het bevel van de koning niet gevreesd
11-10-2020 - Geplaatst door Andre Pieteerste GB-samenkomst in Benthuizen op 11 oktober 2020
In Hebreeën 11:23 verwijst de schrijver naar de ouders van Mozes die hun pasgeboren kind drie maanden lang verborgen hielden. Ondanks het bevel van de farao dat alle geboren Hebreeuwse jongentjes voortaan in de Nijl zouden worden geworpen. Amram en Jochebed hebben in geloof niet gehoorzaamd en lieten zich niet leiden door angst. In deze studie willen we hier eens dieper op ingaan. Hoe verhoudt deze geloofsdaad van Mozes’ ouders zich tot de Bijbelse instructie zich te onderschikken aan de overheid? En wat kunnen wij daarvan leren?
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: het Bevel van de Koning Niet Gevreesd
- Handelen Vanuit het Vaste Vertrouwen op Gods Woord
- Drie Maanden Verborgen en Schoon voor God
- Het Bijbelse Verschil Tussen Onderschikking en Gehoorzaamheid
- Romeinen 13: Iedere Autoriteit Is Onder God Gesteld
- De Allerhoogste Stelt Heersers aan en Zet Ze Af
- Danken voor Hooggeplaatsten met het Oog op Gods Universele Plan
- Inschikkelijkheid, Eerbied en de Grens van Gehoorzaamheid
- De Ark van Papyrus: uit het Doodswater Getrokken
Introductie: het Bevel van de Koning Niet Gevreesd ↑ hoofdstukken
Ik wil u vanmorgen heel graag meenemen naar een tekst in de Bijbel, en wel de Hebreeënbrief. Daar is de titel, het thema van vanmorgen, aan ontleend: het bevel van de koning niet gevreesd.
Waar ik op doel, kan eigenlijk nu al niet missen door het plaatje dat ik erbij heb vermeld. Daar hoef je geen groot Bijbelkenner voor te zijn om dat te herkennen, want het is een van de bekendste geschiedenissen in de Bijbel: Mozes die in het biesmandje werd gelegd en vervolgens als vondeling in de Nijl werd geplaatst.
Het is naar aanleiding daarvan dat de schrijver in de Hebreeënbrief – en dat is vanmorgen de centrale tekst, het uitgangspunt, hoewel we ook naar allerlei andere Bijbelgedeelten zullen gaan – dit schrijft. De centrale tekst is Hebreeën 11 vers 23. Laat ik dat eerst even voorlezen: "In geloof" – dat is de meest letterlijke weergave, u zult het straks ook zien – "werd Mozes bij zijn geboorte drie maanden verborgen door zijn ouders, omdat zij zagen dat het kind schoon was en vreesden het bevel van de koning niet."
Ik vind dat een hele mooie tekst. Ik wil dan ook dieper ingaan op hoe dat nu zit met onze relatie met de autoriteiten boven ons en onze houding daarin. Hoe zit dat nou? We weten hoe de ouders van Mozes heetten, namelijk Amram en Jochebed. Zij vreesden desondanks het bevel van de koning niet. Op dat moment waren zij dus burgerlijk ongehoorzaam. Hoe zit dat precies? Op zulke dingen wil ik graag eens wat dieper ingaan terwijl we de tekst gaan analyseren.
Handelen Vanuit het Vaste Vertrouwen op Gods Woord ↑ hoofdstukken
In Hebreeën 11 begint het iedere keer met 'in geloof'. Of, als u een MBG-vertaling heeft – en wellicht ook de Statenvertaling, dat weet ik even niet – daar staat iedere keer 'door het geloof'. Er volgt een hele lange rij van namen die aan vers 23 voorafgaan. De schrijver begint met Abel, ongeacht wie die schrijver is geweest. Ik vermoed dat het Paulus is, maar zijn naam staat er in ieder geval niet bij, en dat heeft ook een reden.
In ieder geval worden de Hebreeën – dat zijn dus Joden in Israël, zo ergens in de jaren zestig van de eerste eeuw, vlak voor de verwoesting van de tempel – aangeschreven met de boodschap dat zij zouden wandelen in geloof. Wat de schrijver dan zegt, is eigenlijk: "Ja, maar dat is op zich niets bijzonders, want dat is nooit anders geweest." Vervolgens geeft hij allerlei voorbeelden van mensen die allemaal hebben geleefd in geloof. Dat wordt in Hebreeën 11 vers 1 min of meer gedefinieerd beschreven als een vast vertrouwen. Ik lees het voor uit de MBG-vertaling: "Het geloof nu is de zekerheid der dingen die men hoopt en het bewijs der dingen die men niet ziet." Het is het aannemen van wat verwacht wordt.
De schrijver steekt vervolgens van wal en geeft allerlei voorbeelden van mensen die dat inderdaad zo hebben beleefd en zijn afgegaan op het Woord van God: een Henoch, een Noach, een Abraham en Sara – zij worden ook beiden genoemd – en een Izaäk, een Jakob en een Jozef. U kunt het nalezen, het zijn wel tweeëntwintig verzen. Na vers 23 volgt er nog een hele rits voorbeelden van mensen die allemaal hebben geleefd in geloof.
Dat geloof betekent aan de ene kant: opzien naar boven, naar dingen die je niet ziet. Maar het betekent ook: vooruitzien naar dingen die nog toekomst zijn en dus nog steeds niet gezien worden. In feite is het altijd de aanname, het uitgaan van dat wat verwacht wordt en van de dingen die men niet ziet. Dat is per definitie de toekomst, maar als God zegt dat het zo zal gaan, dan gaat het zo. Ongeacht het feit dat wij dat niet zien; dat maakt niet uit. Hij die het heden kent en de toekomst overziet, spreekt daarover met absolute zekerheid. De Bijbel zegt het voor, en in geloof hebben al die mensen geleefd.
