ja, wellicht is dat vlees dat daar op tafel staat aan de demonen gewijd, maar die vraag moet u zich niet gaan stellen. Ga daar geen vragen over stellen en ga ook niet een handboek voor occultisme raadplegen ofzo. Kent u dit boek?

▶ 49:09 De Leugen Ontmaskerd: het Domein van de Slang ↑ hoofdstukken

Ja, ik ken het erg goed, ik heb het ooit stukgelezen zelfs: 'Het domein van de slang', eind jaren zeventig uitgegeven. De schrijver, de welbekende veelschrijver Willem Ouweneel, heeft dat geschreven. Daar gaat het me nu even niet om, maar daarin wordt van alles behandeld aan therapieën en pilletjes... nou, eigenlijk alles. En wat blijkt? Dat is dat zo'n beetje alles wat in de wereld te koop is, alles wat in de vleeshal te koop is – dat is wat hij eigenlijk vertelt in dat boek – dat is aan de demonen gewijd, dat is occult belast. Er is zoveel occult belast.

En eigenlijk is dit boek ook bedoeld als een richtlijn voor de gelovigen om je daarin te informeren, daarover te informeren en te vertellen wat allemaal wel niet gelieerd is aan demonen en afgodendienst. En dat is heel veel, hoor, kan ik u vertellen. Tot wasmiddelen aan toe. Kent u nog die affaire van Procter & Gamble? Dat embleem, dat ook demonisch was? Zelfs wasmiddelen zijn niet meer clean. Of wat dacht u van judo? Ja, ik kan voorbeelden geven, maar als ik voorbeelden ga geven, dan kan het zijn dat ik sommige mensen daarover misschien tegen het hoofd stoot. En daar gaat het me helemaal niet om. Het gaat me ook helemaal niet om discussies daarover. Dat is juist wat Paulus wil vermijden: discussies over demonen. We hebben wel iets beters om over te praten. Je moet ze geen aandacht geven: negeren, geen navraag doen uit gewetensbezwaar. Wat kan het ons schelen of dat vlees gewijd is aan de afgoden? Hij die in ons is, is meer. En het gaat er niet om of dat allemaal het domein van de slang is. Paulus zegt: de aarde en haar volheid is het domein van de Heer. De hele wereld is Zijn domein. Kijk, dat is het sterke uitgangspunt.

Het zwakke uitgangspunt is: 'Ja, de wereld ligt in het boze. Hij is de overste van deze wereld.' Maar ik moet erbij zeggen: dat is hij ook alleen maar door list en bedrog. Eigenlijk gewoon omdat hij het gejat heeft. Hij regeert in de leugen. De leugen regeert, ja, daar heerst hij juist in. Ik kom er straks nog even op terug. Maar: geen navraag doen uit gewetensbezwaar. Kijk, dit illustreert dus ook weer die vrijheid waar hij mee aanving: alles is geoorloofd, maar niet alles is nuttig. Nou, daar gaat Paulus dan vervolgens ook nog over verder. Want kijk, hiermee is het niet einde verhaal, maar hij zegt: als je het nou eventjes op de keper beschouwt, dan is dit het uitgangspunt. Als je naar een ongelovige gaat en daar wordt vlees voor gezet, en dat vlees zou wellicht gewijd zijn aan de afgoden: doe er geen navraag naar. Waarom zou je? Eet dat gewoon zonder navraag te doen uit gewetensbezwaar.

Ja, u zegt: 'Want dan moeten we er toch nog even wat verder over hebben... is het dan niet zoiets als het domein van de slang?' En toen zei ik al: ja, dat domein van de slang bestaat wel. Die slang die heerst; hij heet niet voor niets de god van deze aioon. En dat is niet omdat hij in deze wereld alles voor het zeggen heeft, maar wel omdat de hele wereld gewoon naar hem luistert. We hebben niet te maken met de macht van de boze, maar met de listen van de boze. Moet u er maar eens op letten in Efeziërs 6, die strijd die wij hebben... Nou ja, wij hebben geen strijd trouwens. Zij strijden. Dat is trouwens ook nog een punt, hoor. In Efeziërs 6 zeggen we: 'Ja, wij hebben te strijden.' Nee, zij bestrijden ons. Wij staan gewoon. Tenminste, dat is wat Paulus aanbeveelt: standvastig te zijn, te staan en te blijven staan. Dat zij strijden, nou en? Dat is ook zoiets, daar hebben wij niks mee te maken. Wij staan gewoon. Maar wij hebben te maken met de list van de boze, niet met zijn macht. Want dat is gewoon fake, weet u. Hij liegt, en daarin bestaat zijn domein.

Weet u wat... die leugens van de slang, ja, die hebben een bepaald patroon, die zie je altijd weer terugkomen. Maar die zie je al terug in de hof van Eden, toen hij sprak. Weet u wel dat hij God rechtstreeks tegensprak? God had gezegd: 'Als je van die boom eet, zul je stervende sterven.' 'Nee,' zegt de slang, 'gij zult geenszins sterven, maar uw ogen zullen geopend worden.' Een ontkenning van de dood. En ik ben ervan overtuigd dat dat de primaire leugen is; dat is sowieso een vaststelling. Het is de primaire leugen van de slang en het is dé leugen waar hij zich mee bedient en wat ook een invalspoort is tot zijn domein: namelijk de ontkenning van de dood.

