▶ 00:00 Het Omslagpunt in Romeinen 3: Gerechtigheid Buiten de Wet Om ↑ hoofdstukken

En dan kunnen wij met deel 2 gaan beginnen van deze studiedag, want er is nogal een en ander te bespreken wat nog absoluut de aandacht vraagt. We gaan nu beginnen bij het centrale gedeelte in de Romeinenbrief: Romeinen 3 vanaf vers 21.

Romeinen 3 vers 21 is het omslagpunt in de bespreking die Paulus tot dusver gehouden heeft in die brief. Dan begint Paulus meteen te spreken over dat waar hij in het eerste hoofdstuk al over schreef – we hebben daar vanmorgen al eerder over gesproken – toen Paulus had geschreven dat het evangelie hem niet beschaamt, want het is een kracht Gods tot redding. Daarin staat dat er gerechtigheid, dat wil zeggen in dat evangelie, Gerechtigheid Gods openbaar wordt. Die term Gerechtigheid Gods was al iets eerder in Romeinen 3 genoemd, maar pas vanaf vers 21 van hoofdstuk 3 wordt het echt uitgelegd. Dat moeten we dan ook eens wat scherper stellen en wat nader bezien. Het is trouwens een schitterend gedeelte, maar dat zullen we vanzelf ontdekken.

Dan krijg je de triomfantelijke start van een heel nieuw gedeelte. "Thans," schrijft Paulus, "is echter buiten de wet om Gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen." Gerechtigheid Gods, wat was dat ook alweer? Laten we eventjes in herinnering roepen wat we tot dusver hebben gezien. Wat rekent God nu eigenlijk tot gerechtigheid? Geloof! Hij rekent geloof tot gerechtigheid. Maar de Gerechtigheid Gods, is dat dan het geloof van God? Gelooft God? Jazeker, dat hebben we ook al gezien. Want over het geloof van God was al eerder in ditzelfde hoofdstuk sprake: over Gods geloof dat als een huis, als een rots staat en dat ook niet tenietgedaan wordt door menselijk ongeloof. Dat had Paulus al eerder gezegd.

Als hier dus gezegd wordt dat nu Gerechtigheid Gods openbaar is geworden, dan gaat het over het feit dat God recht doet. Recht waaraan? Wel, aan Zijn belofte, aan dat wat Hij tevoren had aangekondigd. Dat staat hier trouwens ook, want het is weliswaar buiten de wet om openbaar geworden. Dat wil zeggen: het gaat helemaal niet om wat de mens moet doen of wat er van de mens geëist wordt. Nee, het gaat erom dat God recht doet aan dat waarvan al eerder in de Tenach, in de Hebreeuwse Bijbel, was gesproken. Het was dus aangekondigd.

Dat bevestigt precies wat we tot dusver hebben kunnen vaststellen in de aanloop, namelijk dat de Gerechtigheid Gods het geloof van God is. Hij belooft en Hij doet recht aan dat wat Hij aankondigt. En Hij heeft het aangekondigd, want dat staat hier ook: "waarvan de wet en de profeten getuigen." Die spreken daarover. We hebben trouwens vanmorgen uit de Psalmen alleen al een stuk of vijf, zes passages gelezen waar gesproken wordt over de gerechtigheid van God, over God die recht doet. Het wordt dan in één adem genoemd met Gods trouw, Gods goedheid en Zijn heil. Allemaal zaken waar je over gaat jubelen. Waarom? Omdat het niet te maken heeft met een last die de mens op zijn schouders gelegd krijgt. Nee, het heeft te maken met God die belooft om niets. Wel, daarom is dit ook zo'n triomfantelijke start: "Thans is echter buiten de wet om Gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten al getuigenis afleggen."

▶ 04:22 Een Fundamentele Vertaalfout: het Geloof Ván Jezus Christus ↑ hoofdstukken

En wel vers 22, dat is heel belangrijk hoor. En wel 'gerechtigheid Gods', daar heb je weer die term: de gerechtigheid van God. "En wel gerechtigheid Gods door het geloof in Jezus Christus", zegt onze vertaling. Maar hier moet ik meteen al wijzen op zo'n fundamentele fout. En waarom het fundamenteel is, dat zal ik ook laten zien. Want weet u wat er helemaal niet staat? Er staat niet "door het geloof in Jezus Christus". Weet u wat er wél staat? Dit: er wordt gesproken over de gerechtigheid Gods die openbaar is geworden. Dat betekent dat God recht doet, en dat is openbaar geworden. En hoe is dat dan openbaar geworden? Door ons geloof in Hem, in Jezus Christus? Nee, niet door ons geloof in Hem, maar door zijn geloof. Je krijgt daardoor een compleet ander verhaal. Het is slechts één zo'n woordje dat men heeft veranderd, maar daardoor verandert het hele verhaal hier compleet! Want het gaat namelijk niet om ons geloof in Hem, maar het gaat om zijn geloof.

