▶ 00:00 Introductie op Romeinen 6: Hoe Rekent God? ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, beste vrienden, graag eens meenemen naar Romeinen hoofdstuk 6. Ik zat zo in de historie te bladeren van de spreekbeurten die hier al gehouden zijn, maar ik kan me niet herinneren – en ik heb het ook niet terug kunnen vinden – dat er ooit over dit hoofdstuk is gesproken. Aan dat gebrek, aan die lacune, maken we vandaag maar eens een einde.

Ik heb de studie, zoals u kunt zien, de titel meegegeven: Hoe rekent God? Die titel zul je niet direct herkennen in de vertaling die u onder ogen hebt, tenminste niet in de meest gangbare, de NBG of de Statenvertaling. Toch gebruikt de apostel Paulus wel dat begrip, dat werkwoord ‘rekenen’ daar. Dat is trouwens pas in vers 11 van het zesde hoofdstuk van de Romeinenbrief. Aangezien ik van plan ben om bij vers 1 de bespreking aan te vangen, duurt het dus even voordat we daar zijn.

Ik wil dat hele gedeelte vanaf vers 1 tot vers 14 in ieder geval even de revue laten passeren, zonder ons al te veel te verdiepen in allerlei details. Daar biedt een samenkomst als deze nu eenmaal de gelegenheid niet voor, maar wel om enig zicht te hebben op het verband. Waar heeft de apostel het over? Als ik dat dan goed doe, moet ik het nog wat breder en grootser aanpakken en ook even zeggen wat de directe aanleiding is van Romeinen 6. Dat ben je eigenlijk sowieso al verplicht, want als u vers 1 van Romeinen 6 leest, dan staat er: "Wat zullen wij dan zeggen?".

Het moet duidelijk zijn dat Paulus gewoon voortbouwt op zijn betoog. Wat zullen we dan zeggen? Nu we deze dingen allemaal naar voren hebben gebracht, wat is daarop dan de reactie? Je bent dus verplicht om ook het voorgaande er even bij te betrekken. En dan zien we aan Romeinen 6...

▶ 02:09 De Vergelijking: in Adam Veroordeeld, in Christus tot Leven Bestemd ↑ hoofdstukken

Ik kijk naar wat aan Romeinen 6 voorafging. In mijn Bijbel staat boven dat tweede gedeelte van hoofdstuk 5 de kop: 'Adam en Christus'. Het gaat hier over de grote representanten, de vertegenwoordigers van de mensheid. Zo wordt Adam hier voorgesteld. Ik haak aan bij wat het middelpunt en de grote conclusie is van dat gedeelte: Romeinen 5 vers 18. Dat is haast een wiskundige formule. Het is een betrekkelijk lange zin, maar er staat niet één werkwoord in. Het wordt als een formule neergezet en zoals dat meestal gaat bij een formule, met een is-gelijk-teken, zo komt dat ook hier naar voren. Er wordt een vergelijking gemaakt die absoluut is.

Romeinen 5 vers 12 begon al met de vaststelling dat door één mens de zonde de wereld is binnengekomen, en door de zonde de dood. Zo is ook de dood tot alle mensen doorgegaan, waarop allen zondigen. Dat wil zeggen: de mensheid bestaat uit stervelingen. Dat heeft alles te maken met het feit dat we nakomelingen zijn van die ene mens, Adam. Die naam betekent trouwens ook simpelweg 'mens'. Hij is de eerste. In vers 18 maakt Paulus de vergelijking af, nadat hij – zoals hij dat vaker doet – eerst een lange tussenzin heeft gemaakt. Hij zegt daar dat door één daad van ongehoorzaamheid alle mensen zijn veroordeeld. Waartoe? In ieder geval om een zondaar en een sterveling te zijn.

Gisteren had ik daar nog een gesprek over met iemand die in een kerkdienst was geweest waar het ging over een baby’tje in de wieg. De stelling was: dat is een zondaar. De dominee bleek helaas niet in staat om dat uit te leggen, en vooral niet de grote waarheid die Paulus juist in dit gedeelte naar voren brengt. Maar één ding moet duidelijk zijn: elk mens is ertoe veroordeeld – of je dat nu eerlijk vindt of niet – om per definitie als zondaar en sterveling geboren te worden. Dat ben je dus inderdaad al in de wieg; zo ben je geboren. Dat is een tragisch gegeven waar je zelf niets aan kunt doen.

Op zichzelf is dat een tragisch gegeven, maar als je het plan erachter ziet, dan wordt het ineens heel anders. Maar dat geldt voor de hele Bijbelse boodschap. Door één daad van ongehoorzaamheid – die ene mens die van de verboden vrucht at, wat op zich zoiets futiels en onbenulligs lijkt – is de impact enorm geweest: alle mensen zijn veroordeeld om zondaar en sterveling te zijn. Dat is een gegeven dat niemand kan ontkennen. We zijn allemaal doelmissers, we zijn allemaal falers, want dat is wat een zondaar is. Zonde is doelmissen, en we zijn bestemd voor de dood: stervelingen.

Ik las deze week een pakkend statement: 'Het probleem van het leven is dat je eraan doodgaat.' Iemand anders formuleerde het zo: 'Eigenlijk is geboren worden de grootste misdaad, want er staat een doodstraf op.' Je kunt het nog macabrer formuleren, maar het tekent wel het lot en de bestemming; het is een onontkoombaar gegeven. Door een daad van ongehoorzaamheid zijn alle mensen veroordeeld tot zonde en dood. Maar waarom staat dat er? Het is het eerste deel van de wiskundige, absolute vergelijking. Want, zegt Paulus dan, door één daad van gehoorzaamheid – de gehoorzaamheid tot de dood, ja, de dood van het kruis – zijn alle mensen bestemd tot rechtvaardiging en leven. Ik heb het uiteraard over die ene Mens, die ook wel de 'laatste Adam' wordt genoemd, de definitieve versie.

Dit is een gegeven; het is een bestemming, een lot. In beide gevallen gaat het om één daad, dus er zijn duidelijke parallellen. Maar dan volgt het contrast: ongehoorzaamheid tegenover gehoorzaamheid. De parallel is dat de eerste daad impact had op heel de mensheid, en de tweede daad evenzeer. Alle mensen zijn bestemd tot rechtvaardiging. Zo gebruikt Paulus dat ook: hier is het 'veroordeeld', daar is het 'bestemd tot rechtvaardiging'. Zonde tegenover rechtvaardiging en dood tegenover leven.