Kent u deze meneer? Dat was een half jaar geleden ongeveer, zal het geweest zijn, dat ik hem op de televisie gezien heb. Dat is bij 'De Wereld Draait Door'. Ronald Jan Heijn heet hij, zoon van Gerrit Jan Heijn die vermoord is, en een oomzegger van Albert Heijn. En die is nogal een groot promotor van de New Age-gedachte in Nederland. Maar die deed toen in die uitzending van 'De Wereld Draait Door' een typische New Age-uitspraak. Dit is echt een uitspraak die je zo als etiket zou kunnen plakken op de hele wereld en het denken van New Age. En dat ging zo: 'Als we beginnen te beseffen dat de dood een illusie is en dat het leven eeuwigdurend is, als we die stap nemen, dan zijn we in het gebied van het ruimere denken, want dan volgt er heel veel uit.' Hoort u hier het sissen van de slang? Het is de ontkenning van de dood.

Het hele New Age-denken is gebaseerd op de ontkenning van de dood. Een mens gaat niet dood. Nee, zijn ogen gaan alleen maar open. Dan begint, zoals ze het dan zeggen, dan zijn we gewoon ontlichaamd, dan wordt de ziel uit de kerker bevrijd, of hoe men het ook maar formuleren wil. Maar in elk geval: de mens leeft voort als geest, of hij reïncarneert weer, maar hij gaat in elk geval niet dood. En hoe hij dan niet doodgaat, dat is eigenlijk punt 72, dat is ook niet het punt. De leugen van de slang is de ontkenning van de dood, en daarin is het domein van de slang gelegen. Kijk daarvoor uit voor die leugen, op allerlei gebied.

Kent u deze mevrouw? Ja, u herkent haar natuurlijk aan dat blauwe gewaad: mevrouw Jomanda uit Tiel. Nee, dat was geen zusje van Flipje, maar het was Jomanda. Weet u van wie zij haar gaven heeft? Dat heeft ze gewoon gezegd, hoor. Hoe weet je nou dat wat van haar is niet deugt? Moet je bang zijn voor Jomanda? Nee, tuurlijk niet. Hoezo zou je bang zijn voor Jomanda? Mag je daar niet naartoe gaan? Nou, dat is niet aan de orde. De vraag is: waar is zij mee bezig en met wat voor geest handelt ze? Daar is ze heel openhartig in: 'Ik heb dat geneeskrachtige vermogen – al of niet echt – maar dat geneeskrachtige vermogen van mij heb ik ontvangen van mijn opa, die aan mij verschenen is.' Ik meen in een spiritistische séance, daar heeft ze het van. Want haar opa was niet dood. Ze dacht dat hij dood was, maar hij leefde gewoon voort. Dat is haar vermogen, daar heeft ze het van. En dan weet je meteen: dit is geen zuivere koffie. Dit is leugen. En daar zou je doorheen moeten prikken.

Maar dan moet je... Kijk, je kunt dat alleen maar herkennen als je het eerst kent. Als je weet wat typerend is voor de leugen van de slang, en dat is inderdaad de ontkenning van de dood. Of wat dacht u van deze mevrouw? Kent u deze? Char, het medium. Je ziet het zo heel langzaam opkomen. Ik kon via de PowerPoint kiezen, ik kon het infaden met 'fast', 'slow' en ook 'medium'. Ik dacht: neem maar 'medium'. Doe het nog eens terug... Oké, gaat zo... Dat is 'medium'. Maar dat is het zogenaamde ruimere denken, dat is New Age enzo. Maar ik zal u vertellen: in wezen zijn alle religies van deze wereld gebaseerd op deze leugen. En ik moet er zachtjes bij zeggen – onder ons natuurlijk, al te hardop zeggen – inclusief de christelijke religie. Ja, dat denken...

...dat de dood een illusie is, maar dat in wezen je ogen open gaan en dan het leven eeuwigdurend zou zijn. De Bijbel leert juist helemaal geen ontkenning van de dood, maar dat de dood wel degelijk een realiteit is. Wel dat de dood niet het laatste woord heeft en overwonnen zal worden, maar daarmee is de dood wel een realiteit. En dat is echt een verschil van to be or not to be. Het verschil tussen leven en dood is to be or not to be. Als je leeft, dan ben je er. En als je dood bent, dan ben je inderdaad geweest. Dat God je dan weer tevoorschijn roept, bij gelegenheid op zijn tijd, dat is een ander verhaal.

Maar over het domein van de slang gesproken: dat is daaraan te herkennen. Dus begrijp me goed, het domein van de slang bestaat wel, maar het bestaat slechts bij de gratie van de leugen. En dit is zo’n leugen. Hij heeft er trouwens nog meer hoor, want een van de kenmerken van zijn leugens is dat die God altijd in een negatief daglicht stelt. Daar begon hij trouwens ook al mee in de Hof van Eden. God heeft wel gezegd, maar Hij onthoudt je alleen maar het goede. Hij stelde God vijandig voor. Hij stelde God feitelijk als iemand voor die niet te vertrouwen is. Dat is trouwens ook het kenmerk van alle religie. God moet gunstig gestemd worden. God moet verzoend worden. God moet gunstig gestemd worden door onze offers, door onze handelingen en zo. En de Bijbel zegt: "Nee, nee. God hoeft helemaal niet gunstig gestemd te worden; Hij houdt van ons." God is ons niet vijandig gezind, wij zijn Hem vijandig gezind. Hij niet, Hij houdt van ons.