Over zijn geloof had ik al eerder gesproken; we hebben vastgesteld dat de Bijbel spreekt over het geloof van God. God gelooft zelf als geen ander in zijn woord, want Hij weet pas echt hoe betrouwbaar Hij is. Als Hij iets zegt, dan doet Hij het. Maar hier wordt gesproken over het geloof van Jezus Christus en daardoor is dat recht van God openbaar geworden. Het geloof van Jezus Christus. Ja, elders lezen we daarover. Ik zal straks trouwens nog een passage lezen, maar in Filippi 2 zien we dat de Heer Jezus Christus de weg in geloof is gegaan. Filippi 2 zegt in vers 8 — in een prachtig gedeelte dat één grote ode is aan de eer van God de Vader — dat Hij gehoorzaam is geworden tot de dood. Dat wil zeggen: Hij heeft gehoor gegeven aan God. De Heer Jezus Christus was zelf iemand die als mens in geloof zijn weg ging. Hij kende de boekrollen. Hij zegt het ook, en dat wordt in de Hebreeënbrief aangehaald: "Zie hier, hier ben ik om uw wil te doen; in de boekrol is over mij geschreven." Hij kende dat. Hij wist wat de Schriften zeiden en Hij heeft dat geloofd.

Je leest later ook trouwens, in diezelfde Hebreeënbrief waar ik nu uit citeer, dat Hij het kruis op zich genomen heeft. Waarom? Hij heeft de schande niet geacht, staat er nog bij. Hij heeft zoveel tegenspraak van zondaren veracht — of hoe staat het er precies? — en daar staat achter: "om de vreugde welke Hem was voorgesteld". Jezus Christus ging de weg van geloof. Hij heeft geloofd in Gods woord, in de Schrift. Zoals hier staat: Hij heeft gehoor gegeven, want dat is wat gehoorzaam ook betekent. Hij heeft gehoor gegeven aan het woord van God. Hij is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. Dat is het geloof van Jezus Christus. En door dat geloof van Hem — dat wil zeggen door het feit dat Hij in geloof die weg ging, dat Hij stierf aan het kruis — daardoor wordt gerechtigheid Gods openbaar. Door zijn geloof.

Ik kom er straks nog op terug, maar ik laat hier alvast even zien dat hier echt geen sprake is van het geloof in Jezus Christus, maar van het geloof van Jezus Christus. Bestaat er dan niet zoiets als het geloof in Jezus Christus? Jawel! Daar spreekt de Schrift ook over. Alleen dat is niet de basis, dat is niet de bron; dat is alleen maar het middel. We lezen even verder in vers 22. Als je het hele gedeelte gelezen hebt, dan is het gewoon duidelijk, dat kan niet missen. Daarom gaan we gewoon stap voor stap door deze bewuste passage. "Voor allen die geloven", staat er in de NBG-vertaling, "want er is geen onderscheid". Er zijn hier woorden weggelaten. Het is trouwens geen vertalingskwestie, maar een handschriftenkwestie. Als u een Statenvertaling hebt, dan ziet u het correct. Niet alleen de Statenvertaling hoor; in de Concordant Version lees je het ook goed. Er staat namelijk nog iets tussen. Er staat niet "voor allen die geloven". Er staat: "tot allen en over allen die geloven, want er is geen onderscheid".

En die twee "allen", die waren we vanmorgen al eerder tegengekomen toen we dat lazen in Romeinen 10: Hij is een Heer van allen, rijk voor allen die Hem aanroepen. Wel, hier heb je datzelfde verhaal. Het is gerechtigheid Gods door het geloof van Jezus Christus, en dan staat er "tot allen" — dat wil zeggen: dat is de reikwijdte. En hoe wordt het dan effectief? Wel, door geloof. Dus: "tot alle mensen" en "over allen die geloven". Want dat geloof is het middel waardoor God rechtvaardigt. Dat is niet de bron, maar het is wel het middel waardoor God dat realiseert. Want er is geen onderscheid.

▶ 10:32 Allen Hebben Gezondigd, Allen Worden Om Niet Gerechtvaardigd ↑ hoofdstukken

Ik lees even verder, vers 23: "Want allen hebben gezondigd." Dat heeft Paulus al eerder in deze brief vrij uitgebreid naar voren gebracht. Jood en heiden, hij stelt ze in staat van beschuldiging: allen hebben gezondigd. Later gaat hij trouwens vertellen – maar daar hadden we het al even over – dat God degene is die allen onder de zonde besloten heeft.

Maar het feit is gesteld, namelijk: allen hebben gezondigd en derven. Dat wil zeggen: ze komen tekort. Hoeveel ze tekortkomen is in wezen niet interessant; je komt tekort. Dat is net zoiets als zakken voor het examen. Of je nu zwaar gezakt bent of je bent net niet geslaagd, in beide gevallen ben je gewoon gezakt. Ze komen tekort aan de heerlijkheid Gods. Of dat nu een zwaar tekort of een klein tekort is, maakt niet uit; ze komen allemaal tekort. Allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods.

Lees verder, want dit is natuurlijk niet de hele zin: "Allen hebben gezondigd, derven de heerlijkheid Gods en worden om niet gerechtvaardigd uit Zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus." Wil je dat nog een keer lezen? Ja, graag, want ik vind het schitterend. Want allen hebben gezondigd. Wie zijn dat? Nou, allen. En derven de heerlijkheid Gods. Wie? Allen. En worden om niet gerechtvaardigd. Wie? Allen. Uit Zijn genade, door de verlossing in Christus Jezus.

