▶ 00:01 Terugblik op de Profetie van Hosea ↑ hoofdstukken

Ontzettend blij dat ik jullie hier weer mag begroeten en dat we met elkaar opnieuw de Schriften mogen openen; dat we daartoe in de gelegenheid zijn. Opnieuw gaan we ons bezighouden met dit spannende thema, met de vraag die als een rode draad door al deze bijeenkomsten loopt: op welke dag komt de Heer?

Dit is nummer drie in de serie. Ik heb nu wel wat uit te leggen, want zojuist werd ik er al even op aangesproken: "Ben je op de conclusie van de voorgaande keren teruggekomen?" Toen was het immers "de derde dag" en nu wordt het "na zes dagen". Dat wordt wel erg lang wachten! Ja, dat is in ieder geval iets wat toegelicht moet worden. Het is niet zo heel moeilijk hoor, ik kan het in één zin zeggen, maar we houden de spanning er nog even in. Over de bruiloft te Kana gaan we het nog wel even hebben. Ik heb trouwens heel wat dia's, dus we moeten een beetje opschieten.

Laat ik, ondanks het feit dat we vaart moeten maken, toch even terugblikken op wat we tot dusver hebben gezien. De conclusie van de eerste twee keren was: de Heer komt na twee dagen. Wat die dagen dan ook mogen zijn, dat is één ding dat zeker is, want dat is precies wat we lazen in de profetie van Hosea 6. Daar hebben we de eerste keer uitgebreid bij stilgestaan; we zijn zinsdeel voor zinsdeel door die profetie heen gegaan. Wat we daar aantroffen, is niet alleen dat de Heer na twee dagen en op de derde dag terugkomt — beide uitdrukkingen worden in dat verband genoemd — maar ook dat dit samenvalt met Israëls herrijzenis, Israëls opstanding. Israël staat na twee dagen, op de derde dag, nationaal op. Ook geestelijk, in die zin dat ze dan de Heer zullen kennen en ernaar jagen Hem te kennen. Dat valt dus samen met de terugkeer van de Heer.

De Heer ging weg, en dat was het punt: we rekenen vanaf Zijn heengaan. Als je het hebt over "na hoeveel dagen", dan gaat daar immers een vraag aan vooraf: vanaf wanneer begin je eigenlijk te rekenen? Gerekend vanaf Zijn heengaan — wat ook aan het slot van hoofdstuk 5 gememoreerd wordt — komen we uit in het jaar 30 AD. Ik heb toen laten zien dat dit eigenlijk op een dubbele wijze vervuld is, omdat de Heer inderdaad de tempel heeft verlaten. Zelfs volgens de Joodse documenten en overlevering heeft de heerlijkheid van de Heer de tempel verlaten, en wel veertig jaar voor de verwoesting van de tempel. Dat was hetzelfde jaar dat de Heere Jezus vanaf de Olijfberg het aardse toneel verliet. Dus linksom of rechtsom, je komt uit bij het jaar 30 van onze jaartelling.

Hierbij hebben we uitdrukkelijk gezien dat de Heer millennia als dagen rekent. Ook daar komen we vandaag nog over te spreken. Petrus zegt dat juist in verband met de vraag van critici en spotters: "Waar blijft de belofte van Zijn komst?" Petrus beantwoordt dat door te zeggen dat dit hun ontgaat, maar dat het ons niet zou ontgaan: dit ene, dat bij de Heer één dag is als duizend jaar (2Petr.3:8). Hij herhaalt dat door de zin nog een keer te zeggen in omgekeerde volgorde: duizend jaar als één dag. Dat is wat we ons goed moeten realiseren als we het hebben over de vraag wanneer de Heer eigenlijk komt; dit ene mag ons niet ontgaan.

Dan was er nog een andere link die we de vorige keer vooral hebben gezien, met name in verband met Pasen. De Heer stond Zelf op de derde dag op, en dat is eigenlijk een model voor Israël. Je ziet dat in allerlei vormen terugkeren: in het boek Genesis, in de geschiedenissen en in allerlei inzettingen. In vele typen komen we de derde dag tegen. We hebben er bijvoorbeeld op gewezen dat de Heer aan Israël verscheen op de Sinaï op de derde dag, na twee dagen. Op de derde dag kwam Jona aan land en op de derde dag kreeg Esther de gouden scepter aangereikt. Ook trok Israël op de derde dag door de Jordaan.

Ik ga dat nu niet allemaal opnieuw toelichten, maar ik herinner eraan dat we al deze dingen hebben vastgesteld. Dat doortrekken door de Jordaan was trouwens een type van de dood, van het gaan door de dood heen. Dat gebeurde onder leiding van Jozua, de opvolger van Mozes. Zij moesten achter de ark aangaan, maar niet direct; er moest een afstand zijn van ongeveer 2000 el. Je struikelt in zo'n geschiedenis bijna over de aanwijzingen: wanneer zij doortrokken, hoe zij doortrokken en de afstanden die gemeten werden. Alles wijst op Israël dat als natie, als volk, zal herrijzen en nieuw leven zal ontvangen na twee millennia, op de derde dag. Er zijn nog zoveel meer aanwijzingen, maar deze hebben we vooral nader bezien.