Of wat dacht u van dat hele idee van een eindeloze hel? Dat is ook de leugen, zo’n typerende leugen van de slang. U vindt misschien dat ik erg krasse woorden gebruik, maar ja goed, het grote voordeel is dat het in ieder geval duidelijk is en u moet het zelf maar op zijn merites beoordelen. Maar een van de leugens van de slang is, ik zei al, dat hij God in een negatief daglicht stelt. Maar hoeveel zijn er niet die hun leven lang gepeinigd worden – ik bedoel nu dus ook binnen de christenheid – die hun leven lang tobben en gepeinigd worden over de vraag waar we het zojuist al over hadden: "Ben ik gered?", maar vooral dan ook over dat leerstuk van die eindeloze hel.

Ik zal u vertellen dat dit zo’n demonische leer is. Ik ben niet zo gauw geneigd om dat in het persoonlijke te trekken, maar ik weet hierover echt heel goed waarover ik het heb, want ik ben daar als kind zo bang voor geweest. Ik kon me niet voorstellen dat de God waarvan ik toch wel in de gaten had dat de Bijbel die voorstelt als een God van liefde en een almachtige God, dat die God eindeloos zou pijnigen. Wie verzint zoiets? Dat is erger dan Auschwitz. En dat daar geliefde mensen terecht zouden komen, terwijl er nooit meer een eind aan komt... dat verzint zelfs geen mens hoor. Want kwaad worden is menselijk, maar kwaad blijven is duivels.

Het hele idee van een God die eindeloos verdoemt, daarvan zeg ik: dat is een demonische leer. Dat is ronduit een demonische leer. Dat is ook een lering van demonen, zou Paulus zeggen in 1 Timotheüs 4. Daar herken je ook de slang aan, het sissen van de slang. Die S, die S, die slang.

▶ 01:02:56 Onze Vrijheid in Relatie tot Andermans Zwakke Geweten ↑ hoofdstukken

Doch indien iemand tot u zegt – vers 28 – doch indien iemand tot u zegt: "Dat is gewijd vlees." Want ja, het vlees dat daar te verkrijgen was, dat was per definitie gewijd vlees. Toch, indien iemand tot u zegt: "Dat is gewijd vlees", eet het dan niet, om hem die u dat te kennen gaf en om het geweten.

Nu haastte Paulus zich om erbij te zeggen: ik bedoel niet uw eigen geweten, maar dat van die ander. Stel dat die ander denkt: jij bent een gelovige. Je gaat naar een ongelovige toe, je wenst daar te gaan eten want je bent uitgenodigd, en er staat vlees op tafel. Jij weet dat dit vlees gewijd is aan de afgoden, maar je zegt: "Nou en? De aarde is des Heren en haar volheid." Dat is jouw sterke standpunt.

Maar nu zit daar iemand – dat kan die ongelovige zijn – die zegt: "Het is wel gewijd vlees." Het kan zijn om je uit te testen: "Het is aan de afgoden gewijd, eens kijken wat hij doet." Of het zou een gelovige kunnen zijn die je uitnodigt en die dat dan zo zegt: "Het is gewijd vlees." In elk geval wordt door zo'n opmerking meteen de link gelegd. Dan zegt Paulus: "Eet het dan niet." Gewoon om zijn geweten, zodat die associatie niet gemaakt zou worden, ook al is dat ten onrechte naar jouw eigen overtuiging. Eet het dan niet.

Want, zegt hij dan in vers 29 – en dat is een beetje een lastige zin als je hem zo leest: "Want waartoe zou mijn vrijheid beoordeeld worden door eens anders geweten?" Ik ben niet zo heel erg kapot van de Nieuwe Bijbelvertaling, de NBV, maar de NBV geeft het in dit geval denk ik wel heel aardig weer: "Mijn vrijheid wordt door zijn geweten toch niet aangetast?"

Ik denk inderdaad dat dat de betekenis is van deze zin. Het loutere feit dat zijn geweten zwak is en dat hij dat vlees associeert met demonen, waardoor ik het voor hem laat staan, betekent niet dat mijn vrijheid daardoor is aangetast. In wezen demonstreert het slechts mijn vrijheid, want ik heb namelijk de keuze om het te nemen en ik heb de keuze om het niet te nemen. En uit het oogpunt van wat nuttig is en wat opbouwt, zeg ik: "Ik doe het niet." Kijk, dat zijn nu echt de zinvolle vragen.

▶ 01:05:33 De Ultieme Rust: Danken Dat Zijn Weg Altijd de Beste Is ↑ hoofdstukken

Indien ik dan, vers 30: "Indien ik onder dankzegging van iets gebruik maak, hoe kan men kwaad van mij spreken?" Hoe kan men kwaad van mij spreken over iets waarvoor ik dankzeg? Ik heb hier een hele mooie – ook dat is trouwens een heel typerende uitspraak voor Paulus – over die dankzegging die hij hier ter sprake brengt. Als ik nou voor iets dankzeg, dan is God daardoor en daarin verheerlijkt.

Ons hele leven... Kijk, we hadden het zojuist over Handelingen 17. Hij is de God van hemel en aarde die leven, adem en alles geeft. Hij heeft ons leven in de hand. Hij verzorgt ons, en al begrijpen we van Zijn wegen soms helemaal niets, wij danken Hem. Waarom? Wij danken Hem op voorhand. Hoezo? Wel, Hij is onze God en Hij verzorgt ons. En er staat in Filippenzen 4: "Hij zal naar Zijn rijkdom in al uw behoeften voorzien, in Christus Jezus."

