▶ 00:00 Introductie: het Thema 'door de Geest Leven' ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen, vrienden. Ik ben blij weer eens in uw midden te mogen zijn en ik wil u graag bepalen bij het thema dat hier staat geprojecteerd. Ik zal tijdens deze studie trouwens vaak achterom moeten kijken. Normaal gesproken kijk ik recht voor me uit en zie ik de dia's ook op het scherm voor me geprojecteerd, maar dat scherm werkt helaas niet mee. Dat kan ik vanaf deze afstand niet zien, Arjan. Ja, ik heb wel een bril, maar ik kan toch beter achterom kijken. Vergeef mij dus deze onbeleefdheid als u iedere keer naar mijn rug moet kijken.

Ik moet er trouwens nog iets bij zeggen. Er is iets misgegaan en dat kan mijn fout zijn; waar het mis is gegaan, weet ik niet, maar het gaat om de schriftlezing van zojuist. Het was eigenlijk de bedoeling dat juist die laatste verzen van Galaten 5 gelezen zouden worden, want daar lag het accent op. Het kan heel goed zijn dat ik die fout gemaakt heb, maar die verzen zijn nu juist niet gelezen. U vond het misschien ook erg vreemd dat Mirjam juist daar stopte, maar goed, dat heb ik dan bij dezen even rechtgezet. De bedoeling was dus om heel Galaten 5, althans tot het einde toe, te lezen. Want daar vinden we namelijk ook die uitdrukking waaraan dit thema ontleend is: Galaten 5 vers 25, als ik me niet vergis. Door de Geest leven. Daar gaan we vanzelf straks ook naartoe.

▶ 01:40 De Duif en de Olijftak: Type van Nieuw Leven en Opstanding ↑ hoofdstukken

Maar wellicht is het nuttig om eerst ook even uw aandacht te bepalen bij het plaatje wat u hier ook geprojecteerd ziet. Die duif met die olijftak, dat is een bekend symbool, die olijftak in zijn snavel. Het is u niet ontgaan, zojuist is er ook al op gewezen: in de christelijke wereld wordt deze dagen het Pinksterfeest gevierd en herdacht. Nou moet ik u eerlijk bekennen dat ik persoonlijk niet zo heel veel heb met de kerkelijke kalender. Ik kan niet zoveel connecties leggen met wat de Schrift daarover zegt. Maar ik wil daar niet zuur over doen, want ik vind het al wel weer een hele mooie aanleiding om allerlei Bijbelse onderwerpen, zoals in dit geval de Geest en alles wat daarmee verband houdt, voor het voetlicht te brengen. En dat wil ik vanmorgen ook graag doen. Dat ziet u natuurlijk ook duidelijk: door de Geest leven, en dat wat Paulus vanuit Galaten 5 daarover naar voren brengt.

Maar eerst nog eventjes dat embleem, dat plaatje. Dat voert ons helemaal terug in de geschiedenis, duizenden jaren geleden, toen daar ooit een grote vloed op deze aarde was in de dagen van Noach. En u weet, al het leven was omgekomen, uitgezonderd dat wat daar op die ark zich bevond. En dan lezen we dat op een gegeven ogenblik inderdaad er een duif wordt uitgelaten door Noach. Die duif komt op een gegeven ogenblik, bij de tweede keer, terug met die verse olijftak. Maar laat ik u eerst nog even meenemen naar wat daarvoor plaatsvond. Want wat lees je in Genesis 8? En echt, ik kom bij mijn onderwerp, maar ik wil eerst eventjes duidelijk maken hoe prachtig symbool dat is van die duif en dat verse olijftakje.

In Genesis 8 vers 4 daar lees je dat op de zeventiende van de zevende maand – en dat zou later, ik ga dat nu niet toelichten want dat zou echt te ver voeren, maar dat zou later de eerste maand worden, de maand Nisan – op de zeventiende van die dag van die maand, dat wil dus zeggen drie dagen na de veertiende, drie dagen na het Pascha, op die dag liep de ark vast op het gebergte van Ararat, of op de berg Ararat. En dat is zo mooi, want als ik u dan vertel dat op die dag dus voor het eerst de ark vaste grond kreeg... en weliswaar waren er de doodswateren, want daar staan die wateren natuurlijk toch duidelijk symbool voor. Die doodswateren bedekten nog de hele aarde en niets van de aarde was nog zichtbaar, maar niettemin had de ark, op zich al een uitbeelding van redding, vaste grond gekregen. En dat loopt parallel en valt precies, zelfs op de dag nauwkeurig, samen met de dag dat Christus Jezus verrees uit het graf. Op de dag dat de ark vaste grond vond, steeg Hij op uit de doden. Dus de dag dat de ark vastliep op het gebergte van Ararat, dat komt overeen met de dag dat de Heer Jezus Christus opstond uit de doden. Vaste grond; de doodswateren weken. En dat was nog niet zichtbaar, maar de vaste grond was gevonden.