De genade van Hem is de bron. We worden gerechtvaardigd uit Zijn genade. En hoe komt het tot een mens? Wel, inderdaad door geloof, doordat mensen tot die erkenning komen. Maar hier lees je het gewoon zwart-op-wit. Later gaat Paulus het in deze brief nog heel duidelijk uiteenzetten. In Romeinen 5 gaat hij een vergelijking maken tussen Adam en Christus. Ik kom daar straks ook nog even op terug.

Maar dat is leuk hè, dat wil ik even lezen. Ik heb een boek in huis dat heet 'Door het geloof rechtvaardig'. Dat is een commentaar op de Romeinenbrief van ene Henk Medema. Ik heb hem vroeger ooit wel een paar keer ontmoet. Over deze Henk Medema zullen we het verder niet hebben, maar ik wil even laten zien wat hij geschreven heeft naar aanleiding van deze verzen. Hij zegt – moet je eens opletten, dat is echt lachen, echt lachen, moet je goed horen: "De zinsconstructie in vers 24 is niet eenvoudig." Oh, had u een probleem? Ik niet.

Hij vervolgt: "Oppervlakkige lezing lijkt wel tot de conclusie te leiden dat allen gezondigd en allen gerechtvaardigd worden. Dat lijkt op alverzoening. Uiteraard kan dat niet de bedoeling zijn." En dus wordt er een draai gegeven aan dit gedeelte. Kennelijk snappen wij het niet. Dit is wat men doet: de clou van dit gedeelte wordt compleet de nek omgedraaid door er vervolgens een draai aan te geven. En dan hoef je ineens niet zo heel veel te doen, hoor. Je hoeft bijvoorbeeld maar één woordje te veranderen. Bijvoorbeeld verander je 'van' in 'in'.

Maar zelfs al doe je dat, zelfs al verdraaien ze het nog zo erg: het licht is zo sterk, het komt zelfs door de beroerdste vertaling door. Echt waar. Want hier staat het zo duidelijk. Het maakt niet uit of u het nu in de Voorhoeve-vertaling leest, of in de Taylor, of in welke dan ook. Het maakt niet meer uit, het is duidelijk. Er staat gewoon: "Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods; ze worden om niet gerechtvaardigd uit Zijn genade, door de verlossing" – dat wil zeggen de vrijkoping – "in Christus Jezus."

▶ 15:02 De Verlossing: een Losprijs aan de Dood, Niet aan God ↑ hoofdstukken

Want wij geloven wel in een vrijkoping, hè? Kijk, het feit dat wij vraagtekens zetten bij dat betalen, dat is een ander verhaal. De Bijbel spreekt wel over Christus Jezus die Zichzelf gaf tot een losprijs. Maar ik lees nergens in de Bijbel dat Christus Jezus Zich gegeven heeft om Gods gerechtigheid genoeg te doen en te betalen. De Heer Jezus betaalde die prijs niet aan God, alsof aan God een prijs betaald moest worden of alsof Gods liefde gekocht moest worden. God houdt niet van betaalde liefde. Heb ik eens iemand horen zeggen – het is geen uitspraak van mezelf – maar dat is ook hier zo. Niet de prijs werd betaald aan God; Hij betaalde de losprijs om ons vrij te kopen. De prijs werd betaald aan degene die ons gevangen hield.

Dat komt allemaal niet zo uit de verf bij dat woordje 'verlossing', maar er staat gewoon 'vrijkoping'. En een vrijkoping wil zeggen dat er een prijs wordt betaald aan degene die gevangen houdt. En wat hield ons gevangen? De dood, zegt Hebreeën 2. De dood hield ons gevangen. En doordat de Heer Jezus stierf, betaalde Hij de prijs aan de dood en zo kocht Hij ons vrij. Want alleen door te sterven kon Hij uit de dood opstaan en daarmee ons vrijkopen; dat wil zeggen: de dood tenietdoen en leven aan het licht brengen. Kijk, dat is vrijkoping, dat is die losprijs. Het heeft niet te maken met een prijs die aan God betaald moest worden, alsof God iets eiste, alsof God betaald moest worden. Dat lees je nu nergens in de Bijbel.

Maar het gaat nu even vooral om dat 'allen' wat hier staat. Ik bedoel, het is zo universeel. Het is ook 'om niet', het is onvoorwaardelijk. Dat is nu juist het evangelie. Dat is juist die gerechtigheid Gods. Hij belooft de hele wereld te zegenen. Hij doet dat 'om niet' en Hij doet dat door middel van leven uit de dood voort te brengen, zoals Hij dat ooit al aan Abraham had beloofd. En in wezen is dat – daarom zegt Paulus later in de Galatenbrief – aan Abraham al het evangelie verteld. Inderdaad, dat in zijn zaad alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden. Want het is nog veel grootser en veel rijker dan we ooit maar zouden kunnen bevroeden.