▶ 07:15 De Bijbelse Tijdlijn Vanaf Adam ↑ hoofdstukken

We gaan nu een andere lijn volgen. Tot dusver hebben we gerekend vanaf het moment dat de Heer vertrokken is van het aardstoneel, maar nu gaan we nog wat verder uitzoomen. We gaan kijken naar de hele Bijbelse tijdlijn, waar we het in een ander verband ook wel eens over hebben gehad, maar die hier ook ter sprake moet komen: de Bijbelse tijdlijn vanaf Adam.

Die tijdlijn is eigenlijk heel simpel, want hij is onder te verdelen in een periode van drie keer 2000 jaar, gerekend vanaf Adam — Anno Hominis, zoals dat deftig heet. De eerste periode van 2000 jaar loopt van Adam tot de geboorte van Abraham. Dat is precies 2000 jaar. Ik ga dat nu niet voor u uitrekenen, want dat is nog een hele kluif, maar uiteindelijk is het een kwestie van alle getalletjes onder elkaar zetten.

Dus: van Adam tot Abraham is 2000 jaar. Dan krijgen we de periode van Abraham tot aan de jaarweek waarin de Heer Jezus stierf en opstond — of preciezer gezegd, tot drieënhalf jaar daarna, toen Stefanus werd gedood. Die periode is ook weer exact 2000 jaar. Het bijzondere is dat deze periode uiteenvalt in vier keer exact 500 jaar. Oftewel vier keer 70 jaarweken. Want 70 jaarweken — een cyclus van sabbatsjaren inclusief het jubeljaar is 50 jaar — dus tien keer zo'n cyclus, of 70 cycli van sabbatsjaren plus 10 jubeljaren, is ook weer 500 jaar.

Vanaf de geboorte van Abraham in het jaar 2000 Anno Hominis was het precies 500 jaar later tijd voor de uittocht uit Egypte; in feite het vijftigste jubeljaar. Exact 500 jaar verder kom je uit bij het moment dat Jeruzalem gereed is. Niet alleen de tempel was inmiddels voltooid, maar ook het paleis van de koning was gereed. Dat was bij Salomo, ook weer precies 500 jaar later. Als je dan weer 500 jaar doorrekent vanaf de inwijding van de tempel door Salomo, kom je via een periode van 430 jaar en 70 jaar ballingschap uit bij het eerste jaar van Kores. Dat was het jaar waarin hij het bevel gaf dat de Joden mochten terugkeren om Jeruzalem en de tempel te herbouwen. Dat was in het jaar 3500. Dan vangt er weer een cyclus aan van 500 jaar: de beroemde zeventig jaarweken uit Daniël. Die lopen door tot de dood van Stefanus. Vooral die laatste jaarweek is beroemd, omdat dit de jaarweek is waarin de Messias zou verschijnen, zoals Daniël te horen kreeg. Dat brengt ons bij het jaar 4000. Het is een perfecte timing en een perfecte tijdlijn.

Als we dan verder rekenen vanaf de dood van Stefanus in het jaar 33 — dat was drieënhalf jaar na de dood van de Heer Jezus — tot aan vandaag, mei 2021, dan zijn dat 1988 jaren. U zegt dan: "Dan mis ik nog twaalf jaar." Dat klopt, en daar gaan we het nu over hebben. Want als het jaar 33, de dood van Stefanus, het jaar 4000 was, dan valt het jaar 6000 dus in 2033. Deze berekening presenteer ik nu even in vogelvlucht; ik geef u hoofdzakelijk de conclusies. De 'bonnetjes' heb ik bij andere gelegenheden al eens overgelegd. Het is geheel voor mijn rekening, maar ik moet u zeggen: ik vind het adembenemend om zulke dingen te bedenken. Er is slechts één Ontwerper die de tijden zo in handen heeft en de dingen ook zo plaatst — niet alleen in de ruimte, maar ook in de tijd. Eén Regisseur, één Iemand die de wereldtijden zo beschikt en plaatst. Ik weet het: een mens die daar kennis van neemt en dat doorgeeft, doet dat ten opzichte van de Regisseur per definitie altijd gebrekkig. Maar het is toch geweldig om deze dingen te overwegen en daar kennis van te nemen.

Eén ding moet in ieder geval duidelijk zijn: we leven in een heel bijzondere tijd. Het geeft namelijk aan dat we nu via twee verschillende routes op hetzelfde uitkomen. We hebben gezien dat de Heer in het jaar 30 heenging en dat Hij na twee dagen zou terugkeren voor het herstel van Israël. En nu volgen we de andere lijn, die laat zien dat er in het volgende decennium ook vanaf Adam gerekend zes millennia voorbij zijn. Deze route is van oudsher veel bekender en heeft al hele oude papieren.

▶ 13:48 Joodse en Christelijke Bronnen over het Zevende Millennium ↑ hoofdstukken

Daar wil ik u graag even op attenderen voordat we de Bijbel zelf daarover gaan openen: namelijk de historische betekenis van die 6000 jaar. Ik neem u eens mee en we slaan de Encyclopedia Britannica erop na. Ik heb het meteen maar eventjes voor u vertaald. Die schrijft over de Talmoed het volgende: "De visie die het meest veelvuldig naar voren wordt gebracht is dat het Messiaanse koninkrijk duizend jaar zal duren." Dit is dus niet het Nieuwe Testament; dit gaat over de Talmoed, die verzameling van oude Joodse documenten die in hoge achting staat binnen het Jodendom. En wie zegt dat? Dat zegt de Encyclopedia Britannica, wat een onverdachte bron is om uit te citeren. De visie die in de Talmoed het meest veelvuldig naar voren wordt gebracht, is dus dat het Messiaanse koninkrijk duizend jaar zal duren en dat de wereld zesduizend jaar zal arbeiden en zwoegen. Dan zal de duizendjarige Sabbatsrust aanbreken voor het volk van God in het koninkrijk van de Messias.