Met 'leven' bedoelt Paulus niet dit huidige bestaan, want dat noemt hij in dit kader juist geen leven. Dit bestaan is sterven. Dat zie je ook in 1 Korinthiërs 15, waar Paulus dezelfde zaken naar voren brengt. In dat perspectief is het bestaan hier geen leven, maar de weg naar de dood toe. De mensheid is weliswaar veroordeeld tot zonde en dood, maar evenzo zijn door één daad van gehoorzaamheid alle mensen bestemd tot rechtvaardiging en leven. Er is niets aan te doen, God zij dank. Je kunt er niets aan toevoegen en niets aan afdoen. Het is een gegeven, een bericht.

In de religieuze wereld weet men over het algemeen heel goed dat de veroordeling waar is, en men vindt dat je verschrikkelijk je best moet doen voor de rest. Daarom gelooft men hier vaak niet in. Maar het geweldige van het goede bericht is juist dat het een voldongen feit is. Vaak wordt er gezegd: 'Ja, maar je moet het wel geloven.' Precies, gelóóf het dan ook maar! Degenen die dat altijd zeggen, die geloven het eigenlijk zelf niet. Dat werkt heel subtiel, maar dat woordje 'maar' is fataal, want het geeft eigenlijk aan dat men het zelf niet gelooft. Dit is uitsluitend te geloven, want je kunt er niets aan doen, er niet aan werken en het ook niet tegenwerken.

Nadat Paulus dit in vers 18 en het voorgaande heeft uiteengezet, merkt hij op dat de wet pas bij Mozes kwam, zo'n 2500 jaar later. Dat veranderde de situatie echter niet wezenlijk. Het enige wat veranderde, is dat de zonde 'te meerder' werd. Dat was zelfs de bedoeling. Paulus doet in dat gedeelte zeer onorthodoxe uitspraken; hij stapelt ze op en lijkt er schik in te hebben. Hij kende de kerkelijke tradities natuurlijk niet, wat een groot voordeel voor hem was. De wet werd gegeven opdat de zonde, de overtreding, zou toenemen.

Dat was de doelstelling en zo ging het ook: de zonde werd daardoor te meerder. Maar, zegt Paulus, waar de zonde toenam, daar werd de genade alleen maar des te overvloediger. Die wet verandert niets aan de fundamentele situatie, behalve dan dat zij de zonde doet toenemen. Maar daardoor wordt de genade juist groter. Het is dat constante contrasteffect. Zo werkt alles in de Bijbel, want God werkt door middel van contrasten om iets duidelijk te maken. Zo leren we nu eenmaal: door dingen zwart-wit tegenover elkaar te plaatsen, door het contrast tussen goed en kwaad. Waar de zonde toenam, werd de genade alleen maar overvloediger. Met andere woorden: de genade overwint. Het is een overwinnende genade, machtiger dan welke zonde, dood of kracht in de wereld dan ook.

▶ 11:56 Zullen We Dan Doorgaan met de Zonde? (romeinen 6 Vers 1) ↑ hoofdstukken

Dan begrijp je ook heel goed waarom in Romeinen 6 vers 1 de vraagstelling luidt: wat zullen wij dan zeggen? Paulus gebruikt hier voortdurend, en met name in de Romeinenbrief, een denkbeeldige opponent die dan het volgende zou kunnen tegenwerpen of zou kunnen concluderen. Hij zegt: wat zullen wij dan uitspreken? Wat zullen we zeggen? Mogen wij bij de zonde blijven? Eigenlijk staat dat woordje 'mogen' er niet. Zullen wij dan doorgaan met de zonde?

Daar zit logica in, hoe je het ook wendt of keert. Ik weet dat Paulus dat radicaal van de hand wijst, maar de opponent heeft een punt. Zojuist was vastgesteld dat waar de zonde toeneemt, de genade alleen maar overvloediger wordt. Nou, oké, trek je conclusie dan maar. Dat is precies wat Paulus deze opponent laat zeggen: zullen we dan doorgaan met de zonde opdat de genade zou toenemen?

Iemand die dit zegt, heeft in ieder geval het voorgaande begrepen. Dat wil zeggen de lijn, de waarheid dat de genade per definitie groter is dan welke zonde ook. Mensen zeggen: dat is een gevaarlijke leer. Het is ook een hele gevaarlijke leer, want mensen gaan ermee aan de haal. Maar daarom is het nog wel de waarheid. Ik ken zoveel gevaarlijke dingen, maar het is wel waar. Mensen zeggen soms dat je het niet moet vertellen omdat het te gevaarlijk leest. Nee, vertel het wel. Het feit dat mensen een onjuiste conclusie trekken of het gebruiken als een alibi voor hun eigen gedachten, voor hun eigen zonden of eigen redeneringen, dat doet de waarheid niet teniet.

Maar goed, de vraag blijft dan: zou dit de conclusie zijn? Het antwoord van Paulus is, en dat klinkt vele malen in de Romeinenbrief: volstrekt niet! Je ziet het radicale gebaar van: nee, dat is totaal buiten de orde. Niet omdat de conclusie aan zich fout is. Het is precies wat Paulus had gezegd: de genade is altijd overvloediger dan de zonde, want waar de zonde toeneemt, daar is de genade alleen maar des te overvloediger. Dat had Paulus juist gezegd. Maar is dat een argument om door te gaan met de zonde? Zullen we dan doorgaan met de zonde? Nee, volstrekt niet!

Paulus gaat dat ook uiteenzetten. Ik zei al dat ik daar niet al te diep op in kan gaan, woord voor woord of zinsdeel voor zinsdeel, maar we willen wel het betoog volgen wat Paulus nu uiteen gaat zetten. Laten we er gewoon maar mee beginnen. Hij zegt immers: hoe zullen wij, die der zonde gestorven zijn, daarin nog leven? Of daarin — dat wil zeggen in die zonde — nog leven?

Als Paulus dit zegt, borduurt hij ook weer voort op wat hij al eerder heeft aangegeven. Dit is namelijk de andere logica. De ene logica is dat als de zonde toeneemt, de genade overvloediger wordt. Dat is wat de denkbeeldige opponent had geopperd. Maar nu zegt Paulus: nee, want het punt is juist dat wij der zonde gestorven zijn. Hoe zouden wij daarin leven? Dit verdient toelichting.