In ieder geval vindt Henk Medema dit erg moeilijk. Maar als je gewoon leest, simpel – niet oppervlakkig, maar wel eenvoudig – en het neemt zoals het staat, dan is het geweldig. Dan schijnt er zo'n geweldige lichtkrans vanuit dit gedeelte, omdat het inderdaad genade is. Bovendien bevrijdt het je van een totaal verkeerd idee waarbij Gods gerechtigheid iets is dat zou eisen. Wat het je ervoor in de plaats geeft, is een God die betrouwbaar is en die Zijn onvoorwaardelijke beloften ook werkelijk vervult; en dat is de openbaring van Zijn gerechtigheid. Hij doet recht aan Zijn woord, Zijn belofte.

Ik zei al dat we het hadden over Romeinen 3 vers 23 en dat dat later ook in de Romeinenbrief wordt toegelicht. Dat is ook zo in Romeinen 5; daar brengt Paulus dat ook zo naar voren. Hij spreekt daar ook over het geloof van de Heer Jezus Christus. Want dan zegt hij: 'Gelijk het door één daad van overtreding voor alle mensen tot veroordeling gekomen is, zo komt het ook door één daad van gerechtigheid...' Heb je het weer? Eén daad van gerechtigheid. Wat rekent God tot gerechtigheid? Geloof. Het geloof van Jezus Christus. Het is het geloof van Jezus Christus dat Hem deed sterven, waardoor Hij stierf de dood des kruises. En zo, door die ene daad van gerechtigheid – oftewel door dat geloof – komt het voor alle mensen tot rechtvaardiging ten leven.

Zoals die ene Adam er garant voor stond dat heel zijn nageslacht, heel de mensheid, gesteld werd tot zondaar en sterveling, zo is het de Heer Jezus Christus, de laatste Adam, die er garant voor staat dat heel de mensheid het leven en de rechtvaardiging ten deel zal vallen. 'Ja, maar je moet wel geloven!' Dan zeg ik: Juist! Dat is wat een mens zou zeggen. Als hier staat dat alle mensen gerechtvaardigd zullen worden ten leven – letterlijk staat er 'van leven', dat wil zeggen: ze zullen leven ontvangen en rechtvaardiging – weet je wat dat betekent? Het is heel grappig. Dan vertel je van alle mensen... de Bijbel zegt het, ik bedoel, we verzinnen het niet. Paulus zegt het in Romeinen 3, hij zegt het in Romeinen 5, zo duidelijk. Hij vergelijkt het bovendien nog eens een keer, waardoor de twijfel helemaal wordt weggenomen. Want je zou je ogen niet geloven als je zo leest. Dat lijkt me wel een beetje al te mooi. Maar het staat er zo.

En weet je wat mensen dan zeggen? 'Ja, die rechtvaardiging... ja, maar je moet wel geloven.' Waarmee ze demonstreren dat ze dus niet geloven, denk ik dan. Maar even los daarvan: als er staat dat Hij alle mensen rechtvaardigt, dan betekent dat niks anders dan dat alle mensen tot geloof zullen komen. Want wat is rechtvaardiging? Hoe wordt een mens een rechtvaardige? Door geloof. Abraham geloofde God en hij was een rechtvaardige. Het geloof werd hem gerekend tot gerechtigheid. Als hier staat dat alle mensen gerechtvaardigd zullen worden, wat betekent dat dan? Dat alle mensen zullen geloven, want dat is wat God rekent tot gerechtigheid. Geloof is niet... mensen maken er een voorwaarde van. Ze zeggen: 'Ja, alle mensen kunnen niet gerechtvaardigd worden, want ze moeten wel eerst geloven.' Nee, God rechtvaardigt hen. Hoe dan wel? Wel, door hen tot geloof te brengen. Door de ogen van hun hart te openen en hen inderdaad te brengen tot erkenning van Hem.

▶ 22:00 Het Verzoendeksel als Betoning van Gods Rechtvaardigheid ↑ hoofdstukken

Ik lees even verder in vers 25: "Hem heeft God voorgesteld als een zoenmiddel." Dat woordje 'zoenmiddel' is in het Grieks hilasterion en dat betekent letterlijk: het verzoendeksel. Het verzoendeksel door het geloof in Zijn bloed. Door het geloof; niet door werken, maar door het geloof in Zijn bloed. Kijk, hier is sprake van ons geloof, dat wil zeggen van het geloof van de mens in Zijn bloed. Ik wijs er nu alvast even op – en ik zal straks ook echt aantonen – dat als de Bijbel spreekt over rechtvaardiging, er twee uitdrukkingen worden gebruikt. We worden gerechtvaardigd uit Zijn geloof, uit het geloof van Christus, en wij worden gerechtvaardigd door ons geloof. Zijn geloof is de bron, de basis. Ons geloof is slechts het middel waardoor Hij ons rechtvaardigt, waardoor Hij ons redt en waardoor wij tot onze bestemming komen. Ons geloof is geen voorwaarde, maar het is de wijze waarop Hij ons rechtvaardigt. Het is geen beperking, het is Zijn middel, Zijn instrument.