Wat moet ik hier nog aan toelichten of aan toevoegen? In The Jewish Encyclopedia (ik heb het deel- en paginanummer er ook meteen maar bij vermeld) staat het volgende over het vers in Psalm 90 vers 4, waar we het zo meteen ook nog even over gaan hebben: "Het vers 'duizend jaar zijn in Uw ogen als de dag van gisteren' suggereert het idee dat de tegenwoordige wereld van arbeid zal worden opgevolgd door een Sabbats-millennium: de komende wereld." Dat laatste is trouwens een bekende Joodse term: Olam Haba'a. Ze spreken over 'deze wereld', Olam Hazeh, en Olam Haba'a, dat is de komende wereld, eigenlijk de komende Aion. Nou ja, in ieder geval zien we ook hier diezelfde gedachte. Na zesduizend jaar krijg je uiteraard het zevendetal van duizend jaren, en dat is het millennium van het Messiaanse Rijk.

Dit is nog geen Bijbelstudie; dit is gewoon wat bekend is binnen het Jodendom. Deze onderverdeling die ik zojuist met nogal veel precisie doorgaf, heb ik niet verzonnen hoor; die is ook gewoon bekend binnen de Joodse wereld. Deze zes millennia zijn onderverdeeld in drie perioden. De eerste 2000 jaar zijn zonder de wet, de volgende 2000 jaar onder de heerschappij van de wet — dat is wat grover gesteld, maar het komt uiteindelijk op hetzelfde neer — en de laatste 2000 jaar gelden als voorbereiding voor de heerschappij van de Messias, te midden van strijd en catastrofes. Nogmaals: dit is een Joodse bron die Jezus niet eens als de Messias herkent, maar die wel rekent in termen van millennia en zes millennia, waarna het zevende millennium volgt.

Nu gaan we even een andere bron aanboren: Irenaeus. Wie was Irenaeus? U zegt misschien: "Die ken ik niet." Nee, ik heb hem hier ook nooit op de Bijbelstudie gezien. Dat klopt, want die man is al bijna 2000 jaar niet meer onder ons. Hij was namelijk een leerling van Polycarpus, die op zijn beurt de apostel Johannes nog persoonlijk gekend heeft. Irenaeus schrijft dit: "In zoveel dagen als de wereld is gemaakt, in zoveel duizend jaren zal het worden voltooid. Want de dag des Heren is als duizend jaar. En in zes dagen is de schepping compleet gemaakt; dus is het duidelijk dat zij ook voleindigd zal worden na 6000 jaar." Dit schrijft iemand in de tweede eeuw van onze jaartelling: na 6000 jaar gaat het gebeuren.

Daarmee wil ik eigenlijk ook zeggen dat wat ik nu doe, echt heet van de naald is. Dit is zo enorm actueel. Ik kan me voorstellen dat Irenaeus nog gedacht heeft dat het nog wel even zou duren, en wellicht heeft hij er een andere berekening op losgelaten, maar daar zal ik het nu maar niet over hebben.

Nog eentje dan? Die vind ik persoonlijk mijn favoriet. In 1540 schreef Maarten Luther een werkje genaamd 'Berekeningen van de jaren van de wereld' (in het Latijn trouwens). Ik heb daar een pdf-versie van met allemaal toelichtingen, want het Latijn ben ik zelf ook niet machtig. In ieder geval schreef hij dat het jaar 1540 volgens zijn eigen berekening het jaar 5500 was. Dat betekent trouwens — en dat kon er op de dia net niet meer op — dat het jaar 6000 volgens Luther dus in 2040 zou vallen. We zullen hem er nu maar niet over lastigvallen dat hij er misschien een paar jaar naast zit, maar het geeft toch wel aan hoe Luther daarover dacht. Met instemming citeert hij in zijn voorwoord ene Paul van Burgos, die schreef: "De wereld zal 6000 jaar bestaan: 2000 jaar in ledigheid, 2000 jaar voor de wet en 2000 jaar voor de Messias."

Als Luther nu geleefd zou hebben en een boekje zou hebben geschreven over hetzelfde thema, en hij zou nog gewoon dezelfde berekening hebben gehanteerd — de Bijbel is immers niet veranderd sinds die tijd — dan zou hij dus gezegd hebben: "Nou mensen, het is nog een kwestie van hooguit enkele decennia en dan is het zover." Dit is dus geheel volgens diverse Joodse bronnen, Irenaeus en Maarten Luther. Ik heb nu diverse voorbeelden uit de geschiedenis, zowel uit de Joodse als de christelijke traditie, nog achterwege gelaten omdat ik het niet al te lang wilde maken, maar er zijn er velen die dit zo hebben getuigd. Het is een hele bekende stof. Goed.