▶ 16:11 Gedoopt in Christus: Geïdentificeerd met Zijn Sterven en Opstanding ↑ hoofdstukken

Nogmaals, Paulus had hier al over deze dingen gesproken in voorgaande hoofdstukken. Althans, hij had er al aanzetten toe gegeven, maar nu gaat hij het heel fundamenteel zeggen. Hij definieert, als ik het even duur mag zeggen, onze identiteit. Wij zijn der zonde gestorven. We zeggen: hoezo? Der zonde gestorven? Zijn wij gestorven? Het loutere feit dat je dat tegen mensen zegt, het loutere feit dat je überhaupt spreekt, dat geeft toch aan dat je nog leeft, of niet soms? En het feit dat je andere mensen aanspreekt, dat betekent dat zij toch ook leven. Hoezo dan gestorven? In welke zin dan? In de letterlijke, lijfelijke zin van het woord stierven wij niet. Dat lijkt me nogal evident. Maar in welke zin dan wel?

Nou, dat gaat Paulus dan uiteenzetten. Hij doet weer een beroep op het eerdere onderwijs en op wat zijn lezers geacht worden te weten. "Of weten jullie niet?" Leuk hoe hij dat altijd weer zegt. Weten, dat is een mooi thema voor een bijbelstudie. Ik heb het ooit een keertje gedaan: alle schriftplaatsen in de brieven van Paulus bekijken, want juist hij stelt die vraag zo vaak: "weten jullie niet dat?" En dan kom je uit bij een hele serie uitspraken. "Weten jullie niet dat wij de wereld zullen oordelen? Dat de heiligen de wereld zullen oordelen?" Iedere keer: "weten jullie niet", "zijn jullie onwetend dat wij allen..."

Laat ik het hier volgen: "dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in zijn dood gedoopt zijn". Of: "weten jullie niet dat zoveel er tot in Christus Jezus gedoopt worden?" Dat is eigenlijk wat er staat: we worden tot in Christus Jezus gedoopt. Hier trouwens ook weer, voor de precisie: hij spreekt over "tot in Christus Jezus gedoopt worden". Elders spreekt hij daarover in hoofdstuk 12 van de Korintiërsbrief, vers 13. Daar zegt hij dat wij allen in één Geest tot in één lichaam, namelijk het lichaam van Christus, gedoopt zijn.

En ik weet dat wij — en dat is ook logisch, want dat is de metafoor — bij doop per definitie en eigenlijk op voorhand meteen aan water denken. Dat is niet onterecht, want je wordt gedoopt in water; dat is de metafoor. Maar Paulus heeft het hier niet over een doop in water. Waarover heeft hij het dan wel? Nou, hij heeft het over een doop in Christus Jezus. Dat is geen materiaal, dat is niet een vloeibaar spul waar je in ondergedompeld kunt worden. Dat is een beeld van wat de echte doop is.

Dat had de Heer Jezus trouwens in zijn bediening op aarde ook al vele keren gezegd. Sterker nog, de man die bekend is als de Doper — dat was echt in water — die zei: "Wacht even, jullie kijken nu naar mij, maar na mij komt Hij." Hij zei: "Ik doop u met water of in water, maar na mij komt Hij die doopt in Geest." Hij zegt dat diverse keren; ik geloof dat het wel zes, zeven of acht keer in de evangeliën voorkomt. In Handelingen wordt het nog weer herhaald en de Heer Jezus bevestigt dat dan ook. Maar in ieder geval: Johannes doopte in water, maar Johannes zegt dat dit slechts een beeld is van de echte doop, en die echte doop zal Hij doen die na mij komt. Johannes doopte in water, maar dat is een type van de echte doop. De christelijke doop is dus niet een doop in water, maar dat is Hij die doopt in Geest. Dat is wat de echte doop is, wat het voorstelt.

Hier gaat het trouwens ook over een geestelijke doop; hier komt op zich geen druppel water bij kijken. Natuurlijk is het idee wel dat van éénwording met. Je wordt ondergedompeld en maakt je daarmee één met het water, en vervolgens sta je weer op uit dat water, maar het is een beeld. Degene die gelooft en zijn Geest ontvangt en daarmee verzegeld wordt, die wordt ook gedoopt: die wordt gedoopt, eengemaakt, geïdentificeerd met Christus Jezus. Een titel die er vooral op wijst dat 'Christus' voorop staat en 'Jezus', zijn aardse naam, daarachter. Dat wil zeggen: het gaat over Hem die is opgewekt uit de doden en die hier op aarde bekend was als de mens Jezus. 'Christus' staat voorop; het gaat hier over de Opgewekte.

Of weten jullie niet dat wij allen die in Christus Jezus gedoopt zijn, in zijn dood gedoopt zijn? Dat wil zeggen: eengemaakt zijn met Hem. Kijk, het idee is dit: degene die gelooft — dat is wat Paulus hier zegt — die is gestorven. Hoe dan? Wel, doordat zij zijn eengemaakt, gedoopt in Hem. Christus Jezus is degene die hen omvat. Ze zijn geplaatst in Hem en daarmee ook geïdentificeerd met Hem. Dat wat met Christus Jezus gebeurde, dat is met ons gebeurd. Zo rekent God ons. Zo ziet Hij ons. Dat zullen wij ook eens aan den lijve ondervinden; dat is onze bestemming. Maar nu reeds ziet Hij ons zo. We zijn in Christus Jezus gedoopt. Laten we dat even vasthouden. In die zin zijn wij dus gestorven. Als Hij stierf, dan stierven wij dus. Wij zijn in zijn dood gedoopt, eengemaakt daarmee.

Wij zijn dan met Hem begraven; wij werden samen met Hem begraven door de doop, door die geestelijke eenmaking met Hem in de dood. Dit is nog steeds om aan te geven: wij zijn gestorven. Hoezo dan? Wel, Christus stierf en daarmee wij met Hem. Wij werden begraven met Hem. Ziet u? Zijn lot, dat wat met Hem plaatsvond en gebeurde, dat is ons verhaal, onze historie. Het is een complete identificatie, een vereenzelviging met Hem. Dit voel je niet, dit zie je niet. Dit is zoals God rekent. Dit is een feit: Hij stierf, Hij werd begraven, Hij werd opgewekt uit de doden.

Aangezien wij één gemaakt zijn met Hem, is dat dus ook onze geschiedenis. Dat staat in ons goddelijke CV. Zo is het, zo wordt er gerekend. En of je dat voelt of ziet, dat is volstrekt buiten de orde. Zo rekent God. Dat is erg belangrijk. Geloven betekent niet dat je leeft naar wat je ziet. Geloven betekent niet dat je leeft naar wat je voelt. Als je iets voelt, prijs Hem, maar dat is niet wat geloven is. Geloven is juist: ook al zie je het niet, ook al voel je er totaal niks van, dit zegt God. Zo ziet Hij de dingen en zo rekent Hij.