Dat geldt dus ook voor de ouders van Mozes. In de navolgende verzen wordt Mozes zelf en zijn geloof ten voorbeeld gesteld, maar hier gaat het nog om de ouders van Mozes, want Mozes was zelf immers nog een baby. Er staat: "In geloof werd Mozes bij zijn geboorte drie maanden verborgen door zijn ouders." Dat is trouwens grappig, want er staat letterlijk "door zijn vaders". U ziet het hier in de interlineair staan. Dat is heel eigenaardig.
Het idee is dat Jochebed in deze geschiedenis handelend optreedt. Als je dat terugleest in het boek Exodus – de schrijver van de Hebreeënbrief refereert immers aan de Bijbelse verhalen uit de Hebreeuwse Bijbel – dan vinden we in Exodus 2 dat Jochebed, de moeder van Mozes, handelend optreedt en eigenlijk als vader de beslissingen neemt over het lot van de jongen. Dus hoewel Mozes een biologische vader had, trad Jochebed ook op als vader. Vandaar de formulering "zijn vaders" of "de vaders van hem". Wij zouden dat niet zo zeggen, dus vertalen we het met "zijn ouders", wat het natuurlijk ook is. Maar ik wil er toch even op attent maken dat het zo geformuleerd wordt: Jochebed nam inderdaad ook de functie van vader waar.
Drie Maanden Verborgen en Schoon voor God ↑ hoofdstukken
En dan staat erbij – op bepaalde details mag je natuurlijk niet aan voorbijgaan – dat deze jongen bij zijn geboorte meteen verborgen werd. Waarom? Daar kom ik straks op, maar eerst het feit dat hij drie maanden lang verborgen werd. Die periode moet je maar eens nakijken in een concordantie; dat is buitengewoon boeiend om te zien waar die drie maanden nog vaker genoemd worden. Ik ga ze nu niet allemaal vermelden, dat heb ik bij een andere gelegenheid al eens gedaan, maar het is heel interessant. Je kunt in ieder geval vaststellen dat het getal drie inderdaad het einde markeert van de verborgenheid.
Ik kan daar vele voorbeelden van geven, ook in verband met die periode van drie maanden. Je leest in de geschiedenis dat wanneer de ark van het verbond door David verplaatst gaat worden om een vaste locatie te krijgen, dat nogal wat strubbelingen geeft. De ark komt bijna te vallen en uiteindelijk komt die ark drie maanden te staan in een tussenliggende periode. Hij wordt opgeborgen in het huis van ene Obed-Edom, en dat was een heiden. Die ark zou later een definitieve plaats gaan krijgen in de tempel, en eerst nog in Silo, maar dit was eigenlijk een interval, een tussenliggende periode in het huis van Obed-Edom, een heiden en geen Israëliet. Waar ik op wijs, zonder dat nu verder allemaal toe te lichten, is dat dit spreekt van de huidige tussenliggende tijd waarin het heil naar de natiën gaat. Daar woont God nu, verborgen, en uiteindelijk krijgt Hij daarna alsnog een definitieve plaats.
Je leest ook over Maria dat ze de eerste drie maanden van haar zwangerschap bij Elisabeth verkeert. Dan is zij ook weg van huis en bevindt ze zich bij haar tante. Nou ja, daar wilde ik het eventjes bij laten. Ik zeg het niet eens zozeer om nu toe te lichten waar dat allemaal precies van spreekt, maar één ding moet duidelijk zijn: het heeft iets met verborgenheid te maken en met het einde van die verborgenheid. Je vindt het op nog meer plaatsen en ik zeg dit eigenlijk om aan te geven: let op zulke details. Dat staat er natuurlijk niet zomaar; daarvoor zijn het de Schriften, de woorden Gods.
Dan nog iets, want Mozes werd dus in geloof verborgen. Dat is belangrijk. Het optreden van de ouders van Mozes was niet zomaar vroom of godsdienstig ingegeven; nee, het was in geloof. Dat is een heel groot verschil. Geloof wil zeggen dat je steunt op dat wat God zegt, wat Hij gesproken heeft of wat Hij je heeft laten zien en geopenbaard. In geloof hebben zij opgetreden en in geloof hebben ze Mozes verborgen. In feite had hij in de Nijl geworpen moeten worden. Dat hebben ze niet gedaan, maar ze hebben hem verborgen. Je zou zeggen: "Nou ja, dat is nogal logisch, dat doe je toch niet, je gaat je kind niet zomaar in de Nijl werpen." Trouwens, ze hebben hem uiteindelijk wel in de Nijl gelegd, maar er wordt hier nog iets bijzonders bijgezet.
Kijk het maar na in Exodus 1 of 2: nergens staat dat de Israëlieten dit niet mochten doen. Want u weet het – ik kom er straks nog even op terug – de farao, de koning van Egypte, had bevel gegeven dat alle jongetjes die geboren zouden worden in de Nijl geworpen moesten worden. Er wordt geen instructie gegeven dat de Israëlieten daar geen gevolg aan moeten geven. Het lijkt mij eigenlijk ook overbodig; zoiets doe je niet. Maar nu komt er nog iets, en dat is dat er van deze Mozes wordt gezegd dat de ouders zagen dat het kind schoon was. Nu zou je zeggen: "Ja, dat ziet elke ouder in zijn eigen kind. Het kind is altijd schoon, altijd de mooiste baby."