▶ 21:43 De Verheerlijking op de Berg Na Zes Dagen ↑ hoofdstukken

Ik kan me voorstellen dat dit niet voor iedereen even overtuigend is, en dat pleit voor u. Ik vind het zelf wel heel mooi en veelzeggend, maar het echte getuigenis moeten we toch in de Schrift vinden. Daar wil ik het vanmiddag over hebben: 'na zes dagen' in de Schrift. Om te beginnen neem ik u mee naar Matteüs 16. Daar lezen we in het laatste vers: "Voorwaar, Ik zeg u: Er zijn sommigen onder degenen, die hier staan, die de dood voorzeker niet zullen smaken, voordat zij de Zoon des mensen hebben zien komen in zijn koninklijke waardigheid." Letterlijk staat er, zoals u in de interlinear kunt zien: "voordat Hij komende is in het Koninkrijk."

Er zijn mensen, preteristen noemen we die stroming, die zeggen dat Jezus Zich hier heeft vergist. Men beweert dat het Nieuwe Testament er naast zat en dat men dacht dat het in die dagen al zou gebeuren, want Jezus zei immers tegen de twaalf dat sommigen onder hen de dood niet zouden smaken voordat zij de Ben-Adam in Zijn koninklijke waardigheid zouden zien komen. Is dit inderdaad een vergissing? Het lastige is soms de hoofdstukindeling in de Bijbel. Die is ontzettend mooi en makkelijk, maar soms ook verraderlijk omdat het je op een verkeerd spoor kan zetten. Hier eindigt hoofdstuk 16 en denk je misschien: morgen lezen we weer verder in Matteüs 17. Maar je zou dit achter elkaar door moeten lezen. Als je dat doet, heb je meteen de verklaring voor wat Jezus hier zegt.

Oppervlakkig gezien zeggen mensen: "Zie je wel, Jezus heeft gezegd dat sommigen van de twaalf de Messias zouden zien terugkomen in Zijn Koninkrijk, maar die twaalf zijn inmiddels allemaal overleden. Dus dat 'voorwaar' moet je met een korreltje zout nemen." Nee, het is precies omgekeerd: degenen die dat zo lezen, die moet je met een korreltje zout nemen. Die moeten eerst eens goed leren lezen en dat betekent in dit verband: doorlezen.

We gaan vervolgens verder in Matteüs 17 vers 1. Daar staat: "En zes dagen later," of letterlijk: "na zes dagen." Nu komt er een kleine complicatie bij als je dit gaat vergelijken met Lukas 9, waar je dezelfde geschiedenis leest van de Verheerlijking op de Berg. Daar staat: "Het geschiedde ongeveer acht dagen na deze woorden." Is dat een tegenstrijdigheid? Het antwoord is nee. Matteüs heeft het over een weekdag, namelijk 'na zes dagen', oftewel op de zevende dag. Wij geven weekdagen namen als maandag en zondag, maar in het Hebreeuws tel je de dagen. Vandaag is het Yom Rishon, morgen is het Yom Shani (de tweede dag) en dinsdag is het Yom Slishi (de derde dag). Je rekent gewoon door. 'Na zes dagen' is dus de zevende dag, oftewel een aanduiding van de Sabbat.

Lukas daarentegen rekent anders; hij telt vanaf de dag dat Hij die woorden sprak. Hij zegt dat het ongeveer acht dagen later was dat de verheerlijking op de berg plaatsvond. Aangezien dat op een Sabbat was, weten we dus dat de Here Jezus die woorden op een donderdag heeft gesproken in de week ervoor. Als je acht dagen doorrekent, kom je gewoon bij de volgende zaterdag uit. Zo moeilijk is dat niet, toch? Hoe dan ook, het was op een Sabbat en dat was acht dagen nadat de Here Jezus die woorden had gesproken: "Voorwaar, Ik zeg u: Er zijn sommigen onder degenen, die hier staan, die de dood voorzeker niet zullen smaken, voordat zij de Zoon des mensen hebben zien komen." Dat was acht dagen eerder, maar de gebeurtenis zelf vond plaats op een Sabbat, na zes dagen.

Houd dat vast. Want er staat: na zes dagen nam Jezus Petrus, Jakobus en zijn broeder Johannes mee. Dat zijn dus die 'sommigen' die daar stonden. Niet allemaal, maar sommigen: drie stuks, precies 25 procent van de twaalf. Hij leidde hen een hoge berg op in de eenzaamheid. Welke berg dat geweest is, staat er niet bij, dus het blijft in zekere zin raden. Maar ik heb wel een vermoeden dat afwijkt van wat meestal gezegd wordt. Meestal wordt de berg Tabor aangewezen als de berg van de Verheerlijking, maar de Here Jezus verbleef daar helemaal in het noorden bij Banias, een prachtige streek.

In Matteüs 16 sprak Petrus die belijdenis uit: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." De Here Jezus zei toen dat hij dat tegen niemand mocht vertellen. Dat was in Caesarea Philippi, wat tegenwoordig Banias heet. Als je daar bent en je kijkt omhoog, dan kijk je tegen de Hermon aan. Dat is een ontzettend hoge berg met een grote Bijbelse betekenis, en ik vermoed dat dit inderdaad de berg is geweest waar de Here Jezus op is gegaan. Ik zeg niet dat Hij helemaal naar de top is gegaan, dat staat er trouwens ook niet, maar Hij ging die hoge berg op in de eenzaamheid.