"Naar Zijn rijkdom," staat er. Ik hoorde laatst iemand zeggen – dat vond ik wel een hele mooie, die wil ik u graag nog eventjes meegeven – dat Hij naar Zijn rijkdom in al onze behoeften voorziet. Niet uit Zijn rijkdom. Weten we wat het verschil is? Dat werd zo geïllustreerd: kijk, als Bill Gates, de rijkste man ter wereld, uit zijn rijkdom een bedelaar een euro of een dollar geeft... Als hij een dollar geeft, dan geeft hij uit zijn rijkdom. Hij heeft genoeg. Maar dan geeft hij niet naar zijn rijkdom. Als Bill Gates – dan zit je echt goed hoor – als Bill Gates naar zijn rijkdom jou iets gaat geven, dan hoef je nooit meer te werken. Heb je dan zo'n hekel aan werken? Nou, dat is een ander punt, nee hoor, helemaal niet. Maar begrijpt u? Dat is het grote verschil. God verzorgt, God voorziet in onze behoeften, niet uit Zijn rijkdom, nee, naar Zijn rijkdom. Hij geeft ons alles rijkelijk. Hij zorgt voor ons, Hij weet wat wij behoeven en Hij geeft ons alles wat we nodig hebben. En dus danken wij God.

Dus dan zou je de vraag kunnen stellen: wat hebben we daar nog te bidden? En ik moet u eerlijk bekennen, die vraag stel ik mij heel vaak. Wat zou ik nog bidden? Ik weet heel vaak niet wat ik bidden zal. En ik bevind me in goed gezelschap, denk ik dan, want het was bij Paulus ook zo: wij weten niet wat wij bidden zullen naar wat behoort. Nee, dat weten we niet. Ja, we hebben onze wensen wel. Je bidt dat iemand genezen zou worden. Ik weet er nu toevallig alles van; het gaat over mijn vader, die momenteel in een hele kritieke toestand is. Dan vraag je je af: hoe zal dat dan gaan? En de wens is duidelijk. Die man was een paar dagen geleden nog de vitaliteit zelf, en dan is de wens duidelijk dat hij ons teruggegeven mag worden.

Paulus zegt in Filippenzen 4: "Maak al je wensen bij Hem bekend." Maar moet ik het bidden? Dat weet ik niet, dat weet ik echt niet. Ik weet wel een ander ding, en dat is dat Zijn weg altijd de beste is. U zegt wellicht: "Ja, maar begrijp jij daar dan iets van?" Ik bedoel, dat een man donderdag geopereerd wordt en dat lijkt dan geslaagd te zijn, en op vrijdag krijgt hij er weer een bloeding overheen en wordt hij weer geopereerd, en twee dagen later krijgt hij er weer een bloeding overheen... Op een gegeven moment denk je: waar is het eind? Over de hele wijze waarop dat dan allemaal verloopt: ik snap er helemaal niets van.

Maar ik moet erbij zeggen – u vindt dat misschien heel cool als ik dat zeg, k-o-e-l, of kil – ik zit daar ook niet mee. Ik geloof namelijk in een God met hoofdletters, die alles zijn plaats geeft. Dus heeft Hij dat allemaal in handen. En dus dank ik Hem er ook voor dat Zijn weg de beste is. U zegt: "Dat is maar makkelijk." Ja, dat bedoel ik! Dat is ook makkelijk. Dat is nou de rust waarin we leven. En vrede, want dat geeft vrede. Dat is vrede. Juist dat besef is de rust die we mogen kennen. En daarom gaat er ook nooit iets mis. Er gaat, ja, naar ons perspectief...

▶ 01:10:46 Werk in Uitvoering: Plussen Die Nog Niet Af Zijn ↑ hoofdstukken

Er gaat van alles mis, maar voor God gaat er nooit iets mis. Ik zeg het heel graag, misschien hebt u het mij wel eens horen zeggen, maar ik geloof dat er nooit iets misgaat. Bij God gaat er nooit iets mis. Er bestaan helemaal geen negatieve dingen als het er werkelijk om gaat. Er bestaan geen minnetjes; er bestaan alleen maar plussen die nog niet af zijn.

Laat ik dat even tot u laten doordringen. Wat wij aanzien voor minnen, is onze handicap omdat wij gehandicapt worden door de tijd. Wij zien nog niet het totale plaatje, maar God, die boven de tijd staat, ziet een plus. Wij niet, maar dat is onzinnig; daardoor zijn wij beperkt in ons zicht. Maar je moet natuurlijk niet direct je opinie geven; je moet niet voor je beurt praten. Gods werk is nog niet af.

Wij zijn nu net begonnen aan de verbouwing van de badkamer en het toilet. Ja, het is nu een veel grotere puinhoep dan voordat die beste meneer begon. Maar het werk is nog niet af. Werk in uitvoering, still under construction. Dat kom je ook wel eens tegen als je op een website komt: under construction. Nou, dat is precies de situatie in onze dagen. Het is allemaal nog in beweging; God is nog bezig en Zijn werk is nog niet voltooid.