En dat is precies wat er gebeurde ooit op die dag toen de steen weggewenteld werd. Toen werd de Eersteling opgewekt en dat was de garantie voor wat eens zal gaan gebeuren, namelijk dat het leven compleet zal overwinnen en dat de dood tenietgedaan gaat worden. Nou, dat is in een notendop eigenlijk toch het hele evangelie. Moet ik trouwens nog iets bijzeggen: dat woordje Ararat is prachtig, want Ararat komt van 'arar' en dat betekent omkering. Het heeft te maken met de omkering van de vloek. Dat is wat het woord betekent. De vloek wordt omgekeerd in zegen. De dood wordt omgekeerd in leven; leven dat de dood achter zich heeft.

We gaan even verder, want dit vond dus plaats op de zevende maand. Dan lees je in Genesis 8 vers 6: "Na verloop van veertig dagen..." Ik sla toch echt het een en ander over. Ik kan niet alles toelichten, maar even de draad vasthouden in verband met de grote heilsfeiten ook. Na een verloop van veertig dagen opent Noach het venster. En waar denken we dan aan? Aan wat veertig dagen later plaatsvond. Toen werd de opening naar de hemel gemaakt. Toen ging Hij op, toen steeg Hij op ten hemel. Demonstratief. Uiteraard bepaalt ons dit bij de hemelvaart.

En ik ga verder. Dan lees je een paar verzen later nog, in vers 10 en 11 van dat Genesis 8: nog weer tien dagen later ongeveer – het staat er namelijk niet op de dag nauwkeurig, maar kijk het maar na, dan komt u inderdaad tot dat getal – na ongeveer weer tien dagen komt de duif terug. Nou ja, daar had ik het zojuist al even over: met een vers olijftakje in haar snavel. Tot op de dag van vandaag is dat een schitterend embleem van hoop. Nadat de dood alles teniet heeft gedaan, is er niettemin leven na de dood. Er is hoop! Er bestaan geen hopeloze toestanden voor God en dat is eigenlijk ook de boodschap van die duif. U weet, een duif draagt altijd een boodschap met zich mee, toch? Daar staan ze bekend om, een postduif nietwaar. Ze brengen een boodschap over. Wel, deze duif brengt inderdaad een boodschap over, namelijk van nieuw leven.

Daarbij komt trouwens dat die duif in de Bijbel ook weer op een andere wijze een type is van de Geest. Want dan moet ik weer denken aan een andere gelegenheid, een andere gebeurtenis, dat ook iemand opstond uit de wateren. Ja, Hij stond op uit de wateren bij de doop van Jezus, daar heb ik het nu over. Hij stond op uit de wateren en dan lees je dat de hemelen zich openden. En een stem klonk uit de hemel, maar dat niet alleen: de Geest, zo staat erbij, de Geest daalde in de gedaante van een duif op de schouders, of op de Heer Jezus neder. Zodat die duif inderdaad een uitbeelding is van de Geest. Die Geest heeft een boodschap, namelijk van nieuw leven, want dat is uiteraard waar dat olijftakje van spreekt. Het was groen, vers, een vers olijftakje.

Waarbij een olijf trouwens niet zomaar leven is, maar het is Leven met hoofdletters. Leven dat namelijk onvergankelijk is, daar spreekt het van. Ik weet ook wel dat een olijfboom niet echt onsterfelijk is, maar dat neemt niet weg dat het wel een uitbeelding daarvan is. Een olijfboom sterft in principe namelijk niet. Het is een boom die zichzelf regenereert en daarom ook duizenden jaren oud kan worden en in principe niet sterft als je hem tenminste nieuw maakt. U begrijpt wat ik bedoel.

Daar komt nog iets bij trouwens: dat spul wat een olijfboom levert, namelijk olie, olijfolie, is ook een prachtig beeld van de Geest. Wat lampen doet branden, of waarmee koningen of priesters gezalfd werden. Je kunt het ook op z'n Hebreeuws zeggen, waardoor iemand, een koning of een priester, een Messias werd, of op z'n Grieks de Christus werd. Dus linksom of rechtsom, het bepaalt ons toch elke keer weer bij die geweldige waarheid dat eens de dood werd overwonnen, de vloek werd omgekeerd, de hemel ging open... en let inderdaad op die dateringen al in Genesis 8. Dat is niet voor niks, uiteraard. Heel de Bijbel hangt samen en het een legt het ander uit. En dan vervolgens de vijftigste dag, nog weer tien dagen later, dat daar die duif de boodschap van nieuw leven met zich meebrengt. De Geest bepaalt ons bij nieuw leven. En dan bedoel ik echt leven als een historisch feit. In het verleden, tweeduizend jaar geleden, stond Hij op uit de doden. Dat is echt leven.

▶ 11:00 De Laatste Adam als Levendmakende Geest ↑ hoofdstukken

Wel, en nu wij dit even in gedachten hebben en dit als ondergrond, als vaste grond onder de voeten, gaan wij naar Galaten 5. Naar dat vers dat niet gelezen is, maar waar ik u nu bij bepaal. Want dit is eigenlijk de clue van wat ik wil doorgeven: dit vers. Daar schrijft Paulus dit: "Indien wij door de Geest leven, laten wij ook door de Geest het spoor houden." Op beide zinsdelen wil ik graag uw aandacht vestigen en een aantal dingen daarover vanuit de Schrift laten zien.