Ik zie Dirk nu heel ernstig kijken. Even voor de goede orde: Dirk is mijn broer. Hij is anderhalf jaar ouder dan ik; dat is ongeveer de verhouding tussen Aäron en Mozes. O, nu moet ik uitkijken, nu heb ik zelf de aanzet gegeven. Dit was niet gepland, maar nu moet ik de anekdote verder vertellen ook. Dirk was bij zijn geboorte een heel knap kindje. Wij zijn beiden, zoals de andere kinderen ook, geboren in het ziekenhuis. In 1959 werd Dirk geboren: een zwarte krullenbol, een slank, mooi kopje; het was prachtig. Toen werd ik anderhalf jaar later geboren, in maart 1961. Mijn moeder had bepaalde ideeën, want ze was weggemaakt bij de bevalling – het was allemaal wat moeizaam – en pas later kreeg ze te horen dat ze een zoon had gekregen. Dat was ik dus. Ze had daar een bepaalde voorstelling van en pas veel later kreeg ze mij te zien. Ze dacht: "Het zal wel net zoiets zijn als Dirk, een hele mooie baby." Toen ze mij zag, was de eerste reactie van mijn moeder: "Is dit mijn baby?" Vervolgens is mij jarenlang gezegd: "Jij bent waarschijnlijk geruild in het ziekenhuis."
Ja, toen kwam er nog een ergere versie waar ik een jeugdtrauma aan heb overgehouden. Toen kreeg ik zelfs de vraag voorgelegd: "Stel je voor dat je echte ouders nu binnenkomen, wat zou je dan doen? Zou je voor ons kiezen of voor hen?" Nu zit ik mijn ouders wel aan de schandpaal te nagelen, maar u ziet het, ik zeg het met humor. Het is allemaal goed gekomen, daarom zeg ik het eigenlijk ook. Maar in ieder geval: ik zag er bij mijn geboorte niet uit. Daar kwam het op neer. Maar u ziet, het is inderdaad goed gekomen. Hoe was het ook alweer... mooi in de... nou ja.
Laten we ook nog even iets zinnigs zeggen. Ze zagen dat het kind schoon was. Letterlijk staat er iets heel vreemds. U ziet hier 'aantrekkelijk' staan, maar in het Grieks staat er zoiets als 'urbaan' of 'stedelijk', in tegenstelling tot 'dorps'. Het idee is dat het verschil tussen een stad en een dorp is dat een stad een versterkte woonplaats is. Daarom heeft het idiomatisch, zoals dat gaat in de spreektaal, de betekenis gekregen van 'versterkt' en daarmee ook weer van 'aantrekkelijk'. Zo krijgt dat via een omweg zijn plek. Wij kennen dat fenomeen ook, hoe woorden een bepaalde idiomatische betekenis krijgen.
Ik geef hier het voorbeeld van 'werelds'. Vanuit mijn reformatorische achtergrond heeft het begrip 'werelds' altijd een hele negatieve klank gehad. Maar tegenwoordig, zeker bij de jongere generatie, wordt er gezegd: "Dat was werelds, man!" Dan krijgt het de betekenis van "heel mooi". Woorden verspringen van betekenis, maar de aanleiding kan heel logisch zijn en dat geldt in dit geval ook. Ze zagen dat het kind mooi was, heel mooi, maar dat betekent dus 'versterkt aantrekkelijk'. Ik heb helemaal geen kritiek op de vertaling, maar ik wil alleen maar zeggen dat het van origine dus 'stedelijk' betekent. Heel eigenaardig.
Er zit nog iets aan vast, en dat is dat Stephanus in Handelingen 7 vers 20 een rede houdt voor het Sanhedrin, vlak voordat hij trouwens geëxecuteerd wordt. Hij verhaalt daar de historie van Israël en komt dan ook op de geschiedenis van Mozes die te vondeling wordt gelegd. Stephanus zegt dat de ouders van Mozes zagen – hij heette trouwens nog geen Mozes, dat werd pas zijn latere naam – dat hij schoon was, en er staat iets bij: "schoon voor God". God had iets bijzonders met deze jongen voor. Hoe zij dat hebben gezien en geweten, vermeldt de Bijbel niet. Ik ga ervan uit dat
Als het zo vermeld wordt dat Jochebed en Amram hebben gehandeld in geloof, dan is hen kennelijk iets in die geest geopenbaard. Vager kan ik het niet zeggen – ja, ik moet het zo vaag uitdrukken – maar in die sfeer ligt het. Ze hebben in geloof opgetreden en zij hebben op een of andere wijze geweten: deze jongen is heel bijzonder.
Het zou nog tachtig jaar duren voordat hij daadwerkelijk Israël zou gaan uitleiden, maar eigenlijk zijn de gebeurtenissen rondom zijn geboorte al heel bijzonder. Hij was schoon; niet alleen maar aantrekkelijk en sterk. Dus hij heeft er bijzonder uitgezien, maar hij was vooral schoon voor God. God had een bijzonder plan en Jochebed en Amram hebben dat op een of andere wijze geweten. Ze zagen dat het kind schoon was.
Het Bijbelse Verschil Tussen Onderschikking en Gehoorzaamheid ↑ hoofdstukken
En nu komen we bij het centrale thema voor vanmorgen: zij vreesden het bevel van de koning niet. Dat wordt al eerder vermeld; het staat in Exodus 2, of in ieder geval, het wordt daar aangehaald vanuit de geschiedenis die we kennen. Je leest daar over de vroedvrouwen Sifra en Pua. Dat waren Hebreeuwse dames, vroedvrouwen, en zij hadden het bevel gekregen dat wanneer zij hielpen bij de bevallingen, zij de Hebreeuwse jongetjes moesten aangeven en doden. Maar daar hadden ze lak aan, dat deden ze niet.
In Exodus 1 staat daarover: "De vroedvrouwen echter vreesden de God" – mooi hè, ha-Elohim, de God – "en dus deden ze niet wat de koning van Egypte haar gezegd had, maar lieten die jongens in leven." En dan hebben ze nog een excuus. Of dat nu waar is geweest of dat het een noodleugen is geweest, dat hangt erom. Want wanneer zij daarop aangesproken worden, zeggen ze: "Ja, maar die Hebreeuwse vrouwen zijn zo verschrikkelijk sterk als beesten; ze hebben al geworpen voordat de vroedvrouw gearriveerd is." Of dat klopt, dat weet ik niet, dat betwijfel ik, maar in ieder geval: zij vreesden de koning van Egypte en zijn bevel, zijn decreet, niet. Waarom niet? Omdat zij God vreesden.