Hij is bezig aan één magnifiek plus. Of laat ik het anders zeggen: Hij is bezig om allemaal plussen te maken. Logisch, want Zijn werk is altijd volmaakt. Alleen is het nog niet af, en dat onafgewerkte zien wij nu. Maar verkijk je er niet op. Daarom danken wij God op voorhand, overvloeiende, zoals Paulus zegt: overvloeiende in dankzegging.

En dan inderdaad, heb je dan wat te bidden? Ja, maar zelfs als we bidden, dan bidden we eigenlijk in dankzegging. We danken niet alleen maar met dankzegging, maar we danken in dankzegging. Begrijpt u? Het is niet zo dat je een gebed hebt met een deel waarin je bidt – waarin je dus vraagt – en een deel waarin je dankt. Nee, zelfs onze vragen zijn opgetild naar het niveau van dankzegging. Dan bid je niet om genezing, maar je dankt God voor het feit dat Hij bij machte is te genezen. Maar je dankt Hem bovenal dat Zijn weg, hoe dan ook, de beste is. Dan heb je gebeden, je hebt je wens bekendgemaakt, maar je hebt nog iets veel meer gedaan: je hebt Hem de eer gegeven die Hem werkelijk toekomt als God, die weet wat het beste is.

Hoe kan mijn kwaad van mij spreken over iets waarvoor ik dankzeg? Paulus zegt in 1 Timotheüs 4: "Want alles wat God geschapen heeft, is goed, en niets daarvan is verwerpelijk als het met dankzegging aanvaard wordt." God heeft alles gemaakt en Hij geeft het ons allemaal. Alles. En wij aanvaarden het in dankzegging. Dat doe je toch als je iets krijgt? Dan zeg je: "Dank u wel." Het is genade, en door dank te zeggen, erken je dat het genade is.

Ik vind trouwens dat dit in het Nederlands niet zo uit de verf komt, maar in een heleboel talen zie je dat het woordje 'danken' verband houdt met genade. Gratias, gratia. Je herkent het in het Engels nog in grace. En als we het hebben over genade, zeggen we ook wel mercy, maar als je dat weer op z'n Frans zegt – merci – dan heb je weer "dank u". Of het etymologisch helemaal verantwoord is wat ik nu zeg, dat weet ik niet. Misschien zitten er kenners in de zaal die zeggen dat het net even anders zit, maar goed, dan vervalt er één argument.

In ieder geval zijn er vele voorbeelden in de talen waarin dat inderdaad aan elkaar gekoppeld is. Dank u wel zeggen is inderdaad gewoon spreken van genade. Trouwens, waar hebben we het over? In het Grieks, waarin Paulus die persoonlijke verrekening heeft opgetekend, is het woordje voor dankzeggen afgeleid van charis. En daar zit het woordje charis in, wat genade betekent. Nou, dat argument moet u als Bijbelvaste luisteraars toch enorm aanspreken. Dus dankzeggen is niets anders dan spreken van genade.

▶ 01:15:56 Het Mysterie van Zegen: Alles Dankzeggend Aanvaarden ↑ hoofdstukken

In 1 Korinthe 14, een paar hoofdstukken verder, zegt Paulus: "Want anders, indien gij een zegen uitspreekt met uw geest, hoe zal iemand die als een toehoorder aanwezig is op uw dankzegging zijn amen spreken?" U vraagt zich misschien af waarom ik deze tekst weergeef. De reden is dat zegenen in de Bijbel feitelijk synoniem is met dankzegging. Of liever gezegd: de zegen is synoniem met de dankzegging. In 1 Korinthe 10 zien we dat ook: de dingen worden dankzeggend gezegend.

Wij hebben dat vaak uit elkaar gehaald. Bij ons thuis was het vroeger zo dat wanneer je de maaltijd begon, je begon met het vragen om een zegen over de maaltijd. En na de maaltijd, als het lekker had gesmaakt, dan dankte je. Maar eigenlijk is dat onzin. Je vraagt eerst om een zegen en dan dank je naderhand. Ik heb echter geleerd dat het Bijbelse idee een heel andere is, en dat is: danken op voorhand. Dat is overigens een heel Bijbels gebruik. We lezen dit ook over de Heer Jezus wanneer Hij de maaltijd aanvangt: Hij zag op naar boven en Hij dankte. In andere vertalingen of andere evangeliën lees je op diezelfde plek dat Hij de zegen uitsprak. Daaruit volgt dus dat danken en zegenen gewoon hetzelfde is. Dingen worden dankzeggend gezegend.

Wat ik hiermee wil zeggen, is dat de zegen gelegen is in de dankzegging. Dat geldt voor ons hele leven. Of iets gezegend is, ja of nee, hangt daarvan af. Want wat is een gezegend leven? Dat is een leven waarin de dank wordt uitgesproken, waarin je opziet naar boven en erkent: "Het is van U, het is genade, we ontvangen het uit Uw hand." Dat is de zegen. We vragen niet om een zegen, we danken gewoon God voor het feit dat Hij het geeft. En dat is de zegen; juist die dankzegging.

Een gezegende maaltijd is niet een maaltijd die lekker gesmaakt heeft, zodat je naderhand zegt: "Nou, nu kunnen we de Heer wel danken." Nee, een gezegende maaltijd is een maaltijd die ontvangen en genoten wordt in dankzegging. En daarom danken we op voorhand. Dat is zo demonstratief voor ons leven: wij weten dat God degene is die ons alles geeft, dus danken we Hem voor alles. Dat is de zegen. Ik ben ervan overtuigd dat daarin de zegen altijd ligt opgesloten.