Kijk, die link tussen geest en leven... Ik zei er zojuist al wat over vanuit de typen, vanuit die duif en het olijftakje. Maar je kunt het nog meer tot zijn roots terugbrengen, en dan zie je dat geest en leven eigenlijk synonieme begrippen zijn. De geest ontvangt het van het leven. Geest en leven zijn onderling uitwisselbare woorden. Net zo goed als u weet dat wanneer een mens de geest geeft, hij sterft. Dan heeft hij geen leven meer. Geest en leven horen bij elkaar.

Wat je hier in Galaten 5 ziet – en dat brengt Paulus naar voren – is: "Indien wij door de Geest leven". Dat wil zeggen: aangezien wij door de Geest leven, laten wij dan ook door de Geest het spoor houden. Dat is een logische gedachtegang. Maar eerst even die eerste reden: "Aangezien wij door geest leven". Het gaat er trouwens niet eens zozeer om welke geest het is, maar dat het door geest is. Dat staat tegenover vlees. Ik kom daar straks nog op terug. Hier is het echt de levendmakende geest. Hoe leven wij? Wel, door geest. Letterlijk is dat zo.

U werd een levende ziel op het moment dat u geboren werd, adem kreeg en ging ademen. Dat is trouwens ook geest. Geest en adem zijn synoniem. Ik neem u meteen even mee naar 1 Korinthe 15 vers 45, want daar zet Paulus dat zo prachtig uiteen. Het is een fenomenaal hoofdstuk over het centrale feit waar alles om draait en waar alles op gebaseerd is: de opstanding. Paulus zegt in vers 45 – en u ziet, de rand valt een klein beetje weg; er gaat vandaag wel het een en ander mis, maar goed, we hebben allemaal wat, nietwaar? Dat is allemaal raar, dat hebben we van tevoren al vastgesteld, dus daar vallen we elkaar niet te zwaar over – daar zegt Paulus midden in zijn verhaal: "Aldus staat er ook geschreven..." Ik kan u verklappen dat dit in Genesis 2 vers 7 is; daar verwijst Paulus naar in zijn betoog. "De eerste mens, Adam, werd een levende ziel."

Dat staat in dat vers. Daar lees je dat God de mens maakte van het stof uit de aardbodem en hem de adem des levens in zijn neus blies. En daar staat achter: "En alzo werd de mens een levende ziel." Er staat niet dat hij een ziel kreeg – dat zijn meer Griekse gedachten – maar de Bijbelse gedachte is: een mens ís een ziel. En hoe werd hij ooit een levende ziel? Wel, doordat hij ging ademen. Dat is geest. Geest kun je niet zien. Dat maakt het begrip altijd wat abstract, of in ieder geval moeilijk te visualiseren, tenzij je beelden gebruikt zoals een olijftakje of een duif. Maar je kunt het niet zien, zoals je de wind niet kunt zien en adem niet kunt zien. Je kunt hooguit de uitwerking ervan merken. U ziet mij niet ademen, maar u merkt dat ik adem, anders stond ik hier namelijk niet.

Kijk, Adam werd een levende ziel, maar dan praten we over vergankelijk leven zoals wij dat allemaal hebben. Zeker toen Adam van de verboden vrucht had gegeten, had hij geen toegang meer tot het geboomte van het leven. Zo werd Adam, en daarmee de hele mensheid, een stervende ziel. Stervelingen. We zijn allemaal stervend. Wij zeggen altijd dat wij "leven". Ik heb hier vanaf het podium een mooi uitzicht op al die groene bomen en de zon die schijnt. Dat noemen we leven, maar – vergeef me als u dat wat cynisch vindt klinken – het is eigenlijk geen leven. In vergelijking met wat gaat komen en wat God op het oog heeft, is dit geen leven; dit is sterven. Het is namelijk bezig dood te gaan. Dat is wat sterven is, toch? Wij zijn allemaal stervelingen; we lopen met de dood in onze schoenen. Of dat nu kort duurt of lang, dat maakt even niet uit; het feit ligt er gewoon. Dit is vergankelijk leven.

Maar wat Paulus bedoelt te zeggen, is een opstapje om iets anders naar voren te brengen. Hij zegt: Adam werd een levende ziel. Vervolgens werd hij na verloop van tijd een stervende ziel, en met hem alle mensen. In Adam sterven alle mensen. Adam representeert heel de mensheid, wat die naam ook aangeeft: mens. Nu gaat Paulus spreken over de laatste Adam. Soms hoor ik mensen abusievelijk spreken over "de tweede Adam", maar dat is niet wat de Bijbel zegt. De Bijbel noemt Hem "de tweede mens" en "de laatste Adam". Dat vind ik prachtig, want dat betekent dat Hij de definitieve versie is. Het is niet zo dat er na een tweede weer een derde kan komen; nee, Hij is de laatste Adam. Hij staat er garant voor dat het allemaal goed komt.