Begraven door de doop in de dood, opdat gelijk Christus uit de doden opgewekt is door de majesteit des Vaders... Christus was dood en Hij werd gewekt vanuit de doden door de heerlijkheid van de Vader. Daarom leeft Hij: omdat de Vader Hem wekte uit de doden. Nou, opdat net zoals Christus werd gewekt vanuit de doden door de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij. Ziet u? Omdat het Hém gebeurde. We praten over historische feiten. Over wat tweeduizend jaar geleden gebeurde daar buiten de poorten van Jeruzalem, zo in het jaar 30. Dat vond plaats. Hij stierf, Hij werd begraven op diezelfde dag en drie dagen later werd Hij opgewekt uit de dood. Het belangrijkste historische feit uit heel de geschiedenis, want dat was met recht een revolutie, een complete omwenteling. En niet alleen de steen die omwentelde, die gewenteld werd — de grote steen die onmogelijk was om te keren — maar het gebeurde wel. En dat is het grote feit: God wekt leven uit de dood en hier werd Hij opgewekt. Wel, zo ook wij. Ga nu gewoon mee met de gedachtegang die Paulus nu uiteengezet heeft, dan volg je dit.

Het is simpel, het is logica. We zijn geïdentificeerd met Hem. Wel, als Christus is opgewekt uit de doden, wij dus ook, zodat wij in nieuwheid des levens zouden wandelen. Met andere woorden: Hij is opgewekt uit de doden en wij dus ook.

Zodat we in een nieuw leven — een leven dat de dood achter zich heeft, een onvergankelijk bestaan — mogen wij en kunnen wij wandelen. Dat is onze identiteit: één gemaakt met de gestorven, begraven en opgewekte Christus. En dus mag je wandelen in een nieuw leven. Paulus gaat het nog nader aantonen en duidelijk maken.

▶ 27:20 Onze Nieuwe Identiteit: Eén Plant Geworden met Hem ↑ hoofdstukken

Want indien wij samengegroeid zijn, of samengeplant zijn, of één plant geworden... Nou, zo staat het er eigenlijk niet precies. Er staat: "indien wij samengeplant zijn geworden", dus één gemaakt zijn met Hem. Indien wij één gemaakt zijn met Hem in Zijn dood... Waarom zegt hij dat zo? Wel, dat gaat over die geestelijke doop, weet u wel. Wij zijn één gemaakt met Hem in Zijn dood, geïdentificeerd met de gestorven Christus. Zullen wij het ook zijn met hetgeen gelijk is aan Zijn opstanding? Onze doop in Christus verenigt ons met de gestorven en daarmee dus ook de opgewekte Christus. Zijn positie is de onze.

En dat gaat heel ver. Als je nog wat verder bladert in de brieven van Paulus en je komt in zijn gevangenisbrieven terecht, dan neemt Paulus nog een stap. In Efeziërs 2 zet hij uiteen dat wij ook met Hem geplaatst zijn in de hemelse gewesten. Je kunt het hele verhaal zo volgen: Hij stierf, wij met Hem. Hij werd begraven, wij met Hem. Hij stond op uit de doden, wij met Hem. Hij voer op ten hemel, wij met Hem. En dat niet alleen. Waar zijn wij nu? Paulus zegt: zoek de dingen die boven zijn, waar Christus is, die ons leven is. Daar zijn wij. Hij zegt het zelfs zo sterk in de Kolossenzenbrief dat je erover struikelt. Hij vraagt daar: "Wat laat gij u geboden opleggen alsof jullie nog in de wereld leefden? Raak niet, smaak niet en roer niet aan." Dat zinsdeel: "alsof jullie in de wereld leefden". Waar zitten we dan? Paulus' logica is niet hier, hoor, maar daar. Daar zijn we. Dáár rekenen wij.

En dit hier dan? Wees consequent. Als we dáár gerekend worden, wat betekent dat voor ons bestaan hier? Dat wordt dus niet gerekend. Wij zeggen dan: dat is voor spek en bonen, dat rekenen we niet mee. Ik voel het wel erg sterk aan, als een soort "toetje-dienst", maar dat is nu juist het hele punt: wij rekenen anders. Dat is het grote verschil. Het betekent dat wij nu daar ook boven zijn, en het gaat nog verder. Want als Christus, die ons leven is, straks zal verschijnen in heerlijkheid, dan zullen wij ook met Hem verschijnen in heerlijkheid. Dus die identificatie blijft: één gemaakt met Hem. Wauw!

Dat heeft grote consequenties voor de wijze waarop je rekent en leeft, en waarbij dus ook je denken gevormd wordt. Uiteindelijk wordt je hele handel en wandel bepaald door je denken — of door een gebrek aan denken, dat kan ook. Maar in ieder geval vindt hier het uitgangspunt plaats. Wat is je beeld? Hoe reken je? Dat is je visie. De wijze waarop je jezelf, je identiteit bepaalt... dat klinkt misschien een beetje als psychopraat, maar dat moet u me maar vergeven. Ik vind het altijd wel interessant als daarover gesproken wordt, maar zo bedoel ik het niet. Het gaat erom: hoe identificeer je jezelf? Wie ben je? Wat is je identiteit en door wat laat je dat bepalen? Mogen anderen dat bepalen? Of definieer je dat op basis van je verleden? Of zeg je: "Nou, als je wilt weten wie ik ben, dan laat ik God aan het woord en wat Hij te melden heeft over wie ik ben."

En dan zeg je: gestorven voor de zonde. Het is voorbij. Ik was een zondaar. Nou, daar kom ik nog op. We lezen eerst nog even verder: "Dit weten wij immers, dat onze oude mens medegekruisigd is." Met andere woorden: dat is over, dat is voorbij. Onze oude mens is medegekruisigd. Ja, als hij gekruisigd is, dan zijn wij dus ook met Hem gekruisigd, opdat aan het lichaam der zonde zijn kracht zou ontnomen worden. Als dit zo is, dan betekent dat dus dat dit lichaam niet meer beheerst wordt door de zonde. Nee, waarom niet? Wel, die zonde ligt achter ons. Zo rekenen we. Het lichaam wordt niet langer beheerst door de zonde. Dat is een belangrijk punt, houd dat even vast, want de apostel gaat dit vervolgens ook uitwerken: opdat wij niet langer slaven der zonde zouden zijn.