Dat brengt ons op een heel belangrijk punt. Ik ben daar de laatste maanden nog wel eens een keer op geattendeerd en ik heb er trouwens ook ooit een blogje aan gewijd op mijn website. Ik denk dat het heel goed is om dat verschil onder ogen te zien. De Schrift leert inderdaad onderschikking of, zo u wilt, onderdanigheid aan de overheden. Dat is waar, dat staat op meerdere plaatsen, op heel wat plaatsen zelfs. Maar nergens – en wees u bewust van dat onderscheid – nergens lees je in de Bijbel dat een mens de overheden per definitie zou gehoorzamen. En die twee zijn heel verschillend.
Dat vloeit in feite al voort uit dit gegeven. Want kijk, als je per definitie zou moeten gehoorzamen aan wat de overheden zeggen, dan was de daad van die vroedvrouwen dus fout geweest. Want dan hadden ze gehoor moeten geven aan wat de farao zei. Maar ze vreesden God en daarom deden ze het juist niet. En exact hetzelfde is het geval met Jochebed en Amram. Zij vreesden God en juist daarom hebben ze Mozes niet in de Nijl geworpen. Zij vreesden het bevel van de koning niet. Die koning kan nog zoveel zeggen, hij kan allerlei maatregelen nemen of bevelen en decreten uitvaardigen, maar als dat in strijd is met wat onze God zegt, dan hebben we daar helemaal niets mee te maken. Dit verschil tussen onderschikking en gehoorzaamheid is cruciaal.
Romeinen 13: Iedere Autoriteit Is Onder God Gesteld ↑ hoofdstukken
Laten we eerst naar Romeinen 13 gaan. Dat is misschien wel hét hoofdstuk bij uitstek waarin gesproken wordt over de overheden die boven ons gesteld zijn en onze houding daarin. Ik vind het altijd heel bijzonder dat Paulus dit schreef in de jaren vijftig van de eerste eeuw. Dat was in de tijd dat de beruchte keizer Nero regeerde in Rome. Het is bijna spreekwoordelijk: deze man heeft tijdens zijn regeerperiode ongeveer het ergste gedaan wat je maar kunt bedenken. In die periode dat Nero in Rome de caesar was, schreef Paulus aan de gelovigen in die stad. Men heeft wel tegengeworpen dat dit was voordat Nero zich echt ging ontpoppen, en dat mag dan waar zijn, maar Nero was hoe dan ook een vreselijke schurk.
Maar, zegt Paulus dan: "Laat elke ziel..." Dit is een universeel principe. Het is niet specifiek voor een bepaalde groep mensen of alleen voor gelovigen bedoeld. "Elke ziel moet zich onderschikken aan de superieure autoriteiten." Of, zoals de NBG-vertaling zegt: "aan de overheden die boven hem staan." Laat hij zich daaraan onderwerpen, wat in de praktijk op hetzelfde neerkomt.
Het subtiele verschil tussen een overheid en een autoriteit is dat een autoriteit volmacht heeft. Een autoriteit is een instantie die van bovenaf macht krijgt om iets te doen. De top is eigenlijk de overheid en degenen daaronder zijn degenen die volmacht genieten. Dat is het subtiele verschil tussen een overheid en een autoriteit. Letterlijk wordt hier gesproken over autoriteiten, maar ze zijn superieur; dat wil zeggen dat ze boven je staan. Het zijn je meerdere.
Onderschikking is een houding. Er is een wezenlijk verschil tussen onderschikking en gehoorzaamheid. Onderschikking is een houding waarbij je de ander — in dit geval die autoriteiten — als je meerdere erkent. Je erkent dat hij of zij als instantie boven je staat, dat erken je en je onderschikt je daaraan. Dat is een houding. Gehoorzaamheid is niet zozeer een houding, maar een actie. Het is iets wat je doet of juist niet doet. Als iets verboden wordt en je gehoorzaamt, dan doe je dat dus; dat is een actie. Het ene heeft te maken met de houding die je aanneemt, het andere met een specifiek commando dat je opvolgt.
Dit verschil is elementair, want die superieure autoriteiten erken je en je onderschikt je aan hen. Zelfs als zij iets vragen wat jij niet kunt doen, dan nog erken je hen als je meerdere. Paulus predikt dus geen revolutie; integendeel, hij predikt altijd onderschikking. Hij voegt daar trouwens nog dit aan toe: "Want er is geen autoriteit dan onder God." Dat staat er trouwens niet letterlijk zoals de NBG-vertaling zegt ("door God"), maar "onder God". En de autoriteiten die er zijn, zijn verordend onder God.
Met andere woorden: ook die autoriteiten hebben hun macht slechts gekregen met recht van God Zelf. Vandaar ook het woord 'volmacht': ze krijgen het ook maar. Zij zijn dus niet degenen die het uiteindelijk voor het zeggen hebben. Nee, de macht die zij uitoefenen, krijgen ze van God Zelf. Ze staan onder God, en God is Degene die hen verordent, stelt of neerzet. Er staat letterlijk "gezet zijnde". Dit is wat je op vele plaatsen in de Schrift aantreft: God zet autoriteiten in en verleent hun volmacht. Net zo goed als Hij die volmacht ook weer kan — en daadwerkelijk zal — intrekken.