De naam Adam wil zeggen "mens". Hij representeert heel de mensheid. En zoals Adam een zondaar werd en een sterveling, en daarmee ook de hele mensheid – dat kun je oneerlijk vinden, maar het is gewoon een gegeven – zo geldt dat ook hier. U hebt er niet om gevraagd om geboren te worden, u hebt er niet om gevraagd om een sterveling te zijn en u hebt er nooit om gevraagd om een zondaar te worden. Daar ben je toe gesteld, zegt de Bijbel. Zo lagen we al in de wieg. Welnu, zo wordt het ook niet aan u gevraagd om levend gemaakt en gerechtvaardigd te worden. God opent de ogen; bij God gaat er nooit iets mis. Die eerste Adam was alleen maar een noodzakelijke, voorbereidende fase. Het ging om de laatste Adam, en let op: de laatste Adam sluit heel de mensheid in. Natuurlijk ieder in zijn eigen rangorde, maar heel de mensheid zal het lot van de laatste Adam gaan ondervinden. Zoals Hij levend gemaakt is, zo zal de hele mensheid dat leven gaan ondervinden.

Ik weet dat dit erg omstreden is. Ik had het zojuist even over de christelijke wereld; daar moet je hier niet mee aankomen. Maar dat kan me niets schelen, ik ben er zo blij mee! Het is zo essentieel dat de dood tenietgedaan wordt en dat die laatste Adam heel de mensheid insluit. In 1 Korinthe 15 vers 22 staat: "Zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus – de laatste Adam – ook allen worden levend gemaakt." Ieder in zijn eigen rangorde. Die laatste Adam is een levendmakende geest. Nu begrijpt u ook waarom ik dit aanhaal: de Geest maakt leven. Door de Geest leven. Wat betekent dat? Waar verwijst dat naar? Het verwijst naar dat geopende graf: de overwinning op de dood.

▶ 20:44 De Woorden van God Zijn Geest en Leven ↑ hoofdstukken

En dan neem ik u nog naar een andere Schriftplaats mee. Dat zijn woorden van de Heer Jezus, hier ooit op aarde uitgesproken in Johannes 6 vers 63. Daar zegt Hij dit, aan het einde van een lange rede die Hij gehouden heeft: "De Geest is het die levend maakt." Hier zien we weer diezelfde link, diezelfde associatie: Geest is leven. Geest brengt leven. Dat is op aards, vergankelijk niveau het geval, maar bovenal als het gaat om heilige geest en om echt leven dat de dood achter zich heeft en daarom onvergankelijk is. De Geest is het die levend maakt; dat wil zeggen: Gods Geest is het die levend maakt.

En dan zegt Jezus er nog bij: "Het vlees doet geen nut." Nee. Nou ja, je kunt natuurlijk zeggen dat het vlees nuttig is voor van alles en daar heb ik het niet over of u een slager bent, ja of nee – die zitten hier vandaag op de eerste rij. Je kunt trouwens allerlei nuttige dingen van het vlees hebben, maar voor één ding heeft het vlees geen enkel nut, en dat is als het hierom gaat: levend maken. Sterker nog, het vlees is juist onderhevig aan de dood. Wat een mens ook allemaal bedenkt en kan, bij de dood houdt het op. Dat is de muur waar je tegenaan loopt. Wat je afkomst dan ook is, wie je ook bent en wat je allemaal gepresteerd hebt, het maakt allemaal geen enkel verschil. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje: adamieten, zondaren, stervelingen. En dan? Eén ding is zeker: het vlees doet dan geen nut meer hoor, het is dan over en uit.

Dus als er hoop is – en die is er – dan moeten we het van boven verwachten. En dat is de boodschap. Weet u wel? Die duif. Dat verse olijftakje. Er is leven, maar uiteraard hebben we dan alles te verwachten van de levende God. Waarom zou Hij de levende God genoemd worden? Hij is de levende God omdat Hij leeft, maar Hij geeft ook leven. Hij maakt levend, en wel voorbij de dood, zodat de dood niet het eindpunt is. Integendeel, het is het startpunt. Ik zeg heel graag: ons plafond, dat is Zijn vloer. Waar wij eindigen, daar begint God.

De Geest is het die levend maakt; het vlees doet geen nut. En nou gaat Jezus er nog iets bij zeggen en ik vind dat prachtige woorden, omdat het begrip geest ook ineens veel concreter wordt. Ik zei al: je kunt niet zien wat geest is; het is eigenlijk een verzamelnaam voor alles wat je niet kunt zien. En toch is geest een concreet begrip. Wat zegt de Heer Jezus? "De Geest is het die levend maakt, het vlees doet geen nut" – waarvan akte. "De woorden die Ik tot u gesproken heb," zegt Hij dan tegen Zijn discipelen en degenen die om Hem heen stonden, "die zijn geest en zijn leven." Dat wil zeggen dat wat Hij uitsprak – en wat Hij uitsprak waren de woorden van Zijn Vader, de woorden van God – Gods woord geest is. Je kunt het niet zien, het komt uit Hem voort. Hij spreekt, dat is Zijn adem, en met Zijn Geest brengt Hij ook leven, zoals Adam dat ooit ondervond. De adem werd in zijn neus geblazen en alzo werd Adam een levend wezen. Wel, dat is het fundamentele principe: er is er één die leeft en leven kan geven, en dat is God Zelf. Maar dat doet Hij door Zijn Woord.