Voor de ogen van dat drietal — Petrus, Johannes en Jakobus — veranderde Zijn gedaante. Wat zij hier feitelijk zien, is de komst van de Ben-Adam in Zijn Koninkrijk. In feite is dit een preview; dit is wat er straks zal gebeuren. Een berg is in de Bijbel altijd een beeld van het Koninkrijk, een verhoging. Daar zal Hij in heerlijkheid en majesteit verschijnen. Wat sommigen van de twaalf tijdens hun leven al hebben gezien, is dat de Zoon des mensen inderdaad voor hun ogen veranderde: Zijn gelaat straalde gelijk de zon en Zijn klederen werden wit als het licht. Dit is de komende Koning. Wat zij zien, en ook wat daarna volgt met de verschijning van Elia en Mozes, onderstreept dat allemaal des te meer. Het is een beeld van het Koninkrijk waar zij een preview van zien.

Dat bedenk ik niet zelf. Later, aan het einde van zijn leven, spreekt Petrus daar ook nog over in zijn laatste brief, 2 Petrus 1. Hij staat op het punt te overlijden en haalt aan waarvan hij ooggetuige is geweest. In vers 16 staat: "Want wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd." Dat vind ik een mooie uitdrukking. Het staat in contrast met de velen die wel mythen en vernuftig bedachte verhalen navolgen. Petrus zegt: wat wij vertellen — en dat is het unieke van het Nieuwe Testament — zijn historische documenten. Het gaat niet over een knap bedachte filosofie, maar over dingen die daadwerkelijk gedateerd zijn.

Deze gebeurtenissen hebben plaatsgevonden op locaties en tijdstippen die exact zijn aan te wijzen, en waar vele honderden ooggetuigen van zijn geweest. In het specifieke geval van de gebeurtenis waar we nu naar kijken, waren het er slechts drie, maar in het algemeen is het Nieuwe Testament een historisch relaas; het vertelt geschiedkunde die werkelijk heeft plaatsgevonden.

Petrus zegt: "Wij zijn daarom ook geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd toen wij u de kracht en de komst..." En hier staat in het Grieks parousia. De parousia is in de Bijbel de standaarduitdrukking in het Nieuwe Testament voor de terugkeer van de Heer. De Heer is nu afwezig, apousia, en straks zal Hij aanwezig zijn. Dan zal Hij weer acte de présence geven. Parousia betekent letterlijk aanwezigheid, en sommige vertalingen geven het ook zo weer. Zijn komst is dus niet slechts één moment, niet alleen Zijn aankomst, maar Zijn aanwezigheid. Nu is Hij afwezig, straks is Hij aanwezig.

Petrus zegt dat zij over die toekomstige aanwezigheid van de Heer niet spraken op basis van iets dat knap bedacht is. Hij zegt: "Wij zijn ooggetuigen geweest van Zijn majesteit." Ja, zij zijn ooggetuigen geweest van Zijn majesteit in de parousia. Dus als Petrus vertelt en verkondigt over de komst van de Messias straks in heerlijkheid, dan is dat niet zomaar een theorie. Het is iets waar hij zelf ooggetuige van is geweest. En niet alleen hij; hij spreekt in het meervoud omdat er meerderen bij waren.

Waar hij op doelt, daar hoeven we niet naar te raden, want het staat er gewoon bij als verklaring. Want Hij, de Heer Jezus Christus, heeft van God de Vader eer en heerlijkheid ontvangen toen zulk een stem van de hoogwaardige heerlijkheid tot Hem kwam: "Deze is mijn Zoon, mijn geliefde, in wie Ik mijn welbehagen heb." Van Godswege is Hij aangewezen. Je zou kunnen vragen: wanneer heeft de Heer Jezus eer en heerlijkheid ontvangen en wanneer werd dat zichtbaar? Zichtbaar is het nu nog steeds niet. Wij weten dat Jezus Christus gekroond is met eer en heerlijkheid, maar thans is dat nog niet zichtbaar in de wereld. Hij is afwezig en Hij is verborgen. Straks zal Hij echter in eer en heerlijkheid verschijnen.

Petrus zegt: "Ik ben met een paar anderen al getuige geweest van die eer en heerlijkheid en van Zijn majesteit in Zijn parousia, toen wij die stem uit de hemel hoorden komen." En dat is inderdaad bij de verheerlijking op de berg geweest. Die stem heeft trouwens nog een keer geklonken, namelijk toen de Heer Jezus opstond uit de Jordaan, maar daar doelt Petrus hier niet op. Hij zegt immers in vers 18: "En deze stem hebben ook wij uit de hemel horen komen toen wij met Hem op de heilige berg waren."

Het gaat dus inderdaad over die gebeurtenis waar ik zojuist uit las in Mattheüs 17. Die gebeurtenis die na zes dagen, op de zevende dag, plaatsvond. Daar ontving de Heer Jezus Christus eer en heerlijkheid van God de Vader, en Petrus was daar samen met Jakobus en Johannes getuige van. In vers 19 zegt Petrus daarover: "En wij achten het profetische woord daarom des te vaster." Het is dus bevestigd. We spreken over toekomende dingen, maar we weten dat het vaststaat en gaat gebeuren omdat deze ooggetuigen het al hebben gezien. Daarom is het profetische woord voor hen op voorhand al bevestigd.