Als hier staat dat God Hem heeft voorgesteld als dat verzoendeksel, dan herinnert u zich vast de ark nog wel. Die houten kist die helemaal overtrokken was met goud. Hout is dat vergankelijke materiaal wat uit de aarde voortkomt, maar het was overtrokken met goud. Die hele ark spreekt in al haar onderdelen van de Messias die zou komen en die God had aangekondigd. Van Hem die mens was, uit de aarde voortgekomen (hout), maar vervolgens overtrokken door goud. Goud is een edelmetaal; het roest niet en is onvergankelijk. Daar is het een beeld van. Welnu, Hem heeft God voorgesteld tot dat verzoendeksel, waar het bloed jaarlijks op gesprenkeld werd als een beeld van wat ooit zou gebeuren. Onder dat verzoendeksel had je bijvoorbeeld ook de staf van Aäron die amandelbloesem had gebloeid. Daar heb je het weer: die dode staf die leven had voortgebracht. Er was bovendien een gouden kruik aan verbonden met manna, het levende brood. Hoe dan ook, dat verzoendeksel staat voor en is een embleem van die ark, die in al haar onderdelen en facetten een type is van de Heer Jezus Christus. Hier staat het zwart-op-wit – of wit-op-blauw in dit geval.

Hem heeft God voorgesteld als dat verzoendeksel door het geloof in Zijn bloed. En dan komt het; ik kom weer bij die term 'de gerechtigheid Gods'. Het is om Zijn rechtvaardigheid, Zijn gerechtigheid, te tonen. Want dat is exact hetzelfde woord als wat we in vers 21 lezen: om Zijn rechtvaardigheid te tonen, te demonstreren, "daar Hij de zonden, die tevoren onder de verdraagzaamheid Gods gepleegd waren, had laten geworden".

Nu wordt het even ingewikkeld. Ik weet niet hoe helder u hier nu nog zit en of u dat allemaal oppakt, maar vraag even goed de aandacht om dit te begrijpen, want het is een lastige zin. Paulus heeft wel vaker van zulke zinnen die je nog een keer moet lezen. Maar dan moet ik er nog iets bij zeggen: lees hem dan in de Statenvertaling. U zou kunnen zeggen: "Ja, maar dat is oud-Nederlands en dan snap ik het helemaal niet meer." Dat ben ik zeer met u eens, maar het staat er in dit geval wel veel beter. Wat staat hier namelijk? Dit is ook weer typisch een weergave vanuit de traditie en de traditionele visie: God is gedurende al die jaren, al die eeuwen en millennia tot Christus verdraagzaam geweest en heeft de zonde 'laten geworden'. Men denkt dan dat Hij dat heeft kunnen verdragen omdat Hij ernaar uitzag dat Hij eens Zijn gram zou halen. Zou Hij dan Zijn rechtvaardigheid demonstreren in de zin van Zijn gerechtigheid opeisen? En dat Hij daarom al die tijd, al die 4000 jaren van Adam tot Christus, het heeft verdragen en laten geworden? En dat nu, in Christus, de gerechtigheid Gods openbaar is geworden doordat Hij betaald heeft gekregen? Hij heeft Zijn gerechtigheid opgeëist en in Christus, daar op het kruis van Golgota, is de prijs aan God betaald. Het doet nu zeer aan mijn oren terwijl ik het zo zeg, want het is een compleet ander verhaal.

In de Statenvertaling moet je even door het oude Nederlands heen prikken. Er staat: "tot een betoning van Zijn rechtvaardigheid", en waar 'had laten geworden' staat, staat daar: "door de vergeving der zonden". Ik ga nu even niet in op de vertaaltechnische kant, want dan maak ik het u nog moeilijker. Als u daar meer over wilt weten, kunnen we het er zo meteen nog even over hebben; ik wil daar ook graag nog eens op mijn website nader op ingaan. Maar ik wijs er nu op dat er niet staat dat Hij ze 'had laten geworden', maar dat het een betoning is van Zijn rechtvaardigheid door de vergeving van de zonde. Het is niet zo dat die vergeving van de zonde plaatsvindt ondanks Zijn rechtvaardigheid; nee, die vergeving is juist de betoning van Zijn rechtvaardigheid! "Tot een betoning van Zijn rechtvaardigheid door de vergeving van de zonden die tevoren geschied zijn onder de verdraagzaamheid van God."

God had ze verdragen en Hij zou eenmaal in Christus gaan tonen en demonstreren dat Hij rechtvaardig is, namelijk doordat Hij de zonde zou gaan vergeven. Voelt u het totale verschil? Het is niet zo dat God het heeft verdragen omdat Hij uiteindelijk toch wel Zijn gerechtigheid zou opeisen. Nee, God heeft het verdragen in afwachting van de tijd dat Zijn gerechtigheid openbaar zou worden, dat wil zeggen: dat Hij recht zou gaan doen aan Zijn belofte, namelijk om de wereld te gaan vergeven. God verdroeg het al die duizenden jaren omdat Hij uitzag naar dat moment dat Hij zou gaan demonstreren dat Hij Zijn belofte vervult en recht doet aan Zijn woord. Dat wil zeggen: dat Hij zou gaan vergeven. Hij vergeeft het niet ondanks Zijn rechtvaardigheid; de betoning van Zijn rechtvaardigheid is juist die vergeving.