Dan ga ik nog weer even terug naar Johannes 6 vers 63. Er staat in het begin van het Johannesevangelie dat alle dingen door het Woord geworden zijn en zonder dat is geen ding geworden dat geworden is. Alles is voortgekomen uit het Woord van God. Gods Woord is kracht. Gods Woord is leven. Gods Woord is geest en leven. Maar dan ook op het hoogste niveau, want daarover heeft de Heer Jezus trouwens zojuist ook gehad in Johannes 6; het gaat ook over Zijn dood en bovenal Zijn opstanding. De woorden, mensen, laat ik het zo zeggen: de woorden die we hier hebben, dat is geïnspireerd. Daar zit een 'spirit' in, hè? Dat wil zeggen: dat is geest, begeesterd, doorademd van Gods wege. En daarom is dat Woord levend. Dat Woord hoef je niet mooi te maken; dat Woord is levend en krachtig. Spreek het, geloof het en doe zijn werk. De woorden die Ik tot jullie spreek, zegt de Heer Jezus – de woorden Gods dus – dat is geest en leven.

En wat betekent het nou dat je de Geest hebt? Mirjam wees er zojuist al even op dat de Geest woning maakt in ons. Ja, hoe? Hoe anders dan door Zijn Woord? Als dat Woord tot ons komt en in ons hart dringt, dan geloven we het. Op het moment dat het in ons hart komt, dan beamen we het. Maar dan wordt een mens ook, volgens Efeze 1 vers 13, verzegeld. Het Woord van leven komt tot je. Het Woord van de Levende en de overwinning op de dood komt in je hart. En als dat Woord in je hart is, heb je geest. Dan ga je ook leven. Het gaat niet alleen over leven, maar dan gáát een mens ook leven. De woorden die Ik tot jullie sprak, tot u gesproken heb, die zijn geest en zijn leven. En nou neem ik u nog weer eventjes mee.

▶ 27:36 De Tegenstelling Tussen Geest (genade) en Vlees (wet) ↑ hoofdstukken

We gaan terug naar Galaten 5, want ik zei al dat dit onze uitvalsbasis is vanmorgen. In vers 25 van Galaten 5 staat: "Indien wij door de Geest leven..." Ik hoop dat ik dat inmiddels heb vastgesteld: een mens leeft door de Geest, en als gelovige leef je echt door de Geest. Het is de levendmakende Geest. Paulus zegt vervolgens: "...laten wij ook door de Geest het spoor houden." Als Paulus het over Geest heeft, dan zet hij dat tegenover het vlees. Ik heb dat zojuist ook al even vanuit Johannes 6 laten zien: de Geest is het die levend maakt, het vlees doet daarbij geen nut. Nu zijn we in Galaten en daar zie je exact hetzelfde verhaal. Daar staat Geest ook tegenover vlees. Gewoon dat wat u hier ziet, wat we van elkaar zien en waarvan we zojuist al hebben vastgesteld dat er altijd wel wat op aan te merken is. We hebben daar zoveel moeite mee; als het niet met elkaar is, dan is het wel met onszelf, toch? Ook in dat opzicht doet het vlees geen nut; het is alleen een hele bonk ellende. Je kunt er een mooi pak omheen doen, je haren kammen enzovoort, dan lijkt het nog wat, maar je moet niet te diep naar binnen kijken. Dat is het vlees.

Geest en vlees staan tegenover elkaar en ik wil laten zien hoe dat in de Galatenbrief het geval is. Als Paulus dat zo zegt, is het altijd een nadeel als je er één vers uitlicht; dat kan eigenlijk helemaal niet en dat mag je ook niet doen. Maar ja, als je maar een half uur of drie keer de tijd hebt om iets toe te lichten, kun je niet alles vertellen en ben je daar soms toe genoodzaakt. In die Galatenbrief — dat moet ik dan toch even zeggen — was er iets specifieks aan de hand. Het ging om mensen van heidense afkomst die voorheen in de afgoden leefden, zoals we in Galaten 4 lezen. Ze hadden het evangelie gehoord, het goede bericht van Christus: dat de Dode was opgewekt en Heer is. Dat had hun hart veroverd. Maar nadat Paulus was vertrokken, waren er mensen gekomen — de Judaïsten, waarover je leest in Galaten 2 — en die wilden de mensen in de gemeenten van Galatië onder de wet brengen. Ze promootten de besnijdenis en het vieren van allerlei hoogtijden, zoals we die lezen in de boeken van Mozes. Ze wilden de mensen 'verjudaïseren', dat is de uitdrukking in Galaten 2 vers 14. Joods maken, dus.

Paulus wordt werkelijk furieus als hij dat te horen krijgt. Hij valt in Galaten 1 meteen met de deur in huis en later vraagt hij: "Wie heeft jullie betoverd?" Hij noemt hen dwaas. Ik zal nu laten zien hoe Geest en vlees hier tegenover elkaar staan. In Galaten 3 zegt hij: "Zijt gij zo onverstandig?" Dat klinkt nog heel vriendelijk, maar eigenlijk zegt hij: jullie zijn helemaal gek geworden, dit is krankzinnig! Jullie zijn ooit begonnen in de Geest. Jullie hebben gewoon 'om niet' een boodschap van genade gehoord. Je hebt gehoord: Hij is jouw Heer, Hij is jouw Redder en er is leven uit de dood. Hij is opgestaan — dat olijftakje. Ze hoefden niets te doen, er werd niets van hen gevraagd; ze geloofden gewoon. Wat geloofden ze? Een bericht. En dat was krachtig, want dat had geweldig onder hen gewerkt, zonder dat ze ooit iets opgelegd hadden gekregen. Dat woord is levend en krachtig en het deed zijn werk.