▶ 33:04 De Hopeloze Strijd: Wat Betekent het Om een Slaaf van de Zonde te Zijn? ↑ hoofdstukken

En weet u, ik heb altijd gedacht... Nou ja, inmiddels weet ik al een hele tijd toch wel beter, gelukkig. Maar ik dacht in het verleden altijd bij zulke terminologie aan mensen in de wereld: zondaars die gewoon zonder God erop losleven. Dat zijn slaven der zonde. Dat dacht ik dus. Inmiddels weet ik beter. Ik ontken niet wat ik zojuist zei; iemand die niet met God rekent, is inderdaad een slaaf der zonde. Maar ik zal u dit vertellen: de godsdienstige wereld loopt ook over en is vergeven van slaven der zonde. Weet u wel, een slaaf der zonde is iemand die beheerst wordt door de zonde. Dat is iemand die zich daardoor laat leiden en niet beter weet, en inderdaad als zondaar leeft en zonder God. Maar ook degene die zijn hele leven vecht en strijdt tegen de zonde, wordt net zo goed beheerst door de zonde. Sterker nog, ja met recht sterker nog, want waar denk je dan voortdurend aan?

Talloze mensen bevinden zich in die positie. Paulus gaat dat trouwens ook in het volgende hoofdstuk, met name Romeinen 7, behandelen en daar laat hij de hopeloosheid van die strijd zien. Dat is als je onder de wet leeft en die wet zegt: 'Gij zult niet begeren.' Wat gebeurt er dan? Dat maakt de begeerte juist los. Want waar denk je dan aan? Als je strijdt tegen de zonde en denkt: 'Ik mag niet dit...' Ik ga geen voorbeelden geven, maar vul maar iets in. 'Ik mag niet dit...' Waar denk je dan aan? Iedereen weet dat het waar is wat ik nu zeg. Juist die strijd is een hele ongelukkige strijd. Degenen die die strijd leveren, worden beheerst door de zonde.

Men zegt ook dat dat de bedoeling is. Zo is het mij vroeger ook als catechisant voorgehouden: dat een christen iemand is die... Zo staat het ook in het doopformulier of in andere belijdenisgeschriften: dat we ons leven tot onze laatste snik zouden strijden tegen de zonde. Het is een hopeloze strijd, maar dat betekent nog iets: degene die dat doet, is ook nog steeds een slaaf der zonde. Je wordt beheerst door de zonde door voortdurend bezig te zijn met: 'O, niet zondigen, niet zondigen!' En waar denk je dan voortdurend aan? Precies, aan de zonde. Waardoor word je beheerst? Door de zonde.

Dat hele idee dat de strijd... Men zegt van: 'Ja, we behoren Hem toe en nu moeten wij gaan strijden tegen de zonde.' Dan kan je nog zulke mooie liederen zingen dat we bevrijd zijn van de zonde, maar het is gewoon in de praktijk absoluut niet waar. Men is niet bevrijd van de zonde; men tobt er veel meer mee dan degene die in de wereld is. Want die leeft inderdaad erop los als zondaar, dat is waar. Dat zijn slaven der zonde, maar die tobben er tenminste niet zo mee. Ze hebben er in ieder geval geen schuldgevoel van en daar is het geen dramatische strijd voor.

Houd hem even vast: slaven der zonde. Want we zullen straks ook zien dat Paulus het daar inderdaad over heeft. Paulus zegt: wie gestorven is, wie sterft, die is rechtens vrij. Als u een Statenvertaling hebt, staat er: 'gerechtvaardigd van de zonde'. Dat is logisch: wie sterft, die is daarmee bevrijd van de zonde. Zo is het toch? Die is vrij van de zonde. Hoezo strijden tegen? Nee, het mooie van de dood, als ik het zo even mag zeggen, is dat je in ieder geval van dat probleem verlost bent. Trouwens, dat geldt van al het getob hier op aarde; daar ben je dan in ieder geval vrij van. Dat lijkt me duidelijk.

Indien wij dan met Christus sterven, samen met Hem... Dat is het uitgangspunt. We zijn geïdentificeerd met Hem. En dus, indien we dan samen met Hem sterven, dan geloven wij ook — ja, als we eengemaakt zijn met Hem, dan is het logisch en daarom nemen we dat ook in geloof aan, aanvaarden we dat — dat wij ook samen met Hem zullen leven. Als het één waar is, dan is het andere natuurlijk net zo waar.

Daar wij weten dat Christus, nu Hij uit de doden is opgewekt, niet meer sterft. Dat wil zeggen: de dood ligt achter Hem. Hij is niet als al die andere mensen... Er zijn heel wat namen en situaties waarbij er sprake is van dodenopstanding in de Bijbel, maar al die mensen keren weer terug naar het sterfelijke bestaan om vervolgens nog een keer te moeten sterven. In hoeverre je dan te feliciteren bent, dat is de vraag, als je weer terug mag keren naar dit sterfelijke bestaan. Maar bij Christus is het van een totaal andere orde; daarom is Hij ook de Eersteling. Daar we weten dat Christus, nu Hij uit de doden is opgewekt, niet meer sterft. Dat wil zeggen: Hij is de Eerste, Hij bracht leven aan het licht. De dood ligt achter Hem, leven voor Hem. Met recht allemaal hoofdletters, want dat is echt LEVEN waar het hier over gaat.

En dan te bedenken wat Paulus zegt: dat lot van Hem, dat is het lot uiteindelijk van heel de mensheid. Maar goed, ieder in zijn eigen rangorde. Hier heeft hij het nog vooral over degenen die Hem vandaag mogen kennen, die zich geïdentificeerd mogen weten met Hem. Nou, we weten dat Christus, nu Hij uit de doden is opgewekt, niet meer sterft. De dood voert geen heerschappij meer over Hem. Eigenlijk staat er, zoals u hier ziet in die interlineair: de dood is geen heer meer van Hem, is niet meer zijn Kurios. Daarvoor wel, Hij was ook een sterveling, maar nu niet meer. Hij wordt niet meer beheerst door de dood. Want we komen steeds dichterbij waar we wezen moeten, want het centrale vers wat ik onder uw aandacht wil brengen, dat is vers 11.