Ik lees even verder in vers 26: "om Zijn rechtvaardigheid te tonen". Dat is in wezen weer dezelfde introductie als in het voorgaande vers. Om Zijn rechtvaardigheid te tonen, te demonstreren in de tegenwoordige tijd, "zodat Hijzelf rechtvaardig is, ook als Hij hem rechtvaardigt die uit het geloof in Jezus is." Ik lees hier weer voor uit de NBG-vertaling '51. Oei, oei, wat kunnen mensen ervan bakken. Want ook hier wijs ik er weer op: er staat geen 'in'. Er staat echt geen 'in'. Als u het in de Statenvertaling leest, dan staat het volkomen correct: "opdat Hij rechtvaardig zij, en rechtvaardigende dengene, die uit het geloof VAN Jezus is." Dat staat er.

En daar komt trouwens nog iets bij voor de goede lezer. Als je oog hebt voor subtiele verschillen, dan zie je zelfs dat ook in de NBG-weergave nog weer dat idee doorklinkt van: Hij is zelf rechtvaardig, ook al rechtvaardigt Hij hem die uit het geloof in Jezus is. Nee, Hij is juist rechtvaardig doordat Hij degene rechtvaardigt die uit het geloof van Jezus is. Dat wil zeggen: iedereen. Het gaat niet om ons geloof, het gaat om Zijn geloof. Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods, en allen worden om niet gerechtvaardigd uit Zijn genade. Hier staat weer exact hetzelfde. Hij zegt dat Hij rechtvaardig is. Hoe dan wel? Wel, Hij rechtvaardigt allen die uit het geloof van Jezus zijn. Van Jezus. En dan begrijp je ook waarom er in vers 27 staat: "Waar blijft het roemen dan?" Dat wil zeggen: waarop kun je als mens daar nog trots zijn, waarop kun je daar nog bogen?

Waar kan je daar nog mee aankomen? Het antwoord is natuurlijk precies wat Paulus hier zegt: het is uitgesloten. God heeft dat helemaal, als ik het zo mag zeggen, dichtgetimmerd. Het is compleet uitgesloten, alle eigen roem, want God neemt alles voor Zijn rekening.

En het gaat ook niet om ons geloof. Nee, het gaat om Zijn eigen geloof sowieso, het geloof van God. En bovendien, hoe realiseert Hij dat? Wel, vanuit het geloof van Jezus. Dat wil zeggen: Jezus Christus ging die weg van geloof en dat is de basis. En let op het verschil: niet dóór, maar die úit het geloof van Jezus is. Dat is wat er staat en daarom is er geen enkele roem. Het is niet ons geloof; een mens wordt gerechtvaardigd door het geloof, doordat Hij hem rechtvaardigt die uit het geloof van Jezus is.

Als je daar oog voor gaat krijgen, als Hij je ogen daarvoor opent — want dat is wat je niet op commando kunt, het is buiten elke wet om — dan is het inderdaad de vraag: waar blijft dan het roemen? Het antwoord is: het is uitgesloten.

Dan gaan we nog wat verder.

▶ 33:20 Israël en de Heidenen: Gods Gerechtigheid Versus Eigen Werken ↑ hoofdstukken

We lezen nu in Romeinen 9 en nog een gedeelte van hoofdstuk 10. Dat is de laatste passage die we zullen lezen. Daar staat: "Wat zullen wij dan zeggen?" Inmiddels is Paulus een heel aantal hoofdstukken verder en gaat zijn betoog over de rol van het volk Israël; hoe het volk Israël gedurende de tegenwoordige tijd vijandig staat tegenover het evangelie — tenminste over de grote linie — en dat God daar te zijner tijd ook een einde aan zal maken.

In Romeinen 9 vers 30 zegt hij: "Wat zullen wij dan zeggen? Dit: heidenen, die geen gerechtigheid najaagden — dat wil zeggen: die zich nooit hebben bekommerd om rechtvaardig te worden — die hebben niettemin gerechtigheid verkregen, namelijk gerechtigheid die uit geloof is." Zij hebben die verkregen, niet omdat ze werkten, maar gewoon omdat ze te maken kregen met God die belooft en om niet geeft. In Jesaja wordt dat ook over de heidenen gezegd: "Ik ben gevonden," zegt God, "door degenen die naar Mij niet zochten." Dat is Gods gerechtigheid: Ik ben gevonden door degenen die Mij niet zochten. Hier staat iets soortgelijks. Heidenen die geen gerechtigheid najaagden, die hebben niettemin gerechtigheid verkregen. Hoe dan? Ze kregen te horen van Gods belofte, van Gods gerechtigheid waar je niets voor kunt doen en die je niet kunt kopen. Als je dat hoort en je oren en je hart gaan daarvoor open, dan geloof je dat.

Een belofte kun je trouwens ook alleen maar geloven. Een belofte geloof je; een commando of een wet doe je. Maar een belofte kun je alleen maar geloven. Dat is precies wat Abraham deed. Abraham kreeg een belofte: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Er werd niets van hem gevraagd, dus wat kon Abraham doen? Er werd hem alleen maar beloofd. En dan staat er: "En Abraham geloofde God." Dáár gaat het over als we spreken over geloof. Het geloof waar het hier om gaat, is het geloof in een onvoorwaardelijke belofte.