De Allerhoogste Stelt Heersers aan en Zet Ze Af ↑ hoofdstukken
Ik neem u mee naar een tweede plaats: Daniël 4. Daar vinden we een prachtig voorbeeld van Daniël, die daar overigens ook een superieur was, een onderminister in het rijk van Nebuchadnezzar. U weet hoe dat gegaan is met Nebuchadnezzar. Daniël had trouwens ook veel ervaring met burgerlijke ongehoorzaamheid. Dat begon al bij koning Belsazar en later in Daniël 6. Via een complot werd het toen zo geregeld dat Daniël niet meer mocht bidden tot de God die Zijn huis heeft in Jeruzalem. Hij bad met zijn gezicht richting Jeruzalem, en hoewel hij dat verbod hoorde, kon hij het natuurlijk niet verzuimen. Hij heeft immers maar één God.
De vrienden van Daniël hadden daar ook ervaring mee tijdens het regime van Nebuchadnezzar. Toen die een enorm beeld in Babel liet neerzetten en iedereen moest buigen, bleven die drie vrienden gewoon staan. Ook zij vreesden het bevel van de koning niet en waren ongehoorzaam. Als ik het zo zeg, denk je misschien dat ze rebelleerden, maar dat deden ze niet. Ze vreesden juist God. Het is in feite geen daad van rebellie, maar juist een daad van onderschikking aan God, want Hij is degene die de overheid bepaalt. Daarom doe ik bepaalde dingen niet die lagere overheden vragen. Per definitie zijn alle overheden op aarde lagere overheden die volmacht hebben gekregen.
Op een gegeven moment zegt Daniël tegen koning Nebuchadnezzar dat dit alles gebeurt "opdat de levenden mogen weten dat de Allerhoogste macht heeft over het koningschap der mensen". Dat is een mooie term in dit verband: hoeveel 'hogeren' er ook mogen zijn, er is maar één Allerhoogste. Het is de overtreffende trap in het enkelvoud. De levenden moeten weten dat de Allerhoogste macht heeft over het koningschap der mensen, wie er ook maar regeert, en dat Hij dat geeft aan wie Hij wil. Er staat zelfs prachtig bij: "ja, zelfs de laagste onder de mensen daarin aanstelt". Wij denken vaak dat het altijd de besten zijn, de meest superieuren, die door God op een bepaalde plaats worden gezet, maar kijk eens om je heen; zo werkt dat niet. Zelfs de laagste onder hen, de meest inferieure die eigenlijk niets voorstelt, geeft Hij daarin een plaats.
Nebuchadnezzar heeft die les ook moeten leren in de geschiedenis van Daniël 4. We lezen dat hij gedurende zeven tijden letterlijk als een beest werd en zelfs gras ging eten als de runderen. Hij raakte zijn verstand kwijt en werd pas na die zeven tijden weer hersteld. Dat is een heel bijzonder voorbeeld van hoe God de laagste onder hen – zelfs een 'beest' tussen aanhalingstekens – gewoon weer op zijn plek zet. Nebuchadnezzar dacht heel wat van zichzelf, maar God liet hem een toontje lager zingen. Wij denken vaak dat er van alles nodig is om een mens een toontje lager te laten zingen, maar voor God is dit al genoeg. Een mens is dan helemaal nergens meer. Je hoeft maar één adertje te laten springen en je bent je verstand kwijt. Dan kun je wel een grote mond hebben – "je bek houden" is geen taal voor een premier hoor, maar begrijp hoe het werkt: God is degene die mensen aanstelt.
Ik heb er nog eentje die ik niet onvermeld wil laten. Het is prachtig hoe God in Jesaja 40 als God wordt neergezet en beschreven. Voor Hem zijn de natiën als een druppel aan een emmer en een stofje op de weegschaal. Al die miljarden mensen stellen eigenlijk helemaal niets voor. Wij denken vaak: oh man, wat groot en indrukwekkend, maar de Heer zegt: "En weg". Dat zijn de verhoudingen wanneer we het over de Allerhoogste hebben. Jesaja 40 vers 23 zegt over Hem: "Hij, die hoogwaardigheidsbekleders overgeeft tot ze niet meer zijn en de regeerders van de aarde maakt als chaos". In de NBG-vertaling staat geloof ik: "tot ijdelheid vernederd". Er staat bij: "Nauwelijks zijn zij geplant, nauwelijks zijn zij gezaaid, nauwelijks schiet hun stek wortel in de aarde of Hij blaast te midden van hen en ze verdorren, en een hevige storm neemt ze op als stro". Dit zijn agrarische termen voor hoogwaardigheidsbekleders. Ze hebben een positie, maar God zegt dat elke ziel zich moet onderschikken aan degenen die boven hen gesteld zijn.
Daar hebben we veel moeite mee, omdat we al sinds een paar eeuwen een democratische mindset hebben. Wij denken dat het volk de overheden uitkiest, maar de Bijbelse gedachte is dat gezag altijd van boven komt en niet van beneden. Niet het volk, maar God Zelf doet dat. Sommige mensen vinden dat eng of denken dat het hun voorrecht is om dat te mogen doen, maar weet u wat ik een voorrecht vind? Dat het allemaal van boven geregeld wordt. Dat is dus niet mijn 'pakje aan'; ik heb dat allemaal overgegeven. God stelt de mensen aan.