▶ 40:09 Het Centrale Vers: Rekenen Zoals God Rekent ↑ hoofdstukken

Maar let op, we zijn er nu dichtbij. Want wat de dood van Christus betreft, is Hij voor de zonde eens voor altijd gestorven. Hij stierf voor de zonde bij één enkele gelegenheid; dat wil zeggen eens en voorgoed, voor altijd. Dat ligt dus achter Hem. En vervolgens: wat Zijn leven betreft — en dit zou je eigenlijk met hoofdletters moeten zetten — leeft Hij voor God. Hij leeft, maar dan ook werkelijk: Hij leeft voor God. De dood ligt achter Hem; het donkere dal ligt achter Hem. Hij is de eersteling, realiseert u zich dat? Er is momenteel maar één mens die is opgewekt uit de doden, eens voor altijd, en Hij bevindt zich daarboven. Hij is de eersteling, en eenmaal zal heel de mensheid daarvan de vruchten plukken en datzelfde lot ondergaan. Want zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus ook allen worden levend gemaakt, maar ieder in zijn eigen rangorde. Dat is het grote feit: Hij is de eersteling en in Hem is daarmee het lot bezegeld van de hele mensheid, en in elk geval van degenen die in Hem geloven en daarmee geïdentificeerd zijn.

Wat Zijn leven betreft, leeft Hij voor God. In de vertaling staat dan: "Zo moet het ook voor u vaststaan." Dat woordje "moeten" kunt u al wegstrepen, want dat staat er niet. Ik wijs er heel graag op — al die tientallen keren dat het in ons Nieuwe Testament staat — dat met name de moderne vertalingen er een handje van hebben om het woordje "moeten" toe te voegen terwijl het niet in de grondtekst staat. Het gaat hier niet over "moeten", net zoals het in vers 2 niet over "mogen" ging. Daar wijzen we elkaar op wanneer we elkaar ontmoeten: dat dit mag of dat dit moet. Maar waar het mij nu om gaat is dat "vaststaan". Letterlijk staat hier in het Grieks het woordje logizomai. Dat heeft te maken met onze logica en het heeft te maken met rekenen; zo wordt het elders trouwens ook vertaald. "Laat het dan vaststaan" is op zich een prima vrije weergave, maar het punt is: reken zo. Waarom zo? Wel, God ziet ons zo, en reken nu op dezelfde wijze. Dat is wat Paulus zegt: rekenen jullie nu op dezelfde wijze dat jullie doden zijn voor de zonde. Het is eigenlijk meervoud: jullie zijn lijken, jullie zijn doden voor de zonde. Let op, er staat niet dat de zonde dood is, maar dat wij doden zijn ten opzichte van de zonde. Zo rekent God.

In Romeinen 5 vers 8 zegt Paulus dat Christus voor ons stierf toen wij nog zondaars waren. Zijn we dan nu geen zondaars meer? Dat is een goede vraag. Als ik kijk naar mijn ervaringen en mijn belevenissen van de afgelopen week, of naar wat wij van elkaar zien, dan is daar wel wat voor te zeggen. Dan denk ik weleens: ik zie weinig verschil tussen de mensen hier binnen en degenen die daarbuiten zitten. Maar nu even zoals God rekent. God zegt: je bent in Christus Jezus. Is Christus Jezus volmaakt? Jazeker! Hij stierf eens voor de zonde en wij zijn met Hem gestorven. Wij zijn met Hem levend gemaakt en we wandelen in een nieuw leven. Kijk, dit zullen wij eens zijn, maar God ziet ons nu al zo. Dit is ons onvergankelijke, definitieve lot. Wij definiëren ons altijd op basis van dingen uit het verleden, maar God doet dat niet. God zegt: "Dit is Mijn bestemmingsplan, zo zie ik jullie." Reken dan ook op die wijze. We zullen straks volmaakt zijn, en zo ziet God ons nu reeds door die bril. Welke bril zet je op? Hoe reken je?

Als je zo leert rekenen, dan word je heel laconiek naar dit bestaan. In Hem ben ik rechtvaardig, volmaakt, zonder vlek of rimpel in Zijn ogen. Daarom heb je van die opwekkingsliederen waarin gezongen wordt: "Zie mij voor U staan, zondig en onrein." Ik krijg het niet over mijn lippen en wat mij betreft gaan we het hier ook nooit zingen. Als ik werkelijk zondig en onrein zou zijn, dan zou ik niet gaan staan; dan lig je volgens mij hopeloos neer. Maar omdat ik sta, ben ik levend, omdat ik met Hem opgewekt ben. Dan ben ik niet zomaar iets, dan ben ik volmaakt, gerechtvaardigd en rein. "Zie mij in U staan, zondig en onrein"? Nee, zie mij in Hem staan! Sterker nog, het is geen bede, het is een feit. Het is een gegeven waarvoor je God dankt: U ziet mij in Hem, in Christus Jezus staan. Volmaakt, rechtvaardig en rein. Kijk, dat is mijn identiteit. Wie ben jij? André Piet. Wij definiëren onszelf vaak naar onze zondige beperkingen: "Ik ben een drugsverslaafde," of vul het zelf maar in. Dan definieer je jezelf naar je beperkingen. Nee, dat ligt achter mij.

Kijk wat Paulus zegt: hier rekent hij gewoon niet meer mee. En voor zover die zonde er nog is, is het voor spek en bonen. Wat is dan het alternatief? Hoe kun je nu dood zijn voor de zonde? Mensen zeggen dan: dood zijn voor de zonde betekent dat je je best doet om niet te zondigen. Nou, dat is onzin. Want een dode doet namelijk helemaal niets; die communiceert nergens mee. We zijn juist bevrijd van de zonde. Hoe men hier de gedachte aan gekoppeld heeft dat we moeten vechten tegen de zonde, vind ik altijd nog absurd. De boodschap is: we zijn vrij. Ik weet niet meer welke conferentie het was — het zou zomaar Fons Jansen geweest kunnen zijn — die zei: "Die christenen zeggen wel dat ze bevrijd zijn van de zonde, maar als ik naar hun gezichten kijk, dan zie ik er weinig van." Waar toppen ze mee? Ze staan in de wereld juist vaak bekend als mensen die slaaf zijn van de zonde, die er altijd door beheerst worden en ermee tobben. Maar we zijn ervan bevrijd. Dat je dood bent voor de zonde, dat is een feit dat achter je ligt.