Petrus vervolgt: "En gij doet wel er acht op te geven als op een lamp." Dat profetische woord is een lamp die schijnt in een duistere, groezelige plaats, totdat de dag aanbreekt en de lichtbrenger opgaat. Het gaat mij nu specifiek om die dag. Petrus spreekt over de parousia van de Heer Jezus Christus waarvan hij een preview heeft gezien. Omdat hij het gezien heeft, is dat profetische woord bevestigd. Het stond al vast, maar het is nu nog vaster komen te staan. Daarom doen wij er goed aan om, zeker naarmate de dag nadert, acht te geven op dat profetische woord, totdat de dag aanbreekt. Welke dag is dat? Dat is de dag waar hij naar verwijst: de zevende dag. Hij heeft immers een voorproefje gezien van Hem die kwam in Zijn koninklijke heerlijkheid, en dat was op de zevende dag, na zes dagen. De dag waar het hier over gaat, is dus inderdaad de zevende dag, waar het profetische woord van spreekt.

Het is een louter feit dat dit algemeen bekend was in het jodendom en voorheen ook in het christendom. Ik zeg voorheen, want nu is het niet meer bekend. Naarmate het actueler wordt, lijkt het wel onbekender te worden. Het is bizar als je erbij stilstaat: tweeduizend jaar geleden wist iedereen het, en nu het moment suprême bijna is aangebroken, lijkt bijna niemand het meer te weten. Maar ook dat klopt weer, want dat de grote massa zou slapen op dat moment, maakt deel uit van de voorzegging. Er klinkt misschien wat boosheid in mijn woorden, maar aan de andere kant kun je ook schouderophalend zeggen dat dit precies is wat je had mogen verwachten. Verbijsterend blijft het echter wel.

Over wie hebben we het dan? Specifiek gaat het ook over "mijn volk", de dag van Jakobs benauwdheid. Reken maar dat er over een aantal jaren, als het licht weer gaat schijnen en God getuigen neerzet in Jeruzalem, een enorme kennis zal komen over de dingen die dan gaan gebeuren. Men zal het dan weten, weliswaar onder enorme druk. Ik geloof dat terwijl wij vandaag met deze dingen bezig zijn en de wereld om ons heen zien, we bevestigd worden in de kennis van het profetische woord. Dat de miskenning om ons heen toeneemt, is een parallelle weg. Beide zijn waar; het een bijt het ander niet. Aan de ene kant is er sprake van een ontstellende afname van kennis, maar aan de andere kant gaat de lamp voor degenen die wakker mogen zijn des te helderder schijnen. Hoe donkerder het wordt, hoe beter je het licht ziet.

Hoe dan ook, Petrus heeft het over het aanbreken van de dag, en dan hebben we het over de zevende dag: de sabbat na zes dagen.

▶ 42:50 De Toekomstige Sabbatsrust en Gods Tijdrekening ↑ hoofdstukken

De Sabbatsrust. Hebreeën 4 vind ik altijd een beetje lastig bij thematische studies. Dan ga je van de ene schriftplaats naar de andere schriftplaats en dat betekent dat je soms midden in een gedeelte neerstrijkt, waarbij je eigenlijk geacht wordt kennis te hebben van de hele context en de omgeving. Ik laat dat nu grotendeels rusten, behalve dan dat ik erop wijs dat de Hebreeënbrief geschreven is aan Hebreeën. Niet iedereen is dat duidelijk, maar akkoord.

En dan zegt hij: "Indien Jozua..." Dat is heel grappig. Er staat hier Jozua, maar er staat in het Grieks gewoon Iesous. Dat is het gewone woord voor Jezus. In het Grieks is de naam voor Jozua en Jezus hetzelfde. Dus we hadden hier net zo goed kunnen zeggen: "Indien Jezus". Dit is geloof ik de enige keer in het Nieuwe Testament, of hooguit nog één keer, dat dit woord vertaald wordt met Jozua en niet met Jezus. Van de honderden of zelfs duizenden keren dat ditzelfde woord voorkomt in het Nieuwe Testament, is het standaard Jezus. Maar aangezien het in deze context uitdrukkelijk over de figuur gaat die wij kennen als Jozua, heeft men het zo vertaald. Jozua was die man die hoorde bij de verspieders. Hij was ooit al eens eerder in het land geweest, maar werd toen niet geloofd, waardoor er vervolgens veertig jaren aanbraken waarin het volk moest rondzwerven om uiteindelijk dan toch in het land te komen, door de Jordaan, achter Jozua aan op een afstand van tweeduizend el.

Over die Jozua hebben we het dus. De schrijver zegt: "Indien Jozua hen in de rust gebracht had" – en dat kan nooit de definitieve rust geweest zijn – "dan zou God niet over een andere, latere dag gesproken hebben." Dat wordt een beetje lastig, want dan moet je de context weten: de schrijver doelt op Psalm 95, die geschreven is na de tijd van Jozua. Psalm 95 zegt dat er nog een dag komt. Dus indien Jozua hen al in de rust gebracht had, zou God niet over een andere, latere dag gesproken hebben. De schrijver concludeert dan ook: "Er blijft dus nog steeds een sabbatsrust voor het volk van God." Hier worden specifiek de Hebreeën bedoeld, het volk van Israël.