Paulus gaat verder: "Doch Israël, hoewel het een wet van gerechtigheid najaagde, is aan die wet niet toegekomen." Dat wil zeggen: Israël is gedurende al die eeuwen dat de wet aan hen was toevertrouwd, althans een deel van hen, zo ijverig geweest om rechtvaardig voor God te zijn. Ze hebben de wet gedaan, ze hebben die wet van gerechtigheid nagejaagd, en toch zegt Paulus: ze zijn aan die wet niet toegekomen. Ze hebben het nooit echt begrepen. En nu komt de vraag: waarom niet? Waarom is Israël, die weliswaar gerechtigheid najaagde en zijn best deed om rechtvaardig voor God te zijn, nooit aan die wet toegekomen? Dan komt het antwoord: "Omdat het hierbij niet uitging van geloof, maar van werken."

Israël dacht — en zij staan daarin niet alleen, want denk aan religie in het algemeen — nog steeds dat het gaat om werken. De wet gaat ten diepste helemaal niet over wat de mens moet doen, maar is ten diepste ook een belofte. Ik wijs daar alleen even op omdat Paulus hier feitelijk ook al impliciet zegt dat ze aan die wet niet zijn toegekomen omdat ze dachten dat die gewerkt moest worden. Maar dat "gij zult" en "gij zult niet"... bij andere gelegenheden hebben we daar vaker bij stilgestaan. Dat is geen commando, dat is niet wat je opgelegd krijgt, maar dat is een belofte. "Gij zult de Heere uw God liefhebben." Dat is geen last die op je schouder gelegd wordt in de zin van: je moet de Heere je God liefhebben. Nee, je zult de Heere je God gaan liefhebben. Dat is een belofte. En als je dat hoort, word je niet aan het werk gezet, maar dat is een belofte die je alleen maar kunt geloven. Alleen al door het horen van die belofte ga je Hem weer liefhebben. Het is "liefde door het geloof werkende", staat er dan ook. Inderdaad, die liefde werkt juist doordat je zo'n belofte hoort en je gelooft het; daar gaat de liefde vanzelf al stromen doordat je die belofte om niet gelooft. Zo werkt dat. Dat is ook waarom God geloof honoreert: omdat het puur gaat om Zijn onvoorwaardelijke belofte.

Dan staat er verder over Israël: "Zij hebben zich daarom ook gestoten aan de steen des aanstoots." De steen, dat wil zeggen: aan de Messias die hen beloofd was. Hij was gekomen en u weet wat er gebeurd is; wat ze met die steen hebben gedaan. De steen die de bouwlieden hebben afgekeurd. Paulus citeert dan vervolgens uit Jesaja: "Gelijk geschreven staat: Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een rots van de ergernis. Maar wie op Hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen." Notabene in de stad bij uitstek waar het ging om de wet en om werken, waar men zo fanatiek ijver toonde en demonstreerde, waar dat judaïsme haar centrum vond... Juist in die stad werd die steen des aanstoots gelegd. Waarom? Omdat ze uitgingen van werken in plaats van geloof. Daarom hebben ze de Messias verworpen en tot op de dag van vandaag zijn ze vijanden van het evangelie. Maar er staat bij: "Wie op Hem zijn geloof bouwt, zal niet beschaamd uitkomen."

Ik sla één vers over en dan komen we in hoofdstuk 10 vers 3. Want het gaat mij om die ene term waar we het vandaag over hebben: over die gerechtigheid van God. Moet u eens opletten: "Want onbekend met Gods gerechtigheid en trachtende..." Alleen dat woord al: trachtende. Dat is typisch een werkwoord dat te maken heeft met werken. Een mens probeert, een mens tracht. God nooit. Dat vind ik zo mooi. Nergens lees je in de Bijbel dat God probeert. Zodra een mens zegt, of zodra er in een religieuze setting vanaf de kansel gezegd wordt dat we zouden proberen ons best te doen voor God om heiliger te worden, of dat we zouden trachten de wereld tot een betere plek te maken, dan weet je: dit is mensenwoord. Daar gaat het om werken. Trachten. Als je gelooft, gaan er allemaal rode lampjes branden als je dat woord hoort. Dan zeg je: dat kan niet kloppen. Want bij geloof gaat het juist om God die om niet belooft. Dat geldt trouwens niet alleen bij rechtvaardiging, dat geldt ook bij heiligheid. Dat is niet iets wat wij zelf doen, dat is iets wat Hij door ons heen doet. Hoe dan? Doordat wij Zijn onvoorwaardelijke belofte geloven.

Afijn, over Israël lees je: "Want onbekend met Gods gerechtigheid en trachtende hun eigen gerechtigheid te doen gelden, hebben zij zich aan de gerechtigheid Gods niet onderworpen." Ziet u trouwens dat hier Gods gerechtigheid niet staat tegenover de menselijke ongerechtigheid? Nee, Gods gerechtigheid staat niet tegenover de menselijke ongerechtigheid. Ja, ook wel, maar dat is hier niet het onderwerp. Gods gerechtigheid staat tegenover de gerechtigheid van de mens. Waarom zijn ze aan de wet niet toegekomen? Waarom hebben ze zich gestoten aan de steen des aanstoots? Waarom geloven zij het evangelie niet? Eén antwoord: omdat ze uitgaan van werken.