▶ 48:53 Het Alternatief voor 'proberen': Onbekommerd Leven voor God ↑ hoofdstukken

En wat is het alternatief dan? Want dood zijn voor de zonde betekent dat je er niet mee rekent. Maar wat is dat: niet rekenen met de zonde? Dat betekent dat we daar geen aandacht aan geven. Maar dat kan alleen als er een alternatief is. Er is een bekend voorbeeld: als ik zeg 'denk niet aan blauw', dan denkt u juist aan blauw. Maar als ik zeg 'denk aan rood' en ik ga rode dingen schilderen, dan kunt u ook niet aan blauw denken. Ik bedoel dit te zeggen: er is een alternatief voor nodig. Het is niet voldoende om alleen maar te zeggen dat je dood moet zijn voor de zonde. Dat is op zichzelf onvoldoende. We zijn immers doden voor de zonde, maar we leven voor God in Christus Jezus. We zijn doden voor de zonde, als lijken dus, maar wij zijn echter levenden voor de God in Christus Jezus.

Kijk, daar heb je het weer. Dat is onze positie, daarmee zijn wij vereenzelvigd. Dat is onze identiteit. Zo ziet God ons en dus leven wij onbekommerd voor God. Wij strijden niet tegen de zonde, wij leven gewoon voor God. Die zonde? Hoe bedoel je? Wat is dat? Dat ligt achter ons. Let op: 'voor de God'. Ik vind dat erg mooi en ik blijf het zeggen: voor de God. Weet u, de God, dat is die Ene die kan wat wij niet kunnen. Wij zijn zondaren, en zondaren zijn mensen die falen. Dat is zonde, doelmissen. Maar wij kennen een God die bij machte is te doen wat wij niet kunnen. En als we leven voor God, dan ligt de zonde achter ons en leven we voor Hem. We rekenen zoals God ons rekent en we danken Hem voor het feit dat Hij ons in staat stelt – op voorhand al, dat is geen gebed maar dankzegging – om voor Hem te leven en dat Hij daartoe alles geeft. Hij kan wat wij niet kunnen.

Als je alleen maar denkt: 'Ik kan het niet en ik probeer het', dan gebruik je dat mooie woord 'proberen'. Weet u, dat zijn de gevaarlijkste beren die er zijn. Je hebt ijsberen, je hebt grizzlyberen, maar 'pro-beren', dat zijn pas echt hele gevaarlijke beren. Voed ze niet, geef ze geen eten! Weet u waarom niet? Eigenlijk is proberen zo'n typisch woord waarin de zonde, het falen en het doelmissen al ingebakken zit. Ik vind dat altijd heel typerend. Als je zegt: 'Ik probeerde de deur open te doen', dan is het je dus niet gelukt. Niet proberen dus; wij leven voor de God. Wij proberen niet, wij strijden niet tegen de zonde. Wij leven voor God, onbekommerd, en Hij geeft wat wij nodig hebben. Dat is niet proberen, dat is gewoon op Hem vertrouwen. Opstaan, dat is het fundament, en Hij geeft wat we nodig hebben. That's it.

Laat dan de zonde niet langer als koning heersen in uw sterfelijk lichaam. Nou, dat is het. Het donkere dal ligt achter mij. Laat dan de zonde niet langer koning zijn en laat je er ook niet langer door beheersen. Want als je denkt dat je een zondaar bent – weet u wat dat betekent? – dan zul je leven als een zondaar. Oké, misschien een zondaar die zijn best doet om niet te zondigen, maar u weet wat er dan gebeurt. Als u wilt weten wat er gebeurt als je probeert niet te zondigen, dan moet u Romeinen 7 eens lezen. Dat is een hopeloos verhaal. Mensen denken vaak dat dit het normale christelijke leven is: altijd maar strijden tegen de zonde. Nee, dat is niet normaal! Het normale christelijke leven is dat we rekenen zoals God rekent. Laat dan de zonde niet langer als koning zijn in uw sterfelijk lichaam, zodat gij aan zijn begeerten zoudt gehoorzamen. Want dat is wat er gebeurt als je rekent een zondaar te zijn: dan zul je als een zondaar leven. Misschien een godsdienstige zondaar, maar toch een zondaar. Een mens leeft immers altijd naar wat hij denkt dat hij is.

Om een ander voorbeeld te geven: als ik denk dat ik niet muzikaal ben, dan heb ik mezelf zo gedefinieerd. Denkt u dat het dan ooit in mijn hoofd zal opkomen om piano te gaan leren spelen? En áls ik het al doe, dan zal het me niet lukken, want ik ben immers niet muzikaal, dus het wordt nooit wat. Zo is het ook als mensen denken: 'Ik ben een zondaar'. Dan ben je gedoemd om te zondigen. Weet u wat er dan gebeurt? De zonde is dan koning in jouw leven. Je gaat uit van jouw beperkingen, van wat jij niet kunt en van jouw eigen falen. Dat falen zit er meteen al ingebakken. Het alternatief is dat je leeft voor de God die kan wat ik niet kan. Kijk, dat is leven uit genade. Ik dank Hem op voorhand. Dat is genade: je dankt Hem voor wat Hij geeft en voor de overvloed, en voor het feit dat Hij in alles zoveel sterker is.

Vers 13 zegt: 'En stelt uw leden niet langer als wapenen van de ongerechtigheid ten dienste van de zonde'. 'Stelt' – eigenlijk staat daar 'presenteren'. Romeinen 12 gebruikt datzelfde woord weer: 'en stelt uw lichamen als een Gode welgevallig levend offer'. Stellen betekent dat we zeggen: 'Hier bent U, en hier ben ik'. Dus niet jakkeren, niet strijden, maar gewoon 'stellen'. U zegt wie ik ben in Christus Jezus. Alsjeblieft! De nieuwe dag is begonnen en ik mag in dat nieuwe leven wandelen. Alsjeblieft, U kunt zoveel meer dan ik zelfs maar besef of aan U vraag. En wat ik niet kan, kunt U wel. Kijk, dan begin je bij dankbaarheid. Ons falen en ons onvermogen is een gegeven, maar dat is het punt niet. Natuurlijk kun je het zelf niet, maar de vraag is: wat kan Hij wel? Dat is een totaal andere vraag. Romeinen 7 gaat over ons eigen onvermogen; als je je daarop focust, dan ben je een slaaf van de zonde en word je erdoor beheerst. Want je faalt, je kunt het niet. Romeinen 8 is echter een compleet ander verhaal. Dan leef je uit de overwinning en uit wat Hij wel bij machte is te doen. Kijk, daar houd ik van, want dan kijk ik sowieso al de goede richting uit.