Want wat is een gezegende... noem eens iets triviaals? Maar ja, wat is dan nog triviaal als God degene is die alles geeft? Wat is banaal of alledaags? Juist al het alledaagse wordt daarmee opgetild naar eredienst. Er bestaat dus niet zoiets als het gewijde en het ongewijde leven. Nee, alles is gewijd, want we ontvangen alles van Hem.

Wat is een gezegende voetbalwedstrijd? Ja, ik weet wel wat u gaat zeggen: dat is een wedstrijd waarbij je wint natuurlijk. Nee, een gezegende voetbalwedstrijd — dat kan heel goed hoor — dat is een voetbalwedstrijd waarvoor je God dankt. Dat is de zegen. En dat geldt voor heel ons leven. De zegen is juist daarin gelegen: dat wij God danken. Zelfs als het gaat om heel triviale dingen.

▶ 01:19:36 Een Logische Eredienst: Alles Doen tot Gods Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Want Paulus zegt hier in vers 31: "of gij dus eet of drinkt". Nou, over triviale dingen gesproken. Over alledaagse dingen gesproken, dan is het wel eten en drinken. Dat zijn toch belangrijke dingen in het leven, maar je zou het eigenlijk ook nog wat dieper kunnen opvatten. Namelijk: wat je ook tot je neemt. En je neemt niet alleen maar dingen tot je via de mond. Letterlijk wel, eten en drinken, maar er komt ook zoveel op ons af via de ogen of via de oren. Wat je ook tot je neemt, dan wordt het ineens heel breed wat hier staat. Wat je ook tot je neemt, of wat je dan ook doet — en daar valt dus alles onder — doe het alles ter ere, of letterlijk staat er: tot heerlijkheid van God. Zodat Zijn glorie als God in het licht gesteld wordt, want dat is in wezen wat het betekent.

In Romeinen 1 schrijft Paulus over de wereld die God heeft weggeredeneerd. Iedereen weet dat God bestaat; dat is wat Paulus zegt in Romeinen 1. De categorisatie die ik ooit geleerd heb, is dat het het 'ingeschapen godsbesef' van elk mens is. Dat is geen direct Bijbels woord, maar het is wel ontleend aan Romeinen 1. Een mens weet gewoon dat God bestaat, want het wordt met het verstand doorzien, staat er in Romeinen. Iemand die nadenkt, ziet gewoon een schepping. Die ziet hoe ingenieus zelfs de kleinste dingen zijn. Ik hoorde een Nederlands schrijver een keer zeggen: "Ik hoef maar een kiwi door te snijden en ik weet dat Hij er is." Zo knap, zo machtig ingenieus als dat alles in elkaar zit. Of neem zelfs de allerkleinste levensvorm, een eencellig wezen; dat is zo ingenieus. Dat is allemaal vanzelf ontstaan? Dat is wel een mooie spreuk daar in, hoe heet het, 'Het Goede Huis'. Ik zag hem er net hangen: "Eerst was het niks, toen ontplofte het ook nog eens een keer." Ja, dat vind ik wel leuk.

Maar met het verstand weten mensen het gewoon als je het ontwerp van de dingen ziet, het design, het 'intelligent design'. Dat is een onderwerp wat heftig in discussie is, maar als je het intelligent design ziet, dan weet je het. Want dat wordt met het verstand doorzien: er is een Designer. En inderdaad, die Designer is er. Daarover heeft Paulus het in Romeinen ook. We weten dat. Als je dan vervolgens afspreekt: "Die God betrekken we niet in onze overwegingen", dan moet je je niet verbazen dat je vervolgens God ook niet meer tegenkomt. Want je hebt namelijk op voorhand al afgesproken: daar hebben we het niet over. Nou, daar gaat het over. En dan zegt hij in vers 21 van Romeinen 1: "Immers, hoewel zij God kenden..." Men weet dat Hij er is, dat staat ook niet ter discussie. Zelfs de meest verstokte atheïst blijkt, als het er werkelijk om gaat spannen, dat te weten. Dan roept hij God toch weer aan. Dan komt wat hij van nature weet toch weer boven.

U weet wel, van die man of die jongen die uit een boom viel en toen riep hij God aan: "O God, help me!" Toen kon hij nog net het dak vasthouden en zei hij: "Nee, dat hoeft toch niet meer." Maar dat was trouwens geen atheïst, moet ik erbij zeggen. Of wat dacht u van het gebed van een atheïst? "O God, red mijn ziel!" Nee: "O God, áls U bestaat, red mijn ziel, áls ik die heb." Nou, dat is geen atheïst, dat is een twijfelaar. "O God, als U bestaat, red mijn ziel als ik die heb." Hoewel ze God kenden, hebben ze Hem niet als God — als de 'Plaatser', we weten wat dat betekent inmiddels — hebben ze Hem niet als God verheerlijkt of gedankt. Waarmee trouwens ook maar gezegd is dat verheerlijken en danken feitelijk synoniem is. Je verheerlijkt God juist wanneer je Hem dankt in alles, wanneer je Hem dankzegt.