Dat brengt me bij de vierde schriftplaats: Handelingen 5. Dit is de geschiedenis waarin Petrus en Johannes worden opgepakt terwijl zij op het tempelplein predikten. Ze hadden een groot gehoor en dat was een doorn in het oog van het Sanhedrin, de religieuze regering in Jeruzalem. Hen wordt verboden nog op te treden in de naam van Jezus en te spreken over Hem en Zijn opstanding. Petrus zegt dan als woordvoerder: "Men moet God meer gehoor geven dan mensen". Dat doen we dus niet, dat kunnen we trouwens niet eens. Hij motiveert dat nog nader in het hele verband, maar de verhoudingen zijn heel duidelijk. Hier zie je opnieuw een voorbeeld dat onderdanigheid wat anders is dan gehoorzaamheid. Onderschikking wil zeggen dat degenen die boven je gesteld zijn, boven je gesteld blijven. Je bent niet revolutionair bezig door hen van hun troon te stoten; dat is revolutie en dan onderschik je je niet aan hen. Nee, je erkent ze wel, alleen aan een specifiek ding kun je geen gehoor geven omdat ze zich bewegen op een terrein dat hen helemaal niet aangaat. Als ze tegen je zeggen dat je de Bijbel niet meer mag lezen of niet meer over Hem mag spreken, dan doe je als gelovige dit: je doet het juist wel. Waarom? Omdat we God vrezen. We hebben Zijn Woord en daar spreken wij over, daar hebben zij niets over te zeggen. Je doet datgene wat je geacht wordt te doen, gewoon omdat je God kent en herkent. Die overheden staan onder God, jazeker, en omdat ze onder God staan, heb je in de allereerste plaats met Hém te rekenen. Dan heb ik er nog een, dat is nummer vijf.
Danken voor Hooggeplaatsten met het Oog op Gods Universele Plan ↑ hoofdstukken
En dat is nog zo’n Schriftplaats die ik graag in dit verband wil noemen. Een prachtige passage trouwens. In 1 Timotheüs 2 vers 1 vangt Paulus aan met te zeggen: "Ik roep dan allereerst op smeekbeden, gebeden, voorbeden en ook dankzeggingen te doen ten behoeve van alle mensen." Dat gaat Paulus in vers 4 ook motiveren. Waarom zegt hij dat? Want God wil dat alle mensen gered worden. Daarom. En daarom bidden we voor hen, maar we danken ook voor hen, want God wil dat al die mensen, al die miljarden mensen gered worden.
Nu weet ik wel dat het heel evangelisch is om te zeggen: "Ja, dat kan God wel willen, maar als een mens dat niet wil, dan gebeurt het natuurlijk niet." Nou, dan heb je dus nog geen idee van wie God is. Want God wil niet alleen maar dat alle mensen gered worden, maar als je even doorleest en in 1 Timotheüs 4 uitkomt, dan zegt Paulus ook gewoon ronduit: "Hiertoe arbeiden wij en worden wij gesmaad, omdat wij onze hoop hebben gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen, speciaal van gelovigen." Die hebben een bijzondere positie, dat zijn eerstelingen, maar Hij is een Redder van alle mensen. En dat vertellen we tegen iedereen.
Als mensen dan zeggen: "Dat mag je helemaal niet vertellen, anders wordt je kop eraf gehakt" — ik kan het netter zeggen, maar nou moet ik zeggen: dat is ook een beetje bravoure. Want als dat echt zo is, als mensen zeggen dat je hoofd eraf wordt gehakt, vrees je dan nog steeds niet het bevel van de koning? Dan wordt het toch wel link, hoor! Kijk, we leven natuurlijk nog, laten we wel wezen, in een tijd waarin we zitten te klagen over bizarre maatregelen die genomen worden. We hebben daar zo onze gedachten over en ik wil daar nu eigenlijk minimale dingen over zeggen, want dat was mijn insteek niet zozeer. Het was wel een aanleiding, maar niet wat ik naar voren wil brengen. Het gaat niet om opinies, maar we leven natuurlijk nog wel in een enorme vrijheid. We moeten het ook weer niet overdrijven, dat het allemaal nu zo moeilijk is. Dat valt best mee hoor.
Zelfs als je van de weg verplicht wordt om zo’n 'melkkorf' op te doen, dan zeg ik: "Nou ja, dan doen we dat." En als je zegt: "Dat doe ik niet, want ik sta op mijn vrijheid," en je bent vervolgens verplicht de hele dag thuis te zitten, dan vraag ik me af: is dat nou de vrijheid die je voor ogen staat? We moeten de dingen die nu gaande zijn, hoe bizar ik het ook blijf vinden, niet overdrijven. Het gaat om die dankzeggingen te doen voor alle mensen. God denkt wijds, groots, universeel. Hij heeft de hele mensheid op het oog en Hij brengt heel de mensheid daar waar Hij hen hebben wil, op Zijn tijd en op Zijn wijze. En daarom kunnen we ook danken voor alle mensen. Alle mensen! Er is geen verschil, zelfs voor degene aan wie je het naar de mens gesproken helemaal niet gunt. Nee, God gunt het wel.
In 1 Timotheüs 2 vers 5 staat — ik heb het nu niet op het scherm of in de PowerPoint verwerkt, maar er staat: "Want God wil dat alle mensen gered worden en komen tot besef van de waarheid, want er is één God." Vergeet dat niet: er is maar één God. Er is er maar één die de dingen bepaalt en als Hij iets wil, dan gebeurt dat. Stel je voor dat uiteindelijk de mens het voor het zeggen zou hebben, dan zouden er op dit moment zo'n 7,8 miljard goden zijn. Nee, zegt Paulus, er is één God. Er is er maar één die dat allemaal in handen heeft en beslist en regisseert.
Maar het gaat verder. Want Paulus zegt dan: "Ik roep dan allereerst op voor alle mensen dankzeggingen en voorbeden te doen," en dan zegt hij erbij: "ten behoeve van koningen en allen die in superioriteit zijn." Wat vreemd misschien om dat zo weer te geven, maar de NBG-vertaling zegt: "hooggeplaatsten." Dus voor alle koningen en ongeacht hoe ze ook maar heten mogen; allen die superieur zijn, die boven je staan, de boven ons gestelden. Wie dat dan ook is, dat is niet onze zaak. Wij kiezen ze er niet uit. Ze staan onder God en als Hij wil dat het nu mooi geweest is, dan blaast Hij en dan zijn we daar ook weer vanaf. En als Hij wil dat het zo ver nog niet is, dan blijven ze.