▶ 56:09 De Geestelijke Slipcursus: Focus op Zijn Macht en Genade ↑ hoofdstukken

Ik heb ooit geleerd dat de richting waarin je kijkt, de richting is waarin je je beweegt. Ik heb nooit een slipcursus gedaan, maar ik heb weleens iemand gehoord die zo’n cursus heeft gevolgd. Hij vertelde dat dit een van de eerste dingen was die je daar leert, en dat vond ik een hele mooie les. Hij legde uit dat wanneer je in de slip terechtkomt en je de controle over het stuur kwijtraakt, de natuurlijke reactie — gewoon de manier waarop de psyche van een mens in elkaar zit — is om te kijken in de richting waar je bang bent om naartoe te gaan. Stel dat je in de slip raakt en je bent bang om in de sloot terecht te komen. Wat doet een mens dan? Hij kijkt naar die sloot, want daar wil hij juist niet belanden.

De eerste les die je leert op een slipcursus is echter: kijk in de richting waar je naartoe moet. Kijk niet in de richting waar je bang voor bent. Want hoe zit het in elkaar? De mens stuurt vanuit zijn automatisme in de richting waarin hij kijkt. Als je focus gericht is op die sloot, dan ga je automatisch naar die sloot toe. Tijdens een slipcursus leer je dus hele belangrijke geestelijke lessen; alleen daarom al zou het aanbevelenswaardig zijn om dat te doen. Wij kijken in de richting van de God die bij machte is, die geeft, die genade schenkt en die inderdaad overwinning geeft in Zijn Zoon. Leef daaruit, kijk daarnaar. Dat is de richting waarin je leven dan ook zal gaan. Laat al die mensen die zeggen dat het een gevaarlijke leer is maar praten. Dit is zo’n voortreffelijke waarheid om uit te leven. Dan leef je ook echt. Dan leef je gewoon voor de God. Het andere is stoppen, dat is strijden, dat is falen, dat is proberen. En het andere is leven.

Eigenlijk neem je dan al een voorschot op wat we straks gaan krijgen. Waarom? Dat is heel logisch. Wij zijn al opgestaan. Wij leven al als mensen in de volmaaktheid. Zo was het toch? Als doden voor de zonde, maar we leven voor God in Christus Jezus. We bevinden ons aan de andere kant van het graf, in het opstandingsleven. Dat is nieuwheid, dat is wandelen in nieuwheid van leven. Daar wachten we niet op, dat doen we nu al. Waarom we dat doen? Omdat dat leven is! Maar stelt u ten dienste van God... Eigenlijk staat dat "ten dienste van" er niet eens, maar er staat: presenteer jezelf voor de God. Dat is het. Zeg maar: "Alsjeblieft, de God die kan wat ik niet kan." Waar de NBG weergeeft: "als mensen die dood zijn geweest maar thans leven", daar staat letterlijk: "als vanuit de doden levende".

Dat is wat ik bedoelde te zeggen: wij nemen een voorschot. Wij zeggen niet: "Ja, straks zijn we opgestaan uit de doden en dan leven we in het opstandingsleven." Nee, dat doen we nu al. Wij leven nu al als vanuit de doden levende. Zo rekenen wij; dat is een kwestie van rekenen. En stelt uw leden — dat wil zeggen je lichaamsdelen; "leden" is eigenlijk een anagram van "delen" — dat zijn gewoon je lidmaten: je armen, je benen, alles van je lichaam. Stelt dat, presenteert dat als wapenen van rechtvaardigheid voor de God. Alstublieft, gebruik me maar. Het begint bij goed rekenen, bij het goede uitgangspunt. Eigenlijk is de hele les van Romeinen 6: wat is je uitgangspunt? Hoe reken je? Reken je zoals God rekent? Of leef je vanuit je waarneming of vanuit je gevoel? Dan zit je altijd fout. Ben je fout gefocust? Kijk naar de God. En dan het laatste vers.

▶ 01:00:25 De Conclusie: Niet Onder de Wet, maar Onder de Genade ↑ hoofdstukken

Waar ik uw aandacht voor wil vragen – daar eindigt trouwens ook in mijn Bijbeltje de perikoop – dat is een mooie afsluiting. Immers, zegt Paulus dan als conclusie: de zonde... want, zegt hij, de zonde zal over u geen heerschappij voeren.

Dan zou je zeggen, ook bij die eerdere gedachten die ik altijd had en wellicht die sommigen van u ook hadden of nog steeds hebben: wanneer heeft de zonde heerschappij? Nou, wanneer je zonder wet leeft; als je zonder wet leeft, dan heeft de zonde heerschappij over je. Nee, Paulus zegt: "Want immers de zonde zal over u geen heerschappij voeren, want gij zijt niet onder de wet." Met andere woorden: niemand wordt meer beheerst door de zonde dan degene die zich stelt onder de wet, onder het "gij zult niet". Wie daarmee bezig is, die wordt juist beheerst door de zonde.

Dit onderstreept precies waar het over gaat. Wij denken bij mensen die onder de heerschappij van de zonde leven aan mensen die zonder de wet leven. Nee, zegt Paulus, dat zijn in de eerste plaats de mensen die onder de wet leven en die zich er voortdurend op richten om te proberen niet te zondigen. Wel, dan heeft de zonde juist heerschappij over je leven. Het volgende hoofdstuk laat Paulus dat ook heel aangrijpend zien, met name dat tweede gedeelte van Romeinen 7. Dat is echt van... u kent het wel, dat gedeelte van "ik ellendig mens". Ik probeer het, en hoe meer ik het probeer, hoe minder het lukt. Dat proberen, dat eigen falen; het is zo'n ellende.

Maar we zijn bevrijd van de zonde. Zo mogen we rekenen, want we leven niet onder de wet. Hoe dan wel? Er is een alternatief: maar onder de genade. Niet onder de wet, maar onder de genade. Dat wil zeggen: dat wat Hij in vreugde om niet aan ons geeft. En dat is overvloedig. Hij is bij machte wat wij niet kunnen. Dus de vraag is niet: wat kunnen wij? Dat is niet zoveel, wij falen. De vraag is: wat kan Hij? En Hij kent geen beperkingen.

Daar mogen we in leven. Dat is wandelen in nieuwheid des levens. En dit is zo geweldig: dat wij nu al in zo'n bestaan mogen wandelen. Dat nieuwe leven, dat is niet alleen maar iets van de toekomst; dat is nu al een dagelijkse realiteit. En dat begint met rekenen zoals God rekent. Zullen we daar een mooi lied over zingen?