Toen kwamen er mensen die zeiden: "Ja, dat is wel mooi, zo ben je begonnen, maar nu moet je ook compleet worden. Nu moet je de woorden gaan praktiseren die God ooit aan Israël heeft gegeven: dat oude verbond, die stenen tafelen enzovoort." Paulus wordt niet alleen boos omdat ze zo belast worden, maar hij legt ook uit waarom ze er compleet naast zitten. Hij zegt: "Zijn jullie nou helemaal gek geworden?" — dat is even mijn versie. "Zijt gij zo onverstandig? Gij zijt begonnen met de Geest, eindigt gij nu met het vlees?" Met andere woorden: denken jullie nu werkelijk dat je compleet wordt gemaakt in het vlees? Het begon allemaal in genade. Je hoort een goed bericht, dat maakt je blij, en nu denk je dat je verder komt door weer met het vlees aan te komen zetten? Het begon met de Geest en het zou eindigen met het vlees? Wat een krankzinnige gedachte! Zo brengt Paulus die tegenstelling naar voren.

Ik neem u nog naar een ander vers mee, Galaten 4, ter ondersteuning van het feit dat vlees en Geest tegenover elkaar staan. Dan kom ik in een ander verhaal terecht, maar er staat: "Maar zoals destijds hij, die naar het vlees verwekt was, hem, die naar de geest verwekt was, vervolgde, zo ook nu." Even ter toelichting: Paulus brengt hier de geschiedenis van Ismaël en Izaak naar voren, van Sara en Hagar. Hij zegt dat Hagar staat voor de wet, voor de Sinaï, en Sara staat voor de vrije en voor Gods belofte. God had een belofte gegeven aan Abraham en Sara. Het vlees deed geen nut; zij konden dat kind niet zelf realiseren. Nee, maar God had een belofte gegeven en dat is meer dan genoeg. Als God het zegt, dan gebeurt het. Abraham heeft het geloofd, al had hij een zwak moment, en daar gaat het hier ook over. Maar dat neemt niet weg dat God het beloofd had.

Je leest dat Abraham op een gegeven ogenblik God een handje wil helpen toen het zo lang duurde voordat ze hun kind kregen. Op advies van Sara neemt Abraham zijn slavin in en hij denkt: "Nou, zo zal God de belofte dan wel vervullen." Via Hagar, de zoon van de slavin, de zoon van de berg Sinaï. In het verband zegt Paulus: "naar het vlees". Waarom? Wel, Abraham dacht iets aan Gods belofte te moeten toevoegen, wat natuurlijk belachelijk is. Als God belooft, dan doet Hij het, toch? Als ik iets beloof, heb ik de plicht om het te realiseren. U hoort het aan, en als u het gelooft, wordt u daar blij van. Als het gaat om een belofte, dan liggen de verplichtingen volledig aan de zijde van Hem die belooft.

Zo was het ook in dit verhaal. Abraham heeft Ismaël verwekt bij zijn slavin, en dan lees ik verder: "Zoals destijds hij die naar het vlees verwekt was, hem die naar de Geest verwekt was, vervolgde, zo ook nu." Hier heb je dus 'naar het vlees verwekt' en 'naar de Geest verwekt'. Dat laatste slaat natuurlijk op Izaak, de zoon van de vrije, de zoon van Sara. "Naar de Geest" wil zeggen: naar de belofte. God had het beloofd. Bovendien zit in "naar de Geest" de gedachte van leven uit de dood. Want zowel Abraham als Sara hadden, menselijk gesproken, een verstorven lichaam; zij waren niet in staat om leven voort te brengen. Welnu, God brengt leven voort uit de dood. Dat is werkelijk zo vervuld. Kijk, Abraham had een evangelie van God gehoord en dat heeft hem uiteindelijk in staat gesteld om leven voort te brengen. Zij hebben dat aan den lijve ondervonden: opstanding aan den lijve. Hier zie je dus weer de tegenstelling: het vlees is de mens die het probeert — heel vroom natuurlijk, want God een handje willen helpen is heel vroom, maar dat is precies wat godsdienst is. Maar het staat tegenover de Geest, waarbij God belooft, waarbij God handelt en waarbij God alles vervult wat Hij gesproken heeft.

▶ 37:27 Door de Geest het Spoor Houden in de Nieuwe Schepping ↑ hoofdstukken

Ik ga weer even terug naar Galaten 5. Indien wij nu hebben vastgesteld dat wij door de Geest leven, laten wij dan ook door de Geest – en dat staat tegenover het vlees – het spoor houden. Voor dat woord 'spoor houden' staat in het Grieks het woordje stocheio. Dat is afgeleid van een woord dat eigenlijk gewoon 'rij' of 'kolom' betekent. Vandaar ook de betekenis: het spoor houden of een regel volgen.