Er staat dan: "hun overleggingen, hun redeneringen, hun doorredeneringen zijn op niets uitgelopen." Waarom? Zijn dat dan geen knappe koppen die dat allemaal bedenken? Ja, dat kan wel wezen, maar het uitgangspunt deugt niet. En dan kun je natuurlijk wel hele knappe redeneringen en berekeningen er vervolgens op loslaten, maar als je uitgangspunt niet deugt, als het axioma niet klopt, dan lopen je redeneringen op voorhand op niets uit als je God op voorhand hebt uitgesloten. Maar als je begint bij God, als GOD met hoofdletters... Kijk, hier staat het negatief, maar je kunt het natuurlijk net zo positief zeggen. Laten we het eerst even negatief zeggen, zoals Paulus het hier naar voren brengt: ze hebben Hem niet als God verheerlijkt of gedankt, maar hun redeneringen en overleggingen zijn op niets uitgelopen en het is duister geworden in hun onverstandig hart. Dus ze hebben God niet als God verheerlijkt en gedankt, met als gevolg dat hun redeneringen gewoon vereideld worden en op niks uitlopen. Hoe knap ze ook zijn, het uitgangspunt was niet goed.

Die redeneringen zijn op niets uitgelopen en er staat dan vervolgens: "en het is duister geworden, donker." Ja, logisch natuurlijk, want het enige wat licht geeft in deze wereld, dat is juist het besef dat er een God is. Maar als alles gewoon uiteindelijk het gevolg is van een Big Bang, nou, dan leef je in een duistere wereld, want er bestaat daar geen licht. Dan is alles volstrekt zinloos, namelijk onbedoeld. En dus zinloos; niets heeft zin. Dat is zo triest. Dan heb je ook geen enkele reden om blij te zijn. Dan kun je wel zeggen: "laten we eten en drinken", maar vrolijk zijn is er niet bij. Of je moet zeggen: we gaan die vrolijkheid forceren door ons lekker vol te gieten. Hier zit toevallig alleen maar water in. Dan bedwelmen we onszelf en zijn we nep-vrolijk, maar dat is geen echte blijdschap. Echte blijdschap is er alleen als je weet: de dingen hebben zin. Alles heeft zin, er gebeurt niets voor niks. Er is een God. Kijk, dan heb je reden om te eten en te drinken en ook nog eens een keertje om vrolijk te zijn. Want dan is er een God, dan is er licht. Dan is er altijd licht en uitzicht en perspectief.

Bovendien ben je heel verstandig, want dat is namelijk de waarheid. Kijk, het is negatief waar: als je God niet als God herkent, dan lopen de redeneringen op niks uit, dan wordt het duister en bovendien ook nog heel koud. En ja, dat alles vindt plaats in een onverstandig hart. Maar omgekeerd: als je God kent, dan ben je heel verstandig. Daar begint trouwens wijsheid ook mee, dat weet u toch? Het beginsel der wijsheid is de vrees des Heren. Daar begint het mee. Dat is geen uitgangspunt waar je uiteindelijk door lange redeneringen uitkomt, maar daar begin je mee. Als dat niet je axioma is, dan loopt alles op niks uit. Je redeneringen worden vereideld en bovendien, zoals hier staat, wordt het donker en koud. Daarentegen, als je God kent, dan is het licht en ben je verstandig en zijn je redeneringen werkelijk zinvol.

Geef nog aan Joden... We gaan even verder. Ik zie dat we bijna gaan eten. Ik heb de gelegenheid gekregen tot half één te spreken, en tegen die tijd moet ik ook afgesloten hebben. Dus we gaan even verder.

▶ 01:28:05 Geen Struikelblok Zijn en de Verheerlijkte Christus Navolgen ↑ hoofdstukken

Geeft noch aan Joden, noch aan Grieken, noch aan de gemeente Gods aanstoot. De Joden, dat is in wezen een religieuze aanduiding: zij die onder de wet leven. Je hebt de Grieken, degenen die weer een andere godsdienst hadden. En de gemeente Gods, de gelovigen. Paulus zegt: "Geeft aan geen van hen aanstoot."

Weet u wat aanstoot echt is? Als je een goede vertaling hebt, bijvoorbeeld de Concordant Version — maar ook de Voorhoeve-vertaling is hierin heel goed — dan staat daar: "een struikelblok". Het woordje "aanstoot" geeft vaak ideeën die niet conform de waarheid zijn. Weet u waarom? Je hoort nog wel eens zeggen: "Ja, je moet andere mensen niet tot een aanstoot zijn," en dan bedoelt men: "Je moet andere mensen niet irriteren. Doe het maar niet, want je bent tot een aanstoot." Maar als je het zo gebruikt, is dat niet correct. Ik zou zeggen: Paulus deed niet anders dan mensen irriteren!

Nee, het gaat er niet om mensen te irriteren of te prikkelen. Dat kan heel goed zijn hoor; het kan zelfs erg goed zijn om mensen te prikkelen. Het gaat hier over een struikelblok waardoor ze vallen, waardoor ze inderdaad zouden afvallen van God. Het gaat erom dat jouw gedrag hen niet bij God laat uitkomen, maar hen juist daarvan zou afleiden. Dat is een struikelblok. Het gaat er dus niet om of mensen geïrriteerd worden door jouw gedrag, maar of het hen van God afhoudt of van God vandaan voert. Ja, dan is het een struikelblok; dan valt men daar letterlijk over.