De motivatie die erbij staat is mooi: "Opdat wij stil en rustig ons leven zouden doorbrengen." Dat is heel dikwijls verkeerd gelezen, namelijk: wij bidden voor de overheden en de hooggeplaatsten opdat zij ons met rust laten. Dus als we daar niet vervolgd worden en in vrijheid kunnen leven — en dat kunnen we relatief gezien nog behoorlijk, ik weet niet hoe ik het moet zeggen want Ton denkt daar misschien wat anders over — maar nee, het is niet dat zij ons met rust laten; wííj laten hén met rust. Wij hoeven onze stem niet te verheffen, wij hoeven niet naar het Malieveld, wij hoeven geen petities te ondertekenen. We leven gewoon stil en rustig.
Het woord 'stil' betekent hier inderdaad: je houdt je mond. Ik kan dat nu niet uitgebreid bewijzen, maar kijk maar eens na welk woord er hier gebruikt wordt en waar het nog meer gebruikt wordt; dat betekent inderdaad: je houdt je mond, je houdt je stil. Het is dus niet dat wij met rust gelaten worden, ik kan het niet genoeg benadrukken, wij houden ons stil en rustig in de politieke zin van het woord. Wij bemoeien ons niet met die dingen die boven ons gaan. Dat doen zij. En als je zelf in die positie geplaatst bent, nou oké, dat kan ook, maar wij als gelovigen in het algemeen stellen ons gewoon zo op.
Wij bidden en we danken voor de koningen en de hooggeplaatsten en dat betekent: hou gewoon onze mond, opdat wij stil en rustig ons leven zouden doorbrengen. Dat is echte rust en vrede, we kunnen dat gewoon allemaal overgeven aan de God die overheden plaatst. We danken daarvoor en Hij heeft de dingen in handen. Dat is ons pakkie-an niet. Kijk, dat vind ik nou ook weer zo'n goed bericht: er wordt een last van onze schouders afgenomen. De hele politieke constellatie en hoe het allemaal gaat, dat is niet ons pakkie-an. Wij leiden een stil en rustig leven.
Inschikkelijkheid, Eerbied en de Grens van Gehoorzaamheid ↑ hoofdstukken
Ja, en dat is inderdaad ook maximaal inschikkelijk. Paulus zegt in Filippenzen 4 vers 5 – helaas staat er in de NBG-vertaling 'uw vriendelijkheid zij alle mensen bekend' – maar het woord 'vriendelijkheid' is een ander woord. Er staat letterlijk: 'uw inschikkelijkheid zij alle mensen bekend'. Inschikkelijk wil zeggen dat je je schikt. Ja, niet dat je de schik erin hebt... dat kan ook nog, dat vind ik ook wel een mooie, hè? Dat je er schik in hebt. Maar inschikkelijk wil zeggen: je schikt je in de dingen.
Dat betekent ook iets specifieks. Kijk, het is net zoiets als wanneer je een hele rij zitplaatsen hebt waar iedereen comfortabel zit, en dan komen er ineens twee mensen bij. Dan is de vraag: zullen we ons even inschikken? Dan heb je ineens minder ruimte. Inschikkelijkheid wil dus ook altijd zeggen dat je minder ruimte hebt, minder vrijheid. Uw inschikkelijkheid zij alle mensen bekend. Oké, als er dan dingen gezegd worden: prima.
Heeft dat dan geen grens? Jazeker, dat heeft wel een grens. Paulus zegt het hier zelf: dat wij ons leven zouden doorbrengen stil en rustig, in alle eerbied en eerbaarheid. Dat is een criterium. Eerbied. 'Godsvrucht' staat er in de NBG-vertaling, maar dat betekent eigenlijk letterlijk zoiets dat je eerbied hebt, vrezen hebt voor dé God. Dat is godsvrucht. Godsvrucht heeft niks te maken met vrucht, met een appel of een sinaasappel ofzo. Nee, het komt van het Duits: 'Furcht' betekent vrezen. Gods vrezen, dat is wat wij hebben. Wij vrezen in de zin van: wij hebben ontzag voor dé God. En eerbaarheid is waardigheid. Zo leven wij.
Wij leven ons leven stil en rustig, zonder kabaal te maken naar de politiek. Wat zij allemaal moeten doen, dat is onze zaak niet. In alle eerbied en eerbaarheid, zo leven wij ons leven. En inderdaad, als er dan dingen gevraagd worden die wij niet kunnen doen of waardoor ons leven in eerbied en eerbaarheid in het gedrang komt, ja, dan hebben we daar geen boodschap aan. Echt niet! Dus als er gevraagd wordt dat wij onze ouders niet meer mogen bezoeken bijvoorbeeld, of dat je je asociaal moet gaan opstellen en dat dat normaal zou zijn... ja, daar hebben we niks mee te maken. Eerbied en eerbaarheid, zo leven we: stil en rustig, geen revolutie, maar wij trekken gewoon zo onze eigen weg. En ja, dat zijn de lijnen die je dan tegenkomt als je de Bijbel zo doorbladert.
De Ark van Papyrus: uit het Doodswater Getrokken ↑ hoofdstukken
En ja, ik wil ten slotte nog iets delen; ik kan het niet nalaten. Het is eigenlijk een beetje een zijspoor, maar beschouw het als een soort dessert. Een dessert... ja, een dessert of wat is het? Een toetje. Deserteren is weer wat anders natuurlijk, nee, een toetje. Want kijk, dat vind ik dan zo mooi in die geschiedenis van Amram en Jochebed en wat Jochebed dan doet. Ik vind het ook echt stoer hoor, ik bedoel: dapper. De koning had bevolen dat al die jongens vermoord moesten worden, want daar komt het op neer. Maar zij dachten: "Dat doen we helemaal niet. God heeft een bijzonder plan met dit ventje." En wat doen ze dan? Nou, op een gegeven moment hadden ze hem drie maanden lang verborgen, maar dat ventje bleef natuurlijk niet altijd stil en rustig. Ik neem aan dat dit de reden was dat ze hem niet langer verborgen kon houden. Want ja, houd het maar eens geheim met zo’n kleine baby, zodat hij inderdaad verborgen bleef.