Hetzelfde woord gebruikt Paulus nog een keer in deze brief, in Galaten 6 vers 16. Ik neem u daar even mee naartoe; dat is ongeveer het slot van de brief. Daar zegt Paulus dit, en dat is een mooie samenvatting: "Want besneden zijn of niet besneden zijn betekent niets." Dat zijn rituelen aan het vlees; die hebben wel een geestelijke betekenis, maar in zichzelf hebben ze helemaal geen enkel nut. Nou, Galaten, die kun je in je zak steken! Maar, zegt hij – trouwens niet alleen zij hoor – waar het om gaat is of men een nieuwe schepping is. Een nieuwe schepping heeft weer te maken met wat God voortbrengt, met de opstanding.

Lees nu even verder: "En allen die zich naar die regel zullen richten..." Hier heb je weer dat woord voor spoor houden: zich richten. ABC. Dat zijn de elementaire dingen, zoals je dat ook in de interlineair ziet. Het zijn de elementaire dingen waar je je aan houdt en die je ook in het spoor houden. Wel, wat is het spoor? Waarnaar zou je je richten? Naar die nieuwe schepping, of de Geest. Dat nieuwe leven, dat olijftakje, de opstanding uit de doden. Welnu, allen die zich naar die regel zullen richten: vrede en barmhartigheid komen over hen. Nou, nu wilt u natuurlijk nog wel iets weten, en dat is: wat betekent dat dan in de praktijk?

▶ 39:34 De Vrucht van de Geest Is Gods Liefde (agape) ↑ hoofdstukken

Nou, daar heb ik een hele mooie afsluitende vers voor. Want dat is ook niet voorgelezen, maar het wordt hoog tijd dat we dat dan toch wel even nu gaan doen: Galaten 5 vers 22. De vrucht van de Geest. En dat beantwoordt dus de vraag wat die Geest nou uitwerkt. De Geest, ik heb het laten zien, heeft alles te maken met de levendmakende Geest. Met het feit van de opstanding. Leven uit de dood. Wat God doet, waarbij de mens totaal niets kan bijdragen. Het vlees doet geen nut, nul komma nul. De Geest maakt levend. Wel, zegt Paulus, indien wij door de Geest leven – dat vastgesteld hebbend – laten wij ook door de Geest het spoor houden. Het begint bij geloof, het begint bij genade, en het eindigt daar ook mee. Die Geest zorgt er niet alleen voor dat een mens leven krijgt en hoop krijgt, die Geest zorgt er ook voor dat we het spoor houden. En daaraan kunnen we spiegelen, daarmee kunnen we inderdaad ook wandelen. Wandelt door die Geest. Niet die stenen tafelen, daar heeft Paulus het niet over. Integendeel, daar staat het juist tegenover. En bovendien, degene die die Geest ontvangt, die vervult die wet en passant. Dat wil zeggen, die heeft lief. En liefde is de vervulling van de wet. Al die bepalingen op die tweede tafel, weet u wel, die kwamen er toch op neer: je zult niet doodslaan, je zult niet echtbreken, we zullen geen vals getuigenis spreken. Al die dingen komen erop neer dat je de naaste geen kwaad doet. Wel, wie de ander liefheeft, die vervult daarmee dus de wet. Dat is ook wat Paulus in Galaten 5 zegt.

Nu even dit. Hij zegt dit in vers 22: "Maar de vrucht van de Geest..." En dat staat tegenover de werken van het vlees. Leuk hè? Vlees versus Geest. Het vlees probeert en doet van alles, maar het heeft geen nut. Sterker nog, het heeft alleen maar ongein tot gevolg. Nou, we hebben het hele lijstje gelezen; daar eindigde Mirjam mee. Je werd er moe van als je het hoorde, al die ellende die een mens allemaal kan bedenken en ook nog eens een keertje weet te praktiseren. Maar nut heeft het niet, integendeel. Het is echt met recht zonde; het leidt tot niks. Maar de vrucht van de Geest, ja, is liefde. Let op! De vrucht van de Geest is liefde. Het is niet 'de vruchten'. Ik hoor dat nog wel eens een keer gezegd: "de vruchten van de Geest". Dat kent de Bijbel niet. De vrucht van de Geest is liefde. Ik heb dit plaatje erbij gedaan om aan te geven dat wat nu gaat volgen, allemaal eigenschappen zijn van de liefde. Dus: wat is de vrucht van de Geest? Antwoord: liefde, met een dubbele punt. Wat is dan liefde? Wel: blijdschap, vrede, lankmoedigheid, enzovoorts. Acht kenmerken. Acht. Ook in nieuw leven trouwens. De vrucht van de Geest is liefde, één vrucht.

En let op, dit woordje liefde, dat is agape. Dat is de liefde Gods. Dat is geen genegenheid die we zo kunnen hebben naar onze vrienden of mensen voor wie we iets voelen. Dat is allemaal mooi, maar dat is niet wat liefde hier is. Deze liefde, dit is agape, dat is Gods liefde. God heeft lief. En wat heeft Hij lief? Zijn schepping. Waarom? Het is van Hem. En iemand die tot geloof komt, die komt tot de erkenning dat er Eén is die deze wereld, deze schepping liefheeft en dat bewezen heeft, en die het ook wel gaat maken voor elk schepsel. Kijk, dat is Gods liefde, die niet stuk te krijgen is, die geen hopeloze gevallen kent. Dat is evangelie; minder kunnen we het niet doen. Het evangelie is echt een goed bericht voor elk mens. De liefde Gods overwint. Paulus zegt in Romeinen 5 dat de liefde van God in onze harten is uitgestort. Gewoon als een plensbui, zo overvloedig. Andere vertalingen spreken in dat verband ook over 'verspild'. Zoveel is het! En er staat bij: door de Geest die ons gegeven is. Op het moment dat je de Geest ontvangt, kom je tot die erkenning van dat woord van leven en van de liefde Gods.