Wel, zegt Paulus, doe dat nou niet. "Zoals ook ik allen in alles ter wille ben." Niet om mijn eigen belang te zoeken, maar dat van zeer velen, opdat zij behouden worden. Daar ging het Paulus om: om winst. Daar had hij het trouwens over in het voorgaande hoofdstuk, weet u wel, over die renbaan en om te winnen, om die prijs te winnen. Weet u wat die prijs is? Dat is mensen winnen. Die prijzen, dat zijn uiteindelijk mensen. Hij zegt dat tegen de Filippiërs ook: "Gij zijt mijn krans." Het gaat erom dat we mensen zouden winnen in dat wat we spreken, in dat wat we doen en in dat wat we nalaten. Dat is ons oogmerk, dat is het nut. Het heeft niets te maken met de vraag of het geoorloofd is, maar het heeft te maken met nut, met winst: om niet je eigen belang, maar dat van anderen te zoeken.

Daarmee zijn we in feite al in het volgende hoofdstuk gekomen. Met hoofdstuk 11 vers 1 eindigt deze perikoop. Paulus zegt daar — en dat is een mooie afsluiting, maar het is trouwens ook de inleiding voor de volgende sectie, de verbindende schakel: "Wordt mijn navolgers, gelijk ook ik Christus navolg." Paulus zegt: "Doe nou net als ik, wandel in de voetsporen die ik hier zo uiteenzet. Niet omdat het moet, maar omdat dat werkelijk God verheerlijkt."

"Gelijk ook ik Christus navolg." Dat wil zeggen: Hij die verheerlijkt is. Paulus zegt niet: "Gelijk ook ik Jezus navolg," de Jezus die hier op aarde rondwandelde. Nee, Jezus is opgestaan uit de dood en Hij is door God tot Heer en tot Christus gemaakt. Hij is de Verheerlijkte en zo kende Paulus Hem. Paulus volgde niet de Jezus hier op aarde na; dan was hij trouwens nooit een apostel van de natiën geweest, want Jezus beperkte Zich hier op aarde uitsluitend tot Israël. Nee, hij heeft gezegd: "Ik ben een navolger van Christus," die nu momenteel verheerlijkt is aan Gods rechterhand. Die niet gezien wordt, maar die Christus, die Levensvorst, die Overwinnaar, die volg ik na.

Ik had er nog een schriftplaats bij, en dat is dan echt het laatste: 2 Korinthe 5, waar Paulus dat zo prachtig naar voren brengt. "Zo kennen wij dan van nu aan niemand meer naar het vlees. Indien wij Christus al naar het vlees gekend hebben — toen Hij nog Jezus was — thans in elk geval niet meer. En zo is dan wie in Christus is een nieuwe schepping. Het oude is voorbijgegaan, zie, het nieuwe is gekomen." We zijn een nieuwe schepping. We zijn volmaakt. Wij streven niet naar volmaaktheid; wij zijn het al! Dat is rust.

Wij zijn gerechtvaardigd. Wij vragen niet om vergeving — zal ik nog eens wat anders zeggen? Wij vragen niet om vergeving, wij hébben de vergeving! Wij zijn volmaakt in Hem. Dat is niet iets waar we uiteindelijk bij uitkomen door veel ons best te doen; nee, daar starten wij. Paulus zegt: "We zijn een nieuwe schepping en we leven in die Christus, in de Levensvorst." Het oude is voorbijgegaan en daarmee ook alle vraagstellingen die in deze wereld elementair zijn en waar het in de wereld allemaal om draait. Ook in de religieuze wereld, van "mag het nou wel of mag het nou niet?". Kom nou toch! Wij zijn een nieuwe schepping. Wij hebben een heel andere vraag en dat is: "Wat is nuttig? Wat bouwt op? Wat verheerlijkt Hem?" Kijk, en dan ben je werkelijk zinvol bezig.

▶ 01:33:36 Afsluitend Dankgebed ↑ hoofdstukken

Ik stel voor dat we deze Bijbelstudie zo besluiten.

Hemelse Vader, wij danken U dat we deze morgen zo bezig mochten zijn met Uw Woord en met de rijkdom die daarin staat opgetekend, en dat U ons nooit teleurstelt. Heer, wat zijn we enorm rijk met dat Woord en met de ruimte en de vrijheid die daarin wordt gepresenteerd en ons voor ogen wordt gesteld.

Heer, wij zijn zo rijk met die boodschap die onze apostel, onze leermeester, de leermeester der natiën, die afgevaardigde van Christus Jezus, ons heeft doorgegeven. Wij danken U voor de brieven die hij heeft opgetekend, dat ze ons ter beschikking staan en dat ze ons zo geweldig voorlichten.

We danken U voor de vrijheid die we hebben ontvangen en de vrijheid waarin wij staan. Wij danken U dat we niet gebukt gaan onder lasten, maar dat we werkelijk vrij mogen zijn. Zo mogen wij ons in het leven bezighouden met andere vragen: om de ander te dienen, om anderen te winnen, om te doen wat opbouwt en om ons te richten op de heerlijkheid.

Heer, we danken U dat U ons zoveel rust geeft; dat wij niet ons best hoeven te doen of hoeven te proberen, maar dat we mogen staan op Uw belofte. Dat we daarin rust mogen vinden, daarin vrede mogen herkennen en zo’n geweldige blijdschap en toekomstperspectief mogen hebben. Daarom staan we totaal anders in het leven, zo totaal anders, en hebben we werkelijk een blijde boodschap. Heer, we zijn daar zo rijk mee.

Geef dat ons leven op dat niveau, op die toonhoogte, mag worden ingezet, zodat ons leven een grote ode en een grote lofzang is aan Uw machtige Naam.

Amen.