Zij kon hem dus niet langer verborgen houden; dat staat in Exodus 2. En daar staat dat zij voor hem een ark van papyrus nam. Een "biezen mandje", staat er in onze vertaling, maar er staat eigenlijk een ark. En waarom vind ik dat zo belangrijk? Dit woord voor kistje of mandje – in de NBG-vertaling staat "kistje", misschien staat er in de Statenvertaling "mandje", dat weet ik niet meer – is namelijk hetzelfde woord als voor de kist die Noach moest bouwen. Dit woord is het Hebreeuwse "Theba". Dat woord komt achtentwintig keer voor in het Oude Testament, in de Hebreeuwse Bijbel. Twee keer in Exodus 2, in verband met de geschiedenis van Mozes waar dat mandje gefabriceerd wordt, en alle andere zesentwintig keren in Genesis 6, 7 en 8, namelijk in de geschiedenis van de zondvloed, waar Noach en de zijnen in de ark bewaard werden. In die kist. Het was eigenlijk een kist; je zou kunnen zeggen een doodskist. Dat is trouwens helemaal een mooie gedachte, voor zover een doodskist mooi kan wezen. Het was inderdaad een kist waar een dode in gelegd wordt, maar dat is geen probleem als je de levende God kent.
Wat Jochebed doet is prachtig. Ze maakt een kist, net zoals Noach dat ooit moest doen, om beveiligd te worden daar in de wateren. Laten we even doorlezen over het materiaal. Er staat dat het van biezen is gemaakt, maar het woord dat hier gebruikt wordt, is gewoon papyrus. En waar is papyrus de basis van? Nou, daar hoef je geen groot kenner van de taal voor te zijn, want dat is gewoon waar papier van gemaakt wordt. Daarom heet papier ook papier, omdat het van papyrus is gemaakt. Dat is wat het is. Maar wat is papier? Waar dient dat voor? Dat is een drager van het woord. Dat is wat papier is. En daarin wordt Mozes bewaard: in de drager van het woord. Eigenlijk refereert dat papyrus aan de Schrift. Daar wordt het woord zwart op wit neergezet en dat is de beveiliging voor Mozes. Hij wordt geplaatst in een kist, als ware het een doodskist, maar wel van papyrus – een verwijzing naar het woord dat zwart op wit is vastgelegd. Trouwens, Mozes was ook de eerste die de boeken van de Bijbel heeft samengesteld: de boeken van Mozes.
Van Jochebed lees je dan nog dat zij het besmeerde met asfalt en pek, dat wil zeggen om het waterdicht te maken natuurlijk. Ze plaatste de jongen daarin en zette de ark in het riet aan de oever van de Nijl. Dan moet je ook wel lef hebben om dat te doen, maar het was in geloof dat ze dat deed. Ze vertrouwde hem eigenlijk gewoon toe aan de doodswateren. Want ja, ik zeg doodswateren, want de Nijl was de rivier waarin al die jongetjes geworpen werden. Die Nijl was eigenlijk één groot kerkhof aan het worden. En aan dat water, aan die doodswateren... net als in de dagen van Noach de wateren ook doodswateren waren, daarin liet zij die kist dobberen. Jochebed heeft in geloof Mozes in die ark gelegd en hem toevertrouwd aan de doodswateren.
Maar – en daarom heet Mozes ook Mozes – hij is daar ook weer uitgetrokken. Ik spreek nu over Mozes, maar dat was de naam die hij pas later krijgt, namelijk als hij uit het water is getrokken. Dat staat ook in Exodus 2: als de Egyptische prinses dat ventje vindt, wordt hij Mozes genoemd. Want hij is "uit het water getogen", uit het water getrokken. Eigenlijk is dat niets anders dan een beeld van opstanding. Want hij lag daar in de dood, in een kist, maar hij wordt daar uit de dood getrokken en beveiligd voor de dood. Kijk, dat is de levende God. De levende God is de God die triomfeert over de dood en die allen levend maakt. En hier is Mozes een geweldig type van de Heer Jezus Christus, degene die Zijn volk zou verlossen. Hoezeer kan het voor de hand liggen? Degene die Zijn volk zou uitleiden en zou verlossen, deze Mozes werd uit het water getrokken. Dat is een beeld van dood en opstanding.
Ik denk trouwens dat er in de Bijbel zoveel dingen uit het water getrokken worden, of dat je uit het water weer opkomt. In feite is dat ook de symboliek van de doop. Denk aan de Jordaan, dat je de Jordaan ingaat en er ook weer uitkomt: dood en opstanding. Of een bijl die in de Jordaan valt en die er weer uit wordt gehaald – nou ja, gehaald, die bijl kwam bovendrijven. Alles komt weer naar boven drijven. Alles komt naar boven. We kennen namelijk de levende God die de doden levend maakt, en Mozes is daar een geweldig embleem van. Nou, dat zijn zo van die overwegingen die ik graag vanmorgen met u wilde delen. Geen vrees voor het bevel van de koning; dat is totaal niet nodig, want we vrezen God. We onderschikken ons aan de autoriteiten en de superieuren, en we hebben daar verder helemaal niets mee te maken. Dat is hun pakje aan en zij hebben een verantwoordelijkheid niet naar ons, maar naar God toe. En daar wilde ik het vanmorgen graag bij laten.
UltimateGoodNews