En zoals hier staat, omdat ze hun eigen gerechtigheid willen laten gelden. Zelf rechtvaardig zijn. En daarom hebben ze zich aan de gerechtigheid Gods niet onderworpen. Want het is het een of het ander: of Hij doet het om niet – maar ook alles en universeel – of het is de mens.

En omdat men meende wat te moeten doen, daarom hebben ze zich aan de gerechtigheid Gods niet onderworpen. Ze hebben het niet gekend; ze zijn er onbekend mee. Ze begrijpen dat niet, ze verstaan dat niet. En dat geldt voor het jodendom. Kijk naar het jodendom; dat zegt Paulus hier in Romeinen 9, 10 en 11, daar legt hij dat ook uitgebreid uit. Zij gaan uit van eigen werken en zo trachten ze hun eigen gerechtigheid te doen gelden. Maar juist daarom verstaan ze het evangelie niet. Het evangelie dat spreekt van Gods gerechtigheid, van God die recht doet aan Zijn belofte, om niet. U zegt: "Ja, dat is jodendom."

▶ 43:55 De Valkuil van het Christendom: Geloof als Eigen Prestatie ↑ hoofdstukken

Maar nu het christendom. Die tracht net zo goed hun eigen gerechtigheid te doen gelden. "Im Großen und Ganzen", zeggen de Duitsers; over de hele linie is dit de leer die gebracht wordt. Want wij kijken — het christendom heeft de neiging om op het jodendom neer te zien, terwijl ze trouwens niet eens begrijpen dat God Zelf hun ogen heeft gegeven om niet te zien. En ze zijn bovendien ook vijanden wat het evangelie betreft, om uwentwil. Dat is sowieso een feit; er is al helemaal geen reden om op hen neer te zien. Maar bovendien, en dat is wat het toch wel een heel dramatisch verhaal maakt: men is in exact dezelfde fout gevallen.

Want terwijl Israël zich beroemt op de eigen werken van de wet, zoals de sabbat, de besnijdenis, noem maar op — al die geboden die men onderhoudt en men een ijveraar voor de wet is — heeft het christendom weliswaar de schijn mee. Want u zegt: "Ja, maar het christendom zegt toch juist dat het niet om werken gaat, maar om geloof?" Toch? Was de hele Reformatie niet juist gebaseerd op die ontdekking van sola fide, dat we zeggen: alleen door geloof? Dat is toch geweldig? Het gaat dus niet om werken, maar om geloof.

Dan zeg ik: jawel. Maar wiens geloof? Uit welk geloof worden wij gerechtvaardigd? Is dat uit ons geloof? Nee, zegt Paulus in Romeinen 3: uit het geloof van Jezus Christus. Dááruit wordt een mens gerechtvaardigd. Zodat, als Paulus hier zegt dat ze onbekend zijn met Gods gerechtigheid, hoezo dan? Wel, ze trachten hun eigen gerechtigheid te doen gelden. Iets van zichzelf, waardoor zij menen dat ze rechtvaardig zijn. En dat kun je doen door te bogen op wetswerken, maar je kunt dat net zo goed doen door van je eigen geloof iets exclusiefs te maken, bovendien een verdienste — dat zegt men ook, hè?

"Ja, dat is een vrije wil, hè?" Ik geef toe dat niet de hele christenheid dat leert, maar zeker het evangelische segment zegt: "Ja, we hebben een vrije wil en wij hebben zelf daarvoor gekozen." Dat is iets wat van onszelf is. En dan tracht je alsnog je eigen gerechtigheid te doen gelden, want dan is het jouw geloof waardoor jij gerechtvaardigd wordt. Maar het is Zijn geloof. Waarbij het om het even is of je het hebt over het geloof van Christus of over het geloof van God; in beide gevallen is dat de Bron. Hij gelooft, Hij belooft, om niet. En Hij realiseert dat door de Here Jezus Christus, die door één daad van gerechtigheid garant staat voor rechtvaardiging en leven voor iedereen.

En dat is het evangelie: niets van de mens. En dat zou de mens verteld moeten worden. Waarom? Omdat het het evangelie is. Dat is Gods gerechtigheid. Ziet u dat? Gods gerechtigheid. Daar sluit ik dan ook mee af. Je hebt eigen gerechtigheid en je hebt Gods gerechtigheid, en beide staan haaks op elkaar. Ze hebben niets met elkaar te maken.

In het ene geval heb je het over je eigen werken, eventueel je eigen geloof. Dat is dan de christelijke variant waarbij het gaat om het feit dat ik heb gekozen. "Ik heb ooit een zondaarsgebed gebeden. Ik ben ooit naar voren gekomen tijdens die evangelisatiebijeenkomst, en daarom ben ik nu een gerechtvaardigde." Ja, nou, dan heb je weer iets van jezelf. Waar blijft het roemen dan? "Nou, ik heb gekozen." Dan is er weer iets van jezelf en dan ben je nog steeds onbekend met Gods gerechtigheid. Want Gods gerechtigheid is juist om niet, zonder dat er een prijskaartje of voorwaarde aan hangt. En dat mogen wij geloven, en zo gaan wij ook jubelen.