Wel, laat ik u dit vertellen. Als je dat woord van de liefde Gods in je hart hebt, dan gaat dat een uitwerking hebben. Dat kan niet missen. Niet omdat het moet; dat is een vrucht. Dat is organisch. Dat is niet het resultaat van proberen, dat is werken. Maar dit is organisch, het groeit. Je hebt die liefde leren kennen. Dat is een reflectie. Er is ook geen ontkomen aan. Mirjam had het er al over: zoals de maan dat doet. Je reflecteert de zon. Die schijnt licht. Ja waarom? Omdat de maan daarop gericht is. Wie de Geest ontvangt, wie het woord in zijn hart heeft – dat wil zeggen, het woord van de liefde Gods en het leven dat sterker is dan de dood – wel, dat heeft een vrucht. En dat is liefde. Die vrucht is liefde. En wat liefde is? Nou, kijk het maar eens na in 1 Korinthe 13. Dan vindt u al die dingen die hier vervolgens genoemd worden vrijwel allemaal zo terug. De liefde is goedertieren, de liefde krenkt de ander niet. Dat zijn eigenschappen van de liefde. De vrucht van de Geest is de liefde, namelijk de liefde Gods.

En wat is dat? Wel, het eerste wat Paulus dan noemt als kenmerk van die vrucht van de Geest, namelijk de liefde, dat is blijdschap, vreugde. En dat bepaalt ons meteen weer bij de genade. Je krijgt zoiets onvoorstelbaars groots, waar je niets, njente – hoe zeggen ze dat nog in andere talen? – voor hoeft te doen en kunt doen. Het is genade, en dat maakt blij. Laat je nooit iets anders wijsmaken, van dat het toch eigenlijk via een achterdeurtje toch allerlei dingen weer moeten. Dan ben je bezig met werken, en dat heeft geen nut. Laat ik u dit vertellen: deze dingen zijn niet te werken. Ik kan niet tegen u zeggen: "u moet blij zijn". Dat kan ik wel zeggen, maar het heeft geen nut. Weet u, er is maar één manier om een mens blij te maken en dat is hem genade te bewijzen. Een woord te vertellen, een bericht te vertellen dat echt goed is. Daar word je blij van, en dat heeft zijn uitwerking. Het eerste kenmerk van de vrucht van de Geest is vreugde. Het maakt blij. Dat is licht. Je gaat ervan stralen. Dat is reflectie. Niet omdat dat moet; dat is organisch. Het leeft. Ja, het leeft natuurlijk, want als iets leeft, dan gaat het ook vrucht dragen, uiteraard.

Daarna is het vrede. Maar ja, vreugde, vrede... Als je blij bent, dan word je dankbaar ook. Of als je dankbaar bent, dan word je blij. Dan is er ook vrede. Omdat je weet dat er een God is. Alles op zijn plek in je hele leven. Dat is een van de laatste dingen die ik nog wil zeggen, want u denkt natuurlijk dat ik dit hele rijtje af ga. Nee, maar dat ga ik niet doen. Maar ik wil u wel dit nog graag vertellen: we hebben een God, mensen! Hij heeft alles in Zijn hand. Hij heeft een plan. Er gebeuren allerlei dingen in je leven die misschien 'minnetjes' zijn, maar als je Gods liefde kent, dan weet je: Hij doet alle dingen medewerken ten goede. Wat een 'min' lijkt, is een plus die nog niet af is. Je perceptie wordt er heel anders door. Je gaat heel anders tegen dingen aankijken. Daarom de vrucht van de Geest. Het is geen werken. Het heeft te maken met waarneming. Het heeft te maken met weten, met denken, met besef. En van daaruit wordt je leven gewoon anders. Je gaat anders kijken, je gaat anders luisteren en het geeft je ook heel veel vrede. Vreugde, geweldige hulp en het beste komt nog... ja, en dan heb je die vrede. Dat is zoiets geweldigs als je dat in je dagelijks leven zo mag ondervinden. Er is zo verschrikkelijk veel ellende, er is zoveel duisternis. En wat is het een voorrecht om in een donkere wereld dat licht van Hem te mogen weerkaatsen, te weerspiegelen. Vrede. Lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.

Voor al die eigenschappen zou je natuurlijk nog veel meer kunnen zeggen. Dat doe ik dus niet, zoals gezegd. Maar ik wil dit wel ter afsluiting zeggen: het is alles een beschrijving van de liefde Gods, van wat Hij uitwerkt. Het is de vrucht van Gods Geest.

En wat is het geweldig! Wat is het geweldig dat we door de Geest mogen leven, maar ook een woord van Vreugde en van Leven met allemaal hoofdletters mogen ontvangen en zo ook het spoor houden. Dus met recht ook in die zin: door de Geest leven, wandelen en het spoor houden.