Die sabbatsrust staat vast. Je kunt natuurlijk zeggen: "Ja, maar God heeft de sabbatsrust toch al gegeven; dat is toch gewoon die dag die Hij elke week aan dat volk geeft?" Nee, de echte Sabbat is die grote Sabbat, het millennium dat gaat komen. Die zevende dag die God gereserveerd heeft voor Zijn volk, specifiek voor Israël. De Sabbat was ook een teken dat specifiek aan Israël was gegeven. De schrijver van de Hebreeënbrief zegt dat die dag nog steeds moet aanbreken. Voor zover de wekelijkse dag gevierd wordt, is het feitelijk alleen maar een type. Maar er blijft dus een sabbatsrust voor het volk van God, en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds toekomstig. Die sabbatsrust wacht nog; de zevende dag wacht nog.

Wanneer komt die? Nou, na zes dagen. En hoe rekent de Heer dan? Hij rekent millennia als dagen. Die rust is de Sabbat, de zevende dag. Ik had hem al even aangekondigd naar aanleiding van het citaat uit de Encyclopedia Britannica. In Psalm 90 staat dit, laten we daar meteen naartoe gaan, naar vers 4. Het is trouwens een prachtige psalm, een psalm van Mozes. Ik ken hem als reformatorische jongen als een oudejaarspsalm: "Van eeuw tot eeuw bent U God..." In vers 4 staat: "Want duizend jaren zijn in Uw ogen als de dag van gisteren wanneer die voorbijgegaan is." Als Petrus in 2 Petrus 3 vers 8 zegt dat voor de Heer één dag is als duizend jaar en duizend jaar als één dag, dan noemt hij dat niet zomaar. Nee, dat is een gegeven dat zijn Joodse lezers kenden – hij was immers een apostel van de besnijdenis. Het was een bekend gegeven: zo rekent de Heer. Duizend jaren zijn in Zijn ogen als de dag van gisteren wanneer die voorbijgegaan is.

Dan sla ik een heel eind over en kom ik bij vers 12. Daar staat: "Leer ons zo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen." Hoe moeten wij onze dagen tellen? Door te gaan tellen en rekenen zoals de Heer rekent. Dan word je wijs, dan word je op de hoogte gesteld. Dat is volgens mij ook wat wijsheid betekent. Wijsheid heeft te maken met uitzicht, zoals Zofiem, een uitkijktoren. Als je echt uitzicht en overzicht wilt hebben en wilt weten waar je bent, dan moet je leren denken en tellen zoals God telt. Ik gebruikte zojuist al de metafoor van het uitzoomen. Als je het grote geheel wilt zien, moet je naar boven kijken, naar God, en leren rekenen zoals Hij. In Zijn ogen is een duizendtal jaren als één dag. Voor elk mensenkind is duizend jaar onbevattelijk; als je honderd jaar mag worden, kom je in de krant, en dan houdt het wel op. Maar in Gods ogen is duizend jaar als één dag. Zo rekent de Heer consequent.

Wat Mozes dan zegt: leer ons zo onze dagen tellen. Tellen zoals God telt. Als je doorleest naar vers 13, staat er: "Keer weder, o HERE!" Jawel! En dan staat erachter: "Hoe lang nog?" Hoe lang duurt het nog voordat U wederkeert? Hoe profetisch is dit. De Heer keert terug. Dat stond trouwens in Hosea 6 ook al: "Ik ga weg, maar Ik kom ook weer terug." Dat is na twee dagen. Hier in Psalm 90 is het plaatje wat anders, maar in de praktijk toch weer hetzelfde. Hier is de oproep: "Keer weer, Heer", en de vraag: "Hoe lang nog? Ontferm U over Uw knechten."

Het antwoord is: hoe lang? We hebben nu eigenlijk twee antwoorden via twee verschillende aanvliegroutes. De eerste is gerekend vanaf Adam: na zes dagen. Dan kom je als mensheid bij de zesde dag in het zevende millennium, na zesduizend jaren. De tweede route is gerekend vanaf het moment dat de Heer het aardse toneel verliet: na twee dagen. Beide tijdrekeningen bestaan volstrekt naast elkaar en bevestigen elkaar. Het feit dat het ene er staat, is een bevestiging van het andere. Dat betekent dus dat je op twee wijzen kunt rekenen en in beide gevallen kom je uit in de tijd die nu zeer aanstaande is. We hoeven dat nu niet eens op het jaar nauwkeurig te plotten – over dat plotten gaan we het bij een latere gelegenheid misschien nog eens meer hebben. Het gaat mij nu om het grote plaatje. Dan is het volstrekt helder in wat voor tijd we leven. Dit staat vast.

Er staat in vers 13: "Keer weder o HERE, hoe lang nog, ontferm U over Uw knechten", en vers 14 vervolgt: "Verzadig ons in de morgenstond met Uw goedertierenheid, opdat wij jubelen en ons verheugen al onze dagen." Dat "verzadig ons in de morgenstond" slaat op het aanbreken van de dag. Daarover hadden we het ook al: bij het aanbreken van de derde dag. Als de zon opkomt en de nacht voorbij is, zal Hij verschijnen. Dan verzadigt Hij Zijn volk met Zijn goedertierenheid en gaat het volk jubelen. Je krijgt dan een jubeljaar bij het aanbreken van de dag.

Ik heb er nog één. Heb ik nog de tijd? Ja, ik neem nog even de tijd. Ik moet het nu vertellen, want die derde dag is zo nabij. Dan zou ik het onverteld hebben gelaten. Ik ga u nu iets laten zien wat ik vrij kort kan uitleggen.

▶ 53:30 De Zevende Dag Is de Derde Dag ↑ hoofdstukken

En de zevende dag, dat is de derde dag. Lubb gaf het aanzetje al, en dat vinden we in Johannes 1 en 2. Daar vinden we een hele reeks van dagen en dat is heel opmerkelijk. U weet wel, het Johannes-evangelie begint met: "In den beginne was het Woord. Het Woord was naar God toe en God was het Woord." Ja, zo staat het er letterlijk. Maar het begint zoals ook het boek Genesis begint: "In den beginne" — Bereshit. "In den beginne." En dat is een verwijzing naar Genesis 1 en dus ook naar het verhaal van Genesis 1, de zeven dagen.

Maar, en dat is nou de eigenaardigheid: zoals Johannes 1 begint met "in den beginne", krijg je een reeks van zeven dagen. Ga maar na. In Johannes 1 (ik ga het niet voorlezen, ik geef gewoon de versnummers erbij zodat u het voor uzelf kunt natrekken) wordt in vers 19 tot 28 dag 1 beschreven, namelijk dat Johannes spreekt over zijn doop. Hij wordt dan ondervraagd, er komt een delegatie bij hem en hij geeft antwoord. Dus dag 1. Dan staat er vanaf vers 29: "De volgende dag..." Aha, dus je krijgt hier een reeks van dagen. "De volgende dag" ziet Jezus trouwens komen en dan zegt hij: "Zie het Lam Gods dat de zonde der wereld wegneemt." Dat is de volgende dag, dat is dag twee dus. Dan krijg je in vers 35, daar staat er weer: "En de volgende dag..." Er worden hier dus dagen niet genummerd, maar er wordt wel een reeks van dagen beschreven die elkaar duidelijk opvolgen. Er wordt hier een chronologische reeks neergezet. Dat mag u niet ontgaan vanaf den beginne.

En de eigenaardigheid is dat je een reeks van zeven dagen krijgt, zoals je dat ook zou mogen verwachten als er gerefereerd is aan Genesis 1, naar "in den beginne". Dan krijg je vers 44 en daar wordt er weer gesproken over de volgende dag, dat is dus dag 4, toch? En dan krijg je vers 1 van hoofdstuk 2, en die is zojuist voorgelezen door Lubb: "En op de derde dag was er een bruiloft." En dus: 4 plus 3 is 7. Dus die derde dag, dat was in de reeks die Johannes beschrijft, de zevende dag, gerekend vanaf den beginne, zeg maar. Dus dat is die zevende dag.

En die derde dag, dat was een bruiloft. Op onze trouwkaart ooit — dat is al 29 jaar geleden — stond die tekst ook: "En op de derde dag was er een bruiloft." Eigenlijk heeft ons hele huwelijk erg in het teken gestaan van het aanbreken van die derde dag. Dat is niet geheel zonder betekenis. Maar ik vind het geweldig. En die derde dag, ja, dat is de dag van de bruiloft. Wat je ook had mogen verwachten, want als Israël hersteld wordt, dan is Israël ook de bruid. En dan wordt het nieuwe verbond gesloten, een nieuw huwelijksverbond. Dus het klopt aan alle kanten. En dat is ook een nieuw leven, dat is een geweldig feest natuurlijk ook. De Heer bewaart het beste voor het laatst. Maar ja, dit is geweldig.

De derde dag is de zevende dag. Ik heb trouwens wel begrepen dat in de Joodse traditie een bruiloft bij voorkeur ook op de derde dag wordt gevierd, op Yom Shlishi, dat wil zeggen de dinsdag. En dat heeft dan weer een andere reden, tenminste die heb ik ooit gehoord van een Joodse vriend, een Israëlische vriend, en die zei dat dit komt omdat je in Genesis 1 twee keer leest dat de Heer zegt: "Het is goed." Het was goed of zeer goed. Van alle dagen leest u dat één keer, maar op de derde dag twee keer. En als de Heer dat twee keer zegt, dan moet dat de dag zijn waarop je gaat trouwen. Nou ja, anyway.

Dus ja, dat is dus die zevende dag, die dus volstrekt overeenkomt met de derde dag. Dus als je, om nou weer even de cirkel rond te maken: je hebt nu wel wat uit te leggen, want het is de derde dag en nu ga je uitleggen dat het de zevende dag is, na zes dagen. En het blijkt dus volstrekt identiek te zijn. Die twee lijnen komen elkaar hier juist tegen. En dat is de grote dag die gaat komen. En ja, vol verwachting klopt ons hart. Ik vind dit geweldig wat er allemaal aanstaande is en dat wij nu in 2021 hier op Urk deze studie zo mogen houden en dat we deze dingen mogen overwegen. Wat geweldig dat we bij dit profetisch woord en bij het licht daarvan mogen wandelen en daar acht op mogen geven, want het is zeer, zeer vast. En daar wil ik het graag bij laten voor vandaag.